Thomas Mann and His Family

by Marcel Reich-Ranicki

This is a biographical and social history book which illuminates the cultural, historical and political history of Germany in the first half of the 20th Century, concentrating on Mann and his family. The author is the winner of the Thomas Mann prize awarded by the Hanseatic City of Lubeck and the translater, Ralph Manheim, is the winner of the Pen Club Translation Award for 1988.

Genres: Biography, Germany, German Literature, Nonfiction, Literature, History

230 pages, Paperback

First published January 1, 1987

About the author

Marcel Reich-Ranicki was a Polish-born German literary critic and member of the literary group Gruppe 47. He was regarded as one of the most influential contemporary literary critics in the field of German literature and has often been called Literaturpapst ("Pope of Literature") in Germany.

Source: wikipedia.com

Reviews

[Manybooks · Rating 2 out of 5]

So yes, much of the information encountered in Marcel Reich-Ranicki’s 1987 Thomas Mann und die Seinen (about Thomas Mann, his writing and also his both immediate and extended family) has certainly been interesting and enlightening. And I also do very much appreciate that even with his obvious love for Thomas Mann’s oeuvre, for his writing, Marcel Reich-Ranicki still and thankfully paints an often rather majorly negative and critically unflattering portrait of Thomas Mann the person. For indeed, it has also generally been my own personal take on Thomas Mann that while he was indeed a totally brilliant and talented writer, with regard to his character, with regard to his personality, to put it rather crassly, Thomas Mann often seems to have been quite the majorly nasty and toxic jerk and this in particular with regard to his family and especially his children (playing favourites, denigrating and verbally, emotionally abusing some of his offspring, while placing others on a very high pedestal).

However, as much as Thomas Mann und die Seinen has been of reading interest theme and content wise, the book actually consists of a series of essays that Marcel Reich-Ranicki had penned (separately) over the years. And yes indeed, this does (at least in my humble opinion) also leave Thomas Mann und die Seinen with a rather annoying tendency towards repetition, because much of what Marcel Reich-Ranicki thinks about Thomas Mann, about his relationship with his family, about his writing, this does in Thomas Mann und die Seinen not really ever smoothly move from a beginning to an end like in a biography, but is often recurring and repeating itself in the diverse articles, leaving an enlightening enough reading experience that is also though often rather tedious and monotonous as many of the features essays basically really do say and describe the same things over and over again.

Therefore, only two stars for Thomas Mann und die Seinen since indeed, the repetitiveness encountered in much of the featured text, in the over twenty odd articles did really manage to both bore me and get on my reading nerves (and not to mention that I have also found Marcel Reich-Ranicki’s tone of narrative voice generally a trifle condescending and arrogantly full of itself, maybe not surprising, as Reich-Ranicki did have the reputation of being a bit of a literary snob, but it has certainly not made Thomas Mann und die Seinen all that pleasant for me to peruse).

[Alejandro Teruel · Rating 2 out of 5]

A collection of 16 lightweight essays on Thomas Mann, his brother Heinrich, his sons Klaus and Golo, his daughter Erika, and his wife Katia, originally published between 1966 and 1987. The author of these essays is Marcel Reich-Ranicki (1920-2013) whose Wikipedia entry introduces him as:

...a Polish-born German literary critic and member of the literary group Gruppe 47. He was regarded as one of the most influential contemporary literary critics in the field of German literature and has often been called Literaturpapst ("Pope of Literature") in Germany.

Unsurprisingly over half of the essays are on Thomas Mann:

- The Literary Magnate as Business Man
- The Genius and his Helpers
- The Unvarnished Truth
- A Chronicle of Suffering
- The Birth of Criticism from the Spirit of Narrative
- Everything German is Profoundly Affected
- Tonio Kröger, The Short Story of the Century
- Unloved
- What do you think of Thomas Mann?

Thomas Mann casts a long shadow on every one of the other members covered, almost to the point that most of the other essays appear to be on the nature of that shadow. In the case of his elder brother and writer Heinrich a certain degree of sibling rivalry at first, estrangement later on, compounded by their very different attitudes to writing, and for a time, politics, was notorious and gleefully remarked upon by many of their contemporaries. The earliest essay in the book is, curiously enough, an essay on Heinrich, A farewell not devoid of sadness, while another essay is devoted to their sometimes antithetical natures (King and Anti-King).

Thomas Mann and his wife Katia had six children, Erika, Klaus, Golo, Monika, Elisabeth, and Michael. Reich-Ranicki devotes an essay to Erika (His Loyal Daughter), two essays to Klaus (Mephisto, The Novel of a Career and Melancholia and Make-up), an essay to Golo (The Liberation of an Unloved One) and an essay to Thomas Mann's wife, Katia (The Chosen One). Curiously enough, there are no essays on the three younger children: Elisabeth in particular had a brilliant career and became an internationally recognized expert on maritime law and policy and the protection of the environment, as well as the only female founding members of the Club of Rome; Monika was a novelist and feature writer, and Michael became a professional soloist viola player and later when he had to give up his musical career, a professor in German literature.

The essay on Erika points out that she

...was an extraordinary woman. One doesn´t know which to admire more -her amazing versatility or the incomparable intensity of her personality [...] Her first success was as an actress. She appeared on Germany's foremost stages[...] Her lively, imaginative children's books [...] were widely read[...] She wrote brisk news stories and political articles[...] Her literary ability can be judged by her excellet chronicle Das letzte Jahr[...] and those of her brilliantly written letters[...] She also wrote film scenarios and in her late years she was active as an editor, though with varying success. She was equally at home in creative writing and journalism, theatre and cinema.

In comparison Klaus, nowadays best known for his novel Mephisto which was brilliant turned into an outstanding movie, is clearly a more troubled man who, like his younger brother Michael (1919-1977), committed suicide, but in 1949, while his father was still alive :

He was a homosexual. He was a drug addict. He was the son of Thomas Mann. From which did he suffer the most?

The author makes heavy use of Thomas Mann's voluminous Diaries which started being published posthumously, since he left strict instructions that they not be opened until twenty years after his death. When they finally came out, they revealed startling differences between Thomas Mann's public persona and his more private self.

Reich-Ranicki writes admiringly, but realistically of Erika and sympathetically of Klaus the person but disparagingly of most of his writing -a treatment he also accords Heinrich. The most interesting of the three essays on Thomas Mann's three eldest children is the one on Golo who became a very well-respected historian, essayist and writer in his own right:

A Jew, it has been said, can only live with or against, but not without God. This may or may not be true, but one thing is certain: Golo Mann could only live with or against, but not without Thomas Mann[...] Golo Mann had no choice; he was forced at a very early age to decide in favour of a life in opposition to his father.

The book paints a very unsympathetic picture of Thomas Mann, revealing him as a secretive homsexual and a very lonely, distant, insecure and troubled man even in the midst of his own family, suffering from a range of ailments and depressions. It analyses the nature of his estrangements from his brother Heinrich and lets us catch a glimpse of the complex, often dysfunctional relationship with his three eldest children. It throws some interesting sidelights on his family's life as German emigrés and their under-rated influence on Thomas Mann's stand against Nazism. His more memorable utterances include, his 1933 statement:

It was left to the Germans to stage a revolution of an unprecedented kind: without ideas, against ideas, against freedom, truth and justice. Nothing comparable has ever happened in the whole history of mankind.

However, he added that the Third Reich was no accident of history:

[T]his National Socialist movement [...] had sprung directly from a German tradition, and not the worst of German traditions. National Socialism had not been imposed on the Germans from outside: it had -an assetion which infuriated a considerable part of the refugee press- ¨centuries-old roots in German history. He was referring primarily to German 'inwardness' or introspection.

Thomas Mann did not hesitate to call this inwardness the finest element of German mentality. To it the world owed German metaphysics and German music [...] But this musicality of soul had had catastrophic effects on social and political life. One of its catastrophic consequences was "German dualism: on the one hand bold speculation, on the other political immaturity" [...] He rejected the popular theory of a good and bad Germany, for, he said, "the bad is the good gone wrong, the good in times of misfortune, guilt , and ruin".

With a few exceptions such as the one just quoted, this book adds little to our understanding of Thomas Mann's work and stature. It will probably appeal more to the reader who already appreciates his more outstanding writings, like Buddenbrooks, The Magic Mountain, Death in Venice or Doctor Faustus , has at least seen the movie Mephisto and perhaps dipped into one of the more satirical works of Heinrich Mann.

[Gustav Dinsdag · Rating 3 out of 5]

Kunstenaars! In feite toch vaak redelijk afstotelijke wezens. Wat pleit voor Thomas Mann is dat hij dat van zichzelf ook vond. In Marcel Reich-Ranicki’s familiebiografie lijkt TM alleen in zijn element als hij werkt. Alleen daarvoor leek hij te leven.

Dat, althans, is het beeld dat oprijst uit Reich-Ranicki’s boek. In de biografie Tovernaarsdochter spreekt Mann’s lievelingsdochter Elisabeth dit echter meteen in het begin van haar verhaal al tegen:

‘Tegen deze vaak gehoorde mening, dat een jeugd in huize Mann traumatisch moet zijn geweest, trekt Elisabeth zelfs op haar oude dag nog flink van leer’, schrijft haar biografe, Kerstin Holzer. ‘Goed, ze mochten hun vader niet storen door te spelen in de hal en in het deel van de tuin dat aan de werkkamer grensde, maar op de bovenste verdieping, in het park voor de deur was toch genoeg plaats. En een vader die thuis werkt hoeft nog geen gevoelloss monster te zijn als hij bezwaar maakt tegen permanent lawaai van spelende kinderen. ’

Elisabeth heeft duidelijk heel andere ervaringen met haar vader dan Golo Mann, die zegt: ‘Wat hebben we toch een ellendige jeugd gehad! ’ Het is dus maar wie je ernaar vraagt. Zeker is dat hij onder zijn zes kinderen favorieten had en er niet voor schroomde dat te laten merken.

Maar zelfs Golo, ‘meestal gerekend tot de minder geliefde kinderen naast Monika en Michael, sprak met klem de literatuurcriticus Marcel Reich-Ranicki tegen, toen deze in een bespreking van de dagboeken Thomas Mann afschilderde als een ijdele, gevoelsarme en ziekelijke egoïst …’ schrijft Holzer.

‘… Zoals veel egocentrische mensen leek hij ten zeerste ontroerd door de intensiteit van zijn eigen gevoel. ’ staat het toch wat sarcastisch beschreven in De Tovenaarsdochter. Ieder voorval, iedere emotie lijkt onmiddellijk te zijn getoetst op bruikbaarheid voor zijn boeken.

Welbeschouwd kan dat ook allemaal weinig anders, gezien TM’s indrukwekkende oeuvre. Zo werken die dingen nu eenmaal.

Zelf heeft Mann blijkbaar veel bedenkingen gehad bij de vraag: leven of werken? Dit dilemma schijnt hij in de novelle Tonio Kröger te hebben uitgewerkt.

Leven én werken tegelijk was in ieder geval onmogelijk en het ziet ernaar uit dat TM zijn eigen levensplezier heeft ‘geofferd’ om Tonio Kröger, Hans Castorp, Thomas Buddenbrook en zijn andere protagonisten het fictieve leven te schenken en zijn eigen roem – die hij effectief managede – tot in lengte van dagen zeker te stellen.

Thomas Mann is een monument en volgens Reich-Ranicki is er heden een proces van ont-monumentalisering op gang aan het komen, mede dankzij de uitgaven van Mann’s dagboeken die zijn strenge routine maar ook de banale alledaagsheid van zijn hardwerkende bestaan aan het licht brengen.

Toch kun je weinig anders dan eerbied voelen voor zo’n rigoreus opgelegde zelfdiscipline en zelf-veeleisendheid, die je bij een Tolstoj en een Proust ook aantreft en die onontbeerlijk is voor wie in creatief opzicht het beste in zichzelf naar boven wilt halen. Ieder die die zich een voorstelling maakt van de enorme opgave die het is om werk van zo’n hoge kwaliteit te maken voelt dat intuïtief aan.

Ziedaar de tragiek van de kunstenaar. Een leven van zelfkwelling en heilige plicht, verzaking en egocentrisme.

De weifelachtige houding ten opzichte van het dagelijks bestaan en het wezen van de ambitieuze mens schreef Mann direct zijn karakters in en zo geeft Reich-Ranicki meteen een handleiding voor hoe Mann te lezen. Ironie en Parodie worden de kernwoorden. Distantie, begrip voor menselijke zwakte, geen oordeel. Het lot zal zijn beloop hebben.

Waarschijnlijk is dat de grote kracht van TM’s proza. ‘Zie de mens!’ En waarschijnlijk moeten we daar de grote Duitser dankbaar voor zijn. Hoe ‘verschrikkelijk’ ook de kunstenaar: deze realisatie stemt weer mild.

Echt tragisch wordt het pas als een leven ‘voor de kunst’ dan ook nog eens mislukt. En hebben we daar dan niet het (cliché-)beeld van de Europese Romantische kunstenaar?! Een beeld dat tot voor kort nog springlevend was en dat misschien nog steeds is. Al is het dan meestal in geperverteerde vorm sinds de ‘creatieve explosie’ van de jaren ’60 en misschien wel al daarvóór, sinds de vroege Romantiek?

Klaus Mann als de zwaarmoedige dandy, verslaafd aan morfine, onzeker, weinig gedisciplineerd (volgens zijn vader), openlijk homosexueel, in tegenstelling tot zijn vader, die zijn geaardheid nooit schijnt te hebben gemunt en ze misschien niet echt onder ogen durfde te komen. ‘Ik raak nooit uit mijn puberteit’, schijnt hij over zichzelf te hebben opgemerkt.

Was het in wezen niet de hele westerse cultuur die na WOI, en in ieder geval II, ‘niet meer uit zijn puberteit’ zou gaan komen? Is dit niet een belangrijk onderdeel in het werk van Mann’s grote inspiratoren: Schopenhauer en Nietzsche? Ik stel de vraag niet retorisch, want ik weet het niet, maar vermoed het. Vooral Schopenhauer, de ‘kunstfilosoof’ en ‘zwarte heilige’ is kennelijk een sleutel tot het werk van Thomas Mann. Lees daartoe Mann’s essays over Schopenhauer en Nietzsche.

Tranen in de ogen krijg je soms bij Mann. Komt dit door zijn proza? Of door de tragiek die altijd boven zijn zo liefdevol gecreeërde werelden zweeft en die lijkt te zeggen: blijf vooral proberen! Maar lukken zal het je niet want tot mislukken en lijden aan jezelf ben je gedoemd! Met andere woorden: Schopenhauer?

Het werk en de persoon van Thomas Mann kunnen een toegangspoort vormen naar een belangrijk stuk Europese cultuur- en mentaliteitsgeschiedenis. De grote Duitse auteur kan je gids zijn in de overgang van de 19de eeuw, de eeuw van burgerlijkheid en het verzet daartegen, naar de 20ste. Daarin veranderde TM, gedwongen door historische omstandigheden, van conservatief monarchist naar ‘progressieve’ democraat. Zélf blijft hij in dat groeiproces echter steeds het middelpunt. Voor Thomas Mann was de wereld er vooral om te proberen zijn eigen positie erin te bepalen.

Duitse Romantiek, de ‘duistere’ filosofie van Schopenhauer en het vitale tegenstribbelen van een Nietzsche kan Mann je aan de hand van zijn essays en verhalen verduidelijken. Zoniet de invloed en betekenis van deze denkers op een algemeen Europese mentaliteit, dan toch in ieder geval die van de invloed die ze op zijn werk hebben gehad. Thomas Mann was niet ‘zomaar’ een romancier. Hij documenteerde de Europese geest, één Europese geest, die in de tijd dat zijn boeken werden geschreven al aan het wijken was voor het moderne. Velen zagen Mann nog tijdens zijn vroege periode al als achterhaald.

Thomas Mann als de Europese Schoolmeester waarvoor je netjes rechtop gaat zitten om hem je je eigen verhaal te laten vertellen.

Marcel Reich-Ranicki’s biografie is (voor mij) een aanzet zich verder in Mann en zijn werk te verdiepen. Thomas Mann vormt een belangrijke sleutel tot een stuk Europese cultuurgeschiedenis, een Europees karakter dat té belangrijk is om geen notie van te nemen.

Voor wat er ‘daarbuiten’ allemaal speelt in 2016 zijn werk en leven van Thomas Mann wat mij betreft op z’n zachts gezegd niet helemaal irrelevant. Mooi. Maar voorop staat toch het zuivere leesplezier dat je aan hem kunt beleven.

[Norman Weiss · Rating 4 out of 5]

Deutschland hatte im 20. Jahrhundert einige Industriellenfamilien – die Krupps vor allem, die Quandts, die Flicks – mit Weizsäcker und Gysi Politiker, deren Väter in hoher Position zuvor einem anderen Regime dienten, es gab oder gibt zwei oder mehr Generationen umspannende Professorenfamilien (z. B. Mommsen, Huber, Kirchhof). Bei den Schriftstellern kann wohl keine andere Familie den Manns das Wasser reichen.
Brief- und Tagebucheditionen bilden den tagesaktuellen Anlaß für Marcel Reich-Ranicki, Essays über diese Editionen und den von ihm hochverehrten Thomas Mann zu schreiben. Denn „[n]ichts, was Thomas Mann geschrieben hat, darf uns gleichgültig sein“ (S. 22). In der Zusammenschau, die der Band ermöglicht, führt MRR seine Leser durch Werk und Leben Thomas Manns, thematisiert dessen Verständnis von Literaturkritik, soweit sie sich einerseits auf das eigene Schaffen bezog, und soweit sie selbst von ihm betrieben wurde.
Mehr zu diesem und andern Büchern über die Familie Mann auf meinem Blog "Notizhefte": https://notizhefte.com/2016/12/16/leb...

[Azhar Farooq · Rating 2 out of 5]

I read this with a pessimistic view, having read other reviews and hoping they maybe wrong.
i admit this book is not what it should be, namely its not a Biography at all, in my opinion. It is about the TM's family but its more a critique of what the Mann family has contributed to German Literature and the stature of TM within the literary world.
I think the author is good at what he does as his profession. namely a literary critic. But in this case instead of presenting it as a Biography he has almost presented a view of the works as how to pass your exams. It didn't sound like he was ever writing for a reader, but more for other critics to make sure he doesn't get criticised.
The only enjoyable part is about 10 pages about Katja Mann where one feels THIS IS WHAT IT SHOULD HAVE BEEN and thats what one expects from a Biography. The author has capitalised on TM's letters to make this into a book having enough paperwork already under the desk from his, many years of being in the business.
Having just read / before this the brilliant 'THE DECISION' by Bohl this wasn't enjoyable read at all. There is no start. no middle, no end and that's what Ranicki criticises Heinrich Mann for most of the time.
What more can I say?

[Arnold · Rating 2 out of 5]

Tegenvaller! Was gelukkig voor de halve prijs. Ik verwachtte een biografie van de familie Mann, maar het is een uitgebreide bespreking van diverse literaire produkten van Thomas Mann, zijn broer (waardeloos) en zijn kinderen.