What do you think?
Rate this book
1349: Hoe de Zwarte Dood Vlaanderen en Europa veranderde
In 1349 werd Vlaanderen getroffen door een catastrofe die een derde van de hele Europese bevolking meenam in het graf: de Zwarte Dood.
De pest was wellicht een van de grootste rampen uit onze geschiedenis. Meedogenloos sloeg de ziekte toe: rijk noch arm werd gespaard.
Historicus Joren Vermeersch ontkracht de mythe dat Vlaanderen minder hard getroffen werd dan andere streken. Die plotse terugval in bevolking bracht onverwacht zware economische gevolgen met zich mee, die resulteerden in sociale conflicten en migratiegolven. Dat zorgde voor een felle politieke tegenreactie in heel Europa.
In een wervelende stijl en gestaafd door talloze archiefbronnen vertelt de auteur hoe de Zwarte Dood Vlaanderen en Europa voor altijd veranderde.
"In dit bijzonder leesbaar en interessant boek biedt Joren Vermeersch vanuit die ene traumatische gebeurtenis een inkijk in heel wat facetten van het toenmalige Vlaanderen.' - prof. Jan Dumolyn (UGent)
Joren Vermeersch (1981) is master in de Rechten met post-masters Internationaal en Europees Recht (UGent, Coimbra, Wroclaw) en master in de Geschiedenis (UGent). In 2015 won hij de André Schaepdrijverprijs voor zijn studie over de Zwarte Dood.
De pest was wellicht een van de grootste rampen uit onze geschiedenis. Meedogenloos sloeg de ziekte toe: rijk noch arm werd gespaard.
Historicus Joren Vermeersch ontkracht de mythe dat Vlaanderen minder hard getroffen werd dan andere streken. Die plotse terugval in bevolking bracht onverwacht zware economische gevolgen met zich mee, die resulteerden in sociale conflicten en migratiegolven. Dat zorgde voor een felle politieke tegenreactie in heel Europa.
In een wervelende stijl en gestaafd door talloze archiefbronnen vertelt de auteur hoe de Zwarte Dood Vlaanderen en Europa voor altijd veranderde.
"In dit bijzonder leesbaar en interessant boek biedt Joren Vermeersch vanuit die ene traumatische gebeurtenis een inkijk in heel wat facetten van het toenmalige Vlaanderen.' - prof. Jan Dumolyn (UGent)
Joren Vermeersch (1981) is master in de Rechten met post-masters Internationaal en Europees Recht (UGent, Coimbra, Wroclaw) en master in de Geschiedenis (UGent). In 2015 won hij de André Schaepdrijverprijs voor zijn studie over de Zwarte Dood.
- GenresHistory
238 pages, Kindle Edition
Published November 22, 2019
About the author
Joren Vermeersch
5 books13 followersJoren Vermeersch is jurist, historicus, auteur en adviseur ideologie voor N-VA. Bijdragen zijn steeds in eigen naam. Hij publiceerde ‘1349: Hoe de Zwarte Dood Vlaanderen en Europa veranderde’, en met Theo Francken ‘Continent zonder grens’ en ‘Migratie in 24 vragen en antwoorden’.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 21 of 21 reviews
January 31, 2020
Het was niet volledig wat ik ervan verwacht had, maar het is zeker een zéér geslaagd boek.
Het stukje over de pest zelf is klein. Het grootste stuk, drie vierden van het boek, gaat over hoe Vlaanderen (en Europa) opnieuw uit de as verrees nadat de Zwarte Dood 1/3de van de bevolking van West-Europa had gedecimeerd. Ik was daarom blij dat ik, voor ik aan dit boek begon, een ander boekje heb gelezen over de Pest zelf en hoe de mensen er tegen probeerden te reageren.
Opvallend daarbij is dat er geen zogenaamd 'arbeidersparadijs' kwam zoals vaak beweerd. Door het grote tekort aan arbeidskrachten zouden arbeiders meer eisen kunnen stellen en betere voorwaarden krijgen. Niets is minder waar. Een grote inflatie trof onze streken en de machthebbers probeerden meer dan ooit de macht te behouden en wetten te stellen om arbeiders te beletten van eisen te gaan stellen. Door de inflatie waren ze eigenlijk nog slechter af dan voordien.
Wel was er een grote shift op vlak van de machthebbers zelf. In plaats van de ridderlijke adel kwam een nieuwe klasse op. Deze van de juristen die afgestudeerd waren aan de pas opgerichte universiteiten. De adel van het zwaard werd vervangen door de adel van de letter en het kleed.
Wie er wel op vooruit ging, dat waren de pachters. Grootgrondbezitters hadden een tekort aan pachters en moesten vele gronden verkopen om zelf niet in de schulden te geraken. Kleine pachters konden nu grotere en betere stukken grond verkrijgen.
Opvallend is hoe de rijken en de elite toch maar alles in het werk stelden om zichzelf (en hun rijkdom) te beschermen tegen een herverdeling of om betere voorwaarden voor werknemers te voorkomen. Het is een fenomeen dat we de dag van vandaag nog steeds zien, alhoewel in minder extremere mate dan toen. Nu hebben we het geluk dat alles stevig is vastgelegd in CAO's en wetten, los van lokale willekeur.
Yoren Vermeersch heeft vooral de (overgebleven) archieven van Gent, Brugge en Ieper gebruikt. Wat ons zeer interessante en concrete gegevens verschaf uit onze eigen streek. Zo stond ik nogal versteld van bepaalde wreedheden die begaan werden tegenover de arbeiders om te zorgen dat ze geen betere arbeidsvoorwaarden gingen eisen. En ook de macht van de ambachten kwam duidelijk naar voren. Zeer boeiend.
Yoren Vermeersch besluit zijn werk met de hoopgevende boodschap dat hoe groot de tragedie ook was (het gaat hier over gewone mensen, zoals u en ik, die vrienden, kinderen, ouders, ... verloren. En die moesten leven met de wanhoop dat niets hielp tegen de ziekte), er een grote veerkracht merkbaar was onder de bevolking waardoor de wederopbouw snel kon beginnen. De grote sociale, financiële en economische spanningen zorgen voor een verschuiving van de machtsverhouding. Voor de laagste klassen veranderde er helaas niets.
Het stukje over de pest zelf is klein. Het grootste stuk, drie vierden van het boek, gaat over hoe Vlaanderen (en Europa) opnieuw uit de as verrees nadat de Zwarte Dood 1/3de van de bevolking van West-Europa had gedecimeerd. Ik was daarom blij dat ik, voor ik aan dit boek begon, een ander boekje heb gelezen over de Pest zelf en hoe de mensen er tegen probeerden te reageren.
Opvallend daarbij is dat er geen zogenaamd 'arbeidersparadijs' kwam zoals vaak beweerd. Door het grote tekort aan arbeidskrachten zouden arbeiders meer eisen kunnen stellen en betere voorwaarden krijgen. Niets is minder waar. Een grote inflatie trof onze streken en de machthebbers probeerden meer dan ooit de macht te behouden en wetten te stellen om arbeiders te beletten van eisen te gaan stellen. Door de inflatie waren ze eigenlijk nog slechter af dan voordien.
Wel was er een grote shift op vlak van de machthebbers zelf. In plaats van de ridderlijke adel kwam een nieuwe klasse op. Deze van de juristen die afgestudeerd waren aan de pas opgerichte universiteiten. De adel van het zwaard werd vervangen door de adel van de letter en het kleed.
Wie er wel op vooruit ging, dat waren de pachters. Grootgrondbezitters hadden een tekort aan pachters en moesten vele gronden verkopen om zelf niet in de schulden te geraken. Kleine pachters konden nu grotere en betere stukken grond verkrijgen.
Opvallend is hoe de rijken en de elite toch maar alles in het werk stelden om zichzelf (en hun rijkdom) te beschermen tegen een herverdeling of om betere voorwaarden voor werknemers te voorkomen. Het is een fenomeen dat we de dag van vandaag nog steeds zien, alhoewel in minder extremere mate dan toen. Nu hebben we het geluk dat alles stevig is vastgelegd in CAO's en wetten, los van lokale willekeur.
Yoren Vermeersch heeft vooral de (overgebleven) archieven van Gent, Brugge en Ieper gebruikt. Wat ons zeer interessante en concrete gegevens verschaf uit onze eigen streek. Zo stond ik nogal versteld van bepaalde wreedheden die begaan werden tegenover de arbeiders om te zorgen dat ze geen betere arbeidsvoorwaarden gingen eisen. En ook de macht van de ambachten kwam duidelijk naar voren. Zeer boeiend.
Yoren Vermeersch besluit zijn werk met de hoopgevende boodschap dat hoe groot de tragedie ook was (het gaat hier over gewone mensen, zoals u en ik, die vrienden, kinderen, ouders, ... verloren. En die moesten leven met de wanhoop dat niets hielp tegen de ziekte), er een grote veerkracht merkbaar was onder de bevolking waardoor de wederopbouw snel kon beginnen. De grote sociale, financiële en economische spanningen zorgen voor een verschuiving van de machtsverhouding. Voor de laagste klassen veranderde er helaas niets.
December 11, 2019
Wie zou vragen welk jaar het meest dramatische jaar voor de Vlaamse demografie was, mag vrij gerust zijn. Een enkeling die het jaartal dat de titel van dit boek draagt, zou noemen. Op zich merkwaardig dat het jaar van de Zwarte Dood niet in ons collectief geheugen is gegrift zoals 1302, 1585, 1648, 1830 of 1914-1918. De auteur vult dus zeker in een leemte in het wijde boekenlandschap.
Dit boek is eigenlijk gebaseerd op de eindverhandeling die Joren Vermeersch schreef in het kader van zijn Master Geschiedenis. Het is dus academisch geschreven (met regelmatige bronnenvermelding) zonder dat het aan leesbaarheid hoeft in te boeten. Het werk begint met het ontstaan van de pest in Kirgizië in 1349. Via de Mongoolse veroveringen raakt het tot Kaffa aan de Zwarte Zee en na de vlucht van de Genuese handelaars uit Kaffa tot in Europa. Dan heeft het nog ruim een jaar nodig aleer het onze contreien bereikt. Het zou een mirakel zijn mocht de pest Vlaanderen ongemerkt zijn gepasseerd, gezien Brugge en omstreken wereldvermaard was als handelsknooppunt. In de 20e eeuw beweerde mediëvist Hans Van Werveke dat Vlaanderen min of meer ontsnapt was aan de Zwarte Dood. Vermeersch houdt zijn argumentatie tegen het licht en merkt dat deze op los zand zijn gebouwd. Niet de geïnde belastingen bijvoorbeeld, maar wel de betaalde lijfrente is een goede graadmeter van de demografie.
Gedurende het ganse boek stelt de auteur zich kritisch op ten opzichte van de overlevering. Boccaccio's Decamerone suggereert zedelijk verval en het platteland als veilige thuishaven om de Zwarte Dood te ontlopen. Vermeersch vindt voor beide stellingen geen bewijs in Vlaanderen.
Het boek belicht vooral de socio-economische gevolgen van de pest. Zo vindt hij bronnen die verwijzen naar duurdere goederen in het algemeen, en duurder graan in het bijzonder. Nefast voor de gewone man die al krap bij kas zit en wiens budget voornamelijk aan voedsel opgaat. Gezien de macht van vorsten in het buitenland en de ambachten in Vlaanderen, zijn loonarbeiders gedwongen enkele jaren die prijsverhogingen te slikken zonder dat hun loon navenant stijgt. De evidente optie om te verhuizen is niet valabel, gezien er allerhande maatregelen worden getroffen om dit te vermijden. De auteur ziet de economische machtsverhouding verschuiven van de landadel naar de magistratuur en van de loonarbeider naar de pachter. Wie onderneemt die wint, wie belegt die verliest. Immers, met pachten die dikwijls voor jaren vastliggen en stijgende voedselprijzen zit de pachter beter dan de landeigenaar.
Op amper 180 bladzijden haalt Vermeersch veel gemeengoed onderuit dat leeft over de Zwarte Dood. Niet alleen vult hij een leemte, maar hij vult ze met goed aangestampte academische aarde.
Dit boek is eigenlijk gebaseerd op de eindverhandeling die Joren Vermeersch schreef in het kader van zijn Master Geschiedenis. Het is dus academisch geschreven (met regelmatige bronnenvermelding) zonder dat het aan leesbaarheid hoeft in te boeten. Het werk begint met het ontstaan van de pest in Kirgizië in 1349. Via de Mongoolse veroveringen raakt het tot Kaffa aan de Zwarte Zee en na de vlucht van de Genuese handelaars uit Kaffa tot in Europa. Dan heeft het nog ruim een jaar nodig aleer het onze contreien bereikt. Het zou een mirakel zijn mocht de pest Vlaanderen ongemerkt zijn gepasseerd, gezien Brugge en omstreken wereldvermaard was als handelsknooppunt. In de 20e eeuw beweerde mediëvist Hans Van Werveke dat Vlaanderen min of meer ontsnapt was aan de Zwarte Dood. Vermeersch houdt zijn argumentatie tegen het licht en merkt dat deze op los zand zijn gebouwd. Niet de geïnde belastingen bijvoorbeeld, maar wel de betaalde lijfrente is een goede graadmeter van de demografie.
Gedurende het ganse boek stelt de auteur zich kritisch op ten opzichte van de overlevering. Boccaccio's Decamerone suggereert zedelijk verval en het platteland als veilige thuishaven om de Zwarte Dood te ontlopen. Vermeersch vindt voor beide stellingen geen bewijs in Vlaanderen.
Het boek belicht vooral de socio-economische gevolgen van de pest. Zo vindt hij bronnen die verwijzen naar duurdere goederen in het algemeen, en duurder graan in het bijzonder. Nefast voor de gewone man die al krap bij kas zit en wiens budget voornamelijk aan voedsel opgaat. Gezien de macht van vorsten in het buitenland en de ambachten in Vlaanderen, zijn loonarbeiders gedwongen enkele jaren die prijsverhogingen te slikken zonder dat hun loon navenant stijgt. De evidente optie om te verhuizen is niet valabel, gezien er allerhande maatregelen worden getroffen om dit te vermijden. De auteur ziet de economische machtsverhouding verschuiven van de landadel naar de magistratuur en van de loonarbeider naar de pachter. Wie onderneemt die wint, wie belegt die verliest. Immers, met pachten die dikwijls voor jaren vastliggen en stijgende voedselprijzen zit de pachter beter dan de landeigenaar.
Op amper 180 bladzijden haalt Vermeersch veel gemeengoed onderuit dat leeft over de Zwarte Dood. Niet alleen vult hij een leemte, maar hij vult ze met goed aangestampte academische aarde.
December 2, 2023
Eindelijk een vlot geschreven en op solide historisch onderzoek gebaseerd boek over de pest in ons land en de grote gevolgen van de ramp. Af en toe miste ik nog meer diepgang. Ik werd niet echt meegesleurd naar de tijd van toen. Meer uit de bronnen was fijn geweest. Soms ook een rare, wat anachronistische actualisering. Maar toch vier sterren. Ik kijk vooral uit naar zijn eerste grote boek over de hele 14de eeuw, want ik had tijdens het lezen het gevoel dat Vermeersch zich wat inhield... fijne nieuwe collega in de Vlaamse historische boekenkast!
June 13, 2024
Dit boek is een verdere uitwerking van de masterthesis geschiedenis die Vermeersch in 2015 schreef.
Het gaat niet zozeer over de pest zelf, maar wel over de gevolgen ervan in Vlaanderen en Europa. Vooral de economische weerslag wordt uitvoerig besproken.
Meestal hou ik het meest van de anecdotes in een geschiedkundig werk, maar omdat dit boek academisch is, zijn die niet veel te vinden. Toch vond ik het best interessant, ik kon het niet nalaten met enigszins paralellen te trekken met de coronacrisis die wij doormaakten, en die gebeurde nadat dit boek werd uitgebracht.
Het grootste bronnenmateriaal vond de schrijver in de archieven van de stad Gent, dus de nadruk ligt in dit boek ook op wat er met Gent, Brugge en Ieper gebeurde in deze tijd. Dit waren immers de belangrijkste steden van de textielnijverheid.
Ook het platteland, de landbouw, komt vrij uitgebreid aan bod. Ik kan wel zeggen dat ik wat bijgeleerd heb van dit boek.
Het gaat niet zozeer over de pest zelf, maar wel over de gevolgen ervan in Vlaanderen en Europa. Vooral de economische weerslag wordt uitvoerig besproken.
Meestal hou ik het meest van de anecdotes in een geschiedkundig werk, maar omdat dit boek academisch is, zijn die niet veel te vinden. Toch vond ik het best interessant, ik kon het niet nalaten met enigszins paralellen te trekken met de coronacrisis die wij doormaakten, en die gebeurde nadat dit boek werd uitgebracht.
Het grootste bronnenmateriaal vond de schrijver in de archieven van de stad Gent, dus de nadruk ligt in dit boek ook op wat er met Gent, Brugge en Ieper gebeurde in deze tijd. Dit waren immers de belangrijkste steden van de textielnijverheid.
Ook het platteland, de landbouw, komt vrij uitgebreid aan bod. Ik kan wel zeggen dat ik wat bijgeleerd heb van dit boek.
June 10, 2020
Een boek uit 2019 over een besmettelijke ziekte voor het eerst gerapporteerd in het Chinees-Mongools grensgebied bij de Oeigoeren. Een ziekte die zich razendsnel verspreidt omwille van de ontluikende globalisering en die vervolgens neerstrijkt in Italië, vanwaar het zich als een lopend vuurtje verspreidt over het hele oude continent. Joren Vermeersch beschrijft wat de ziekte in onze contreien aanricht, maar ook de reactie van de autoriteiten - Gent probeert bijvoorbeeld lockdown-feestjes te verbieden. En tenslotte kijkt Vermeersch naar de gevolgen na de pandemie: stijgende prijzen, verarming en de diepe maatschappelijke veranderingen. Hij doet dat met zwier en met een haast onuitputtelijke rist aan bronnenmateriaal als voorbeelden. Een ronduit fantastisch boek.
Joren Vermeersch is sinds vorige week de huisideoloog van N-VA. Ik sluit me graag aan bij de woorden van zijn promotor in De Standaard: “Ik wilde dat hij zou doctoreren in plaats van zijn talent te verspillen aan de stupiditeit van de politiek. Helaas.”
Joren Vermeersch is sinds vorige week de huisideoloog van N-VA. Ik sluit me graag aan bij de woorden van zijn promotor in De Standaard: “Ik wilde dat hij zou doctoreren in plaats van zijn talent te verspillen aan de stupiditeit van de politiek. Helaas.”
May 21, 2020
Dit boek is een uitstekend naslagwerk, terdege onderzocht en goed gedocumenteerd. Ik zal er zeker één en ander van onthouden: dat de mens veerkrachtig is, dat hij na enorme tegenslagen opnieuw recht krabbelt, dat hij steeds zoekt naar betere levensomstandigheden en hoe de machthebbers, of dit nu koningen zijn, grootgrondbezitters of de ambachtsgilden er alles aan doen om dit niet mogelijk te maken, om hun eigen rijkdom te beschermen. Herkenbaar?
Waarom dan toch "slechts" drie sterren? Omdat ik toch een beetje human interest mis, een beetje betrokkenheid van de auteur. Die krijg je wel in het nawoord, daar vond ik wat ik eerder al had willen voelen.
Het onderzoek van Vermeersch is zeer degelijk, zeker wanneer je in acht neemt dat er amper bronnen zijn over dit annus horribilis van onze Vlaamse geschiedenis en hij op zoek moet gaan naar afgeleide bronnen zoals bvb het aantal nieuwe poorters die worden toegelaten tot een stad, of het aantal loden zegeltjes die er moeten besteld worden voor het laken in Ieper, of de toestemming tot het uitbreiden van de kerkhoven in en rond Brugge. Hij zoekt ook naar de parallellen met de ons omringende landen waar er wel meer documentatie is.
Knap werk, maar iets te onpersoonlijk voor mij. Ik hou van geschiedenis, maar ik hou er ook van te lezen hoe een auteur zich zich hierbij voelt of hoe hij hiermee omgaat.
Waarom dan toch "slechts" drie sterren? Omdat ik toch een beetje human interest mis, een beetje betrokkenheid van de auteur. Die krijg je wel in het nawoord, daar vond ik wat ik eerder al had willen voelen.
Het onderzoek van Vermeersch is zeer degelijk, zeker wanneer je in acht neemt dat er amper bronnen zijn over dit annus horribilis van onze Vlaamse geschiedenis en hij op zoek moet gaan naar afgeleide bronnen zoals bvb het aantal nieuwe poorters die worden toegelaten tot een stad, of het aantal loden zegeltjes die er moeten besteld worden voor het laken in Ieper, of de toestemming tot het uitbreiden van de kerkhoven in en rond Brugge. Hij zoekt ook naar de parallellen met de ons omringende landen waar er wel meer documentatie is.
Knap werk, maar iets te onpersoonlijk voor mij. Ik hou van geschiedenis, maar ik hou er ook van te lezen hoe een auteur zich zich hierbij voelt of hoe hij hiermee omgaat.
August 2, 2020
In 1349 werd Vlaanderen getroffen door een catastrofe die een derde van de hele Europese bevolking meenam in het graf: de Zwarte Dood.
Laat-middeleeuwse geschiedenis, uit de 14de eeuw... maar vandaag brandend actueel en heel herkenbaar, als je dit boek leest tijdens de coronacrisis en (semi-)lockdown.
Interessant én heel vlot leesbaar boek. Over de tol van de Zwarte Dood, de nieuwe economische realiteit na het 'pestjaar' 1349, die resulteerde in sociale conflicten en migratiegolven. En de felle politieke (tegen)reactie daarop in heel Europa.
Aangenaam om (te) lezen.
Laat-middeleeuwse geschiedenis, uit de 14de eeuw... maar vandaag brandend actueel en heel herkenbaar, als je dit boek leest tijdens de coronacrisis en (semi-)lockdown.
Interessant én heel vlot leesbaar boek. Over de tol van de Zwarte Dood, de nieuwe economische realiteit na het 'pestjaar' 1349, die resulteerde in sociale conflicten en migratiegolven. En de felle politieke (tegen)reactie daarop in heel Europa.
Aangenaam om (te) lezen.
May 3, 2024
Vlot, sappig doch diepgaand en informatief; al waren de verwijzingen naar vandaag onnodig en soms zelfs politiek. Als je kiest voor een historische spiegel, werk het dan uit of laat het vallen. Inspirerend hoe uit droge stadskeuren, ambachtsreglementen en hospitaalrekeningen zo veel verteld kan worden.
September 1, 2020
Interessant en actueel onderwerp dat de premisse dat Vlaanderen relatief gespaard bleef van de Pest weerlegt. Eveneens ruimschoots gedocumenteerd en gestaafd met materiaal uit de 14e eeuw!
April 12, 2024
1349. Hoe de Zwarte Dood Vlaanderen en Europa veranderde. Joren Vermeersch.
Dit is eigenlijk de in boekvorm gegoten masterthesis waarmee Joren Vermeersch promoveerde als historicus. Chapeau voor zo'n thesis, die gemakkelijk voor een doctoraat had kunnen dienen.
Het jaar 1349 was catastrofaal voor Vlaanderen door de hoge sterfte ten gevolge van de pestepidemie die zich in de voorafgaande maanden en jaren vanuit Azië, via de Middellandse Zeegebieden verspreidde over heel Europa. Eerdere historische onderzoekingen suggereerden, gezien het gebrek aan rechtstreekse verwijzingen in de beschikbare bronnen, dat de pest in Vlaanderen veel minder slachtoffers maakte dan elders in Europa, maar Vermeersch toont overtuigend aan via indirecte bronnen dat dit niet klopt.
Hij gaat ook dieper in op de gevolgen van de pest op sociaal-economisch vlak. Het sterk afgenomen aanbod aan werkkrachten zou in principe tot een forse loonsverhoging hebben moeten leiden, maar zo eenvoudig lag het niet. Ook de vraag naar consumptieartikelen en de economische productie daalden. De heersende klasse wrong ook tegen, en er was een fikse inflatie.
De stijl is opmerkelijk doordat Vermeersch minutieus zijn bronnen citeert en belicht.
Het is ook een zeer persoonlijk document, want Vermeersch aarzelt niet zijn wat meer rechtse denkbeelden (hij is NVA-ideoloog geweest) af en toe te laten doorschemeren, en geregeld rechtstreeks te verwijzen naar hedendaagse politieke kwesties.
Enkele voorbeelden:
p.36. “De verbeten onafhankelijkheidsstrijd van Vlaanderen tegen Frankrijk.”
p. 39. “Lijken lagen in Brabantse velden als zaden in ’t zand.” Jaja…
p. 41. “Met zijn kritiek op de hoge looneisen van arbeiders in de jaren na de Zwarte Dood stond Li Muisil niet alleen.”
Als Graeber en Wengrow (Het Begin van Alles), Rutger Bregman (de meeste mensen deugen) en Marc Reynebeau (om er maar enkele te noemen) hun linkse sympathieën niet onder stoelen of banken steken in hun wetenschappelijk werk, moet dat aan de rechter zijde toch ook kunnen. Toch stoort het mij een beetje dat politiek activisme en polarisatie hoe langer hoe meer de kop opsteken in wat wetenschappelijk neutraal onderzoek zou moeten zijn. Neutraliteit, objectiviteit en wat afstandelijkheid stel ik op prijs in wetenschappelijk werk en vind ik wel nog terug bij historici als Pieter Serrien en David Nicholas.
Dit is eigenlijk de in boekvorm gegoten masterthesis waarmee Joren Vermeersch promoveerde als historicus. Chapeau voor zo'n thesis, die gemakkelijk voor een doctoraat had kunnen dienen.
Het jaar 1349 was catastrofaal voor Vlaanderen door de hoge sterfte ten gevolge van de pestepidemie die zich in de voorafgaande maanden en jaren vanuit Azië, via de Middellandse Zeegebieden verspreidde over heel Europa. Eerdere historische onderzoekingen suggereerden, gezien het gebrek aan rechtstreekse verwijzingen in de beschikbare bronnen, dat de pest in Vlaanderen veel minder slachtoffers maakte dan elders in Europa, maar Vermeersch toont overtuigend aan via indirecte bronnen dat dit niet klopt.
Hij gaat ook dieper in op de gevolgen van de pest op sociaal-economisch vlak. Het sterk afgenomen aanbod aan werkkrachten zou in principe tot een forse loonsverhoging hebben moeten leiden, maar zo eenvoudig lag het niet. Ook de vraag naar consumptieartikelen en de economische productie daalden. De heersende klasse wrong ook tegen, en er was een fikse inflatie.
De stijl is opmerkelijk doordat Vermeersch minutieus zijn bronnen citeert en belicht.
Het is ook een zeer persoonlijk document, want Vermeersch aarzelt niet zijn wat meer rechtse denkbeelden (hij is NVA-ideoloog geweest) af en toe te laten doorschemeren, en geregeld rechtstreeks te verwijzen naar hedendaagse politieke kwesties.
Enkele voorbeelden:
p.36. “De verbeten onafhankelijkheidsstrijd van Vlaanderen tegen Frankrijk.”
p. 39. “Lijken lagen in Brabantse velden als zaden in ’t zand.” Jaja…
p. 41. “Met zijn kritiek op de hoge looneisen van arbeiders in de jaren na de Zwarte Dood stond Li Muisil niet alleen.”
Als Graeber en Wengrow (Het Begin van Alles), Rutger Bregman (de meeste mensen deugen) en Marc Reynebeau (om er maar enkele te noemen) hun linkse sympathieën niet onder stoelen of banken steken in hun wetenschappelijk werk, moet dat aan de rechter zijde toch ook kunnen. Toch stoort het mij een beetje dat politiek activisme en polarisatie hoe langer hoe meer de kop opsteken in wat wetenschappelijk neutraal onderzoek zou moeten zijn. Neutraliteit, objectiviteit en wat afstandelijkheid stel ik op prijs in wetenschappelijk werk en vind ik wel nog terug bij historici als Pieter Serrien en David Nicholas.
April 26, 2020
Tussen augustus en oktober 1349 sloeg de pest toe in Vlaanderen en decimeerde ruim een derde van de Europese bevolking. Wie niet aan deze vreselijke ziekte stierf, kwam daarna in een nieuwe wereld terecht. Dit boek lezen in Coronatijden, stemt beslist tot nadenken en maant ons vooral aan om minder te mopperen… we hebben het hier lang zo slecht niet.
Helder geschreven, knappe research.
Joren Vermeersch (1981) is master in de Rechten met post-masters Internationaal en Europees Recht (UGent, Coimbra, Wroclaw) en master in de Geschiedenis (UGent). In 2015 won hij de André Schaepdrijverprijs voor zijn studie over de Zwarte Dood.
Helder geschreven, knappe research.
Joren Vermeersch (1981) is master in de Rechten met post-masters Internationaal en Europees Recht (UGent, Coimbra, Wroclaw) en master in de Geschiedenis (UGent). In 2015 won hij de André Schaepdrijverprijs voor zijn studie over de Zwarte Dood.
December 26, 2023
Het was niet volledig wat ik ervan verwacht had, maar het is zeker het lezen waard
Over de Zwarte Dood zelf, leer je weinig in dit boek
Wel over het ontstaan en de gevolgen
Wat ik wel uit dit boek geleerd heb is vooral hoe - na de pestepidemie - de toenmalige machthebbers hard optraden tegen de 'werkonwilligen' om hen te dwingen mee te werken aan de wederopbouw van Vlaanderen (eigenlijk was dit niet alleen bij ons zo) en de plaatsen in te nemen van de gesneuvelden.
Ik vind ook dat er teveel aandacht gegaan is naar de tweestrijd tussen de 'wevers' en de 'vollers' in Gent
Al bij al toch wel een interessant boekje.
Over de Zwarte Dood zelf, leer je weinig in dit boek
Wel over het ontstaan en de gevolgen
Wat ik wel uit dit boek geleerd heb is vooral hoe - na de pestepidemie - de toenmalige machthebbers hard optraden tegen de 'werkonwilligen' om hen te dwingen mee te werken aan de wederopbouw van Vlaanderen (eigenlijk was dit niet alleen bij ons zo) en de plaatsen in te nemen van de gesneuvelden.
Ik vind ook dat er teveel aandacht gegaan is naar de tweestrijd tussen de 'wevers' en de 'vollers' in Gent
Al bij al toch wel een interessant boekje.
July 18, 2020
Dit boek over de pest in Vlaanderen kwam uit in 2019, een briljante timing.
Het is prettig geschreven en er ligt een uitvoerig onderzoek aan ten grondslag. Ik geef vier en geen vijf sterren vanwege twee zwaktes: Vermeersch behandelt de economische recessie die volgde op de pest en heeft het vaak over de 'onzichtbare hand' maar hij legt dat concept niet goed uit aan de lezer.
Het andere probleem is dat hij vooral in de latere hoofdstukken wat heen en weer springt in chronologie en daarbij in herhaling valt.
Het is prettig geschreven en er ligt een uitvoerig onderzoek aan ten grondslag. Ik geef vier en geen vijf sterren vanwege twee zwaktes: Vermeersch behandelt de economische recessie die volgde op de pest en heeft het vaak over de 'onzichtbare hand' maar hij legt dat concept niet goed uit aan de lezer.
Het andere probleem is dat hij vooral in de latere hoofdstukken wat heen en weer springt in chronologie en daarbij in herhaling valt.
October 31, 2020
Meer van dat graag.
Vlot geschreven gevulgariseerde versie van zijn masterproef waarin hij de opkomst en de gevolgen van de pest in Vlaanderen en Europa beschrijft. Onvermijdelijk legt de lezer de link met de huidige corona-epidemie.
De schrijver neemt je mee doorheen zijn bronnen, wat het extra boeiend maakt. Ook verrassend voor de geschiedenisleek hoeveel geschreven bronnen uit die periode nog beschikbaar zijn én hoe georganiseerd en gereguleerd de samenleving toen al was.
Vlot geschreven gevulgariseerde versie van zijn masterproef waarin hij de opkomst en de gevolgen van de pest in Vlaanderen en Europa beschrijft. Onvermijdelijk legt de lezer de link met de huidige corona-epidemie.
De schrijver neemt je mee doorheen zijn bronnen, wat het extra boeiend maakt. Ook verrassend voor de geschiedenisleek hoeveel geschreven bronnen uit die periode nog beschikbaar zijn én hoe georganiseerd en gereguleerd de samenleving toen al was.
January 9, 2021
Deze weergave over de Zwarte Dood valt met deze periode (2020-2021) akelig goed samen. Het boek gaat over de vatbaarheid van Vlaanderen, de gevolgen en de reactie van de elite op de pestepidemie van 1349. Een aanrader als je meer wilt te weten komen over hoe mensen omgingen met dit soort zaken. Daarnaast vat het goed de stand van onderzoek samen.
March 16, 2020
Boeiend boek dat sterk inzoomt op een specifieke tijd en locatie en veel vertelt over het leven van de gewone mensen. Best wel eerst wat lezen of kennis opfrissen over de ruimere geschiedenis in die periode anders mis je toch wat context.
May 3, 2020
Vlot geschreven (zeker gezien basis master thesis) boek omtrent de politieke en socio-economische weerslag van de pest pandemie in 1349. Legt toch enkel opvallende parallellen bloot met heden en verleden.
March 23, 2021
Goed gedocumenteerd en zeer leesbaar geschreven boek .
October 28, 2021
Interessant boek over de sociale en economische gevolgen die de pest heeft gehad in onze contreien na het 'pestjaar' 1349. Erg waardevolle inzichten en bronnen.
January 13, 2024
Geen droge geschiedenis maar prettig lezende, boeiende beschrijving van het leven en de maatschappij in de 14e eeuw in Vlaanderen en de enorme invloed van de pest hierop.
Displaying 1 - 21 of 21 reviews