Le Ghetto intérieur

by Santiago H. Amigorena

Buenos-Aires, 1940. Des amis juifs, exilés, se retrouvent au café. Une question : que se passe-t-il dans cette Europe qu’ils ont fuie en bateau quelques années plus tôt ? Difficile d’interpréter les rares nouvelles. Vicente Rosenberg est l’un d’entre eux, il a épousé Rosita en Argentine. Ils auront trois enfants. Mais Vicente pense surtout à sa mère qui est restée en Pologne, à Varsovie. Que devient-elle ? Elle lui écrit une dizaine de lettres auxquelles il ne répond pas toujours. Dans l’une d’elles, il peut lire : « Tu as peut-être entendu parler du grand mur que les Allemands ont construit. Heureusement la rue Sienna est restée à l’intérieur, ce qui est une chance, car sinon on aurait été obligés de déménager. » Ce sera le ghetto de Varsovie. Elle mourra déportée dans le camp de Treblinka II. C’était l’arrière-grand-mère de l’auteur.

Santiago H. Amigorena raconte le « ghetto intérieur » de l’exil. La vie mélancolique d’un homme qui s’invente une vie à l’étranger, tout en devinant puis comprenant la destruction de sa famille en cours, et de millions de personnes. Vicente et Rosita étaient les grands-parents de l’auteur qui écrit aujourd’hui : « Il y a vingt-cinq ans, j’ai commencé un livre pour combattre le silence qui m’étouffe depuis que je suis né ».
Ce roman est l’histoire de l’origine de ce silence.

Genres: Fiction, Historical Fiction, Jewish, Holocaust, France, Historical, World War II

192 pages, Kindle Edition

First published August 22, 2019

About the author

Santiago H. Amigorena écrit, depuis vingt-cinq ans, un projet littéraire qu’il a nommé, pour lui-même, Le Dernier Livre. Ce projet comporte six parties qui couvrent chacune six années de la vie du narrateur. La première partie, publiée en 1998, s’intitule Une enfance laconique et se compose de deux chapitres : Le premier cauchemar, qui raconte pourquoi, à l’âge de dis-moi, l’obscurité commença de lui faire peur, et La Première Lettre, qui s’achève en 1968, lorsque le narrateur, muet de naissance et plus, apprend enfin à écrire. Une jeunesse aphone, deuxième partie du projet, comporte également deux chapitres : Les premiers arrangements, publié en 2002, qui révèle la manière dont le narrateur, en 1973, découvrit la politique et sa plus noble possibilité (l’amitié) ; et Le Premier Exil, à paraître. Une adolescence taciturne, troisième partie du projet, se compose du Second Exil (publié en 2002), où le narrateur endure l’une des deux douleurs aiguës autres que dentaires les plus déchirantes de sa vie (celle d’avoir été arraché à sa langue maternelle), et des Premières Fois (publié en 2016), vaste catalogues des premières fois de l’adolescence qui s’achève par la dernière (celle où le narrateur fait l’amour pour première fois). La quatrième partie, Une maturité coite, couvre les six années suivantes et se compose également de deux chapitres : les joies intenses des deux ans du Premier Amour (2004) et les intenses souffrances des quatre années de la Première Défaite (2012). Le Premier Silence et L’Autre Silence, dont l’écriture n’est pas encore commencée, seront respectivement le premier et le second chapitre d’Une vieillesse discrète, cinquième partie du projet. Et enfin (et ouf ! pourrait-on dire et observer), la sixième partie, pour des raisons qu’il est prématuré d’expliquer ici, aura pour titre La Septième Partie.
Un certain nombre d’annexes, écrites sur des modes mineurs, sont également au programme. Certaines ont déjà été publiées (1978, 2003 parue sous le titre Des jours que je n’ai pas oubliés, 2086 parue sous le titre Mes derniers mots), d’autres (1941, 1983, 2008, 1780, 2005) ne sauraient tarder.

http://www.pol-editeur.com/index.php?...

Reviews

[Angela M · Rating 5 out of 5]

After reading the following article last week on Israel’s Holocaust Remembrance Day, I decided that it was time to read a Holocaust story in my efforts to keep remembering. https://apnews.com/article/949c98b505...

While this book does not take place in Poland, in the camps, we are told in the narrative what is happening thousands of miles away from Argentina, the actions of the Nazis corresponding at times with what is happening in Buenos Aires . Mostly we get what is in the heart and mind of Vicente as he struggles with his identity, with his decisions, with worry for his mother and siblings in the Ghetto in Poland . Ironically, a good portion of this short book is about a man’s agonizing struggle to deal with what is happening by forgetting.

This is a book about a complex man and it’s described aptly as the author’s weaving together “memory, history, and imagination.”Santiago Amigorena , who is French-Argentinian, writes about his grandfather. This is a painful and powerful story about identity, about a self imposed silence to shut out what he reads about what is happening in Poland to his family. The author on forgetting, “I have often thought that those who forget are happier than those who remember.” Yet, with this book, he wants for the memory of his grandparents “ to live on in me” and “live on in the memory of my children who never knew them, and in these words …, I have been able to address to them.”

Yes, powerful and painful and important. This is the first English translation of the author’s work.


I received an advanced copy of this book from HarperCollins through Edelweiss.

[Caro the Helmet Lady · Rating 5 out of 5]

This was so painful to read. It's hard to believe that such a rather thin book can be so emotionally loaded.
Don't get me wrong, the style was immaculate, so was the translation. But it is based on a true story of author's maternal grandfather and so while reading this short book you get to feel the whole palette of emotions the main character was going through. Disbelief, denial, sudden and horrific understanding and denial yet again, overwhelming guilt, self loathing, depression to the point of complete numbness to the world, sudden hope and then despair.

Vincent, young bright man of Jewish descent came from Warsaw, Poland to Argentina about a decade before the WWII to start a completely new life, leaving his mother, siblings and almost everyone else he ever knew behind. He had enough of polish/european antisemitism but he was also a bit conflicted with his own Jewishness, so burning all the bridges meant ALL the bridges. In Argentina he started a business and found a prosperity, fell in love and married pretty and smart Jewish woman and they had children together and lived happily till that very moment when nazis invaded Poland and what came with it - everybody knows. Vincent started worrying that he didn't encourage his mother to move to Argentina strongly enough, but he still thought that the war will be over some day soon and everything would resolve. But all this time his mother was writing him letters and with her letters came the understanding of what was really going on in Warsaw... and he couldn't change a thing.

How does it feel to have all your needs fulfilled and to have everything on your table, literally and metaphorically - and to know that your Mother, somewhere so far away now that it seems unreal to exist, is starving, is slowly dying and you are just unable to help? And that death by starving is not even the worse that can happen to her soon... or maybe already happened? Because her recent letter is probably her last letter...

I retold here almost the whole story but in fact I didn't spoil anything.
Get this book, read it yourself, feel it yourself. Yes, it's depressing. But it's also the truth.

[cypt · Rating 4 out of 5]

Labai gera ir labai skausminga knyga, tokiu netipiniu Šoa pasakojimų skausmu. Man labai priminė Żuławskio filmą "Trečioji nakties dalis", kur pagrindinis personažas per visą filmą, blaškydamasis po nacių užimtą Varšuvą, atsitveria nuo viso pasaulio kažkokia tylos/beprotybės siena, tik vaikšto į laboratoriją, kad jį pasiurbtų šiltine užkrėstos erkės. Amigorenos pagrindinis personažas Visentė, laiku pabėgęs iš Lenkijos ir sėkmingai sukūręs gyvenimą Argentinoj, lygiai taip pat, sužinodamas tai šį, tai tą apie žydų naikinimą (Lenkijoj, dabar jau Varšuvos gete, liko jo sena mama ir brolio šeima), ima atsitverti nuo visų tylos siena, iš pradžių nenori, paskui nebegali kalbėti.

MINTYS

1. Šoa tematikos literatūroj yra toks dažnas tropas, kad patyrusieji Šoa (taip pat jų vaikai) apie tai nekalba, pradeda kalbėt tik anūkai ir anūkės. Labai gražiai iš to išauga Spiegelmano Maus. Bet pirmą kartą skaičiau kažką tiesiogiai apie tą tylą. Buvo labai paveiku ir šiurpu, kažkaip tiesiog labai suprantama, su visa pagarba ir nebandant nusavinti išgyvenimo, gal priešingai - bandant nuegzotinti jį, kad nebūtų tokia VAUUU MISTINĖ TYLA. Išties pamatai, kaip žmogus viduje atsitveria nuo visko, kaip ta siena tvirtėja, ir nieko blogo, kad čia nuvalkiota metafora (nuo Pink Floydų iki, tarkim, ir Kafkos) - tokia yra trauma ir disociacija, negalėjimas būti pasauly, nes visur matai savo reginius:

Kai visi susėdo prie stalo ir buvo patiekta tradicinė vištiena su citrinomis ir orkaitėje keptomis bulvėmis, kai vaikai suskubo šlamšti pietus, Visentė vėl grįžo prie savo skausmo ir savo tylos. "Mes alkani. Baisus jausmas. Niekada nebūčiau patikėjusi, kad galima šitaip išalkti." Jis pažvelgė į vaikus, į maistą ir prisiminė paskutiniuosius motinos laiško žodžius, laiško, apie kurį niekam niekada nepasakojo. Ar ji vis dar alkana? Ar dabar, šią akimirką, yra išalkusi ir ištroškusi, kai jis su žmona ir vaikais gardžiuojasi maistu svečiuose Buenos Airėse? Kodėl? Kodėl jai reikia tai tverti? Kodėl jos nėra čia, su jais prie stalo, besidžiaugiančios anūkais, kaip jo uošviai? Visentė žiūrėjo į vištieną, į vaikus, į suaugusiuosius ir kankino save šiais klausimais. Ne tik nerado atsakymų - jų neieškojo. (p. 132-133)

2. Labai įdomu galvoti apie pačią knygą: biografinis romanas apie tai, kaip žmogus nuo visų atsitveria, su niekuo nebendrauja. Kaip jį reikėjo parašyti? Ar visos detalės - kaip Visentė žudosi ir išgirsta žmonos žingsnius, o ji praneša, kad laukiasi; kaip nepaima sūnaus už rankos; kaip vadina žmoną malonybiniais žodeliais - literatūrinė dramaturgija, ar vis dar biografija? Ar čia tylos liudijimas, ar bandymas ją suprasti / įsijausti / parašyti? Negaliu apsispręsti, ar tai svarbu; juk jau seniai neturėtume taikyti "ar tikrai taip buvo" kriterijaus, ir vis dėlto kai koks Aušvico tatuiruotojas susitelkia į jaunimo meilę koncentracijos stovykloje, darosi smarkiai nejauku.

3. Kadangi romanas biografinis, tai jį daro mažiau metaforinį ir literatūrinį, nei yra, pvz, Littelas arba puikusis Fukso Lavonų degintojas, ir neišeina labai džiaugtis poetišku sutapimu, kad Visentas nuo nacių išsigelbėjo emigravęs į Argentiną - ten pat, kur dauguma Šoa organizatorių paskui jį "atseks". Arba analogiškai "išsigelbės". Gal čia tokia gyvenimo liūdnoji poetika.
Keista, kad Amigorena apie tai nerašė, nes šiaip savo komentarų jis ten pateikia nemažai. Taip pat ir visai nebūtiną epilogą, kur pasakoja, kad seneliai paskui turėjo emigruoti ir iš Argentinos, kaip jis pats nusprendė rašyti apie Šoa (kalbančių anūkų karta!), nors senelis mirė, kai Amigorenai buvo 7 m., ir obviously su juo ta tema nesikalbėjo, ir suprantam, kad ta biografija vis dėlto turėjo būti tam tikra prasme labiau literatūra nei faktas, negalėjo kitokia būti. Tokios aporijos lydi ir patį Visentę, kai net nėra svarbu, ar "iš tikrųjų" jis kažką patyrė, ar ne. Pvz kai jis pradeda laikraščiuose rasti mažyčius atgarsius apie naikinimą Europoj:

Kaip ir daugeliui kitų skaitytojų, laikraščiai leido Visentei žinoti ir nežinoti. Pavyzdžiui, jis galėjo nežinoti, kad jau pradėtas įgyvendinti pirmasis veiksmų planas, pagal kurį siunčiami nedideli mobilūs kariuomenei padedantys daliniai, po truputį naikinantys žydus, jai judant į priekį. (p. 81)

4. Svarbus klausimas - kaip įvardyti tą XX a. žydų naikinimą. Gal iš tiesų Holokaustas nėra pats tiksliausias žodis; knygoje vartoja Šoa ir pasakoja:

Truputį vėliau anglakalbiai išbandė terminą "holokaustas". Bet holokaustas kitados buvo auka dievams ir reiškė atnašavimą dievams. Žmonės amžių amžius degino gyvulius ir kas geriausia - dūmus, kvapą - jiems dovanodavo. O mainais turėdavo prašymų. Ar tas, kuris pasirinko šitą žodį žydų žudynėms įvardyti, tai ir turėjo omeny? Greičiausiai niekada nesužinosime. Bet žodžiams nesvarbu, kaip juos supranta jų sakytojas: žodžiai reiškia tai, kas jais įvardijama, jie visada byloja istoriją, istorijas. Tas, kuris pirmasis pasirinko žodį "holokaustas", pasakė, norom ar nenorom, kad milijonų žydų išžudymas buvo auka kažin kokiems dievams, viliantis iš jų kažin kokių malonių. Tikėkimės, bent jis kalbėjo apie savo dievus. Ar, dar geriau, tas įsivaizduojamas asmuo pasiūlė tokį žodį, nes suvokė Dievą mirus, nes matė Jį amžiams išsisklaidantį holokausto dūmuose, kai aukos pareikalavo godžiausias stabas - rasė.
Po "holokausto", o gal gerokai prieš jį (nes šis žodis buvo vartojamas Talmudo atsiradimo laikais, juo įvardytas Jeruzalės ir dviejų jos šventyklų sunaikinimas) imta vartoti "hurbaną", kurio pasirinkimą lėmė noras palyginti žydų naikinimą Antrojo pasaulinio karo metais ankstesnėms tos tautos patirtoms katastrofoms ir žudynėms.
Po 1960 metų daugiausia Prancūzijoje galiausiai įsivyravo kitas terminas - "Šoa" iš Biblijos. Pasirodęs dar 1933-iaisiais, jis reiškė sunaikinimą, o ne aukojimą: be prašymo, be maldos, natūralų ir neišvengiamą, neskiriamą jokiam dievui.
Taigi vieno ar kito žodžio pasirinkimas supriešino dvi stovyklas (sąjungininkus ir nacius, prancūzakalbius ir anglakalbius, žydus ir gojus), o "Šoa" ir "hurbanas" sukiršino pačius žydus: tuos, kurie jų naikinimą per Antrąjį pasaulinį karą laikė unikaliu, ir tuos, kurie manė, kad pastarosios žudynės tebuvo viena iš daugelio jų patirtų katastrofų. Bet visi žino, jog tereikia dviejų žydų, kad išgirstum tris nuomones. (p. 109-110)

Gal taip ir reikia. Bet tas įvardijimo klausimas labai gražiai dera su visa knyga: įvardijimo reikia tik mums, to nepatyrusioms ir nepatyrusiems, kad kažkaip neįžeistume, adekvačiai žiūrėtume, nenuvertintume. Tam, kuris ar kuri tai kokia nors forma patyrė (Visentei), įvardijimo nereikia. Tam ar tai reikia, kad to dalyko išvis nebūtų (nebūtų buvę), o ne ieškot, kaip čia dabar pavadinti. Tai tos drakės dėl žodžių, debatai tarp Littelo ir Binet, kai pagalvoji apie jas šioj šviesoj, ima atrodyti tokia truputį first world problem arba perspaustas aktyvizmas. Vis tiek, jei turime tikslą neįžeisti ir nenuvertinti, tai taip ir nepadarysime ar bent mokysimės nepadaryti.

5. Kad knyga apie Šoa ir dar biografinė - nereiškia, kad reikia ją apgaubti pagarbia tyla, "nekritikuoti", nieko nepasakyti, nes pats ar pati nieko panašaus nepatyrei, ar kad būtų kažkaip amoralu lyginti su kitom knygom. Priešingai, gal kaip tik moralu? Nežinau, vis galvoju: ar galima suderinti ir pagarbą, ir žvilgsnį, kuris biški išardo. Gal taip, kaip ir kažkaip įmanoma suderinti biografiją su draminiais prikūrimais, susidedančią iš "žinoti ir nežinoti".

6. Kotrynos Šeibokaitės dizainas - kaip visada įspūdingas, nuo gotiško šrifto pavadinime iki knygos apipavidalinimo kaip laikraščio - būtent tokio, kurie pasiekdavo Visentę su šykščiom užuominom, kai jau nebepasiekdavo mamos laiškai. Dabar ir mes gaunam tokią žinutę, pilną skylių, prigalvotų "pagal žanrą" dalykų, ir vis dėlto kažkoks tikras ir šiurpus atgarsis prasiskverbia. Labai vykęs sprendimas, jis apima "žinoti ir nežinoti" tuo pat metu: sykiu ir tą "viskas čia biografija ir tikra", ir "čia biški prirašėm, kad užpildytume tuščius stulpelius".

Ir apie tylą:

Kad nebegalvotų apie motiną, Visentė taip pat stengėsi niekada negalvoti nei apie Rozitą, nei apie vaikus, nei apie save patį. Net mažiausias dėmesys žmogui jam atrodė įžeidžiantis... kodėl įžeidžiantis, beje? Dėl jo motinos padėties? Dėl jos kančios? Dėl jos atminimo?
Tylėti. Visiškai tylėti. Nebežinoti, kas yra kalba. Ką reiškia kalbėti. Ką apibrėžia žodis, ką įvardija daiktavardis. Pamiršti, kad žodžiai kartais sudaro sakinius. [...] Tylos, kuriai Visentė save pasmerkė, pakako, kad jau niekas, išskyrus nereikšmingus vertinimus, neužklystų į jo smegenis per tas nesibaigiančias valandas [...]. Nebereikia žodžių. Nebereikia kalbų. Nei vokiečių, nei lenkų, nei jidiš. Nei ispanų, nei argentiniečių. Nebereikia žodžių. Nebereikia pavadinimų. Niekam. Nei muzikai, nei fortepijonui, nei kėdei, nei stalui. Nei vitrinai, nei krautuvei, nei gatvei, nei žirgui, nei miestui, nei šaliai, nei vandenynui. Nei žudynėms. Nei skausmui. Niekam. Jokių žodžių. (p. 101-102)

[Radu Popovici · Rating 4 out of 5]

3,5 *

[Maria Roxana · Rating 4 out of 5]

”Întrebările cele mai simple, cele cu răspunsuri evidente sunt, de multe ori, cele mai crude-sunt crude tocmai pentru că nu este nevoie să fie puse.”

”Unsprezece milioane de persoane. Unsprezece milioane de indivizi de ucis. Cum poți gândi ceea ce este de negândit? Cum poți înțelege ceea ce este de neînțeles? Cum îți poți imagina ceva ce nimeni n-a văzut vreodată, ceva de care omul nu s-a crezut niciodată capabil? Apar, din când în când, evenimente care împrospătează lista lucrurilor pe care ni le putem imagina, care amplifică domeniul posibilului până la limite despre care nimănui nu i-ar fi dat prin cap că ar putea fi atinse.”

[Mihail Victus · Rating 5 out of 5]

Despre Holocaust s-a scris și se va scrie, dar Santiago H. Amigorena reușește să o facă într-un mod original, îmbinând la un loc ficțiunea, proza memorialistică și eseul istoric. Un roman profund, personal și sensibil.

[fantine · Rating 5 out of 5]

There is no great mystery to this novella. No intrigue, no complex puzzle to work out.

A man seeking independence moves from Poland to Argentina. He finds love and success, ignoring the news, and the growing concerns of his family over the developing situation in Europe.
For years he does not write back to his mother, and, when he finally does respond, forced to confront the starvation and disease of the ghettos, it is too late.

‘Being a Jew in 1941 had become, thanks to those who sought to exterminate them, the fundamental definition of millions of people who, like Vicente, had never attached any great importance to this classification, to this sense of belonging that was half-religious, half-ethnic, and three quarters who knew what.’

We know what happens, how can we not?
But for Vicente the not knowing, then the knowing is unbearable. Despite his children, his wife, the love in his life, he loses the ability to speak, to care.

'I no longer want to speak. I no longer want to think. I no longer want. I no longer want anything, anything at all. I want to say nothing. Yes, to say nothing. Not a word. Not a sound. Nothing.’

I found this profound in its simplicity. There is nothing more horrific than facts, than the undeniable truth. Historical events are weaved through the author’s fictional imagining of his grandfathers life, and it’s in the details we come to understand the generational impact of these unfolding events.

This novella made me think a lot about my grandfather who, like Vicente, was studying law in Warsaw when war broke out. He escaped after his family were killed and never spoke of his being captured, the camps or the torture. He never spoke Polish again, never celebrated traditions or holidays, and never went back. It is difficult to comprehend how one can leave a culture entirely behind, to detach. When I was little he was not Polish to me in the way my mum’s side were French. His booming accent and potfuls of sauerkraut were just him. Untangling to understand the trauma of those we descend from, whose blood we share, is impossibly, viscerally painful.

This was a profoundly personal reading experience, one I will be thinking about for a long time.

[Milly Cohen · Rating 5 out of 5]

Es como vergonzoso decir que un libro sobre la Shoa esté buenísimo.

Entonces no voy a decir eso. Aunque lo está.

Santiago cuenta lo que sabemos de una forma que no conocíamos. Siempre cada narrativa es distinta. Cada visión. Duelen los datos. Duele el silencio. Duele la culpa. Duele como puede doler un libro de este tipo. Por eso hay que seguir leyéndolos. Pa´que duelan.

Pero él agrega algo más. Siempre hay más, lo sé. No sabría decir qué.
¿Que había leído antes a este autor y me había fascinado su libro pasado?
¿La manera de escribir?
¿La historia personal del abuelo entretejida con la de su madre?
¿Los afectos del escritor que es a la vez el nieto y el bisnieto?
¿El gueto interior?

El título es perfecto. El libro también. Aunque me sienta insatisfecha con decirlo.
Porque no puede ser perfecto lo más imperfecto y asqueroso que ha existido.

[Ruben · Rating 4 out of 5]

I read this short novel in one evening and it made quite an impact.

It is the fictionalised account of how the author's grandfather, a Jewish immigrant in Argentina, experienced the Second World War safe and sound in Buenos Aires but knowing his mother and brother are locked up in the Warsaw ghetto. After some half-hearted attempts in the 1930s to convince his family to cross the Atlantic, he now feels terribly guilty as letters from his mum and news of the Nazi atrocities slowly start trickling through.

It reads very easily, it packs a punch, but still I was not 100% convinced by the writing. At times, I felt the author was trying too hard to be 'literary'. For example, one chapter starts as follows:
“The day after (not the day after this Friday, September 13, 1940 (…) nor the day after the day after that, nor the day after any particular day, but rather a day after, a day as precise as it is vague, or, if you prefer, as certain as it is uncertain), Vicente had left home, walking purposefully. Like any man, that is to say like every man, just as some mornings he got off on the right foot and sometimes on the wrong foot, so the way that Vicente walked differed according to the occasion…"

It also felt a bit like 'holocaust for beginners' (and in fact for a younger audience I would certainly recommend this). Still a worthwhile read.

[Anca Zaharia · Rating 5 out of 5]

Regretele târzii ale tânărului nu mai ajută la nimic, căci istoria nu-l mai lasă să îşi repare greşelile, iar sentimentul de inevitabil pluteşte peste tot ca o sentinţă dată dinainte: viaţa îşi urmează cursul într-o manieră care pare că-i face pe toţi spectatori neputincioşi şi, în egală măsură, complici. Pasajele cu teoretizările antisemitismului şi cele de punere în context a acţiunii romanului mi se par extrem de binevenite, aşa cum este explicarea condiţiilor în care funcţionau primele lagăre (camerele de gazare mobile erau, în stadiul iniţial, deghizate în vehicule ale producătorului de cafea Kaisers-Kaffee, urmate de camioane de 2,5 sau 3 şi chiar 5 tone) sau detaliile despre Madagaskar Projekt (care a fost o idee a guvernului german nazist de a muta cât mai mulţi evrei în Madagascar – pe care-l voiau de la Franţa în ciuda faptului că ştiau că aceştia nu puteau supravieţui condiţiilor grele). Despre toate acestea am fost nevoită să întreb un istoric pentru că erau fapte pe care nu le ştiam şi pe care le speram a fi ficţiune, însă Emanuel Grec mi-a confirmat scopul şi utilizările acestora.

Recenzia integrală: https://ancazaharia.ro/2020/07/holoca...

[Kasa Cotugno · Rating 5 out of 5]

Santiago Amigorena, who himself fled Argentina, the land of his birth, to escape the rising despotic climate, honors his grandfather, Vicente who left Warsaw in 1928. Unable to persuade his mother to join him, Vicente becomes more and more guilt-ridden as news from Europe reveals the fate of the inhabitants of the Warsaw ghetto. Gut wrenching, this slim example of metafiction covers the the holocaust, or shoah, in a way that due to the author's personal connection is powerful, haunting. Vicente finds himself questioning his identity (is he a Jew? a Pole? a Argentinian? all of the above?) Included is an almost clinical approach to the "final solution," actions that had been previously unthinkable. What propels the power of this narrative is its counterpart encountered every night on the news. A reader in 2022 cannot help but be struck by the repetition of history.

[Liviu Szoke · Rating 4 out of 5]

Al doilea Goncourt la rând, de data aceasta „Alegerea României”.
Tristă, cruntă și sfâșietoare, exact cum mă așteptam; în mod normal „Ghetoul interior” nu ar fi fost printre prioritățile mele de lectură pe anul 2020, căci deși aproape uitasem rezumatul de pe coperta a patra, titlul era unul lipsit de echivoc. Nu la ghetourile actuale, ci la cele de atunci, alea oribile, în care au murit milioane de oameni înfometați, batjocoriți și măcelăriți de monștri pe două picioare asemeni lor, face el referire, iar eu încerc să fug cât mai departe de povești în care copiii sunt uciși fără vreo urmă de remușcare.
Tânăr tată de trei copii, Vicente Rosenberg, fost Wicenty, trăiește de doisprezece ani la Buenos Aires, unde și-a luat tălpășița după o experiență îngrozitoare într-unul dintre războaiele care au măcinat bătrânul continent în secolul douăzeci. Aici a cunoscut-o pe Rosita, care i-a dăruit și trei copii. Au un magazin de mobilă, dăruit de tatăl Rositei, și trăiesc în liniște și pace. Însă pacea le este zdruncinată din temelii când Vicente primește o scrisoare de la mama sa, rămasă în Varșovia împreună cu celălalt fiu al ei, pe fondul celei mai oribile conflagrații a secolului douăzeci.
Vina începe, insidios, să-l macine pe bietul Vicente, căci simte că și-a abandonat mama în mâna naziștilor și că nu face nimic să o salveze, la fel ca restul societății din jurul lui și de aiurea, deși a insistat de nenumărate ori să o facă să plece de acolo și să traverseze Atlanticul, în patria lui adoptivă. Dar cu cine să te înțelegi? Și ce este de fapt Vicente? Evreu? Polonez? Argentinian? Nici el nu mai știe. Și nici cum să facă față vinei și neputinței de a-și salva rudele rămase în calea războiului, citind în ziare despre camere de gazare, evrei uciși cu milioanele pentru simpla vină de-a fi evrei, și alunecând tot mai tare pe panta distructivă a închiderii în sine și-a lipsei de comunicare tocmai cu cei care-l iubesc cel mai mult, însă refugiindu-se la cazino sau la hipodrom și dormind mai mult în subsolul magazinului său de mobilă pe care-l neglijează criminal.
Păcat, mi-a rupt inima povestea lui Vicente și-a Rositei, păcat că omul ăsta, care și-a pierdut o familie din pricina unor monștri ce se credeau superiori tuturor, nu s-a arătat în stare să se salveze cu ajutorul celei de-a doua familii, cea adevărată, care dorea, dar nu putea să îl ajute și să se salveze și pe ea totodată.
Mai multe, în curând, pe Biblioteca lui Liviu.

[Virga · Rating 4 out of 5]

Esu daug kartų skaičiusi ir klausiusi pabėgimo nuo nacių, sėkmingo pasislėpimo tikrų istorijų, ir kiekvieną kartą - kaip ir visi - galvojau, kaip žmogui pasisekė, koks laimingas atsitiktinumas, kad pavyko pasislėpti, išvengti, kad tiesiog buvo tuo metu kažkur kitur, toli nuo grėsmės. O šita knyga parodo, kad ta "sėkmė" labai labai nedidelė. Čia rodoma kitaip - kad pasislėpti nuo siaubo, apie kurį žinai ir dėl kurio pergyveni, nepavyksta niekur. Argentinoj gyvenantis jaunas vyras, imigrantas iš Lenkijos, pergyvena dėl gete atsidūrusių ir badaujančių artimųjų, ir jo gyvenimas po truputį baigiasi, nes jis jo nebepajėgia gyventi. Pasitraukia nuo draugų, mylimos žmonos, mažų vaikų, nuo visko; nustoja kalbėti, klausyti, reaguoti. Palengva pasibaigia nenumirdamas.

Skaityti nėra nei lengva, nei malonu. Pasakojimas labai tikslus, labai dokumentinis (pasakoja anūkas). Kai pagrindinis veikėjas Vinsentė pradeda trauktis iš aplinkos į save ir tolimąją Varšuvą, bent aš ant Vinsentės pykau, ar gal labiau - erzino jis mane, kad taip kvailai elgiasi (nors ir suprantamai), kad toks silpnas, gležnas, toks pasiduodantis. Tikriausiai ir autorius suprato, kokį erzinantį ir nesimpatišką personažą kuria, bet nenuėjo jokiu literatūrinio/ siužetinio pagražinimo keliu, o paliko tokį. Nes norėjo papasakoti senelio istoriją ir parodyti, kad gyvenimas gali būti atimamas ne vien nužudant.

[Hiroto · Rating 3 out of 5]

Si le fond est intéressant et apporte une réflexion longuement mûrie par l'auteur, la forme elle est loin d'être transcendante.

[piperitapitta · Rating 4 out of 5]

Una vita laconica



Scrive in francese Santiago H. Amigorena, autore argentino emigrato in Francia (che dice di non amare - o meglio, dice di non amare vivere in Francia, ma di amare scrivere in francese) con la famiglia durante gli anni della dittatura, così come il nonno Vicente, originario dello di uno shtetl polacco Chełm, aveva deciso di partire da Varsavia alla volta dell’Argentina nel 1928 deluso da alcune scelte politiche del maresciallo Piłsudski (ma già in “Una infanzia laconica”, che ho appena iniziato a leggere, racconta che se ne andò perché non andava d’accordo con il padre).
In Argentina si sposa, ha due figli, un buon lavoro legato alla “fàbrica” di mobili del suocero, impara lo spagnolo e dimentica persino l’yiddish.
In Polonia, Vicente Rosenberg, nato Wincenty, che si era sempre sentito prima di tutto polacco, che amava la Germania e in particolare la lingua tedesca, lascia la madre, un fratello e una sorella con la sua famiglia, e quando iniziano le occupazioni tedesche e le prime discriminazioni razziali, inizia anche a comprendere cosa significhi essere ebreo. Perché in Argentina né la famiglia della moglie Rosita, Rusita, come la chiama Vicente, figlia di esuli russi, né lo stesso Vicente, si sentono ebrei più di quanto non si sentano polacchi, russi o, infine, argentini.

«Vicente era un giovane ebreo. O un giovane polacco. O un giovane argentino. In realtà, quel 13 settembre 1940 Vicente Rosenberg non sapeva ancora di preciso chi fosse.»

Il corto circuito che sprofonderà Vicente nella crisi di cui narra Amigorena è quello di non avere più notizie della madre, di non avere consapevolezza di quanto avvenga in Polonia, di non riuscire ad avere notizie certe - le notizie non ci sono e quando arrivano, sussurrate, vengono relegate alle pagine meno importanti dei quotidiani, e dunque non esistono, non sono, non possono, essere vere - di non avere insistito abbastanza, negli anni precedenti, per convincere la madre, almeno la madre, a raggiungerlo a Buenos Aires; perché lui la madre, e questa è la consapevolezza che lo sconvolge sino ad ammutolirlo, a relegarlo al “ghetto interiore” del titolo, è che lui la madre non voleva veramente che lo raggiungesse, perché in Argentina era finalmente libero, e quando si rende conto del pericolo è ormai troppo tardi: sono gli anni del ghetto di Varsavia, e poi della sua rivolta, sono gli anni in cui chi non morirà in quei giorni, chi non è già stato giustiziato e buttato in una fossa comune, chi non è stato messo subito in un treno per Auschwitz, finirà a Treblinka, il campo in cui, scrive Amigorena, non si andava per lavorare, ma solo per morire.
Poche pagine per raccontare la storia della Shoah da un altro punto di vista, insolito per quanto riguarda le mie letture sul tema, perché offre lo sguardo di chi era dall’altra parte, di chi, in pena per la famiglia, era impossibilitato a riceverne notizie se non per lettera o per quelle scarne notizie giornalistiche che inizialmente, per la mostruosità del contenuto, furono sottovalutate, non credute possibili.
Ho molto apprezzato la scelta di Amigorena di restare a margine della narrazione, di scomparire dalla storia di Vicente e Rosita se non per tornare a raccontarci, in conclusione, che tutto quello che ci aveva raccontato era successo a lui, alla sua famiglia.
Interessanti, inoltre, alcune speculazioni di carattere linguistico e filosofico che l’autore fa sul significato e sulla scelta della parola Shoah rispetto a quella di Hurban (che non avevo mai sentito prima) e di Olocausto.

«Non so quando di preciso Vicente abbia saputo che sua madre era stata deportata a Treblinka II, il campo dove non si era mai trattato di lavorare, dove nessuno moriva di stanchezza, di sfinimento, di fame; il campo che era più efficiente di tutti, il campo che era stato un’implacabile macchina destinata a uccidere il più gran numero di persone possibile - il campo dove, in un anno, i nazisti erano riusciti a eliminarne quasi un milione. Ma so che l’ha saputo.»

Una bella intervista in spagnolo a Santiago H. Amigorena.

[Sara · Rating 5 out of 5]

«Qué salvajada, qué horror el exilio, y esta derrota horrible que no se acaba nunca, y destruye por fuera y hacia dentro, y borra los planos de las ciudades interiores, y pervierte las reglas del amor, y desborda los límites del odio para convertir lo bueno y lo malo en una sola cosa, fea, y fría, y ardiente, inmóvil, qué horror esta vida inmóvil, este río que no desemboca, que jamás encuentra un mar donde perderse.»

Lo dijo Almudena Grandes en El corazón helado, pero podría haberlo dicho Amigorena sobre su abuelo, o incluso sobre sí mismo, al reflexionar sobre la culpa y el miedo de Vicente Rosenberg al otro lado del Atlántico mientras en su Polonia natal se cometían los crímenes más atroces que ha conocido jamás la humanidad. Qué maravilla de libro.

[Jovi Ene · Rating 4 out of 5]

Evreu polonez care locuiește în Buenos Aires de peste zece ani, Vincente pare a trăi existența boemă a celor care au reușit să treacă Oceanul înainte de vâltoarea celui de-al doilea război mondial. Singurul gând care îi umbrește zilele este că și-a lăsat în Varșovia mama și fratele, gând care se transformă în vinovăție și îl transformă și pe el total odată cu știrile despre ghetourile și lagărele de exterminare din Polonia. Chiar dacă nu este protagonist al războiului, Vincente îl trăiește pe propria piele și îl schimbă până la a deveni de nerecunoscut.
Un roman ”altfel” despre Holocaust, despre drama celor nu au fost implicați în mod direct, dar și-au pierdut și rudele, și speranța într-un viitor mai bun, chiar și sentimentele odată cu descoperirea grozăviilor naziste.

[AlinaG · Rating 5 out of 5]

Am citit multe cărți în ceea ce privește cel de-al doilea război mondial, dar niciodată nu m-am gândit cum a fost din perspectiva celor care au reușit sa părăsească Europa, dar cărora le-au rămas rude, prieteni in urma.

[Kamilė | Bukinistė · Rating 4 out of 5]

Aš nežinau, iš pradžių perskaičius likau gana abejinga - tokių istorijų jau skaičiau: karas, skausmas, tas skausmas, kai tavęs paties jis neliečia, tačiau daug skaudžiau ėda tavo artimo skausmu; taip jau skaičiau - apie karą, kai tai išgyventa, o ne bestseleriui kalta, apie karą, nepiešiant to tiesioginio fizinio kankinimo, lagerių, žudymų, bado, apie karą - lakoniškai, jau skaičiau. Ir vėliau supratau, kad tai, ką skaičiau ir su kuo lyg ir lyginau - buvo labai stiprios knygos, bet jos nepadaro šios silpnesne.

Tai perskaičiau ir galvoju - čia tas jausmas, kai tau viduj labai labai skauda, ir tu niekaip negali to išreikšti, jokiais žodžiais ar durų trankymu, nei lėkščių daužymu, nes tai paprasčiausiai neišreiškiama, tai netelpa ir lipa iš tavo sielos, veržias per kraštus, o tu neturi kur to skausmo padėti, uždaryti, tu, kaip tam košmare - nori rėkti, bet neturi balso.

Tokia ir taip parašyta ši knyga. Apie tai, kai reikia apsimesti gyvenant gyvenimą, tačiau visą tą laiką gyveni ne savąjį, tik kūnas eina vakarieniauti, tik kūnas mylisi su sutuoktiniu, tik kūnas veda dialogą su draugu, tik kūnas glosto vaiką ir jam šypsosi. O mintys visada pas tą, kuriam skauda. Ir tau skauda ne mažiau, net šypsantis.

Aš galvoju - patiks tiems, kam patinka, kai esmė lieka nutylėta, tiems, kam paprastoje ir plokščioje istorijoje pavyksta pamatyti gelmę, dar norisi sakyti tiems - kas moka klausytis.

[Jongorenard · Rating 4 out of 5]

"Les pessimistes ont fini à Hollywood, et les optimistes à Auschwitz". Le livre de Santiago Amigorena m’a fait penser à cette citation de Billy Wilder (et reprise par David Foenkinos dans "Charlotte"). Dans "Le ghetto intérieur", Vicente Rosenberg, le grand-père maternel de l’auteur, ne s’est pas exilé aux États-Unis, mais en Argentine en 1928, pour fuir l’antisémitisme et s’éloigner de sa mère aimée, mais trop envahissante à son gout. Il ne sait pas bien comment se définir, il est juif, mais non pratiquant, il a combattu pour la Pologne, il admire l’Allemagne, ses poètes et vit en Argentine. Il mène une vie plutôt heureuse à Buenos Aires. En Europe, la guerre s’installe et, malgré la distance, elle nourrit chez lui de l'inquiétude qui se transforme en anxiété profonde quand il reçoit des nouvelles alarmantes de sa mère restée en Pologne qui assiste, de l’intérieur, à la construction du ghetto de Varsovie. Vincente plonge alors dans la mélancolie, la dépression. Là-bas, sa famille meurt de faim, bientôt déportée. Rongé par la culpabilité de ne pas être là où il faut, il s’enferme dans un silence incompréhensible pour ses proches. C’est un livre bouleversant et saisissant que ce "ghetto intérieur". Saisissant d’abord par les contrastes qu’il propose comme cette opposition entre la vie insouciante de Vicente à Buenos Aires et le drame que vit sa mère à Varsovie. Bouleversant par les questions qu’il pose. À quoi bon être vivant quand ceux qu’on aime sont en train de mourir ? Comment lutter contre les drames de l’histoire ? On serait tenté de dire à Vicente que le silence n’est pas la bonne arme pour cela, mais qui sommes-nous pour le conseiller ? En tout cas, c’est celle qu’il va utiliser, contre lui-même, pour lutter contre cette vie coupable. Sans possibilités d’agir sur le réel, Vicente traine sa mélancolie et le lecteur assiste, impuissant lui aussi, à son lent et profond enfermement dans le silence comme prisonnier de son ghetto intérieur. Et tout cela, sans emphase, l’écriture de Santiago Amigorena est limpide, amère et douce à la fois, fluide et magnétique, sincère et déchirante. Ce roman est aussi une profonde méditation sur l’exil et le sentiment de trahison qu’il peut générer, sur la mouvance de l’identité, sur ses multiples facettes qui cohabitent en chacun de nous et sur la difficulté à les unifier. Enfin, l’histoire du silence raconté dans "Le ghetto intérieur" est une clé possible à tout ce que Santiago Amigorena a écrit auparavant, une sorte de généalogie de son propre silence, thème qui traverse toute son œuvre.

[Amina (ⴰⵎⵉⵏⴰ) · Rating 2 out of 5]

Cette lecture était lourde, froide, terne. Impossible d'accrocher. Le protagoniste m'a vraiment démoralisé et son comportement vis à vis de ses proche m'a vraiment indigné!

[Katinas Čiobrelis | knygos, kelionės ir kiti įdomūs dalykai · Rating 5 out of 5]

www.instagram.com/miciausknygos
www.facebook.com/miciausknygos
Pirma knyga apie holokaustą iš skaitytų kuri tikrai sujaudino, privertė kitaip pažvelgti tiek į antisemitizmą, tiek į holokaustą. Galvojau, kad bus eilinis holokausto kičas, bet vos pradėjus skaityti nuomonė pasikeitė. Labai įtaigiai pasakojama tikrais faktais paremta istorija, kai motina rašė laiškus sūnui iš Varšuvos geto į naująjį jo gyvenimą Buenos Airėse, o šie privertė vyrą panirti į kaltės jausmą, bejėgiškumą ir atsitverti tylos siena.
Rekomenduoju tikrai šią knygą, nenusivilsite.

[Mathias Chouvier · Rating 3 out of 5]

Quelques postures stylistiques agaçantes mais le propos puissant et la réflexion à la fois dérangeante et émouvante l’emportent.

[aurora torelli · Rating 3 out of 5]

strano ma vero un libro per scuola che mi è piaciuto
stra introspettivo, lui depressissimo, esattamente cio che mi piace

[The Reading Bibliophile · Rating 2 out of 5]

ATTENTION SPOILERS


















Je n'ai pas été touchée par ce texte comme j'attendais de l'être. Quelque chose à voir avec la prose, jusqu'à ce que je réalise que le français n'est pas la langue maternelle de l'auteur. Alors je m'en suis voulue. Le temps seulement de me reprocher d'être trop intransigeante dès qu'il s'agit de littérature. En fin de compte, ce n'est pas ça non plus. La vérité est que j'en veux à Vicente d'avoir obliger les siens à porter sa douleur sans jamais leur avoir accordé la moindre lueur de gratitude. D'avoir brisé les rêves d'émancipation de sa femme et lui avoir offert la vie domestique comme seul horizon. D'avoir priv�� ses enfants de leur insouciance en les enfermant dans son silence. Vicente, sous les prétextes de son immense culpabilité vis-à-vis de sa mère - de son rapport conflictuel avec elle plutôt qui l'a poussé à la fuir à 12000 km de distance- et de la crise d'identité qu'a provoquée l'expatriation et la montée des fascismes en Europe, a fait l'unique choix propre aux lâches : fuir. Pour se réfugier dans le silence (et dans l'alcool et dans le jeu) et faire le lit de la destruction.

[Lijana · Rating 4 out of 5]

Puota maro metu. Tu laisvai vaikštai gatvėmis, susitinki su draugais, geri vyną, juokiesi, myliesi su žmona, augini vaikus, o tuo pačiu metu tavo motina kitoj pasaulio pusėj badu miršta.

Holokausto tema paskutiniu metu vėl ant "bangos". Bent jau kiek pastebiu knygų lentynose. O tai kas madinga, mane atbaido. Šįkart mane nugalėjo lakoniškumas, tyla ir herojaus noras pralošti gyvenimą.

[Fiorentino · Rating 5 out of 5]

Un livre rare
Un grand roman
Sur la question juive, la culpabilité et le rapport aux parents
Bouleversant

[Irma Sincera · Rating 3 out of 5]

Tai buvo gera, neištempta knyga, aiškiai ištransliavusi pagrindinę temą ir mintį, ką norėta perduoti šia istorija. Man labai patinka knygos holokausto tema, kurios kelia daug moralinių klausimų apie kaltę, pasirinkimus tarp to, kas teisinga ir to kas būtina norint išgyventi. Knygos, kurios priverčia įlįsti į kito kailį ir sau užduoti tuos esminius klausimas: ką daryčiau aš? ar aš jausčiausi taip pat? ar galima buvo kažką padaryti kitaip ar kažko nedaryti, kad pasekmės būtų kitokios? ar aš turiu teisę teisti kito sprendimus?
Visus šiuos klausimus sau kelia ir pagrindinis knygos personažas Visentė, kuris dar nežinodamas, kokie siaubai laukia Varšuvoje likusios jo šeimos, išvyko kurti laimės į Argentiną. Tas tuometinis noras atitolti nuo šeimos ilgai jį persekios ir griauš iš vidaus. Stebėdamas įvykius tūkstančių kilometrų atstumu, nežinodamas tikrosios situacijos ir naikinamas didžiulės kaltės, jis lėtai atims iš savęs šansą būti laimingu.
Knygoje labai gerai yra pasakyta: "Išsigelbėjimas nuo holokausto gali tapti sunkesne bausme nei mirtis." Ir šią mintį aš pastebėjau daugelyje knygų apie žmonių prisiminimus, kurie vienaip ar kitaip išgyveno holokaustą, ar tai būtų pabėgimas iš šalies ar išlaisvinimas iš koncentracijos stovyklų. Jų sėkmė išgyventi tampa didžiausia jų gyvenimo našta.
Knygos pavadinimas labai simboliškas ir labai taiklus. Vinsentė negalėdamas pateisinti savo kitaip susiklosčiusio gyvenimo, užsidarė tarsi į paties sukurtą vidinį getą, kuriame lėtai naikino save.

[Pauline · Rating 4 out of 5]

Ce roman, basé sur la vie du grand-père de l'auteur, raconte l'emmurement dans le silence d'un jeune père de famille juif et polonais émigré en Argentine lorsqu'il commence à comprendre que sa mère, restée à Varsovie, ne survivra pas au nazisme dans la Pologne de la deuxième guerre mondiale. Rongé par la honte et la culpabilité, il s'enferme dans un "ghetto intérieur" qui le protège de son propre regard et de son propre jugement.

C'est une histoire triste qui montre comment la culpabilité peut détruire et changer un homme. J'ai trouvé que l'écriture était parfois un peu répétitive, et j'aurais aimé mieux comprendre les motivations de l'auteur/narrateur à romancer l'histoire de son grand-père, mais j'ai globalement apprécié le roman. Je trouve que la perspective de la guerre vue depuis l'autre bout du monde, à travers les journaux, est très réaliste et très actuelle.

[Živilė Matijaškienė · Rating 5 out of 5]

LT / EN

Paprastumas ir tikrumas tapo šios knygos stiprybe.
"Kas nutinka kai tampi svetimas pats sau - be prasmės, be vilties ir be ateities".
Visentės tyla tiesiog spengė ausyse.
Iš tiesų galingas kūrinys.
________________________________
Simplicity and sincerity made this book so compelling and real.
Main characters silent was deafening.
A powerfull must-read.