Virginie Loveling publiceerde Sophie, een van haar meest geëngageerde werken, in 1885, een jaar na de eerste schoolstrijd (1879-1884). De roman verhaalt hoe die schoolstrijd op het Vlaamse platteland werd beleefd. Het is tevens een aanklacht tegen de macht van de clerus en zijn verstikkende greep op het dagelijks leven en het onderwijs. Daarnaast is Sophie het verslag van een geloofscrisis.
In het fictief dorpje Zompelgem wordt het hoofdpersonage Sophie, een jonge vrouw, geconfronteerd met een aantal persoonlijke drama’s. Ze zoekt steun en troost in de godsdienst. Maar mijnheer Angelman, een progressieve priester, maakt haar duidelijk dat de Kerk veranderd is. De voorbeeldrol die zij zou moeten vervullen, is vervangen door een eigen politieke agenda met macht en controle als doel op zich.
Daarnaast wordt ook Zompelgem geconfronteerd met de schoolstrijd. De oude dorpsonderwijzer meester Ottevaere, een goede vriend van Sophie, aanvaardt de liberale schoolwet van 1879 en krijgt daardoor een klerikale haatcampagne over zich heen die hem het leven onmogelijk maakt. Geschokt door deze gebeurtenissen schaart Sophie zich publiekelijk achter de gemeenteschool en het ideeëngoed waarvoor deze staat.
Journalist en publicist Daniël Vanacker voorzag Sophie van een uitgebreide inleiding, waarin hij de roman situeert en de figuur van schrijfster Virginie Loveling (1836-1923) belicht. Zij groeide op te Nevele, een plattelandsgemeente nabij Gent, en stamde uit een familie waarin literatuur, liberalisme, Vlaamse strijd en vrijzinnigheid gecultiveerd werden. Tot die familie behoorden onder anderen Cyriel Buysse, César en Paul Fredericq en Julius MacLeod.
Virginie Loveling was a Flemish poet and writer. She was the younger sister of Rosalie Loveling and the aunt of Cyriel Buysse. In 1870, the two sisters published poems together which brought them instant recognition.
Virginie wrote poems, novellas, novels and journalistic prose.
1: Ik moet dinsdag een presentatie geven over dit boek en heb nog niks behalve een lang weekend… Please bid voor mij 🙏🏼😩
2: Tijd om hier een paper van 4000-5000 woorden over te schrijven!! Please bid voor mij 🙏🏼😩 (Ik moet zeggen dat de tweede leeservaring minder een sleur was als de eerste, ik durf zelfs toegeven dat ik ervan genoten heb. Ik ben nu voorstander van een Loveling-renaissance geworden, want ons Virginie kan me toch een roman schrijven hoor!)
Citaat : Welhoe was zoiets mogelijk en heette dat christelijke liefde! En alzo de mens immer geneigd is de zaken in betrekking tot hem zelf te beoordelen, vroeg Sophie zich met bitterheid af, door welke samenloop van omstandigheden zij ertoe veroordeeld was, telkens diegenen, die zij achtte en liefhad, hun karakter te zien verlagen. Review : Virginie Loveling (1836-1923) is de zus van de dichteres Rosalie Loveling en de tante van Cyriel Buysse. Zij groeide op in een Franstalig, vrijzinnig en anti-klerikaal milieu. Aanvankelijk publiceerde zij gedichten en novellen samen met haar zus. Na de vroege dood van Rosalie schrijft Virginie een groot aantal romans, essays en kinderboeken. Haar pas in 1999 verschenen Oorlogsdagboek geeft een uitstekend beeld van het alledaagse leven tijdens de Eerste Wereldoorlog in een Vlaamse stad. Door haar onafhankelijke en geëmancipeerde houding is de belangstelling voor haar persoon en werk de laatste jaren sterk toegenomen.
In haar schoolstrijdroman Sophie (1884) belicht ze een vrouwenleven. De man–vrouwverhouding en de tegenstelde opvattingen tussen vrijzinnige liberalen en katholieken bepalen voor een belangrijk deel haar werk. Een dure eed (1891) werd bekroond met de Vijfjaarlijkse prijs voor de Nederlandse Letteren. Die roman geldt met De twistappel (1904) en Het revolverschot als haar beste werk.
Virginie Loveling publiceerde Sophie, een van haar meest geëngageerde werken, in 1885, een jaar na de eerste schoolstrijd (1879-1884). De liberalen presenteerden de wet op de hervorming van het lager onderwijs van 1879 als een initiatief ter vrijwaring van de grondwet, die naar hun mening door ultramontaanse agitatie in het gedrang kwam. Het was de Burger die zich roerde. Om de grondvesten van de maatschappij te verdedigen en te versterken, moesten de burgers van het land onderwijs krijgen, gegrond op de ratio en de moderne vrijheden. De naar liberale maatstaven weldenkende katholieken, zij die niet bij een theocratisch komplot waren betrokken, werden hierbij de hand gereikt. De uitgestoken hand werd echter afgewezen. De verontwaardiging in het katholieke kamp was algemeen. In hun weerwerk tegen de wet Van Humbeeck strooiden de katholieken echter evengoed termen als "grondwet" en "vrijheid" in het rond. Ze zagen hun "persoonlijke vrijheid" aangetast, zoals ook de grondwettelijke vrijheid van onderwijs en de vrijheid van de gemeenten in het gedrang zouden komen. De liberalen beschuldigden de tegenstrever hierop van hypocrisie.
Deze schoolstrijd vormt het hoofdthema in de politieke roman Sophie. Plaats van handeling daarin is het fictieve dorp Zompelgem. In deze kleine plattelandsgemeente houdt ‘Mijnheer pastoor’ de touwtjes strak in handen, om het geestelijke en het politieke leven daar volledig te kunnen beheersen. Hij wordt geassisteerd door zijn kapelaan Teeuwis en enthousiast gesteund door een groep aanhangers. Tegenwerking ondervindt hij slechts van een stelletje liberalen. Het verzet tegen het klerikale bewind is van geringe betekenis, want erg standvastig zijn die liberalen niet, – met uitzondering van Haantjes, de wijnkoopman.
Het hoofdpersonage Sophie, een jonge vrouw, wordt geconfronteerd met een aantal persoonlijke drama’s zoals de dood van haar moeder, de krankzinnigheid van haar moeder en de breuk met de man met wie ze zich zou verloven. Ze zoekt steun en troost in de godsdienst. Maar mijnheer Angelman, een progressieve priester, maakt haar duidelijk dat de Kerk veranderd is. De voorbeeldrol die zij zou moeten vervullen, is vervangen door een eigen politieke agenda met macht en controle als doel op zich. Daarnaast wordt ook Zompelgem op een laffe wijze geconfronteerd met de schoolstrijd. De oude dorpsonderwijzer meester Ottevaere, een goede vriend van Sophie, aanvaardt de liberale schoolwet van 1879 en krijgt daardoor een klerikale haatcampagne over zich heen, die hem het leven onmogelijk maakt.
Geschokt door deze gebeurtenissen, schaart Sophie zich publiekelijk achter de gemeenteschool en het ideeëngoed waarvoor deze staat. Haar geloof en vooral haar respect voor de mens op zich, laten haar niet toe om een een mensonwaardige dubbelrol te spelen.
Virginie Loveling heeft een zeer sterke en geëngageerde roman afgeleverd die boeiend is en tegelijkertijd een stuk verleden dichterbij brengt. Journalist en publicist Daniël Vanacker voorzag Sophie van een uitgebreide inleiding, waarin hij de roman situeert en de figuur van schrijfster Virginie Loveling belicht.