Wiele tytułów

by Ryszard Koziołek

Czytajmy klasyków, by poznać przyszłość – nawołuje Ryszard Koziołek, pokazując, jak ważna dla przetrwania naszego gatunku jest zdolność rozumienia i komentowania literatury. Bo to właśnie literatura dostarcza nam narzędzi do wyobrażania sobie przyszłości, to ona pomaga nam odróżnić kłamstwo fikcji od kłamstwa, które podaje się za prawdę. Skomplikowane? Nie mniej niż fake newsy, medialne manipulacje i gąszcz wiadomości udostępnianych w internecie. Literatura w interpretacji Koziołka to nie martwy zapis, oceniany przez krytyków, opisywany przez literaturoznawców i przeznaczony do tego, by dręczyć młodzież szkloną. To spoglądanie w lustro kultury, specjalna odmiana edukacji obywatelskiej, której celem jest nie tylko rozumienie świata, ale też wytworzenie w sobie zdolności do wyrażania niezgody na to, co już jest i co może być.

Zbiór esejów o literaturze, kulturze, historii i sztuce to erudycyjna wyprawa szlakiem wielkich dzieł, bohaterów i kulturowych kontekstów. Jest tu Szekspirowski sonet jako sposób na bezradność, jest wywrócona do góry nogami Lalka, śmiejący się Camus i pytania o to, czego o Jezusie nie powiedzieli nam ewangeliści. Koziołek używa tekstów starożytnych do wyjaśniania zdarzeń jak najbardziej współczesnych, dlatego niech nie zdziwi czytelnika spotkanie w jednym zdaniu Harveya Weinsteina ze świętym Augustynem.

Publikacja współfinansowana przez Uniwersytet Śląski w Katowicach.

Genres: Nonfiction

304 pages, Hardcover

First published November 13, 2019

Reviews

[Michał Kłaczyński · Rating 2 out of 5]

Zaskakujące rozczarowanie.

[Piotrek Machajek · Rating 4 out of 5]

Znakomita jest to książka, w zasadzie wybitna przez pierwszych 170 stron, nawet jeśli pojedynczym rozdziałom zdarza się uciec od tego, co zdaje się być głównym zamysłem tej książki, tj. pokazaniu, że wiele dzieł literackich wytrzymuje próbę czasu na tyle, że możemy dzięki nim w dalszym ciągu poznawać naszą przyszłość. Poważna humanistyka najwyższej próby, zaktualizowanie interpretacji lekturowych klasyków (Lalka i Chłopi - rozdział znakomicie przygotowujący do dyskusji o Polsce), utrzymywanie kontaktu ze współczesną sztuką (Blade Runner, Bob Dylan etc.) czynią tę książkę niemal "samozapamiętującą się" i wciągającą, jak mało które poważne rzeczy o literaturze.

Niestety, pod koniec autor jakby traci impet, jego osobiste przemyślenia z podróży nie dorastają niestety literackim hipotezom, pojedyncze eseje dość luźno wydają się zamieszczone (Włosy Absaloma) i nawet, gdy jeszcze się na chwilę wybije, jak w rozdziale o Śląsku, to ciężko mi się kończyło książkę z myślą, że tam gdzie więcej autora, a mniej rozważań na temat literatury, jest zwyczajnie nieco słabiej.

Wiem, że połowa tej recenzji brzmi krytycznie, lecz proszę nie dać się zmylić - dawno nie czytałem czegoś tak stymulującego intelektualnie!

[Adrian Fulneczek · Rating 3 out of 5]

Uwielbiam Koziołka, ALE...

1) te sakralne eseje - poza pierwszym, w którym absurdalność religii jest milcząco, ale jednak uznana ("palec w przyrodzenie") - były dla mnie stratą czasu. Nie chodzi o ich jakość. Chodzi o moje samolubne przekonanie, że najważniejsi piewcy humanistyki w Polsce powinni dbać, żeby nie kontynuować pompowania ważności jednej religii i zestawu fikcyjnych książek napisanych na jej temat. Dla mnie, odpychające, zbyt czołobitne podejście.

2) używasz słowa "M*rzyn", Ryszardzie. Rozumiem, że możesz mi pokazać kilka słowników polskiego, które mówią, że tak można, ale nie, to nie jest w porządku. I nie chodzi tylko o esej o mowie nienawiści, bardziej o ten o orientalizmie.

3) za dużo tekstów już opublikowanych, mieszanka, gulasz, niestrawność.

W dobrych momentach (np. pierwsze dwa eseje) ta książka jest genialna, ale ma też niestety dużo momentów złych. Dlatego zaniżam ocenę licząc, że następna będzie równiejsza i dzięki temu, lepsza.

[Martyna · Rating 1 out of 5]

książkę dostałam w prezencie i przyznam szczerze, że gdyby nie to to raczej bym po nią nie sięgnęła, a nawet jak już bym to zrobiła to pewnie bym porzuciła ją w połowie, a tak to czułam się zobowiązana przeczytać.

autor mimo bycia profesorem literaturoznawstwa stworzył niesamowicie zagmatwane wykazy bibliografii, w których nie wymienia wszystkich źródeł, albo w tekście odnosi się do jednego "tekstu camusa" i cytuje ich pod koniec pięć i nie wiadomo, o który chodziło. nie wiem, czy to kwestia kiepskiej korekty jego tekstu, czy tego, że koziołek pisuje raczej do gazet typu "tygodnik powszechny" niż do pism naukowych z tego, co się orientuję i w gazecie przejdzie wypisanie imponujących pozycji do bibliografii i nie odniesienie się do nich albo odniesienie w innym niż w tekście oryginalnym kontekście (a po prostu takim, żeby pasował do tezy), a w czasopiśmie naukowym taki tekst nie zostałby opublikowany i odesłanoby go do korekty.

natomiast, jak przeczytałam zdanie o tym, że dylan znalazł się "w gronie podziwianych przez siebie pisarzy laureatów: kiplinga, shawa, camusa, bucka i hemingwaya." to załamałam ręce, że profesor literaturoznawstwa nie wie, że pearl buck była wspaniała pisarką i kobietą, więc tak nie odmienia się jej nazwiska. po tym zdaniu (na stronie 99) straciłam zaufanie do wszystkich informacji, które wypisywał później autor zwłaszcza, że zauważyłam jeszcze kilka takich machlojek.

[Maciej Sz.]

Koziołek traktuje literaturę jako narzędzie, jak barometr, kompas lub dowolny miernik, przy pomocy którego możemy intelektualnie i estetycznie nicować rzeczywistość. Ten zbiór esejów, to również bezustanne wchodzenie w dialog z samym sobą i kultura, podważanie założeń, a także redefiniowanie przekonań, wspierane literackimi przykładami czy impresjami budującymi mosty wyobraźni i języka. Tym są właśnie teksty Koziołka – kontrapunktami dla pobieżnej lektury; erudycyjnymi wstawkami wykorzystującymii refleksję krytycznoliteracką do podejmowania i dyskutowania tematów współcześnie gorących; i wreszcie odkurzaniem klasyki, odbrązawianiem jej w celu pokazania, że stała się ona klasyką, właśnie dlatego, iż mimo upływających lat nie straciła na aktualności – literackiej, politycznej i intelektualnej. Stąd bierze się właśnie zestawienie “Jądra ciemności” z “W pustyni i w puszczy”, stąd namysł nad prozą Camusa, porównanie motywu zemsty w “Lalce” i “Hrabim Monte Christo” czy analiza sytuacji egzystencjalno-politycznej w "Chłopach". Znakomita jest to przygoda, potwierdzająca to, o czym profesor wspominał już dawno: dobrze się myśli literaturą.

[bryżit · Rating 2 out of 5]

Zeszło mi z tą książką dłużej, niż wskazywałaby na to jej objętość. „Dobrze się myśli literaturą” czytało mi się przyjemnie, dlatego sięgnęłam po kolejną książkę Koziołka ale ta jakoś mniej mi podeszła.

Jedne rozdziały podobały mi się bardziej (jak choćby porównanie podróży do Afryki i pisania o Afryce Sienkiewicza i Conrada), inne mniej (Lalka vs. Monte Christo, uwagi o niepowstałym dzienniku). Trochę miszmasz bo to nie tyle tytułów wiele co rodzaju esejów. Miało być bardziej o literaturze, a tu i autobiografia i teologia i jakieś wolne myśli. Zbiór wszystkiego.

Jakoś tak… nie wiem. Myślałam, że dostanę coś więcej niż przedruk „Tygodnika Powszechnego”.

[Aleksandra Orlikowska]

Takich esejów o literaturze potrzebujemy

[Klaudiusz Jan PL · Rating 4 out of 5]

4,5

I want more!!!

[Shane W. · Rating 1 out of 5]

Duże rozczarowanie. Oczekiwałam na dobre eseje literaturoznawcze od znawcy tematu. Dostałam przypadkowe teksty, zero spójności, dużo kwestii, które w ogóle nie budziły mojego zainteresowania, wręcz spowodowały pomijanie stron. Oczekiwałam czegoś więcej. Przede wszystkim zabrakło tutaj pomysłu. Wystarczyłoby, żeby wziąć jakiś jeden aspekt literatury np. albo region, autora albo zagadnienie czasu (sugerując się okładką) cokolwiek właściwie i się tego trzymać. Wybierać teksty pod ten temat. Już byłoby lepiej. Styl pisania też niestety bardziej raportował niż opisywał. Męczyłam tę książkę do końca mając nadzieję znaleźć coś dobrego, ale niestety.

Dam jeszcze szansę i spróbuję kiedyś jeszcze sięgnąć po ,,Dobrze się myśli literaturą", ale pewnie nie szybko.