Kobold

by Radka Denemarková, Olga Czernikow (translator), Agata Wróbel (translator)

Kobold składa się z dwóch komplementarnych wobec siebie części, których tytuły nawiązują do dwóch żywiołów: wody i ognia. To czytelnik decyduje, który z żywiołów wprowadzi go w przedstawione w powieści historie: tę małą, rodzinną, i tę wielką, europejską. Za pomocą subtelnych, a przy tym niezwykle mocno oddziałujących obrazów i metafor Radka Denemarková pokazuje, że obie historie są właściwie historiami przemocy.

Część O wodzie rozpoczyna się kilka lat przed wybuchem drugiej wojny światowej, kiedy zbiorowe szaleństwo, jakim jest kult siły i władzy, zbliża się do zenitu. Uosobieniem tych opętańczych tendencji jest Michael Kobold, charyzmatyczny i lubiany przez wszystkich młody mężczyzna, który traktuje ludzi jak przedmioty, a przedmioty jak ludzi. Jego żoną zostaje siedemnastoletnią Hella, piękna i ambitna dziewczyna z dobrej żydowskiej rodziny. Choć dzięki kontaktom Kobolda udaje jej się uniknąć obozu koncentracyjnego, w istocie skazuje się na równie przerażający los: na ciągłe poniżenie, głód i przemoc. Daje się zniewolić sile Kobolda i swojej niepojętej miłości do niego. Jedyną ucieczką z tego zaczarowanego kręgu są słowa w dziwnym języku, które Hella w tajemnicy kaligrafuje na opakowaniach po mące i cukrze.

Główną bohaterką części O ogniu (rozgrywającej się współcześnie) jest Justyna, nieślubna córka Kobolda. Justyna to kolejna przedstawicielka „dobrych, a więc słabych”. Żyje w skrajnej biedzie wraz z dziewięciorgiem swoich dzieci, które kocha bezgranicznie. Jej egzystencja to właściwie nieustanna walka o przetrwanie: o dach nad głową, o jedzenie, o ubrania, a nade wszystko – o prawa rodzicielskie, które opieka społeczna chce jej odebrać. Jej jedynym sprzymierzeńcem jest samotny niepełnosprawny pracownik zakładu pogrzebowego – człowiek o odstręczającym wyglądzie i niepokojących zwyczajach. Tragiczne (w całym tego słowa znaczeniu) nieporozumienie sprawia jednak, że historia tych dwojga potoczy się zupełnie inaczej, niżby można przypuszczać…

Narracja Kobolda prowadzona jest achronologicznie i nieco kapryśnie; każdy kolejny fragment oświetla te poprzednie, odsłaniając zarazem pewne powiązania pomiędzy postaciami i historiami z obu części. Język Denemarkovej – nasycony, gęsty od metafor – prowadzi czytelnika przez meandry opowieści, która mimo swej pozornej dziwaczności stopniowo staje się coraz bardziej rozpoznawalna i bliska. Opowieść ta dobitnie pokazuje, że pewne mechanizmy nie zmieniają się od stuleci i że zło pozostaje złem niezależnie od skali.

Genres: Czech Literature, Fiction

439 pages, Paperback

First published January 1, 2011

About the author

Radka Denemarková vystudovala germanistiku a bohemistiku na FF UK, 1997 získala doktorát. Pracovala v Ústavu pro českou literaturu AV ČR, též jako dramaturgyně v Divadle Na zábradlí. Od roku 2004 na volné noze. Publikovala monografii Evalda Schorma Sám sobě nepřítelem (1998), redigovala sborník Zlatá šedesátá (2000), je autorkou studie Ohlédnutí za Milenou Honzíkovou (in: Dopis zmizelému, 2003). V roce 2005 vyšla její prozaická prvotina A já pořád kdo to tluče, o rok později román Peníze od Hitlera (Magnesia Litera za nejlepší prózu roku). Polské vydání bylo nominováno na cenu Angelus (2009), za německé obdržela Usedomskou literární cenu (2011, laudatio Hellmuth Karasek) a Cenu Georga Dehia (2012, laudatio Andreas Kossert). Románová monografie Smrt, nebudeš se báti aneb Příběh Petra Lébla (2008) byla oceněna Magnesií Literou za nejlepší publicistickou knihu roku. V roce 2010 uvedlo Divadlo Na zábradlí její divadelní hru Spací vady (knižně 2012). Za překlad knihy Rozhoupaný dech (2010) od Herty Müllerové, nositelky Nobelovy ceny, získala Magnesii Literu za překlad roku. Dvojromán Kobold (2011) byl nominován na Cenu Josefa Škvoreckého. Její texty byly přeloženy do 17 jazyků. Žije v Praze s dcerou Ester a synem Janem.

Reviews

[Michał Michalski · Rating 1 out of 5]

[PORZUCONA]

Pierwszych 50 stron?
Laska ma 8-mkę dzieci. Żyje w totalnej biedzie. Wiecie, trampki klejone na taśmę, brak jedzenia, liczona każda kopiejka, wstyd przed sąsiadami, krzywo patrzące nauczycielki.
Ale laska jest też młoda i piękna, więc daje ciała za pento kiełbasy i banany, jakiemuś oblechowi.
Mało? W tle jest jeszcze odrażający grabarz, dobra dusza, ale też nekrofil, który podkochuje się w bohaterce i stara się pomagać kradnąc ciuchy z trupów dla ukochanej oraz spędzać miło czas z jej dziećmi.

Niby nie mówię temu wszystkiemu nie, ale z drugiej strony trochę za dużo jak na pierwsze 50 stron, zwłaszcza, że książka ma ponad 500.

[Piotr · Rating 4 out of 5]

A harrowing story about violence, its perpetuation, and addiction to it. Despite the subject matter, it is written in astonishing language. A powerful and important work.

[Katerina Target · Rating 5 out of 5]

Náročnější četba, těžké téma. Určitě sáhnu po dalších titulech od této autorky.

[Prince Hubertt · Rating 4 out of 5]

Niesamowita książka! Pomysł pokazania dwóch teoretycznie osobnych historii, ale połączonych i naznaczonych przez postać tytułowego Kobolda, tyrana, który katuje, głodzi, znęca się psychicznie nad swoją żoną oraz z drugiej strony historia nieślubnej córki, która nigdy nie poznała swojego ojca tyrana, ale w jakimś stopniu jego brak naznaczył jej życie! Starcie dwóch światów, wiedzy i niewiedzy z przemocą, biedną, upokorzeniem i wodą, tak wodą, bo ona jest tu bardzo ważnym symbolem. To była trudna lektura pod względem ładunku emocjonalnego, ale myślę że było warto...

[Adri Dosi · Rating 4 out of 5]

Ehm......
takhle... ta jedna šílená kritická polská recenze ... ta kniha je náročná pro české čtenáře, co potom pro Poláky, zvlášť pokud překlad není nic moc. Navíc ono to je takové napojené na českou historickou hloubku, takže tahle kniha není ideální pro překlad.
Jde o vysoce umělecký kousek, což je předzvěst toho, že rozhodně nebude pro každého čtenáře. Ano, po slovní stránce je úžasná. Jde o krásnou ukázku češtiny. Ano, nicméně i pro mne to všechno bylo ohromně komplikované vše pochopit, poskládat si to, neztratit se, dát si to dohromady. Je tam moc vrstev. Emoce vystupují. Je tam poetika.. která umocňuje krutost. A nutno si pohlídat i to, že něco je v současnosti a něco se motá někde od roku 1909 cca... plus povídání o rodině, z níž vzešel a potom se to sune dál. No a samozřejmě tu jsou i ty pohledy ještě témata nejen násilí, ale i rasizmu, domácího týrání, z pohledu dob.. postižení... úchylnosti...
A tak to řeknu takhle... já si cením, že jsem si ji přečetla, je to vážně umělecký kousek pro fajnšmekry, ale vyždímala mne a prostě se mi Peníze od Hitlera líbily více... na nic si totiž nehrály. Tu to byla taková umělecká kamufláž, takové já to umím a nevím, jak to říct n rovinu... ehm... i když je to volné navázání... tak to je vysloveně divnoknížka, která je dobře, že vznikla a je ceněna, ale já ji podruhé číst rozhodně nebudu a ani si ji nechat nechci.

[Ania · Rating 3 out of 5]

Not an easy read, two stories in one - somehow connected and both quite disturbing. Definitely not a holiday read, so keep that in mind when picking holiday reads.

[lux · Rating 4 out of 5]

》Kobold nám vnucoval představu, že tu moře je. Hella vyplakala hodně slz. Kobold moře má. Prohráli jsme. Všechno bylo napsáno, nic nebylo pochopeno. Řekla Hella.《

[Petr Jedelsky · Rating 5 out of 5]

Náročné čtení, že kterého mrazí. Styl psaní mi vyhovuje.

[Iva Cizkova · Rating 5 out of 5]

Miluju tu knihu, její obraznost a přitom přímost. Ne vždy mi čtení dělalo dobře, rozrušovalo mě a bolelo. A nutilo číst dál a dál...

[Aleksandra Czyz · Rating 4 out of 5]

bardzo gęsta, bardzo ciężka, nawet jakby się chciało, to nie da się czytać szybko. Część ognista trochę ciekawsza niż wodna, ale może dlatego że zdecydowanie krótsza

[Michaela · Rating 4 out of 5]

Kruté.

[Knihorožec · Rating 4 out of 5]

Ohnivá část se četla úžasně - směsice odporu a fascinace všednodenními boji. Ovšem když jsem začala část vodní, nedostala jsem se daleko. Nechám to odležet a zkusím to znovu, až vybledne pachuť neúspěšného pokusu se začíst.