درآمدی بر زبان بلخی

by Mahmoud Jafari Dehaghi

درآمدی بر زبان بلخی؛ نوشته: محمود جعفری دهقی؛ تهران، انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ اول، 1392 خورشیدی، 273 صفحه، نقشه، جدول.

273 pages, Paperback

First published January 1, 2013

About the author

Mahmoud Jafari dehaghi is a full professor at the Department of Ancient Culture and Languages at the University of Tehran.

Reviews

[Khodabakhsh · Rating 5 out of 5]

زبان بلخی يکی از زبانهای ايرانی ميانه شرقی است که برای چندين سده در ميان ساکنين مناطق شمالی افغانستان رواج داشته است. سرزمین کهنسال بلخ در شمال افغانستان واقع است و از آن هم در اوستا و هم در کتیبه داریوش در بیستون یاد شده است. بلخ در پی حمله اسکندر مقدونی به مدت دویست سال در زمره مناطق یونانی نشین در آمد. بنظر می رسد که در طول این مدت تمدن هلنی و نیز استفاده از زبان و خط یونانی در کنار زبان محلی بلخی در آن رواج یافته است. سرزمین بلخ از اواسط سده دوم پیش از میلاد به تصرف قبایل یوئه جی یا تخاریان درآمد و از آن پس به نام آنها "تخارستان" نامیده شد. کوشانیان یکی از همین فبایل بودند که از اوایل دوره مسیحی به قدرت رسیدند و به گسترش متصرفات خود پرداختند تا سرانجام امپراتوری کوشانی را برپا کردند. این امپراتوری که در حدود یک سده دوام یافت، در دوران قدرت، بخش قابل توجهی از آسیای مرکزی تا شمال هندوستان را در بر می گرفت. در این دوران زبان بلخی به عنوان زبان رسمی جایگزین زبان یونانی شد اما استفاده از خط یونانی در کنار خطوط دیگر از جمله خط بلخی و خروشتی بویژه در اوایل حکومت کوشانیان ادامه یافت. در عهد ساسانی، فرمانروایی کوشانیان روی به زوال نهاد و بخش غربی آن سرزمین به تصرف دولت ساسانی در آمد و آنها فرمانروایانی با نام "کوشان شاهان" بر آن گماردند. زبان بلخی علی رغم دو سده تسلط اسکندر مقدونی و جانشینان او بر این سرزمین هیچگاه از رونق نیفتاد... از صفحۀ مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی https://www.cgie.org.ir/fa/news/5943