Goree

by Adam Small

Dié drama, ’n liries en droomagtige maar tegelyk ook skreiend pynlike stuk oor herinnering en ongeregtigheid, is reeds in 1978 geskryf, in die hoogbloei van apartheid en twee jaar ná die Soweto-opstand. Dit is etlike kere opgevoer, maar word nou die eerste keer gepubliseer. Dit is in wese ’n versetdrama, maar die artistieke krag en durende relevansie daarvan lê in die wyse waarop dit wys hoe pynlik intiem verset en lojaliteit verstrengel is. Goree word gesien as Small se mees persoonlike letterkundige werk; hy het dit self beskryf as ’n gefiksionaliseerde outobiografie. Die titel van die teks is ook die naam van die gehuggie naby Robertson waar Small grootgeword het. Die drama gaan oor ’n bruin man wat ’n bom in ’n supermark geplant het en dan weens die terreurdaad verhoor en opgesluit word. Gedurende die verhoor en ook in sy tronksel tree hy deur middel van terugflitse in ’n voortdurende gesprek met die verlede, spesifiek met die sleutelmomente wat sy identiteit en sy verset bepaal het. Die klimaks van die drama is ’n gesprek – ’n konfrontasie – in die tronksel waaraan die aangehoudene, sy vrou en sy pa, sowel as die Afrikaanse bewaarder deelneem. Die klimaks wentel om die gewaarwording dat gevangene en bewaarder verdeel én saamgesnoer word deur dit wat hul onderskeie identiteite bepaal. Dit gaan hier om óns taal, óns kerk en óns grond. Dit is daarom só betekenisvol dat hierdie drama, wat aanvanklik in Engels geskryf is, nou in Afrikaans gepubliseer word. Die skrywer se verset teen sy onderwerping deur taalgenote word hierdeur die bevestiging van ’n grondliggende lojaliteit.

74 pages, Kindle Edition

Published September 20, 2013

About the author

Adam Small (1936 - 2016) was a South African writer who was involved in the Black Consciousness Movement and other activism. He was noted as a Coloured writer who wrote works in Afrikaans that dealt with racial discrimination and satirized the political situation. Some collections include English poems, and he translated the Afrikaans poet N.P. van Wyk Louw into English.

Small was awarded the Hertzog Prize in 2012 for his contribution to the drama genre. Although the award was well received for being long overdue, some controversy arose because the Academy, in making the award, broke one of their own rules stating that the prize can only be awarded to a writer who has published new and substantial work in a specific genre during the previous three years. Small's last play was published in 1983. One of his famous poems is called "Doemanie."

After decades spent out of the public eye, Small, on 14 September 2013, received a hero's welcome at the Breytenbach Centre in Wellington, where he was guest of honour at the centre's Poet Festival. He read a selection of poems from his latest anthology Klawerjas. In 2015 a new drama, Maria, Moeder van God, was broadcast on Radio Sonder Grense's yearly art festival programme.