Richter

by Klaus Honnef

Rencontre avec Gerhard Richter, artiste allemand qui a �largi l'horizon du rapport entre peinture et r�alit�. De ses premi�res peintures photographiques et son fameux cycle autour de la RAF � ses derni�res toiles abstraites, la d�couverte de l'oeuvre de Richter nous donne sans cesse � voir l'inattendu et l'invisible. L� o� il s'effor�ait auparavant de lib�rer la technique du poids de l'id�ologie, il nous montre aujourd'hui l'impact in�galable et l'intensit� de la peinture face � la domination de l'image num�rique. Une introduction d�cisive � l'un des plus grands artistes de notre temps, qui couvre non seulement l'ensemble de sa carri�re, mais aussi 50 ans d'�v�nements culturels, �conomiques et politiques.

Genres: Art

95 pages, Hardcover

Published October 1, 2019

Reviews

[Triptolemos]

Gerhard Richter (1932) bevindt zich op een interessant punt binnen de kunstgeschiedenis, namelijk het moment waarop kunst niet enkel dood is maar ook nog eens volledig uitgehold. Na een volledige deconstructie, niet alleen op figuratief, maar ook op conceptueel vlak, werd de vraag omtrent de verdere betekenis van kunst steeds luider. Wie heeft er nog ideeën over? Het vooruitgangsideaal werd onder meer door WO II ondermijnd, terwijl de fotografie de traditionele representatiefunctie van de schilderkunst had aangetast. En wanneer esthetisch alles geprobeerd lijkt te zijn, sluipt er een gevaarlijk beestje om de hoek. De conceptuele kunst staat voor de deur. Loop weg nu je nog kan. Voor je het weet wordt er een weinigzeggend beeld door je strot geramd, voorzien van een geforceerde filosofische verantwoording welteverstaan.

Wat Richter zelf betreft, worden zijn zogenaamde fotorealistische schilderijen doorgaans in verband gebracht met de Europese Pop Art en het Kapitalistisch Realisme. Door foto's nauwgezet na te schilderen, raakt hij aan een fundamentele vraag binnen de moderne kunst. Waar een foto zich voordoet als de werkelijkheid zelf, blijft een schilderij altijd ook zichtbaar als geschilderd object. Richter speelt met die verhouding. Zijn schilderijen proberen de kunstmatigheid van de fotografie in beeld te brengen. Door een foto te schilderen, onthult hij de illusie waarop de fotografie berust. Dat ik iemand ken die foto's van deze schilderijen thuis hangen heeft, voegt nog een extra laagje hieraan toe. In latere fases van zijn carrière gaan Richters foto-gebaseerde schilderijen en reproducties een dialoog aan met zowel moderne als oude meesters, onder wie Duchamp en Titiaan. Het resultaat hiervan is zeker niet oninteressant te noemen.

Daarnaast, en later steeds nadrukkelijker, waagt Richter zich aan volledige abstractie en maakt hij o.a. monochromen, kleurijke inktvlekken en zijn bekende squeegee-schilderijen. Een dergelijke graad van abstractie is wat mij betreft al voldoende verkend door esthetisch interessantere uitvoerders. Het voelt dan ook aan alsof Richter op zijn ondertussen gevestigde naam aan het teren was binnen de ondertussen volledig marktgestuurde kunsthandel. Overigens, en dit niet alleen tot Richter (of dit boek) gericht, als iemand mij nog één keer van de waarde van een schilderij probeert te overtuigen door het als 'zelfreflectief' te omschrijven, stuur ik een groep klimaatactivisten met secondelijm naar het museum waar het hangt.

Ten slotte wens ik ook nog eventjes de persoon Richter aan te vallen. Herhaaldelijk beschrijft het boek hoe Richter zichzelf als ondefinieerbaar, ideologieloos en counterculture beschrijft. Dit laatste nog het meeste wanneer hij stelt: "Ik werd enkel een intellectuele schilder (lol) omdat ik altijd gekant was tegen wat in de mode was, en mode was al dat gekke, grappige, spontane, lelijke dat per direct gemaakt kon worden". Hij stelt zich tegen het heersende systeem te richten en kunstenaarschap te demystificeren. Door zichzelf als onvatbaar 'vessel' te omschrijven doet hij voor mij juist exact dat: mystificeren. Ook profileert hij zich wel wat als profeet met aforismen zoals "Schilderen heeft niks te maken met denken, want in schilderen is denken schilderen". Voor mij heb je trouwens al verloren zodra je hele reeksen abstracte lelijkheid aan Bach en Cage opdraagt.

Desondanks heeft Richter met zijn fotorealistische schilderijen wat mij betreft toch af en toe raakgeschoten. Ondertussen is hij ook wat te oud om nog te horen te krijgen dat echte objectiviteit onmogelijk is en dat al zijn werken hiervan eigenlijk getuigenis afleggen.

Interessante werken:

Mustang Squadron (1964)
Uncle Rudi (1965)
Ema (Nude on a Staircase) (1966)
Detail (Brown) (1970)
Candle (1982) — de albumcover van Sonic Youths Daydream Nation!
Summer Day (1999)

[Evan · Rating 3 out of 5]

Picked this up at the Berlin New National Gallery, where Richter's incredible "Birkenau" series is currently/permanently on display. This book includes decent reproductions of those 4 paintings and many others from his long career, but it's a short book and only really an introduction to the artist's work.

I found the text somewhat lacking - biographical info was skimmed over quickly and only a few specific works got a detailed analysis and critique - some of which were baffling, such as when the author sets up Richter vs Duchamp in a "Nude Descending a Staircase" cage match. And perhaps the progression from Richter's blurred-photos series to squeegee-abstraction is too obvious to mention? The author uses a lot of words and convoluted sentence structures to say what Richter says concisely by calling his paintings "pictures" - his is an art of surfaces, process, dislocation, disassociation - Richter tries to escape history, but does he succeed?

[Dale H · Rating 3 out of 5]

When I read a book about an artist, I want to know about their personal history, how that influenced their art, controversies, exhibition highlights, what their contemporaries thought of them, their training, techniques, and a deep dive into some of their best known works.

You don't get much of that here. The reproductions are gorgeous (of course, because ... Taschen) but the text is insufferably pretentious art theory horseshit. It's the author trying to impress other black-clad failed working artists with conceptually dense "impressive sounding" nonsense.

This is part of the "Basic Art" series. Perhaps Klaus didn't get the memo.

The three stars are purely for the reproductions. The text is garbage.

I'm glad I got this on sale.

[Erik · Rating 3 out of 5]

The Taschen Basic Art series as a whole makes for a great introduction to various artists. We get a bit of analysis and process mixed with a bit of biography and a pretty good selection of works.