آیا عصر انقلابها به سر آمده است و سال ۱۹۸۹ پایان عصر انقلابهاست؟ برخلاف نظر برخی، نمیتوان پذیرفت که دورهی انقلاب در جهان بهسر آمده است. این واقعه میتواند باز هم در این یا آن گوشهٔ کرهی زمین روی دهد. هرچند ممکن است گفتمان و محل وقوع انقلابها تغییر کند، اما بههرحال، در آیندهای که فعلا پیش رو داریم، وقوع انقلابها امری ناممکن نیست. در کتاب نظریهپردازی انقلابها، بعضی از نامدارترین اندیشمندان به بررسی نقادانهی بسیاری از چارچوبهای نظری پرداخته و در فهم انقلاب کوشش کردهاند. رویکردهای نظری در این کتاب، بر محور مفاهیم و جستارهایی از قبیل دولت و کارگزاران انقلابها، نظریهی ساختگرایی، الگوهای نخبگی و نظریههای جمعیتشناختی، مطالعات قومی/نژادی، مطالعات فرهنگی، و فمینیسم قرار دارد؛ از لحاظ زمانی، کتاب به دورهی تاریخی بین انقلاب فرانسه در اواخر قرن هجدهم تا تحولات اروپای شرقی در اواخر قرن بیستم میپردازد، هرچند گاهی به رویدادهای پیش از این دوره نیز پرداخته است. شاید بتوان با توجه به شرایط کنونی و آیندهی جهان ادعا کرد که بررسی انقلابها مهمترین اشتغال ذهنی دانشوران اجتماعی، بهویژه جامعهشناسان امروز است. مطالعهی نقادانه کتاب حاضر میتواند به سهم خود گامی در این زمینه باشد. جان فورن استاد جامعهشناسی در دانشگاه سنتاباربارای کالیفرنیا است. چاپ اول ۱۳۸۲
John Foran (born 1955) is an American sociologist with research interests in global climate justice; radical social movements, revolutions, and radical social change; Third World cultural studies; and Latin American and Middle Eastern studies. He has a PhD from the University of California, Berkeley and is a professor of Sociology at the University of California, Santa Barbara.
Selected publications
On the Edges of Development: Cultural Interventions (coeditor, Routledge, 2009)
Revolution in the Making of the Modern World: Social Identities, Globalization, and Modernity (coeditor, Routledge, 2008)
Taking Power: On the Origins of Third World Revolutions (Cambridge University Press, 2005)
Feminist Futures: Re-imagining Women, Culture and Development (coeditor, Zed Press, 2003);
The Future of Revolutions: Re-thinking Radical Change in the Age of Globalization (ed., Zed Press, 2003);
Theorizing Revolutions (ed., Routledge, 1997);
Fragile Resistance: Social Transformation in Iran From 1500 to the Revolution (Westview Press, 1993).
ترجمه فارسی این کتاب قابل قبول است. بخشهای اول نظریهپردازی انقلاب به نظریههای دولت محوری در دگرگونیهای اجتماعی میپردازد که برای من بیاندازه جذاب بود. دولتمحوری با برداشت پیشپاافتاده مارکسیستی در باب نقش دولت یکسره متفاوت است و در سیستمهای نوسلطانی مثل ایران فعلی که حکومت متغیر نسبتا مستقل است قابلیت بررسی جدی دارد.
کتاب نظریهپردازی انقلابها نوشته جان فورن، توسط فرهنگ ارشاد به فارسی برگردان شده که از ترجمه قابل قبولی برخورداره. مقالات کتاب در نه فصل که به دو بخش تقسیم شده، حاصل کار هشت نویسنده است. بخش اول تحت عنوان "مرز ساختارها" بر اهمیت رویکردهای ساختاری تاکید نموده و بخش دوم با عنوان "بازنگری فرهنگ و کارگزاری" بر تاثیر بی چون و چرای فرهنگ و کارگزاری نظر دارد. رویکردهای نظری متفاوت شامل دیدگاههای دولت-محوری، نظریههای ساختاری، تحلیلهای نظام جهانی، الگوهای نخبگی، نظریههای جمعیتشناختی و فمینیسم در این کتاب به طور منظم دنبال شده است.