What do you think?
Rate this book
Het misverstand psychotherapie
In de ggz verschijnen jaar in jaar uit nieuwe psychotherapeutische modellen die nóg betere resultaten beloven dan de voorgaande. Deze claims blijken nooit stand te houden: al vijftig jaar lang doet geen enkele nieuwe behandelmethode het beter dan de vorige.
In Het misverstand psychotherapie schetst Flip Jan van Oenen hoe therapeuten, cliënten en beleidsmakers hardnekkig vashouden aan een mythe van vooruitgang in de psychotherapie. Een mix van doorgeschoten marktideologie, wetenschappelijke blikvernauwing en menselijke terkortkomingen houdt de mythe in stand.
Deze mythe heeft negatieve gevolgen voor alle betrokkenen en ondermijnt het vermogen van de samenleving om lijden te verdragen. En doordat de onmacht wordt verhuld blijft een belangrijke vraag onbeantwoord: in welke mate kan een therapeut psychisch lijden eigenlijk beïnvloeden?
Flip Jan van Oenen is arts/systeemtherapeut en onderzoeker. Hij is werkzaam bij het Centrum voor Relationele Therapie van Arkin in Amsterdam en het Amsterdams Instituut voor Gezins- en Relatietherapie.
In Het misverstand psychotherapie schetst Flip Jan van Oenen hoe therapeuten, cliënten en beleidsmakers hardnekkig vashouden aan een mythe van vooruitgang in de psychotherapie. Een mix van doorgeschoten marktideologie, wetenschappelijke blikvernauwing en menselijke terkortkomingen houdt de mythe in stand.
Deze mythe heeft negatieve gevolgen voor alle betrokkenen en ondermijnt het vermogen van de samenleving om lijden te verdragen. En doordat de onmacht wordt verhuld blijft een belangrijke vraag onbeantwoord: in welke mate kan een therapeut psychisch lijden eigenlijk beïnvloeden?
Flip Jan van Oenen is arts/systeemtherapeut en onderzoeker. Hij is werkzaam bij het Centrum voor Relationele Therapie van Arkin in Amsterdam en het Amsterdams Instituut voor Gezins- en Relatietherapie.
- GenresPsychologyNonfiction
160 pages, Paperback
Published January 1, 2019
5 people are currently reading
133 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 11 of 11 reviews
January 2, 2021
In dit boek stipt FJ van Oenen een aantal heel belangrijke punten aan. Het is dan ook een goed boek voor elke therapeut om te lezen, maar ook voor iedereen die iets vindt van de huidige staat van de ggz in Nederland. Het is makkelijk geschreven, maar soms ook wel een beetje repetitief. Een samenvatting van dit verhaal was voor mij ook goed geweest.
De schrijver nuanceert het effect van psychotherapie wat door veel therapeuten, ggz-instellingen en bedenkers van nieuwe methoden wordt geroepen. In feite is de conclusie van dit boek: therapie werkt, maar in bescheiden mate, en niet bij iedereen. De schrijver pleit ervoor dat we dit als therapeuten en instellingen zouden moeten erkennen en communiceren, en dat iedereen daar beter van wordt. Een goed punt waar we over na zouden moeten denken!
De kunst van het verdragen
“Zolang over voortbestaan leed de overtuiging leeft dat het afgewend zou kunnen worden, is het leed onverdraaglijk.”
De auteur maakt een erg goed punt over het belang van leren verdragen van leed. Hij geeft aan dat in de laatste decennia het vermogen tot verdragen binnen onze samenleving alleen maar is gedaald. Dat is ook wat ik in de praktijk zie. Het leren verdragen van lijden is een zeer grote factor van therapie. De auteur maakt er echter een punt van dat dit zo'n beetje het enige effect is. Alhoewel ik denk dat dit belangrijker is dan menig patiënt verwacht, lijkt het beeld dat FJvO schetst een beetje te eenzijdig.
“Pech en onmacht horen onvermijdelijk bij het leven, maar vanuit de maakbaarheidsgedachte zijn het ‘misstanden’ geworden die worden teruggevoerd op falen van personen of instanties.”
"De notitie van maakbaarheid leidt op het niveau van de samenleving tot de aanname dat er een GGZ instantie heeft gefaald als er iemand ongelukkig is."
Maar...
Naast dat dit boek zeer belangrijke punten naar voren haalt, zet ik een grote MAAR bij dit hele boek.
"Wanneer zijn we ‘minder somber’, wanneer is er sprake van ‘groter welzijn’ of zijn we domweg ‘gelukkiger’?”"
"Het blijft lastig om abstracte, meer dimensionale zaken als psychopathologie en lijden in getallen uit te drukken ."
"...bij uitstek contextueel bepaalde zaken als welbevinden, klachten, geluk en lijden zijn nu eenmaal moeilijk te kwantificeren, laat staan dat een afname of toename ervan goed meetbaar is."
Dit zijn quotes uit dit boek, welke duidelijk maken hoe lastig het is om te meten of therapie werkt, of mensen gelukkiger zijn geworden en of ze minder lijden. Dit lijkt mij te kloppen als een bus! Echter, alles wat hierna komt in dit boek zijn conclusies gebaseerd op onderzoeken naar de effectiviteit van (delen van) therapievormen die precies dit doen! Hoe kun je nou eerst zeggen dat de effectiviteit van therapie niet goed te meten valt, en daarna de resultaten van de onderzoeken die het proberen te meten gebruiken om je punt kracht bij te zetten? Hierdoor verliest de auteur flink aan geloofwaardigheid voor zijn punt, en had hij het beter kunnen laten bij het beschrijven van vermoedens en inzichten, i.p.v. harde conclusies o.b.v. een onderzoeksmethode waar hij zelf niet eens achter staat.
Conclusie
Ik ben blij dat ik dit boek gelezen heb, en de auteur bespreekt erg belangrijke onderwerpen die meer besproken zouden moeten worden. Echter vind ik dat de uitspraken van het boek op losse schroeven staan, en had het ook wel wat korter gekund.
De schrijver nuanceert het effect van psychotherapie wat door veel therapeuten, ggz-instellingen en bedenkers van nieuwe methoden wordt geroepen. In feite is de conclusie van dit boek: therapie werkt, maar in bescheiden mate, en niet bij iedereen. De schrijver pleit ervoor dat we dit als therapeuten en instellingen zouden moeten erkennen en communiceren, en dat iedereen daar beter van wordt. Een goed punt waar we over na zouden moeten denken!
De kunst van het verdragen
“Zolang over voortbestaan leed de overtuiging leeft dat het afgewend zou kunnen worden, is het leed onverdraaglijk.”
De auteur maakt een erg goed punt over het belang van leren verdragen van leed. Hij geeft aan dat in de laatste decennia het vermogen tot verdragen binnen onze samenleving alleen maar is gedaald. Dat is ook wat ik in de praktijk zie. Het leren verdragen van lijden is een zeer grote factor van therapie. De auteur maakt er echter een punt van dat dit zo'n beetje het enige effect is. Alhoewel ik denk dat dit belangrijker is dan menig patiënt verwacht, lijkt het beeld dat FJvO schetst een beetje te eenzijdig.
“Pech en onmacht horen onvermijdelijk bij het leven, maar vanuit de maakbaarheidsgedachte zijn het ‘misstanden’ geworden die worden teruggevoerd op falen van personen of instanties.”
"De notitie van maakbaarheid leidt op het niveau van de samenleving tot de aanname dat er een GGZ instantie heeft gefaald als er iemand ongelukkig is."
Maar...
Naast dat dit boek zeer belangrijke punten naar voren haalt, zet ik een grote MAAR bij dit hele boek.
"Wanneer zijn we ‘minder somber’, wanneer is er sprake van ‘groter welzijn’ of zijn we domweg ‘gelukkiger’?”"
"Het blijft lastig om abstracte, meer dimensionale zaken als psychopathologie en lijden in getallen uit te drukken ."
"...bij uitstek contextueel bepaalde zaken als welbevinden, klachten, geluk en lijden zijn nu eenmaal moeilijk te kwantificeren, laat staan dat een afname of toename ervan goed meetbaar is."
Dit zijn quotes uit dit boek, welke duidelijk maken hoe lastig het is om te meten of therapie werkt, of mensen gelukkiger zijn geworden en of ze minder lijden. Dit lijkt mij te kloppen als een bus! Echter, alles wat hierna komt in dit boek zijn conclusies gebaseerd op onderzoeken naar de effectiviteit van (delen van) therapievormen die precies dit doen! Hoe kun je nou eerst zeggen dat de effectiviteit van therapie niet goed te meten valt, en daarna de resultaten van de onderzoeken die het proberen te meten gebruiken om je punt kracht bij te zetten? Hierdoor verliest de auteur flink aan geloofwaardigheid voor zijn punt, en had hij het beter kunnen laten bij het beschrijven van vermoedens en inzichten, i.p.v. harde conclusies o.b.v. een onderzoeksmethode waar hij zelf niet eens achter staat.
Conclusie
Ik ben blij dat ik dit boek gelezen heb, en de auteur bespreekt erg belangrijke onderwerpen die meer besproken zouden moeten worden. Echter vind ik dat de uitspraken van het boek op losse schroeven staan, en had het ook wel wat korter gekund.
June 30, 2025
Interessant boek met zinnige aanbevelingen. Zoals ggz inrichten als huisartsenzorg, zodat je kun gaan als er behoefte is. Veel lijden zou immers kunnen opgelost worden met een beetje aandacht en medeleven m.i.
Leren verdragen is een mooi streven bij veel psychische problemen. Alleen is de vraag hoe we de maatschappij inrichten zodat “verdragen” ruimte krijgt. Als ik door herbelevingen en nachtmerries maar 1,5 uur per nacht slaap, kan ik na verloop van tijd mijn baan niet meer volhouden. Dan kan ik misschien best verdragen dat ik niet slaap, voortdurend in paniek verkeer, etc maar het dagelijks leven eist heel andere dingen van me.
Accepteren lijkt alleen weggelegd te zijn voor weinigen. Maar daar kan natuurlijk gericht op “behandeld” worden. Ik ben benieuwd naar een zinnig boek over dat onderwerp (accepteren).
Leren verdragen is een mooi streven bij veel psychische problemen. Alleen is de vraag hoe we de maatschappij inrichten zodat “verdragen” ruimte krijgt. Als ik door herbelevingen en nachtmerries maar 1,5 uur per nacht slaap, kan ik na verloop van tijd mijn baan niet meer volhouden. Dan kan ik misschien best verdragen dat ik niet slaap, voortdurend in paniek verkeer, etc maar het dagelijks leven eist heel andere dingen van me.
Accepteren lijkt alleen weggelegd te zijn voor weinigen. Maar daar kan natuurlijk gericht op “behandeld” worden. Ik ben benieuwd naar een zinnig boek over dat onderwerp (accepteren).
March 19, 2020
Eigenlijk zou iedere psycholoog dit boek moeten lezen alvorens het vak uit te oefenen. Een boek over de illusie van maakbaarheid van geluk middels protocollen en met een grote focus op het verdragen van psychische problemen ipv de illusie koesteren ze op te lossen.
October 28, 2025
Interessant betoog en een spiegel aan het vakgebied. Wel erg hard als een waarheid geponeerd, maar het concept van verdragen centraler stellen, is een interessante stelling. Goed om een tegengeluid te hebben om het vak scherp te houden.
October 20, 2020
3.5⭐ Aardig boek met een aardige kernboodschap die ik voor mezelf ook al grotendeels had uitgevogeld, maar dan (uitvoeriger) geëxipliciteerd. Er komen soms mooie wijsheden voorbij, maar ben het tegelijkertijd ook niet eens met alle richtingen die de auteur voorstaat. Interessant en kritisch boek dat verder tegelijkertijd voor mij weinig echt nieuwe inzichten heeft opgeleverd.
November 19, 2023
Prachtige beschrijving van het wetenschappelijke spanningsveld waarin de psychotherapie zich bevindt, tussen enerzijds de exacte natuurwetenschap en anderzijds de narratieve geesteswetenschap. Flip-Jan kaart scherp het probleem aan van de te hoog gespannen verwachtingen die door behandelaren, onderzoekers en instellingen worden gecreëerd en geeft aan dat dit op termijn het vertrouwen in de gehele GGZ kan ondermijnen.
Hoewel het soms wat bombastisch leest vind ik zijn analyse overtuigend en helpt het mij om mijn werk in een grotere maatschappelijke context te plaatsen, waar ik hem dankbaar voor ben.
Een andere stem in mij zegt dat het allemaal reuze meevalt. Mensen zullen altijd klagen en zeker in Nederland maakt klagen fundamenteel deel uit van de nationale identiteit. In die zin zal het wel loslopen met de teloorgang van de GGZ, ook als deze nog vele decennia door zal strompelen in de natuurwetenschappelijke arena.
Wanneer ik echter hoor van nieuwe absurde ontwikkelingen zoals de oprichting van het “TOP-GGZ” keurmerk kan ik niet anders dan Flip-Jan groot gelijk te geven.
Hoewel het soms wat bombastisch leest vind ik zijn analyse overtuigend en helpt het mij om mijn werk in een grotere maatschappelijke context te plaatsen, waar ik hem dankbaar voor ben.
Een andere stem in mij zegt dat het allemaal reuze meevalt. Mensen zullen altijd klagen en zeker in Nederland maakt klagen fundamenteel deel uit van de nationale identiteit. In die zin zal het wel loslopen met de teloorgang van de GGZ, ook als deze nog vele decennia door zal strompelen in de natuurwetenschappelijke arena.
Wanneer ik echter hoor van nieuwe absurde ontwikkelingen zoals de oprichting van het “TOP-GGZ” keurmerk kan ik niet anders dan Flip-Jan groot gelijk te geven.
January 30, 2022
Wat dit boek mij heeft gebracht is het gesteund voelen in dat onmacht en er mag zijn. Dat therapie gaat om het verdragen van het lijden. Hoge verwachtingen van cliënten, maar ook die van mijzelf kunnen alleen maar resulteren in teleurstelling terwijl er waarschijnlijk mooie gesprekken zijn geweest en zeker iets bereikt is.
November 2, 2022
Tof en helder boek, met een pleidooi voor relativeren
August 23, 2024
Verplichte kost voor elke therapeut/behandelaar voor de broodnodige bescheidenheid m.b.t. het vakgebied.
November 30, 2024
Goed boek dat elke therapeut en cliënt (en misschien zelfs als mens?) in het leven een keer moet hebben gelezen.
June 12, 2024
Een belangrijk boek over wat psychotherapie wel en niet kan betekenen voor mensen dat de mythes wil doorbreken dat psychotherapie lijden doorgaans heel erg kan verminderen en dat bepaalde behandelmodellen beter werken bij bepaalde problemen en dan andere behandelmodellen en zo. De auteur trekt zijn boodschap ook breder open en toont aan dat deze mythes ook in andere beroepsgroepen en maatschappelijk heel erg aanwezig zijn en dat er voor heel veel dingen geen oplossing blijkt te zijn en leren verdragen vaak de enige optie blijkt te zijn. Hopelijk zorgen deze inzichten er ooit ook voor dat we alles minder gaan professionaliseren en elkaar meer altruïstisch gaan dragen in elkaars lijden en zo. Dat we tijd hebben en maken voor de essentiële zaken in het leven. Hoog tijd om al die mythes te doorbreken. Dank je wel om dit boek te durven schrijven Flip Jan van Oenen.
Displaying 1 - 11 of 11 reviews