کتاب خیلی کوتاهیه و میشه توی چند ساعت خوندش. از نکات مثبت کتاب اینه که چندین هنرمند و سبک هنری آوانگارد روسی رو به صورت تیتروار معرفی میکنه که برای آشنایی بیشتر و عمیق شدن در موضوع باید حتما از قبل مطالعه داشته باشید یا سرچ کنید و بخونید دربارهشون. یکی دیگه از نکات خوب کتاب اینه که تا حد مناسبی دربارهی نظان سوسیالیستی چین هم صحبت میکنه و بر خلاف بقیهی کتابهایی که هنر سوسیالیستی رو پوشش میدن فقط دربارهی شوروی صحبت نمیکنه که خب این برای من یک نقطهی مثبت بود.
اما همونطور که خوندنش چندین ساعت بیشتر زمان نمیبره چیز زیادی هم در انتها دستتون رو نمیگیره. و دو ایراد بزرگ داره که در زیر بهش اشاره میکنم:
یک. به نظر میرسه کاظم علمداری اطلاعات سیاسیش به هنریش میچربه و خب طبیعی هم هست. یعنی اگر خوندن این کتاب از منظر سیاسی براتون مهمه میتونه واستون فایدهی بیشتری داشته باشه اما از منظر هنری خیلی سطحینگرانه وسادهانگاری راجع به هنر شوروی صحبت شده و در واقع جز شرح تاریخ صحبت خاصی هم نشده... تا حدی سادهنگارانه است که حتی خیلی از آاثار مهم دورهی استالینیسمی هنر شوروی رو حتی خارج از هنر و در دستهی تبلیغات دستهبندی میکنه. اگر بخوایم در این زمینه بیشتر و درستتر مطالعه کنیم کتاب سعید خاورینژاد یا کتابهای موجود از بوریس گرویس میتونه کمک بیشتری بکنه و مطالعهی عمیقتری نسبت به این کتاب داشته باشه. در حدی که آنتیتز این طرز فکر نسبتا غالب رو بوریس گرویس در کتاب "هنر تام استالینی" به خوبی شرح میده.
دو. مهمترین ایراد کتاب به عنوان کتابی مختصر و کوتاه که احتمالا مخاطبش خوانندهی تخصصی نیست اینه که کتاب بارها به مفاهیمی کلیدی و بسیار مهم در هنر شوروی اشاره میکنه ولی به طور بسیار خلاصه به مفهوم دقیق آن کلمه میپردازه و توضیح میده. این در حالیه که ما تا مفهوم یک کانسپت هنری مثل "رئالیسم سوسیالیستی" رو دقیق نفهمیم و تفاوتش با "رئالیسم اجتماعی" آمریکایی رو ندونیم چطور میتونیم قضاوت کنیم راجع به خوب یا بد بودن یا ناکارآمدیش. این مفاهیم مهمتر از اون هستن که در پاورقی در چند سطر بهش پرداخته بشه.