What do you think?
Rate this book
รัฐกับศาสนา: บทความว่าด้วยอาณาจักร ศาสนจักร และเสรีภาพ
เนื้อหาของหนังสือเล่มนี้แบ่งได้เป็นสองภาค ภาคแรกเป็นการอธิบายถึงประวัติและความคิดของอุดมการณ์เสรีนิยมในประเทศตะวันตก อุดมการณ์ชนิดนี้เองที่ในที่สุดก็ได้ก่อให้เกิดการปกครองระบอบประชาธิปไตยในประเทศต่าง ๆ ทั่วโลกต่อมา (รวมถึงประเทศไทยด้วย) ภาคแรกนี้จึงเป็นการปูพื้นฐานความเข้าใจของผู้อ่านต่ออุดมการณ์แบบเสรีนิยม รวมทั้งความเข้าใจต่อรัฐธรรมนูญและกฎหมายต่าง ๆ ที่ถูกเขียนขึ้นจากอุดมการณ์ดังกล่าว ก่อนที่จะไปถึงภาคสองซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับประเทศไทยต่อไป
การอธิบายถึงอุดมการณ์แบบเสรีนิยมในภาคแรกนี้ นอกจากจะอธิบายคร่าว ๆ ถึงทฤษฎีทางการเมืองแบบเสรีนิยมแล้ว ผู้เขียนจะพูดถึงเรื่องราวของอารยธรรมและประวัติศาสตร์ของชนชาติตะวันตกในยุคต่าง ๆ ประกอบไปด้วย โดยในช่วงเวลาที่ผ่านมาตั้งแต่สมัยกรีกโบราณจนถึงยุคปัจจุบัน อุดมการณ์แบบเสรีนิยมได้รับการฟูมฟักและพัฒนาปรับปรุงเรื่อยมา ซึ่งบางครั้งก็ต้องประสบกับอุปสรรคจนบางช่วงต้องหยุดชะงักไปบ้าง แต่อุดมการณ์นี้ก็ไม่ได้เหือดหายไปโดยสิ้นเชิงแต่ยังคงมีเชื้อหลงเหลืออยู่ให้ดำรงต่อไปจนกระทั่งสามารถลงหลักปักฐานกลายเป็นอุดมการณ์ทางการเมืองของประเทศค่ายเสรีนิยมต่าง ๆ ไปในที่สุด ที่สำคัญอุดมการณ์เสรีนิยมนี้เอง ก็ได้ตกผลึกออกมาเป็นหลักการต่าง ๆ ในรัฐธรรมนูญรวมถึงใช้เป็นหลักการในการร่างกฎหมายฉบับต่าง ๆ เพื่อนำออกใช้ในการปกครองและการบริหารประเทศ
ในภาคที่สองจะมีเนื้อหาเกี่ยวข้องโดยตรงกับประเทศไทย โดยครึ่งแรกของภาคสองจะพูดถึงอุดมการณ์ที่รัฐไทยตั้งแต่สมัยโบราณจนถึงปัจจุบัน ใช้เป็นตัวรองรับความชอบธรรมของตนเองในการปกครองประเทศในช่วงต่าง ๆ คำว่า "อุดมการณ์ (Ideology)" ในภาคสองนี้จะเป็นอุดมการณ์ในความหมายของมาร์กซ์ (Karl Marx) ซึ่งหมายถึง ความบิดเบือน (Distortion) อุดมการณ์ในความหมายนี้จึงเป็นความเข้าใจที่ถูกบิดเบือนไปจากความจริง หรือเป็นการนำความจริงเพียงบางส่วนมาอุปโลกน์ให้เป็นความจริงทั้งหมด เราอาจเปรียบเทียบอุดมการณ์นี้เป็นเหมือนน้ำที่มีลักษณะขุ่น ไม่ใสกระจ่าง
สำหรับประเทศไทย อุดมการณ์ทางการเมืองที่เป็นลักษณะเฉพาะของคนไทย คืออุดมการณ์เรื่องชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ การทำความเข้าใจกับอุดมการณ์ทั้งสามดังกล่าวเป็นสิ่งสำคัญที่ขาดไม่ได้ สำหรับการทำความเข้าใจลักษณะของวัฒนธรรมไทย ความเข้าใจในเรื่องนี้เป็นความจำเป็นในการประยุกต์เอาแนวคิดทางการเมืองแบบเสรีนิยมมาใช้ให้เกิดผลในประเทศไทย เนื่องจากความคิดทางการเมืองเสรีนิยมไม่ได้ถือกำเนิดขึ้นในประเทศไทย แต่เป็นสิ่งที่เรารับมาภายหลังจากชาติตะวันตก ถึงแม้ว่านักคิดบางท่านจะเสนอว่า ความคิดทางการเมืองเสรีนิยมได้เกิดขึ้นในสังคมไทยแล้ว แต่ผู้เขียนไม่เห็นด้วยกับความคิดนี้
นอกจากส่วนที่เป็นอุดมการณ์แล้ว สิ่งหนึ่งที่ผู้เขียนให้ความสนใจมากคือ "กฎหมาย" เนื่องจากกฎหมายเป็นอำนาจของรัฐซึ่งมีผลกระทบกับชีวิตและความเป็นอยู่ของประชาชนมากที่สุด ประกอบกับความสำคัญของวิธีคิดแบบพุทธศาสนาตามที่ได้กล่าวไปแล้ว ทำให้ผู้เขียนเกิดความสนใจอย่างมากต่อกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับพุทธศาสนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งกฎหมายที่ใช้กับพระสงฆ์ไทย เนื่องจากวิธีคิดแบบพุทธศาสนาเป็นวิธีคิดที่สำคัญอย่างหนึ่งของวัฒนธรรมไทย กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับพระสงฆ์จึงเป็นตัวสะท้อนให้เห็นถึงลักษณะพิเศษเฉพาะของวิธีคิดแบบไทย
ซึ่งในความเห็นของผู้เขียนเป็นเรื่องที่โยงใยระหว่างอุดมการณ์ทางการเมืองและความชอบธรรมของรัฐ รวมทั้งความเชื่อทางพุทธศาสนาของคนไทยอย่างสลับซับซ้อน ดังนั้นในครึ่งหลังของภาคสองผู้เขียนจึงได้นำเอากฎหมายดังกล่าวมาเป็นกรณีศึกษา เพื่อการเสาะหาหลักการทางกฎหมายที่มีเหตุผลและยุติธรรมสำหรับใช้เป็นหลักการสำหรับกฎหมายชนิดอื่นต่อไป
(บางส่วนจากคำนำ)
การอธิบายถึงอุดมการณ์แบบเสรีนิยมในภาคแรกนี้ นอกจากจะอธิบายคร่าว ๆ ถึงทฤษฎีทางการเมืองแบบเสรีนิยมแล้ว ผู้เขียนจะพูดถึงเรื่องราวของอารยธรรมและประวัติศาสตร์ของชนชาติตะวันตกในยุคต่าง ๆ ประกอบไปด้วย โดยในช่วงเวลาที่ผ่านมาตั้งแต่สมัยกรีกโบราณจนถึงยุคปัจจุบัน อุดมการณ์แบบเสรีนิยมได้รับการฟูมฟักและพัฒนาปรับปรุงเรื่อยมา ซึ่งบางครั้งก็ต้องประสบกับอุปสรรคจนบางช่วงต้องหยุดชะงักไปบ้าง แต่อุดมการณ์นี้ก็ไม่ได้เหือดหายไปโดยสิ้นเชิงแต่ยังคงมีเชื้อหลงเหลืออยู่ให้ดำรงต่อไปจนกระทั่งสามารถลงหลักปักฐานกลายเป็นอุดมการณ์ทางการเมืองของประเทศค่ายเสรีนิยมต่าง ๆ ไปในที่สุด ที่สำคัญอุดมการณ์เสรีนิยมนี้เอง ก็ได้ตกผลึกออกมาเป็นหลักการต่าง ๆ ในรัฐธรรมนูญรวมถึงใช้เป็นหลักการในการร่างกฎหมายฉบับต่าง ๆ เพื่อนำออกใช้ในการปกครองและการบริหารประเทศ
ในภาคที่สองจะมีเนื้อหาเกี่ยวข้องโดยตรงกับประเทศไทย โดยครึ่งแรกของภาคสองจะพูดถึงอุดมการณ์ที่รัฐไทยตั้งแต่สมัยโบราณจนถึงปัจจุบัน ใช้เป็นตัวรองรับความชอบธรรมของตนเองในการปกครองประเทศในช่วงต่าง ๆ คำว่า "อุดมการณ์ (Ideology)" ในภาคสองนี้จะเป็นอุดมการณ์ในความหมายของมาร์กซ์ (Karl Marx) ซึ่งหมายถึง ความบิดเบือน (Distortion) อุดมการณ์ในความหมายนี้จึงเป็นความเข้าใจที่ถูกบิดเบือนไปจากความจริง หรือเป็นการนำความจริงเพียงบางส่วนมาอุปโลกน์ให้เป็นความจริงทั้งหมด เราอาจเปรียบเทียบอุดมการณ์นี้เป็นเหมือนน้ำที่มีลักษณะขุ่น ไม่ใสกระจ่าง
สำหรับประเทศไทย อุดมการณ์ทางการเมืองที่เป็นลักษณะเฉพาะของคนไทย คืออุดมการณ์เรื่องชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ การทำความเข้าใจกับอุดมการณ์ทั้งสามดังกล่าวเป็นสิ่งสำคัญที่ขาดไม่ได้ สำหรับการทำความเข้าใจลักษณะของวัฒนธรรมไทย ความเข้าใจในเรื่องนี้เป็นความจำเป็นในการประยุกต์เอาแนวคิดทางการเมืองแบบเสรีนิยมมาใช้ให้เกิดผลในประเทศไทย เนื่องจากความคิดทางการเมืองเสรีนิยมไม่ได้ถือกำเนิดขึ้นในประเทศไทย แต่เป็นสิ่งที่เรารับมาภายหลังจากชาติตะวันตก ถึงแม้ว่านักคิดบางท่านจะเสนอว่า ความคิดทางการเมืองเสรีนิยมได้เกิดขึ้นในสังคมไทยแล้ว แต่ผู้เขียนไม่เห็นด้วยกับความคิดนี้
นอกจากส่วนที่เป็นอุดมการณ์แล้ว สิ่งหนึ่งที่ผู้เขียนให้ความสนใจมากคือ "กฎหมาย" เนื่องจากกฎหมายเป็นอำนาจของรัฐซึ่งมีผลกระทบกับชีวิตและความเป็นอยู่ของประชาชนมากที่สุด ประกอบกับความสำคัญของวิธีคิดแบบพุทธศาสนาตามที่ได้กล่าวไปแล้ว ทำให้ผู้เขียนเกิดความสนใจอย่างมากต่อกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับพุทธศาสนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งกฎหมายที่ใช้กับพระสงฆ์ไทย เนื่องจากวิธีคิดแบบพุทธศาสนาเป็นวิธีคิดที่สำคัญอย่างหนึ่งของวัฒนธรรมไทย กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับพระสงฆ์จึงเป็นตัวสะท้อนให้เห็นถึงลักษณะพิเศษเฉพาะของวิธีคิดแบบไทย
ซึ่งในความเห็นของผู้เขียนเป็นเรื่องที่โยงใยระหว่างอุดมการณ์ทางการเมืองและความชอบธรรมของรัฐ รวมทั้งความเชื่อทางพุทธศาสนาของคนไทยอย่างสลับซับซ้อน ดังนั้นในครึ่งหลังของภาคสองผู้เขียนจึงได้นำเอากฎหมายดังกล่าวมาเป็นกรณีศึกษา เพื่อการเสาะหาหลักการทางกฎหมายที่มีเหตุผลและยุติธรรมสำหรับใช้เป็นหลักการสำหรับกฎหมายชนิดอื่นต่อไป
(บางส่วนจากคำนำ)
408 pages, Paperback
First published January 1, 2002
4 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
No one has reviewed this book yet.