In Phineas’ feest van Sophie Tak, voor de lezers van Peter Buwalda en Jonathan Franzen, wordt de familie Ouwenaar geconfronteerd met de verloren zoon Johannes, die na twintig jaar afwezigheid opduikt op het kraamfeest van zijn neefje Phineas.
Johannes is het zwarte schaap van de familie Ouwenaer. Met zijn grillige gedrag ontregelt hij het leven van zijn ouders en zussen. Als dan eindelijk die laatste druppel de emmer doet overlopen valt het gezin definitief uit elkaar. Vader Hilmar kiest voor een kluizenaarsbestaan, moeder Tanneke zakt weg in een depressie, Adelien stort zich op de wetenschap van het brein en Lea sticht een gezin dat almaar groter wordt. Johannes zelf lijkt van de aardbodem verdwenen. Tot hij na twintig jaar opduikt, vast van plan zijn opwachting te maken op het kraamfeest van zijn neefje Phineas. Het ophanden zijnde weerzien zet ieders zekerheden opnieuw op losse schroeven. Zou het mogelijk zijn nader tot elkaar te komen, of zijn de breuklijnen onherstelbaar?
Phineas’ feest van Sophie Tak is een sprankelend debuut waarin de ontwrichtende gevolgen van geestesziekte op ingenieuze wijze invoelbaar worden gemaakt.
Een roman over een wel heel disfunctionele familie. Begint beloftevol, omdat het de nieuwsgierigheid opwekt en vragen oproept, maar de eerste 2 interessante protagonisten worden halverwege helaas achtergelaten, waarna het verhaal plots oninteressant want voorspelbaar wordt doordat het de horrortour opgaat met de uitgesmeerde beschrijving van een irritant waanzinnig type. De 2 laatste protagonisten trekken het weer wat recht. Want Tak schrijft vakkundig en met verbeelding.
Sophie Tak is Neerlandicus en docente Nederlands. In haar studietijd voerde ze de redactie over literair tijdschrift Moxi, waarin ze ook zelf verhalen en columns publiceerde. Ze schreef recensies voor Trouw en was redacteur van vakTaal. Ze woont met haar gezin in Deventer. Phineas' feest (2020) is haar debuut.
In 2021 stond Phineas' feest op de shortlist van de Hebban Debuutprijs. Deze prijs is een aanmoedigingsprijs voor debutanten en de enige juryprijs in Nederland en Vlaanderen met een grote invloed van lezers. De jury bestaat uit een 120-koppige lezersjury. Zij bepalen welke vijf titels uit een longlist van 15 boeken op de shortlist komen. Een professionele eindjury heeft de beslissende stem. De prijs was dit jaar niet voor Sophie Tak, maar haar debuut is desondanks veelbelovend genoeg.
Het kraamfeest
Phineas is de zoveelste baby van Lea Ouwenaer. De bedoeling is een groot kraamfeest te geven voor familie en vrienden. Maar de onderlinge contacten in de familie zijn nogal problematisch, als gevolg van een dramatische beslissing twintig jaar eerder. Broer Johannes zwerft al jaren op straat, vader Hilmar leeft ergens een teruggetrokken bestaan als kluizenaar. Moeder Tanneke vecht tegen depressies en zus Adelien stort zich op de wetenschap van het brein. En ondertussen dijt het gezin van zus Lea steeds verder uit.
Een oude vriend spoort vader Hilmar op en vertelt hem over het kraamfeest. Hij besluit toch maar weer eens contact op te nemen. Zoon Johannes ontdekt bij toeval waar zijn zus Adelien woont en zij nodigt hem uit voor het feest bij zus Lea. Moeder Tanneke komt in elk geval. En ook al weten Hilmar en Tanneke dat nog niet, het gezin zal weer compleet zijn. Maar is het dan mogelijk nader tot elkaar te komen? Of is er teveel onherstelbaar vernield?
Wisselende perspectieven
Wat er precies gebeurd is twintig jaar geleden wordt stukje bij beetje duidelijk in de verhalen die elk van deze hoofdpersonen in een eigen hoofdstuk vertelt. De persoonlijke situatie op de dagen vlak voor het feest komt aan de orde, maar via flash-backs ook het verloop van de twintig jaren daarvoor en de jeugdherinneringen tot het moment van de breuk.
Uiteraard zijn het persoonlijke, gekleurde perspectieven en dus niet geheel betrouwbaar. Zo heeft ieder zijn eigen versie op Johannes' aandeel in het uiteenvallen van het gezin. En het is aan de lezer om steeds weer een oordeel op te schorten of te wijzigen. Steeds duidelijker wordt dat Johannes last heeft van psychotische aanvallen die destijds niet als zodanig zijn onderkend. Het perspectief dat Johannes daarop biedt in zijn hoofdstuk is op zeer overtuigende wijze invoelbaar gemaakt.
Ook de ontwrichtende gevolgen voor alle leden van het gezin door de niet herkende geestesziekte van Johannes komen in elk perspectief naar voren. Ze hebben ieder voor zich getracht zekerheden te vinden om zich staande te houden, maar het naderende weerzien zet die weer op losse schroeven.
Literair pareltje
Sophie Tak heeft een zorgvuldige stijl, waarin haar personages als vanzelf tot leven komen. De juiste dosering van de informatie in de verschillende perspectieven houdt het verhaal spannend, tot het einde toe. De strijd in het hoofd van Johannes is ongelooflijk goed weergegeven, zonder drama, maar wel herkenbaar als een wanhopige toestand. Net als de sluimerende schuldgevoelens bij de gezinsleden. Toch is er geen sprake van indirecte veroordeling.
Het is een geslaagd boek over een onbegrepen geestesziekte en de gevolgen daarvan voor de zieke en zijn omgeving. En ondanks de zwaarte van het onderwerp is het zonder zwaarte geschreven en prettig leesbaar. Laten we hopen dat het niet bij dit debuut blijft. Deze recensie verscheen eerder op mijn blog: https://mijnboekenkast.blogspot.com/2...
Een psychologisch verhaal over een ontwrichte familie. Op de cover een ietwat lelijk kijkende vogel maar het past precies bij t verhaal. Het boek begint in t heden en langzaam aan wordt met korte fragmenten uit t verleden het hele familieverhaal verteld. Ik heb dit boek geluisterd in de luisterbieb en vond t soms moeilijk om te weten in welke tijd ik zat qua verhaal. Het was prettiger geweest als er een aankondiging was geweest wanneer heden en wanneer verleden. Het is alsof je geteleporteerd wordt in Star Trek. Dan ben je hier, dan ben je daar. Het einde vond ik iets te abrupt, een epiloog was prettig geweest. Goed debuut maar kan beter.
Het boek begon sterk maar werd steeds meer bizar. Over een disfunctioneel gezin waarin de één nog gekker blijkt dan de ander. Het verhaal heeft mooie zinnen, en bijzondere personages. Ik vond het eigenlijk 3,5 ster maar omdat het een debuut is rond ik het af naar boven. Zo ben ik dan ook wel weer.
Tijdens haar studie aan de VU Amsterdam publiceerde Sophie Tak verhalen in het inmiddels opgeheven literaire tijdschrift Moxi. Daarnaast schreef ze recensies voor het dagblad Trouw en was ze redacteur voor het tijdschrift vakTaal. Momenteel is ze docent Nederlands en als auteur debuteerde ze in 2020 met de roman Phineas’ feest, waar ze vijf jaar aan heeft gewerkt en waar acht versies van zijn gemaakt. De personages zaten al langer in haar hoofd, maar ongeveer acht jaar geleden, tijdens het voeden van haar zoon, vielen alle stukjes op z’n plaats en had ze een verhaal.
Ter gelegenheid van de geboorte van haar zoontje Phineas geeft Lea Ouwenaer een kraamfeestje. Haar zus Adelien en haar moeder Tanneke/Tamarinde zijn hierbij ook aanwezig. Na een conflict hebben haar vader Hilmar en haar broer Johannes het ouderlijk huis verlaten en vervolgens niets meer van zich laten horen. Hilmar laat zich door Max, een vriend van Lea, overhalen om als introducé naar het feest te komen. Hij zal dan voor het eerst sinds lange tijd zijn familie weer zien. Tegelijkertijd laat ook Johannes iets van zich horen en eveneens op het feestje zijn. Hoe zullen de familieleden op elkaars aanwezigheid reageren?
Phineas’ feest wordt verteld vanuit het perspectief van de vijf leden van een lichtelijk ontwricht gezin. Elk van hen vertelt haar of zijn verhaal in een eigen deel. Dat gebeurt in het heden, hoewel het er alle schijn van heeft dat dat toch ook alweer een aantal jaren geleden is. Door middel van veel flashbacks maakt het eveneens een sprong naar eenentwintig jaar eerder. Twee decennia geleden is er namelijk iets gebeurd waardoor het gezin grotendeels uit elkaar is gevallen. Wat dit voorval was, wordt pas ver in de verhaallijn duidelijk. Dit zorgt voor een geringe mate van spanning, de lezer wil immers te weten komen wat de oorzaak van dat verstoorde gezinsleven is. Het is daarom vooral het gevoel van nieuwsgierigheid dat hem prikkelt, het willen weten.
Wat al meteen opvalt, is de beeldende en invoelende schrijfwijze van de auteur. Je ziet voor je wat er gebeurt, maar daarnaast kun je je ook heel goed in de personages inleven. De lezer, die alles in zekere zin van een afstand bekijkt, voelt met ieder van hen mee, kan zich met hen vereenzelvigen. Door de opzet van het verhaal kom je ruim voldoende over hen te weten en leer je ze ook goed kennen. Wanneer een van de personages in het eigen verhaal iets niet verteld heeft, komt het in dat van een ander wel naar voren. Zo ontstaat er een totaalbeeld van het gezin, hoe ze in het heden fungeren, maar ook hoe ze die twintig jaar eerder waren, wat ze deden en waardoor alles zo faliekant mis is gegaan.
Van begin af aan is te merken dat de plot erop gericht is de vijf gezinsleden weer bij elkaar te brengen, dit geldt dan in het bijzonder voor Hilmar en Johannes, zij zijn immers degenen die de anderen destijds hebben verlaten. Het pad naar die ontmoeting gaat gepaard met enkele plotwendingen, waarvan sommige ietwat verrassend zijn. Uiteindelijk leidt dat tot een enigszins open einde, de lezer kan er in wezen een eigen invulling aan geven. Vlak daarvoor vindt echter nog een dramatisch incident plaats, hiervan krijg je de indruk dat dit wat gezocht is, maar het past echter wel in de aard van het verhaal en met name het personage.
Ondanks de vijf verschillende subplots loopt er wel een rode draad door Phineas’ feest heen. Dat is Johannes, hij is de as waar alles om draait. Hij, maar zeker ook de anderen, zorgen voor een boeiend en intrigerend verhaal waardoor Tak over een prima debuut mag spreken.
Phineas feest is het debuut van Sophie Tak, en wat voor een debuut. Een boek dat zeer vermakelijk is voor de lezer. In het verhaal maken we kennis met de familie Ouwenaer. Een gezin dat door de jaren heen uit elkaar gevallen is. Vader Hilmar leeft een terug getrokken leven en lijkt een te zijn met de natuur. Dochter Adelein is wetenschapper en worstelt met haar eigen problemen. De andere dochter Lea is huisvrouw en moeder van een groot aantal kinderen. Wat ook niet allemaal loopt zo als het lopen moet.. Moeder Tanneke raakt in een depressie en zoekt het later in het alternatieve. Dan hebben we nog de zoon Johannes, het buitenbeentje van de familie die de nodige problemen veroorzaakt en op straat gezet wordt. Na een tig aantal jaren komt de familie weer bij elkaar op het kraamfeest van Phinea. Maar of dat nu zo een succes is? Wie het antwoordt wil weten zal toch echt het boek moeten lezen. Daar ga je echt geen spijt van krijgen.
Via de personages die per hoofdstuk in beeld komen, krijgen we een kijkje in hun leven van nu, maar blikken we ook terug op eerdere gebeurtenissen. Op deze manier krijgen we goed beeld over hoe en wat en komen de personages goed naar buiten. Ik vond vooral de personage van Johannes eruit springen. Ieder personages blijkt zo zijn eigen problemen en issues te hebben. Niks is hun wereldvreemd. Alle besproken thema’s zijn zeer actueel en zeer herkenbaar. Het kon zo maar je buren of zelfs je eigen familie zijn. Het is misschien wel even wennen dat in de hoofdstukken het nu en het verleden in elkaar overlopen.
De schrijfwijze was vlot en soms ook erg geestig ondanks de toch wel zorgelijke omstandigheden. Het gebeurt dan ook dat je als lezer regelmatig een lach niet kan onderdrukken. Maar dat niet alleen, soms ook wel een grimas van oei dat is wel heftig. Zaken waarbij je hart even ineen krimpt.
Het boek was een prettige kennismaking met Sophie Tak. Een debuut dat er mag zijn en gelezen mag worden. Het smaakt zeker naar meer.
Dit verhaal is lichtjes gebaseerd op het liedje 'Wespen op de appeltaart' van Spinvis. Het boek heeft vijf delen, voor elk gezinslid eentje: vader, dochter, zoon, andere dochter en moeder. Jaren geleden zijn zowel de vader als de zoon vertrokken. De jongste dochter heeft inmiddels een heleboel kinderen en geeft een kraamfeest. Zal het gezin hier herenigd worden?
Het leest vlot en de spanning blijft er goed in. Het is ook interessant om vanuit de verschillende perspectieven te lezen wat er vroeger is gebeurd en hoe het gaat als familieleden elkaar na jaren weer zien. Mensen kunnen dezelfde gebeurtenissen heel anders beleven en zich anders herinneren hoe het zat. Ik houd niet zo van onbetrouwbare vertellers, maar vind het hier wel passend. Het mondt allemaal uit in de climax tijdens het feest, waarna ik vertwijfeld achterblijf. Wat is hier nu gebeurd?
Het is een goed debuut, maar er blijft toch iets afstandelijks. Ik kan niet helemaal doordringen tot deze mensen. Het is familie, maar eigenlijk begrijpen ze niks van elkaar, ook al zijn bepaalde trekjes terug te zien in de verschillende hoofdstukken.
Een knap boek over 1 gezin met 3 kinderen. Elk hoofdstuk gaat over een van hen, hoe hebben zij alles beleefd. Af en toe wordt er terug gegaan in de tijd en soms was dat even opletten, miste dan een witregel. Johannes is wat grof in de mond en valt buiten de maatschappij. Is het zijn fout, had hij het anders aan moeten pakken, meer hulp moeten krijgen??
Gelezen als lezersjury voor de Hebban debuutprijs. Ik kon niets met dit boek: ik verwachtte een awkward familiedrama met een thriller element. Ik kreeg een kijkje in de hoofden van alle personages en weinig kraamfeest. Dit is denk ik literatuur van de bovenste plank en daarom niet aan mij besteed.
Zeer leesbare roman over een ontworteld gezin. Een zoon lijkt paranoia maar uiteindelijk blijkt elk gezinslid op zijn en haar eigen manier ‘normaal’ te zijn.
Phineas is de jongste, pas geboren telg in het grote gezin van Lea. Terwijl haar grootste zorg haar kinderen zijn, is haar zus Adeliene bewust kinderloos en een briljant wetenschapper. En dan is er nog hun broer Johannes, die aan lager wal is geraakt.
Het verhaal werkt toe naar de climax van het kraamfeest van Phineas, maar voorafgaande daar aan word je meegezogen in de levens van de drie kinderen, hun jeugd en de moeilijkheden waar Johannes toen al mee te kampen had. Ondanks alles blijft de liefde en verbondenheid aan elkaar stand houden, hoewel dat niet altijd makkelijk is.
Wat een geweldig goed geschreven verhaal. Een pluim voor de schrijver die op een magnifieke manier alle personages een geheel eigen karakter heeft toe bedeeld. Het verhaal is bovendien origineel geschreven. Een aanrader!
Op de cover staat een afbeelding van een vogel, en dat is niet zomaar. Het blijkt de schoenbekooievaar te zijn waar Lea een verhandeling over heeft geschreven. “…..Als het moederdier ziet welk van haar jongen het sterkst is, verstoot ze haar sukkelig kuiken om haar aandacht volledig op de sterkste te kunnen richten…..” En daarmee is eigenlijk alles gezegd.
Ik vond het een intrigerend boek! Niet altijd even makkelijk te volgen, maar het maakte me nieuwsgierig en zette me aan het denken.