Είμαι ένας λεπρός αποσυνάγωγος, αυτό είμαι. Ο άντρας που τον βλέπεις τυχαία στον δρόμο και κατεβάζεις το κεφάλι για να μη σε χαιρετήσει. Είμαι αυτός που φοβούνται τα παιδάκια τη νύχτα· και τη μέρα. Είμαι εγώ που ποτέ δεν θα με καλέσεις για ένα ποτό, όσες φορές κι αν συναντηθούμε. Ζω τη νύχτα για να τρομάζω τα παιδιά. Κοιμάμαι τη μέρα για να αποφεύγω τους καθρέφτες. Υπάρχω ακόμη, κι ας μη με θες. Υπάρχω ακόμα κι αν βασανίζω όσους με αγαπούν. Αν με αγαπήσεις, μείνε μακριά. Κανείς δεν θέλει να δει το πρόσωπο του τέρατος.
Πάνω σε έναν καβγά με τη μητέρα του, ο 23χρονος Διονύσης αυτοπυροβολείται. Το μισό του πρόσωπο διαλύεται. Χωρίς μύτη, στόμα, μάγουλα, δυσκολεύεται να φάει και να μιλήσει, επιβιώνει στη σκιά με μόνη συντροφιά τους γονείς του. Για αρκετό καιρό ζει μέσα στα σόσιαλ μίντια, κρυμμένος πίσω από την οθόνη του υπολογιστή του. Ώσπου ένα βράδυ τον βρίσκει η ελπίδα, μια γιατρός τού στέλνει υλικό για την εγχείρηση που θα τον σώσει ― μεταμόσχευση προσώπου. Μπορεί όμως το πρόσωπο ενός άλλου να σου δώσει πίσω τα χαμένα χρόνια; Πώς ωριμάζει κανείς χωρίς ρυτίδες; Πώς ερωτεύεται με νέα ταυτότητα.
Ένα μυθιστόρημα που πραγματεύεται ζητήματα βιοηθικής, αλλά και τον έρωτα, την οικογένεια, τους μητρικούς και πατρικούς δεσμούς, τις σχέσεις την εποχή του διαδικτύου.
Το "Χωρίς Πρόσωπο" ("Χωρίς λόγο" θα ήταν ένας καλύτερος τίτλος) είναι από εκείνα τα βιβλία που όχι μόνο δεν έχουν λόγο που γράφτηκαν, αλλά δεν προσφέρουν και κάτι στον αναγνώστη. Δεν είναι απλά κακογραμμένο (που είναι), δεν είναι ότι έχει πληθώρα λαθών (που έχει), δεν είναι ότι η πλοκή θυμίζει φαντασιώσεις και ξενερώματα έφηβης (που θυμίζει), είναι ότι τελειώνοντάς το ο αναγνώστης δεν αισθάνεται ότι αποκόμισε κάτι, αλλά περισσότερο ότι έκαψε μερικές ώρες ώρες από τη ζωή του. Βέβαια, αν είστε βαρυποινίτης/ισοβίτης, αυτή η παράγραφος δε θα σταθεί αποτρεπτική ως προς το να το διαβάσετε. Φοβάμαι ότι είναι ένα βιβλίο που γράφτηκε όχι επειδή η γράφουσα ήθελε να πει κάτι, αλλά επειδή θέλει να δηλώνει "συγγραφέας". Κάτι που είναι λίγο κρίμα, αν το καλοσκεφτεί κανείς.
Οι χαρακτήρες είναι χάρτινες καρικατούρες. Κανονικά αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Όταν όμως είναι απόρροια της αδυναμίας του συγραφέα να δημιουργήσει τρισδιάστατους ρεαλιστικούς χαρακτήρες και να τους δώσει δράση αντάξια του χρόνου που θα δαπανήσει ο αναγνώστης, αυτό είναι κακό. Πολύ. Και δεν είναι το μόνο. Τα πάντα στο βιβλίο γίνονται σπασμωδικά. Λες και όλοι οι κοινωνικά επιληπτικοί μαζεύτηκαν σε ένα θέατρο του ημιπαράλογου και αντιδρούν σπαρταρώντας όπως τα ψάρια στο αγκίστρι. Τα de profundis των χαρακτήρων είναι για κλάματα, οδηγούν συχνά σε αυτοαναιρέσεις και αυτοακυρώσεις, όχι σκοπούμενες, αλλά από αβλεψία. Ωστόσο, όσο μας τα κάνουν ζέπελιν με τις στιλιζαρισμένες τους καταθέσεις (εξεμέσεις) ψυχής, η λεξιθηρία της συγγραφέως προσπαθεί να ισοσκελίσει τη μίζερη γραφή της. Γι' αυτό και θα δείτε έναν αγρότη να χρησιμοποιεί τη λέξη "αποσυνάγωγος" και άλλα τέτοια ευτράπελα. Ενώ τα θέματα που ανακύπτουν στην πορεία της πλοκής είναι μεγάλα ζητήματα της ανθρώπινης ύπαρξης, η αντιμετώπισή τους, συνολικά είναι πιο επιδερμική κι από αντηλιακό 8 βαθμών (ναι, 8, καλά διαβάσατε, αυτά που η τρύπα του όζοντος εξαφάνισε πριν από 30+ χρόνια). Όλα δείχνουν να αντιμετωπίζονται με συνταγές από το εγχειρίδιο "Ψυχολογία για ηλίθιους" (υπότιτλος "γίνε και εσύ ψυχολόγος διαβάζοντας τα απλοϊκά μας σκίτσα και memes") και με διάσπαρτες μωρολογίες θεοπιστίας που αφενός ενοχλούν τον αναγνώστη, αφετέρου δεν έχουν καν συνέπεια, μεταξύ άλλων ακριβώς και επειδή είναι διάσπαρτες. Το ότι ποτέ δεν έρχονται στο φως οι πραγματικοί λόγοι (ψυχολογικοί, ηθικοί, ή όποιοι τέλος πάντων) που ένας μαντράχαλος 23 ετών αυτοπυροβολείται στο πρόσωπο την ώρα που τσακώνεται με τη μάνα του (όχι, το ότι η μάνα του τον πιέζει να χωρίσει την... πρώτη ξαδέρφη του είναι η επίφαση, η αφορμή, για να δικαιολογηθεί μια τόσο δραστική εξέλιξη που εγκλωβίζει την πλοκή στις συνέπειές της, χρειάζεται ΚΑΠΟΙΑ ΛΟΓΙΚΗ ΕΞΗΓΗΣΗ), δε βοηθάει καθόλου μα καθόλου να συμπαθήσεις αυτό το προχειρογραμμένο πόνημα, όπως φυσικά και το ότι δε μπορείς να ταυτιστείς ή να συμπάσχεις με κανέναν από τους χαρακτήρες όπως παρουσιάζονται (περισσότερο σαν αθύρματα, παράγωγα μιας πλημμελώς δημιουργικής φαντασίας), των οποίων τα πεπραγμένα δε δημιουργούν πάθος αλλά απλώς παρατίθενται στο χαρτί.
Μπορεί η συγγραφέας να έβαλε περισσότερα στο καλάθι της από όσα μπορούσε να σηκώσει ταυτόχρονα. Πλασματικές σχέσεις, facebook, αιμομιξία, αποξένωση, γονείς αδιάφοροι, γονείς δυνάστες, διάλυση γάμων και απιστία, μέχρι και... Χρυσή Αυγή προσπαθεί να ανακατέψει στο τέλος, αλλά πάλι, όπως σε όσα προηγήθηκαν, αυτό γίνεται βιαστικά, ανενδελεχώς, καθόλου πειστικά και καθίσταται δραματουργικά ατελέσφορο (μερικές άχρηστες νύξεις σε διαλόγους, δίνοντας την αίσθηση ότι η συγγραφέας μάς λέει με τον αφελή και αδόκιμο τρόπο της "ναι, ήμουν καλό κορίτσι έγραψα και πόσο κακοί είναι οι γαύγουλοι").
Και το φινάλε; Αλήθεια, τι κλείσιμο είναι αυτό; Οι χαρακτήρες μέχρι τότε δεν έχουν εξελιχθεί, έχουν υποστεί "μετατόπιση φάσματος" και η συγγραφέας επιλέγει να μας κλείσει την πόρτα στα μούτρα με μια χλιαρή αποκλιμάκωση, μακριά από κάθε κάθαρση -ή περαιτέρω "καταδίκη" αν μη τι άλλο- του πρωταγωνιστή.
Τέτοια βιβλία καλό είναι είτε να έχουν την απαιτούμενη επιμέλεια (που θα τα άλλαζε κατά 90%, βέβαια) ή, ακόμη καλύτερα να μη βρίσκουν το δρόμο τους προς το τυπογραφείο καταδικάζοντας σε θάνατο αθώα δέντρα για το τίποτα. Και όταν λέω επιμέλεια, εννοώ πέρα από τα καλολογικά στοιχεία που θέλουν τη φροντίδα τους, ότι καλό είναι να απαλείφονται και τρανταχτές μπαρούφες όπως "ΑΧ, ΠΟΙΟΣ ΛΗΠΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΝ ΝΑ ΠΗΡΕ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΡΑ ΜΟΥ... ΤΟΥ ΑΝΤΡΑ ΜΟΥ ΠΟΥ... ΑΥΤΟΠΥΡΟΒΟΛΗΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ;;;" Χαλόου, ούτε κιμάς για κανιβαλομπιφτέκι δεν έμεινε μαντάμ από την καρδιά του άντρα σου. Ή στο πλαίσιο των χαρακτήρων, πώς ο καλλιεργημένος καλλιτέχνης/ηθοποιός και λίγο ελιτιστής Στάθης παρουσιάζεται ταυτόχρονα ως χυδαίος μπιροπότης χρυσαυγίτης που ρεύεται ξενοφοβία μετά από δυο "οικοδομικές" άμστελ; Ή στο πλαίσιο των στοχασμών που μοιάζουν με παραληρήματα έφηβης που προσπαθεί να γράψει σαν ενήλικη. Και το πιο τραγικό παράδειγμα κακής γραφής είναι η απόφαση του ήρωα να σκοτώσει τα δύο παιδιά της πρώην του που τον εγκατέλειψε (ενώ εκείνος τη χώρισε) μετά το ατύχημα. Αψυχολόγητο, αστήρικτο, αδόμητο, προκύπτει ξαφνικά και από το πουθενά, και εξίσου απότομα και σπασμωδικά με μια λύση τύπου "από μηχανής θεός εμπνεύσεως τρίχρονου" συναντάει πρώτα τη μάνα τους (πρώην του) και αλλάζει γνώμη. Όχι, ή γράφουμε λογοτεχνία ή πετάμε τυχαίες, άκυρες απροοικονόμητες σκηνές που δε δένουν με τίποτα με τις υπόλοιπες. Αποφασίστε. Ή αποφασίστε να βάλετε επιμελητή. Στο τέλος θα παραθέσω μερικά ακόμη τρανταχτά κομμάτα που μου χάρισαν γέλιο (και κάποιο εκνευρισμό, γιατί παρά το ιλαρόν της γραφής μου, συνήθως παίρνω τα βιβλία μου στα σοβαρά). Τέλος, το όλο εγχείρημα, ξεπερνώντας τις κακοτεχνίες, τα λάθη και την απαράδεκτη γραφή, είναι παρωχημένης αισθητικής και θεματολογίας. Ίσως να είχε κάποια τύχη όταν έγινε η πρώτη κλωνοποίηση προβάτου και όλοι βέλαζαν ότι θα γεμίσουμε ανθρώπινους κλώνους. Εν έτει 2019... είναι σαν να γράφεις επίκαιρα για να παιχτούν σε κινηματογράφο.
Προσπερνώ το ότι απέσπασε διθυραμβικές κριτικές από το κοινό, δεδομένου ότι αφενός οι απόψεις είναι σαν τους αφεδρώνες (όλοι έχουν από έναν), αφετέρου, υπάρχει κόσμος που αποθεώνει την ιέρεια της ονθυλευματογραφής Δημουλίδου, οπότε η Μαλακατέ και το θλιβερό της ανάγνωσμα καταπίνονται αρκετά πιο εύκολα.
Πάμε όμως σε αυτά που σας υποσχέθηκα:
Μπαμ με το καλημέρα: προμετωπίδα με ρήση του Μπόρχες... στα αγγλικά 😂😂😂😂. Δεν κρίνω ένα βιβλίο από το εξώφυλλο (ούτε από την προμετωπίδα) αλλά, αλήθεια τώρα; ΜΠΟΡΧΕΣ στα αγγλικά; Το βιβλίο ξεκινάει στη σελίδα 13. Στη σελίδα 15 ο πρωταγωνιστής έχει ήδη αυτοπυροβοληθεί στο κεφάλι, κάτι που ίσως να πρέπει να κάνει και ο αναγνώστης. Δεν ξέρω ποια Ελληνίδα μάνα βλέποντας τον γιο της με την κάνη ενός όπλου στραμμένη προς το πρόσωπο του θα έλεγε "ασ' τον αν κοτάει, ας μας δείξει τα αρχίδια του" αλλά προφανώς η κυρία Μαλακατέ απαιτεί από τον αναγνώστη της ηθελημένη άρση δυσπιστίας επίπεδου αρασέ βαρέων βαρών Ολυμπιακών αγώνων. Μια σελίδα αργότερα, η μάνα έχοντας πάθει κβαντική μετατόπιση διάθεσης κανακεύει τον πυροβολημένο. Στην επόμενη σκηνή, ένας γιατρός "τον χτυπάει με ένα σφυρί ξανά και ξανά". Μάλιστα. Μπήκα στον πειρασμό να θεωρήσω ότι τον σφυροκοπάει στο κεφάλι επειδή αυτοπυροβολήθηκε σαν ηλίθιος. Στη συνέχεια ο γιατρός του λέει ότι η σφαίρα μπήκε από το σαγόνι και βγήκε από τη μύτη και ευτυχώς δεν πείραξε το οπτικό νεύρο. Επειδή το οπτικό νεύρο είναι στη μύτη, μάλλον... Σχεδόν κάθε σελίδα είναι γεμάτη με θλιβερές αποδείξεις λογοτεχνικής ανεπάρκειας ("έχω μεγάλο ταλέντο στη μοναξιά"), σουρεαλιστικής αναίρεσης ειρημενων στην ίδια κι όλας παράγραφο ("ο πατέρας μου με έμαθε από μικρό να κυνηγάω... αλλά δεν έχει καμία γνώση για τα όπλα και τη φύση", μάλλον αναφέρεται στο "κυνήγι της γκόμενας") και καταφανούς άγνοιας του κόσμου που μας περιβάλλει (π.χ. τα μεγάλα δέντρα γίνονται... λίπασμα). Σπαρταριστό είναι και το σημείο που ο ΑΥΤΟΠΥΡΟΒΟΛΗΜΕΝΟΣ ΤΣΟΜΠΑΝΗΣ (νταξ, αγρότης) γραφεί με στυλιζαρισμένη πρόζα εφήβου της δεκαετίας του 1930 στον ψυχολόγο. Στο ίδιο παραλήρημα, που αποτυγχάνει να διατηρησει ενιαίο στυλ (μάλλον γράφτηκε σε διαφορετικές επισκέψεις στα Starbucks) δίνεται η αντιφατική εικόνα της αντισυμβατικής άθεης (μέχρι που η συγγραφέας το ξεχνάει και τη βάζει να προσεύχεται στον Άγιο Διονύσιο) φιλολόγου μητέρας που παροτρύνει το γιο της να φύγει από το νησί και "να πηδάει πιο πολλές Αγγλιδουλες" αλλά όμως είναι και κατιναριό του κερατά καθώς θέλει να "την γηροκομησουν οι νύφες". Είναι εντυπωσιακό πώς η ίδια μάνα που "αντίγυρίζει την υπερβολική αγάπη του γιου της με την ίδια ένταση" δύο σελίδες αργότερα γίνεται η "μάνα που δεν μπορεί να τον ανεχτεί και δεν μπορεί να τον αγαπήσει". Αναρωτιέμαι, τι σκατά επιμέλεια έγινε σε αυτό το αίσχος; Επιμέλεια του είδους που αφήνει εκφράσεις όπως "πλήρως σεβαστό", υποθέτω. Κάπου εδώ αξίζει να παραθέσω ένα εξαιρετικό απόφθεγμα που συναντάει ο αναγνωστης στο τέλος μιας διήγησης: "Όταν κάνεις κάποιον συνένοχο στη βρωμιά, αυξάνεται η συμπόνια. Είναι γνωστό αυτό". Προσπαθώ να θυμηθώ αν είναι ρήση του Επιμενίδη ή του Σπινόζα. 😭😭😭😭 "Η μοναξιά εμπεριέχει αγάπη". Αυτό μάλλον είναι Schopenhauer. 😂😂😂😂. "Το κάθε ευρώ μετράει. Το κάθε. Και το κάθε δάκρυ μου": ο πιο τραγικός τρόπος να ζητήσεις λεφτά σε crowd funding έξω από ταινία του Φώσκολου. Για κάποιο λόγο, ο ήρωας -ειδικά στις εξομολογήσεις του- θυμίζει πάρα πολύ εκείνο τον καθυστερημένο στην ταινία Χούλιγκανς που έμεινε ανάπηρος σε μία συμπλοκή οπαδών και ήταν τόσο άντρας που "έπαιζε 5 μαλακίες τη μέρα" (his saying), ενώ τον ξεσκατιζε η μάνα του.
Γενική παρατήρηση: Το να κάθεσαι και να χτυπάς τα πλήκτρα σε ένα Μάκμπουκ στα Starbucks, έχοντας και ένα moleskin σημειωματάριο δίπλα, δε σε κάνει συγγραφέα (ή σύμφωνα με το "θεώρημα της άπειρης μαϊμούς", απαιτεί μερικά εκατομμύρια χρόνια). ΚΡΙΜΑ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ, ΣΑΣ ΕΙΧΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ... (εκτός κι αν πέσατε θύματα εκβιασμού, οπότε πάσο).
Αν υπήρχε μισό αστέρι δικαίως θα βαθμολογούνταν αυτή η ασύνδετη, χωρίς καμία συνάφεια και αποκαρδιωτικά άκαρπη προσπάθεια της εν λόγω επονομαζόμενης ως συγγραφέας.
Το βιβλίο βρίθει από συντηρητισμό και ηθικοπλαστικά ταμπού-διλήμματα. Το ακόμα χειρότερο είναι πως υπάρχουν συνεχώς ανακρίβειες και ρατσιστικές θέσεις.
Εν κατακλείδι για βιβλίο που γράφτηκε το 2019 το λιγότερο που μπορεί να χαρακτηριστεί είναι σκουπίδι. Ούτε συγγραφέας του κιλού δεν θα διέθετε τόσο ρηχή κι ατάλαντη πένα.
•Η υποδειγματική Ελληνίδα μάνα •Τα δύο χαρακτηριστικά είδη Έλληνα γιου(ο μαμάκιας κι ο άλλος) •η όμορφη και η άσχημη κόρη •οι δύο επικρατέστερες εκδοχές του Έλληνα συζύγου •τα παιδιά •τα σόσιαλ •Η επιστήμη κι ο Θεός •ο χρόνος •το πρόσωπο και το Πρόσωπο •η Ηθική,η Ελπίδα, η Απόγνωση •ο Τρόμος της Απώλειας Ένα πανέμορφο βιβλίο που μιλάει για την ανιδιοτελή αγάπη που πνίγεται στην ιδιοτέλεια,στην θυσία που γίνεται στο όνομά της και σε βαραίνει στους ώμους μια ζωή το χρέος να ξεπληρώσεις,στην ενοχή που σε κατακλύζει κάθε φορά που στέκεσαι απέναντι στο όνειρο. Αγάπη όμορφη,αλλά γεμάτη πίκρα, αγάπη άφθονη -αλλά που σου γυρεύεται πίσω λεπτό προς λεπτό, αγάπη που σε σηκώνει στα πόδια σου και μετά σου βάζει τρικλοποδιά και σε ξαπλώνει στην κόλαση του μυαλού σου. Μια συγκλονιστική ιστορία για τον πόνο,την τόλμη,την παρορμητική έκρηξη, την μεταμέλεια, το πείσμα,τον χειρισμό των συναισθημάτων,την αναζήτηση του Εαυτού. Χαίρομαι πάρα πολύ,γιατί όταν πιάνω στα χέρια μου ένα βιβλίο της Κατερίνας,ξέρω πως εκεί ανάμεσα στην αλήθεια της που αχνοκρύβεται πίσω από τις γραμμές της, βρίσκω λίγη από την Έφη που αχνοκρύβεται στα βάθη του μυαλού μου. Απλά συγχαρητήρια. 5⭐
Ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα. Καταπληκτική γραφή μιας πρωτότυπης ιστορίας, αλλά κυρίως μια καθηλωτική ´χειρουργική´ ανατομή της ψυχοσύνθεσης των πρωταγωνιστών ..
Μετά το Αδελφικό της Βάσιας Τζανακάρη, δεύτερο ελληνικό βιβλίο που διαβάζω από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, το οποίο και βρίσκω συγκλονιστικό. Το Χωρίς Πρόσωπο της Κατερίνας Μαλακατέ, είναι ένα κείμενο που από τον πρόλογο ακόμη σε κάνει μέρος της ιστορίας του, αφού είναι από εκείνα τα βιβλία που δεν χρειάζεται να γυρίσεις λίγες σελίδες για να σε βάλουν στο νόημα, αλλά από αυτά τα ελάχιστα που από την πρώτη λέξη ή πρόταση καταφέρνουν να σε κερδίσουν. Η συγγραφέας στο βιβλίο της καταπιάνεται με ένα πρωτότυπο, όσο και δύσκολο θέμα, όπως αυτό της μεταμόσχευσης προσώπου και ψυχογραφεί εξαιρετικά, τους προβληματικούς θα χαρακτήριζα, κι άρα απόλυτα ανθρώπινους, πραγματικούς χαρακτήρες της, χρησιμοποιώντας τόσο την τριτοπρόσωπη, όσο και την πρωτοπρόσωπη αφήγηση, χωρίς να ξενίζει η επιλογή της αυτή κάπου. Η δομή του κειμένου είναι πολύ καλά δουλεμένη και διαβάζουμε σκέψεις και του αυτόχειρα-πρωταγωνιστή Διονύση, και της μητέρας του Κάλλιας, που μαζί με τον Διονύση αισθάνθηκα ότι είναι οι δύο πιο σημαντικοί ήρωες της ιστορίας, αφού από την δική τους αλληλεπίδραση-σχέση φαίνεται να ξεκινάει αυτό που έμελλε να αλλάξει με δραματικό τρόπο τις ζωές τους, αλλά και της Μάνιας, που είναι ένα πρόσωπο-κλειδί για το ρου της ιστορίας, ενώ υπάρχει στο μυθιστόρημα και το "εύρημα" του μπλογκ, με τον ήρωα να παραθέτει σε διάφορες στιγμές τις σκέψεις και τις αγωνίες του προς τους δικούς του αναγνώστες, με το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να είναι ένα από τα θέματα που θίγει η συγγραφέας στο κείμενό της κι άρα αναπόσπαστο κομμάτι του πρωταγωνιστή. Η ιστορία είναι καλογραμμένη, μου φάνηκε αψεγάδιαστη, δηλαδή δεν μου έδωσε την εντύπωση ότι φλυαρεί κάπου, αλλά αντίθετα αρκετά συγκεκριμένη σε αυτά που θέλει να πει, και χωρίς να έχω διαβάσει το Σχέδιο, αλλά κρίνοντας μόνο με βάση την πρώτη νουβέλα της συγγραφέα, το Κανείς δεν θέλει να πεθάνει, μπορώ να αναφέρω ότι ενώ από το πρώτο εκείνο κείμενο είχα καταλάβει πως η συγγραφέας καταπιάνεται με θέματα που με ενδιαφέρουν και διαθέτει μία γραφή που μου ταιριάζει, με αυτό το βιβλίο της με κέρδισε για τα καλά και είναι σίγουρα από τα βιβλία που αξίζουν να διαβαστούν και να ξαναδιαβαστούν, κι ας μην είναι τόσο εύκολη συναισθηματικά η ανάγνωσή του. Must read κι από τα μυθιστορήματα της χρονιάς για εμένα.
Σε αυτό το βιβλίο η συγγραφέας καταπιάνεται με ένα δύσκολο και σίγουρα όχι συνηθισμένο είδος. Μας παρουσιάζει την ιστορία ενός ανθρώπου που μένει χωρίς πρόσωπο (από πυροβολισμός, όχι με κάποιο μαγικό τρόπο) και βιώνει την απόρριψη και πρέπει να ζήσει με τις συνέπειες μέχρι που η προπτική μιας εγχείρηση αποκατάστασης αλλάζει τα δεδομένα. Στο βιβλίο τίθενται καίρια ερωτήματα που έχουν να κάνουν τόσο με τον πόνο, την απώλεια, τις σχέσεις, πραγματικές και διαδικτυακές όσο και με θέματα ηθικής. Πέρα από αυτά και ένα από τα πιο ενδιαφέροντα θέματα που πραγματεύεται το βιβλίο είναι οι υποβόσκουσες εντάσεις στις σχέσεις, εντάσεις που φτάνουν στο σημείο του αρρωστημένου, το είδος των σχέσεων που θα πει κανείς δυσλειτουργικές. Παρά το ότι το βιβλίο παρουσιάζεται σχεδόν όλο μέσα από τις σκέψεις του κεντρικού χαρακτήρα κυρίως αλλά και των άλλων χαρακτήρων, με συνέπεια να αφθονεί ο εσωτερικός μονόλογος, ο οποίος, προσωπικά, δεν μου αρέσει αλλά σε αυτό το βιβλίο η συγγραφέας τον χειρίζεται με μαεστρία και καταφέρνει να του δώσει ρυθμό και ενδιαφέρον και το διάβασα με ευχαρίστηση. Το μόνο που ίσως δεν αρέσει σε μερικούς είναι το κάπως ανοιχτό τέλος αλλά νομίζω ότι ο ήρωας του βιβλίου μετά από όσα περνάει δικαιούται να έχει ένα πιο ελεύθερο τέλος.
Μου φαίνεται πως το συγκεκριμένο βιβλίο θα μπορούσε να είχε εκδοθεί 20 χρόνια πριν. Οι προβληματισμοί του, τα ηθικά διλήμματα που θέτει, ανήκουν στις χρονιές 2005 με 2008, όταν δηλαδή επικρατούσε ο πρώτος αναβρασμός για αυτού του είδους τις μεταμοσχεύσεις. Πλέον όμως, ακόμα και ακαδημαϊκά, ακόμα και στην αρθρογραφία των συντηρητικότερων φωνών, έχει επικρατήσει, όπως ήταν φυσικό , η κατεύναση αυτών των ηθικιστικών εναντιώσεων. Ακόμα και στις πρώτες μεταμοσχεύσεις καρδιάς ο δημοσιογραφικος τύπος ήταν αρνητικός και φυσικά οι συντηρητικές φωνές εξέφραζαν τις συνηθισμένες διαφωνίες κατά της μεταμόσχευσης. Πολλά από όλα όσα αναφέρονται ως ηθικά διλήμματα της μεταμόσχευσης προσώπου στο σήμερα, όπως για παράδειγμα την υποτιθέμενη ομοιότητα με του δότη με το άτομο που λαμβάνει το μόσχευμα, θα διαπιστωνε πως δεν υφίστανται αφού δεν μοιάζει ο δότης με τον παραλήπτη. Σε κάθε περίπτωση, οι ήρωες δεν εμπνέουν συμπάθεια στον αναγνωστη. Ο Διονύσης από τη μία παρουσιάζεται θρήσκος και χωρίς να ενδιαφέρεται για τον σαρκικό έρωτα, από την άλλη διαβάζουμε ότι θέλει -και δεν θέλει- να κάνει σεξ με αγγλίδες, με αναγνώστες του μπλογκ του και ίσως και με τη μητέρα του αφού είναι εγκλωβισμένος σε ένα ιδιότυπο οιδιπόδειο. Φυσικά απηχεί όλο αυτό μια κάποια εικόνα της ελληνικής πραγματικότητας, αλλά δεν είναι αρκετά ζωντανή και στιβαρή για να σταθεί μέσα στο βιβλίο ως κύριος κορμός. Το ίδιο και η ξαφνική ρήψη της ευθύνης στον Πατερα ως πατριαρχική φιγούρα που ελάχιστα σκιαγραφείται στο κείμενο για να παίξει εντέλει έναν τόσο καταλυτικό ρόλο. Επιπλεον, η λογοτεχνικότητα των αφηγήσεων του Διονύση δεν δικαιολογείται από την αναγνωστική του δεινότητα ή το ότι η μητέρα του ήταν φιλόλογος. Το τέλος ήταν κάπως βιαστικό και χωρίς ουσιαστική κατάληξη. Το βιβλίο γενικά είναι καλογραμμένο αλλά υστερεί στα σημεία.
Αν πάντως κάτι ήταν ενδιαφέρον, ήταν τα διάσπαρτα σχόλια για τα σοσιαλ μίντια, έναν τομέα που η συγγραφεας κατέχει καλά. Θα ήταν πολύ πιο επιτυχες δηλαδή αν βλέπαμε ένα ρεαλιστικο βιβλίο από τη συγγραφέα που να αφορά το διαδίκτυο, παρά κάτι τόσο συγκεκριμένο όσο η μεταμόσχευση προσώπου.
Δυο μέρες μόνο. Εκτός από σίριαλ του Παπακαλιάτη, είναι και ο χρόνος που χρειάστηκα για να διαβάσω το βιβλίο, επειδή ομολογουμένως είναι εθιστικό. Εξαιρετική η αφήγηση, δεν περισσεύει λέξη και το ενδιαφέρον διατηρείται αμείωτο από την αρχή μέχρι τέλους. Πολλά τα θέματα που θίγονται, κύριος άξονας βέβαια το χαμένο πρόσωπο που στην περίπτωση του διαδικτύου μπορεί να είναι επιλογή για κάποιους από εμάς, αλλά στην πραγματική ζωή είναι συγκλονιστικό πρόβλημα. Οι οικογενειακές σχέσεις, επίσης, έντονα παρούσες με την αγάπη και την παθογένεια τους. Μόνη ένσταση μου όσον αφορά την ξαφνική εμμονή του ήρωα στις τελευταίες σελίδες, θα ήταν ότι λείπουν οι ηθικοί δισταγμοί από κάποιον που είναι θρήσκος (επομένως θα περίμενε κανείς να τους έχει). Κατά τα άλλα, νομίζω ότι τελικά το πρόσωπο μας το διαμορφώνουμε με τις επιλογές μας, ακόμη κι αν κυριολεκτικά λείπει, κι έτσι βρίσκω λυτρωτικό το τέλος.
Τι εξαιρετικό βιβλίο ήταν αυτό!! Σφιχτοδεμένη πλοκή, άρτιοι χαρακτήρες και ο πόνος να παραμονεύει σε κάθε γωνιά της ιστορίας. Αυτό όμως που πέτυχε η συγγραφέας ήταν να φέρει τόσο κοντά τους ήρωες της, ώστε νομίζεις ότι τους αγγίζεις σχεδόν και βιώνεις μαζί τους το προσωπικό τους δράμα!! Καθηλωτικο!!!!
Το νέο μυθιστόρημα της Κατερίνας Μαλακατέ με τίτλο ”Χωρίς πρόσωπο” που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, με ξάφνιασε πολύ όμορφα και ευχάριστα.
Το είχα φοβηθεί, καθώς το πέρασα για ένα “βαρύ” ανάγνωσμα, όμως έκανα λάθος! Πρόκειται για ένα κοινωνικό μυθιστόρημα, χωρίς αυστηρές γραμμές και πλαίσια που κουράζουν. Η συγγραφέας του καταφέρνει εύκολα να κερδίσει αμέσως την προσοχή του αναγνώστη της, λόγω της αφηγηματικής δεινότητας που διαθέτει και του λιτού της λόγου, που κατορθώνει να καλύψει εύστοχα και με ακρίβεια τα ζητούμενα που πραγματεύεται, χωρίς να καταφεύγει σε περιττολογίες.
Το βιβλίο ξεκινάει πολύ δυνατά και καθηλώνει αμέσως το σοκ και η έκπληξη που προκαλεί στον αναγνώστη. Αμέσως δημιουργείται η εντύπωση πως σίγουρα έχει να κάνει με μια πρωτότυπη, δυνατή και απρόβλεπτη ιστορία.
Ο 23χρονος Διονύσης είναι ερωτευμένος, η σχέση του όμως δεν είναι αποδεκτή από το οικογενειακό του περιβάλλον και έτσι πάνω στην ένταση ενός καυγά με την μητέρα του, αγανακτισμένος, παίρνει το κυνηγετικό όπλο του πατέρα του και αυτοπυροβολείται, θέλει να πεθάνει. Όταν ξυπνά στο δωμάτιο ενός νοσοκομείου διαπιστώνει πως δεν έχει καταφέρει να τινάξει τα μυαλά του στον αέρα όπως ήθελε, αλλά έχει καταστρέψει το πρόσωπό του. Είναι η στιγμή που ένας Γολγοθάς αρχίζει για τον Διονύση που πρέπει να μάθει να ζει ”Χωρίς πρόσωπο”. Η ζωή του αλλάζει τραγικά! Όλα ανατρέπονται και όλα είναι πια διαφορετικά. Σύντομα διαπιστώνει πως είναι μόνος, όλοι έχουν χαθεί από δίπλα του, ακόμα και η αγαπημένη του, οι μόνοι που μένουν είναι η οικογένεια του. Η μητέρα του η Κάλλια, είναι πια αυτή που θα φροντίζει τα πάντα για λογαριασμό του, είναι η μητέρα που προσπαθεί να ελέγχει τα πάντα.
15 χρόνια περνάει ο Διονύσης στην αφάνεια. Κλεισμένος στην δική του φυλακή νιώθει παράταιρος με τον κόσμο έξω, νιώθει λεπρός, άσχημος, έκτρωμα και δεν θέλει βλέμματα αηδίας ή λύπησης να τον κοιτάνε, έτσι αφήνει το σκοτάδι να τον καταπιεί. Μοναδική του διέξοδος το διαδίκτυο, ο μόνος κόσμος που μπορείς να ζεις “Χωρίς πρόσωπο”. Εκεί χτίζει ξανά μια ζωή, εκεί θα αναμετρηθεί με πολλά και πρώτα από όλα με τον εαυτό του, εκεί θα στερηθεί πολλά για να κερδίσει κάποια.. Θα έρθει αντιμέτωπος με αλήθειες που πονάνε, με ψέμματα που ανακουφίζουν, εκεί θα νιώσει πως ζει ξανά, εκεί θα αρχίσει και πάλι να ελπίζει.. Μεταμόσχευση προσώπου, αυτό είναι το θαύμα που περιμένει καιρό για να ξαναπιάσει το νήμα της ζωής του από την αρχή. Και το θαύμα γίνεται και εκείνος έχει μια καινούρια ζωή, μια ακόμα ευκαιρία.. όμως όλα έχουν ένα τίμημα, άραγε η μοίρα ή η ζωή, θα το απαιτήσει από τον Διονύση;;
Ο Διονύσης είναι ένας μυθιστορηματικός ήρωας που γύρω του στήνεται δεξιοτεχνικά η ιστορία. Ο αναγνώστης τον συμπαθεί για όλα αυτά που υπομένει, καταλαβαίνει όλα όσα νιώθει ή δυσανασχετεί για όλα όσα ζει. Ο Διονύσης έχει ανθρώπους γύρω του, δεν ζει μόνος του, παρ’ όλα αυτά, το βιβλίο της Κατερίνας Μαλακατέ, είναι μια σπουδή στη μοναχικότητα. Η Μαλακατέ γράφει για την μοναξιά ενός ανθρώπου που χρειάζεται μεν την επαφή με τους άλλους, αλλά δεν μπορεί πια να την αντέξει. Δεν μπορεί να αντέξει την επαφή με την Κάλλια, την μητέρα του γιατί η αγάπη της τον πνίγει, δεν μπορεί να αντέξει την επαφή με το έξω κόσμο γιατί είναι ο άνθρωπος χωρίς πρόσωπο, έχει πια μια νέα ταυτότητα, μια ταυτότητα που ο ίδιος χάρισε στον εαυτό του.
“Είμαι ένας λεπρός αποσυνάγωγος, αυτό είμαι. Ο άντρας που τον βλέπεις τυχαία στον δρόμο και κατεβάζεις το κεφάλι για να μη σε χαιρετήσει. Είμαι αυτός που φοβούνται τα παιδάκια τη νύχτα· και τη μέρα. Είμαι εγώ που ποτέ δεν θα με καλέσεις για ένα ποτό, όσες φορές κι αν συναντηθούμε. Ζω τη νύχτα για να τρομάζω τα παιδιά. Κοιμάμαι τη μέρα για να αποφεύγω τους καθρέφτες. Υπάρχω ακόμη, κι ας μη με θες. Υπάρχω ακόμα κι αν βασανίζω όσους με αγαπούν. Αν με αγαπήσεις, μείνε μακριά. Κανείς δεν θέλει να δει το πρόσωπο του τέρατος.”
Ο Διονύσης, είναι ένας τραγικός ήρωας! Είναι θύμα του εαυτού του μα και θύτης. Στο όνομα της αγάπης γίνεται βίαιος και κακοποιητικός ακόμα και για τον ίδιο. Μα μπορεί θα αναρωτηθεί κανείς, η αγάπη να σε οδηγεί σε παραβατικές και αλλοπρόσαλλες συμπεριφορές; Ο Διονύσης έχει μάθει πως μπορεί. Η Κάλλια η μητέρα του τον υπεραγαπά, μα παράλληλα τον θεωρεί κτήμα της και τον θέλει υποταγμένο σε αυτήν, στα θέλω και στα πρέπει της. Τα κάνει όλα για χάρη της αγάπης για το παιδί της. Είναι η μαμά-νάρκισσος και θέλει να έχει την απόλυτη εξουσία του παιδιού της, για να παίρνει η ίδια όσα χρειάζεται συναισθηματικά. Έτσι, αυτό που κάνει, το να μην επιτρέπει στο παιδί της να ανεξαρτητοποιηθεί ή να ενηλικιωθεί συναισθηματικά, να μην το αφήνει να πετάξει μακριά από την φωλιά της, είναι η φυσιολογική εξέλιξη μιας αφύσικης σχέσης. Αν το αφήσει να γίνει ανεξάρτητο, χάνει η ίδια την γραμμή ζωής της, που εξαρτάται αποκλειστικά από το παιδί της. Δεν καταλαβαίνει πως το πληγώνει, πως του κάνει κακό, πως το προσφέρει θυσία στον βωμό της αγάπης της.
Όλοι οι χαρακτήρες του βιβλίου καλοδουλεμένοι. Οι βασικοί παίζουν σημαντικό ρόλο καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας, ενώ οι δευτερεύοντες είναι χαρακτήρες που εμφανίζονται για λίγο ώστε να επηρεάζουν κατά κάποιο θετικό ή αρνητικό τρόπο την πλοκή. Η συγγραφέας αρχικά μας τους παρουσιάζει ως απλούς και εντελώς συνηθισμένους ανθρώπους, μέχρι που κάποια στιγμή παρεκτρέπονται. Από εκείνο ακριβώς το σημείο τούς αποδεσμεύει, τους αφήνει ανεξέλεγκτους να υποκύπτουν στα πάθη τους, να κάνουν τα λάθη τους, να εκτεθούν στα μάτια του αναγνώστη, να οδηγούνται από τα ένστικτά τους, να συναντούν την κάθε πλευρά τους από την πιο αλλόκοτη ως την πιο φυσιολογική. Η Κατερίνα Μαλακατέ καταφέρνει να ενοποιήσει την εξωτερική και εσωτερική ζωή των χάρτινων ηρώων της και μέσα από τα άρτια δομημένα ψυχογραφήματα τους, επιτρέπει στον αναγνώστη της να ρίξει μια πιο διεισδυτική ματιά, στην σύγχρονη κοινωνία και στις ανθρώπινες συμπεριφορές.
Η Κατερίνα Μαλακατέ είναι μια άξια λογοπλάστρια. Η προσεγμένη και ισορροπημένη γραφή της σε συνδυασμό με την απλότητα του λόγου της, αποδίδει εύστοχα, στοιχείο αρκετά δυσεύρετο στις μέρες μας. Μια απλότητα που έχει συνολικά ως αποτέλεσμα ένα καθόλου επιτηδευμένο ύφος, όμως απόλυτα ικανό να γοητεύσει, να συναρπάσει και να κερδίσει το ενδιαφέρον και την εκτίμηση του αναγνώστη. Έτσι καταφέρνει να δομήσει ένα μυθιστόρημα που διαβάζεται μονορούφι και προκαλεί αντικρουόμενα συναισθήματα, όπως εξάλλου και ο κόσμος στις μέρες μας, γιατί πρόκειται για ένα επίκαιρο βιβλίο για πολλούς λόγους. Πραγματεύεται σημαντικά θέματα, οικογενειακές σχέσεις, μητρότητα, ματαιότητα, τοξικές χειριστικές σχέσεις, τις σχέσεις την εποχή μας με το διαδίκτυο, αλλά και τα επιτεύγματα της επιστήμης στον χώρο της υγείας. Η μεταμόσχευση προσώπου του κεντρικού ήρωα για παράδειγμα είναι μια λύση που τον ανακουφίζει και τον βοηθάει να πάει παρακάτω, μα στην ουσία ο Διονύσης, αν και έχει πια ένα νέο πρόσωπο, συνεχίζει να ζει…χωρίς πρόσωπο! Αυτό είναι το κομβικό σημείο του βιβλίου για μένα.
Η βαθιά έρευνα που φαίνεται να έχει κάνει η συγγραφέας γύρω από αυτό το θαύμα της επιστήμης, την μεταμόσχευση προσώπου, προκαλεί μεν τον θαυμασμό στον αναγνώστη, αλλά ταυτόχρονα εγείρει ερωτήματα και δημιουργεί εν συναίσθηση γιατί έρχεται σε επαφή με τον ανθρώπινο πόνο και τα βαθιά ψυχολογικά τραύματα του ασθενούς, που προκαλούσουν αλυσιδωτές αλλαγές μα και εκρήξεις στην ψυχολογία και στην συμπεριφορά του. Ο Διονύσης κρυβόταν στην σκιές, άφηνε άλλους να αποφασίζουν για αυτόν, ζούσε σε μια γυάλα προστασίας και δημιούργησε με ένα πληκτρολόγια μια ουτοπική ζωή, δεκανίκι για ότι ο ίδιος στέρησε από την ζωή του. Το χαμένο του πρόσωπο έφταιγε και ήταν η αιτία πολλών δεινών..μα ακόμα και όταν απέκτησε ένα πολυπόθητο καινούριο, διαπίστωσε πως τελικά τα πράγματα δεν ήταν όπως τα περίμενε..
Το “Χωρίς πρόσωπο” είναι ένα πανέξυπνο μυθιστόρημα που βασίζεται σε μια πολύ αληθοφανή αλληγορία, που σε ωθεί να δεις ξανά με περισσότερη σοβαρότητα και να προβληματιστείς σε βάθος, για πράγματα που θεωρούσες δεδομένα, αλλά κυρίως να διερωτηθείς για την αλλαγή -καλοδεχούμενη ή όχι- που κάποια στιγμή, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο έρχεται στην ζωή μας. Στο “Χωρίς πρόσωπο” θα βρεις πολλούς λόγους για να έρθεις αντιμέτωπος με την αλλοίωση του χαρακτήρα μας, εξαιτίας τυχαίων γεγονότων που συμβαίνουν στις ζωές μας ή που προκαλούνται από αποφάσεις μας και επιλογές μας. Θα δεις τη διάβρωση των ονείρων μας εξαιτίας των συγκυριών που βιώνουμε και θα πρέπει να αποδεχτείς, πως αφεθήκαμε εύκολα σε ιδέες που η κενότητα τους στον χρόνο ξεκουφαίνει, μα πια δεν μας πειράζουν όλα αυτά, όχι γιατί γίναμε πιο στωικοί αλλά γιατί μάθαμε να δεχόμαστε τα πάντα. Αυτό είναι το “Χωρίς πρόσωπο”, ένα βιβλίο βαθιά κοινωνικό, ένα βιβλίο αλληγορικό και συγχρόνως διορατικό από μια σπουδαία συγγραφέα, ένα κομψοτέχνημα ύφους, βιοηθικής, ψυχολογικής εμβάθυνσης και διανοητικής ευχαρίστησης.
Εν κατακλείδι, το “Χωρίς πρόσωπο” είναι ένα σπουδαίο βιβλίο, που διαβάζεται απνευστί και προσφέρει στιγμές μεγάλης αναγνωστικής απόλαυσης και σας το προτείνω ανεπιφύλακτα αλλά όχι μόνο για τα παραπάνω. Σας το προτείνω γιατί η Κατερίνα Μαλακατέ χάρη στην συναρπαστική πλοκή της ιστορίας της και στην πολύ καλή χρήση της γλώσσας, καταφέρνει από την πρώτη ως και την τελευταία σελίδα, να υπηρετεί τον στόχο της και να μένει πιστή στη βασική ιδέα της ιστορίας της μεταφέροντας έτσι αβίαστα τα μηνύματα της στο αναγνωστικό κοινό. Έτσι, πραγματεύεται με τρόπο λογοτεχνικό, και άρα αυθεντικό, διαχρονικά φαινόμενα που ταλανίζουν τον ανθρώπινο βίο, όπως ο έρωτας, η συντροφικότητα, η αποδοχή και πολλά άλλα, φωτογραφίζοντας τα και περιγράφοντας τα με περισσή δεινότητα, μέσα από στιγμιότυπα της καθημερινότητας των ηρώων της. Τα κάνει καθρέφτες που δημιουργούν στον αναγνώστη της μια εσωτερική αντανάκλαση που είναι αδύνατον να αγνοήσει και που τον αναγκάζει να σταθεί με θάρρος και αποδοχή μπροστά σε μεγάλες αλήθειες. Αν λοιπόν όλα αυτά στα προκαλεί ένας συγγραφέας, τότε σίγουρα είναι ένας συγγραφέας που αξίζει να γνωρίσουμε καλύτερα. Ναι λοιπόν, σας προτείνω να γνωρίσετε καλύτερα, την Κατερίνα Μαλακατέ!
Ανέκαθεν πίστευα πως το πρόσωπο είναι ο καθρέφτης της ψυχής του κάθε ανθρώπου. Ένας λευκός καμβάς όπου εκεί πάνω αποτυπώνονται,όχι μόνο τα συναισθήματα καί οι σκέψεις,αλλά καί ο αληθινός χαρακτήρας ενός ανθρώπου που δεν δύναται τίποτα να τον ωραιοποιήσει,ή,να τον ασχημύνει. Παραμένει αναλλοίωτος καί ελκύει,ή όχι,τους άλλους γύρω μας. Πώς θα ήταν,άραγε,η ζωή μας αν δεν είχαμε πρόσωπο,ή,έλειπαν πολλά από αυτά που το απαρτίζουν; Πόσο πανομοιότυποι/ες θα ήμασταν όλοι κι όλες; Θα χάναμε αυτομάτως την μοναδικότητά μας ως οντότητες κι όσα μας κάνουν διαφορετικούς/ες. Άν δεν είχα πρόσωπο,δεν θα με απασχολούσε ως ζήτημα,όσον αφορά πιθανώς τα όποια όμορφα,αν κι αυτό είναι κάτι υποκειμενικό,χαρακτηριστικά,αλλά θα ένιωθα πως θα στερούμουν άλλα πιο ζωτικής σημασίας πράγματα. Ακόμη καί το δικαίωμα στην έκφραση...
Όλοι οι άνθρωποι έχουμε ''εθισμούς'' στην ζωή μας,είτε μικρότερους είτε μεγαλύτερους. Εμένα τα τελευταία χρόνια ο πιο μεγάλος ''εθισμός'' μου είναι η ανάγνωση βιβλίων. Διαβάζοντας,σχεδόν,καθημερινά έχω αρχίσει να γίνομαι πιο απαιτητική από τα βιβλία. Τολμώ να πώ πως στην περίοδο τόσο της πρώτης,όσο καί της δεύτερης καραντίνας λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού,το διάβασμα λειτουργεί ως ένα αγχολυτικό ''χάπι'' δίχως παρενέργειες. Η χαρά μου δε,πολλαπλασιάζεται όταν μου δίνεται η ευκαιρία να ''γνωρίσω'' την πένα συγγραφέων που μέχρι πρότεινος δεν είχα διαβάσει κάποιο έργο τους καί εντέλει να δηλώνω γοητευμένη. Για ένα ανάλογο βιβλίο θα σας μιλήσω σήμερα. Ο λόγος για το νέο κοινωνικό μυθιστόρημα της συγγραφέως κυρίας Κατερίνας Μαλακατέ με τίτλο ''Χωρίς πρόσωπο'' που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.
''Χωρίς πρόσωπο'' ο τίτλος του βιβλίου καί σε συνδυασμό με το εξώφυλλο που το κοσμεί,μας δίνονται τρόπο τινά οι κατευθυντήριες γραμμές πάνω στις οποίες θα ''πατήσουμε'' για να ξεδιπλώσουμε το κουβάρι της υπόθεσης. Για να είμαι ειλικρινής,το βιβλίο με κέρδισε από τις πρώτες κιόλας σελίδες εξαιτίας της πλοκής του κι όχι,όπως συμβαίνει τις άλλες φορές,από το πρώτο βλέμμα που μπορεί να ρίξω πάνω του. Προσέξτε! Για μένα αυτό θεωρείται προσόν ενός βιβλίου να καταφέρει να με ''κερδίσει'' από αυτά που αναφέρει μέσα στις σελίδες του κι όχι από ένα φανταχτερό εξώφυλλο. Είμαι λάτρης του ''είναι'' κι όχι του ''φαίνεσθαι''.
Η εξιστόρηση των γεγονότων ξεκινά δυναμικά με ένα ιδιαίτερο τρόπο που προσδοκά να ιντριγκάρει το αναγνωστικό κοινό για το τι έπεται στην συνέχεια. Άν καί πρόκειται για ένα κοινωνικό μυθιστόρημα,δεν είναι αυτό το αναμενόμενο κλισέ που ίσως να μας έχει ''κουράσει'' σαν αναγνωστικό κοινό με το μελοδραματικό του χαρακτήρα. Αντιθέτως,έχουμε να κάνουμε με ένα άκρως πρωτότυπο -καί το λέω με μεγάλη χαρά αυτό- μυθιστόρημα που ξεφεύγει από την περπατημένη καί έρχεται να μας ταρακουνήσει,ίσως καί να μας ξεβολέψει από την αναπαυτική θέση μας,με σκοπό να δούμε την ζωή μέσα από μία άλλη οπτική που μέχρι τώρα δεν είχαμε σκεφτεί.
Το κείμενο είναι πολυδιάστατο με πολλές προεκτάσεις που αγγίζουν στο σύνολό τους,από λίγο έως πολύ,όλους τους αναγνώστες. Θίγει θέματα καθημερινά μέσω των προσωπικών ιστοριών των ηρώων. Στο τραπέζι θα ''πέσουν'' ως θέματα προς συζήτηση η σχέση ανάμεσα σε αδέρφια,η σχέση ανάμεσα σε παιδιά καί γονείς,ο διαχωρισμός των παιδιών(το καλό/το κακό,το όμορφο/το άσχημο,το έξυπνο/το λιγότερο έξυπνο) από την μεριά των γονέων,ο έρωτας,η ανάγκη για αποδοχή,οι σχέσεις ανάμεσα στα ανδρόγυνα,το πως επηρεάζουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την καθημερινότητά μας,τα κακόβουλα σχόλια που προσβλέπουν μόνο να πληγώσουν την ψυχή ενός άλλου ανθρώπου καί το κυριότερο όλων το ζήτημα της μεταμόσχευσης καί το ποια ηθικά διλήμματα προκύπτουν επακόλουθα από αυτήν.
Η συγγραφέας για να τονίσει όλα τα παραπάνω προβαίνει σε μία αριστοτεχνική σκιαγράφηση των χαρακτήρων των ηρώων. Με λεπτούς,σχεδόν χειρουργικούς,χειρισμούς τους παρουσιάζει στο αναγνωστικό κοινό με τα όποια θέματα,πάθη,μυστικά καί σκέψεις μπορεί να έχουν καί τους επιτρέπει να μιλήσουν με ένα λόγο χειμαρρώδη,όμοιο με μία εκ βαθέων λυτρωτική εξομολόγηση. Αβίαστα θα ξεχειλίζουν οι λέξεις καί τα συναισθήματα παρασύροντάς μας σε ένα δρόμο που δεν γνωρίζουμε που καταλήγει. Θα είναι ακόμη ένα αδιέξοδο,ή,η πολυπόθητη διέξοδος;
Όπως,ήδη προείπα,μέσα στην υπόθεση γίνεται εκτενής αναφορά στο ζήτημα της μεταμόσχευσης. Θα μου επιτρέψετε να το θεωρώ ως ένα από τα πιο σπουδαία κατορθώματα της επιστήμης. Σκεφτείτε πόσες ανθρώπινες ζωές σώθηκαν χάρη στην ��ροσφορά άλλων ανθρώπων. Δεν παύει,βέβαια,να τίθεται ένα ζήτημα ηθικής. Όταν κάποιος δέχεται ως μόσχευμα το πρόσωπο ενός άλλου ανθρώπου,χάνει τον εαυτό του καί γίνεται ο άλλος άνθρωπος,ή,παραμένει ο ίδιος εσωτερικά; Μήπως είναι άδικο να κάνουμε συγκρίσεις; Υπάρχουν όρια στο τι επιτρέπεται καί στο τί όχι; Δικαιούται μία δεύτερη ευκαιρία στην ζωή του ένας παρ'ολίγον αυτόχειρας κάνοντας μία μεταμόσχευση; Καί δεν είναι αυτά τα μόνα ερωτήματα που εύλογα θα γεννηθούν στο μυαλό μας. Πρέπει να δεχθούμε ότι είναι αντικειμενικά ένα δύσκολο θέμα που η συγγραφέας με πολλή προσοχή,σεβασμό καί έρευνα το θίγει μέσα από την υπόθεση του βιβλίου της. Μου έδωσε τροφή για σκέψη. Δεν είχε περάσει ποτέ ως ιδέα από το νού μου.
''Είμαι ένας λεπρός αποσυνάγωγος, αυτό είμαι. Ο άντρας που τον βλέπεις τυχαία στον δρόμο και κατεβάζεις το κεφάλι για να μη σε χαιρετήσει. Είμαι αυτός που φοβούνται τα παιδάκια τη νύχτα· και τη μέρα. Είμαι εγώ που ποτέ δεν θα με καλέσεις για ένα ποτό, όσες φορές κι αν συναντηθούμε. Ζω τη νύχτα για να τρομάζω τα παιδιά. Κοιμάμαι τη μέρα για να αποφεύγω τους καθρέφτες. Υπάρχω ακόμη, κι ας μη με θες. Υ��άρχω ακόμα κι αν βασανίζω όσους με αγαπούν. Αν με αγαπήσεις, μείνε μακριά. Κανείς δεν θέλει να δει το πρόσωπο του τέρατος. Πάνω σε έναν καβγά με τη μητέρα του, ο 23χρονος Διονύσης αυτοπυροβολείται. Το μισό του πρόσωπο διαλύεται. Χωρίς μύτη, στόμα, μάγουλα, δυσκολεύεται να φάει και να μιλήσει, επιβιώνει στη σκιά με μόνη συντροφιά τους γονείς του. Για αρκετό καιρό ζει μέσα στα σόσιαλ μίντια, κρυμμένος πίσω από την οθόνη του υπολογιστή του. Ώσπου ένα βράδυ τον βρίσκει η ελπίδα, μια γιατρός τού στέλνει υλικό για την εγχείρηση που θα τον σώσει ― μεταμόσχευση προσώπου. Μπορεί όμως το πρόσωπο ενός άλλου να σου δώσει πίσω τα χαμένα χρόνια; Πώς ωριμάζει κανείς χωρίς ρυτίδες; Πώς ερωτεύεται με νέα ταυτότητα.''(Περίληψη οπισθοφύλλου)
Φτάνοντας αισίως στο τέλος της ανάγνωσης,συνειδητοποίησα πως το ''χωρίς πρόσωπο'' μπορεί να σημαίνει καί να αντιπροσωπεύει πολλά περισσότερα από όσα πίστευα. Μήπως η ενασχόλησή μας με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καί όλα αυτά τα προφίλ να κρύβουν το αληθινό μας πρόσωπο καί χαρακτήρα; Μήπως συνειδητά επιλέγουμε να ''χαθούμε'' μέσα σε αυτά; Μήπως θέλουμε να είμαστε μία παρουσία χωρίς πρόσωπο ώστε να μην μπορεί κανείς να μας πληγώσει,ή,να αναγνωρίσει; Ή μήπως αυτή η στάση ζωής μας επιτρέπει να πούμε καί να κάνουμε όσα θα θέλαμε καί μέχρι τώρα δεν μπορούσαμε για ποικίλους λόγους; Είναι πολλά τα ερωτήματα που περνούν από την σκέψη μου. Καί ακόμα περισσότερα πιθανόν να γεννηθούν μέσα στο δικό σας νού.
Εν κατακλείδι έχουμε να κάνουμε με ένα καλογραμμένο καί προσεγμένο,ακόμη καί στις πιο μικρές λεπτομέρειες,βιβλίο που διαβάζεται απνευστί καί με ικανοποίησε στον μέγιστο βαθμό. Στα επιπλέον υπέρ του βιβλίου μπορούν να συμπεριληφθούν τα περιεκτικά κεφάλαια,το άφθονο λεξιλόγιο,οι ρεαλιστικές,περιγραφικές εικόνες καί οι αληθοφανείς διάλογοι ανάμεσα στους ήρωες. Επίσης το βιβλίο είναι χωρισμένο σε τρία μέρη,όσοι καί οι βασικοί σταθμοί στην ζωή του ήρωά μας. Σίγουρα θα μείνει για καιρό νωπό στην μνήμη μου καί θα με κάνει να αναθεωρήσω για πολλά πράγματα καί να δω τι πραγματικά έχει αξία καί το τι είναι μάταιο. Αναζητήστε το κι εσείς. Αξίζει της προσοχή σας.
[... ]Έχω τον πιο όμορφο άνθρωπο που έχω δει ποτέ δικό μου. Ο έρωτας είναι μαγική διαδικασία, αλλά απαιτεί αυτοπεποίθηση. Όχι πολλή, ίσα ίσα να μπορείς να ανασάνεις δίπλα στον άλλο. Τώρα μπορώ να ανασάνω. Και από το στόμα και από τη μύτη.[... ]
[... ]Αντιστέκομαι στη φθορά σημαίνει χάνω. Μόνο να χάσεις μπορείς αν δεν ενστερνιστείς την κάθε κατάσταση, αν δεν μπορέσεις να αγαπήσεις αυτό που σου συμβαίνει. Αντιστέκομαι στο νέο περιβάλλον ισοδυναμεί με αυτοκτονία. Το περιβάλλον πρέπει να το αφήνουμε να εισχωρεί μέσα μας. Όσο δεν το άφηνα, ήμουν ξένος.[... ]
Μα τι βιβλίο! Σε αρπάζει από το λαιμό από τις πρώτες φράσεις και δεν μπορείς να το αφήσεις από τα χέρια σου. Πλοκή καταιγιστική. Υπόθεση εξαιρετικά πρωτότυπη. Χαρακτήρες ολοκληρωμένοι. Πειστικό σε όλα του τα σημεία. Μπράβο!
Το βιβλίο δυστυχώς δεν διαβάζεται. Βρίθει απο λάθη, συντακτικά και γραμματικά και δεν πειθει στο ελάχιστο με την ιστορία. (Σιγά, σιγά, ήσουν σε τεχνητό κόμα; Ρε παιδια σοβαρά τώρα;). Την συγγραφέα τη γνωρίσαμε σχεδόν όλοι μέσα από τη φασιστοομαδα που διατηρεί στο Facebook. Και την χαρακτηρίζω έτσι, διότι οποίος λέει την άποψη του μπλοκαρεται αυτόματα αφου πρώτα λοιδορηθεί από τη διαχείριση (κι ας έχει προσκαλεσει ο καθε μπλοκαρισθεις δεκάδες άτομα με αποτέλεσμα να αριθμεί πλεον η ομάδα 130.000 μέλη). Και παροτι μπλοκαρεται κάποιος, η ομάδα διατηρεί τα ποστ και τα σχόλια του χρήστη, τα προσωπικα του δεδομένα κλπ εντελώς παρανομα, απλά του αφαιρεί το δικαίωμα να τα διαχειριστεί ή ακόμα και να τα δει. Καλο το μάρκετινγκ της Ομάδας, χωρίς το οποίο το βιβλίο της πιθανον να μην είχε εκδοθεί καν, όμως σιγά σιγά αρχίζει να σκάει η φουσκα μέσα από την τόσο κακή διαχείριση αλλά και την ασεβη και επαρμενη συμπεριφορά των διαχειριστών της, ιδίως της Μαλακατέ. Δυστυχώς, όσο περισσοτερο σνομπάρει και κατακρίνει βιβλία και συγγραφείς, τόσο περισσοτερο διαφαίνεται η έλλειψη ταλέντου και νοήματος στη γραφή και τα έργα της. Για αυτό άλλωστε έχει την ανάγκη να μειώνει έτσι τους άλλους, προσπαθώντας να αναδείξει τον εαυτό της. Κρίμα. Ή μπορεί και όχι.
Πρωτότυπη γραφή, ενδιαφέρουσα ιστορία. Παρουσιάζει πολύ έντονα το στοιχείο του στενού, αρρωστημένου πολλές φορές, δεσμού μάνας - γιου. Διαβάζεται απνευστί. Αν και μου έκανε μια κοιλιά, γι αυτό και τα τέσσερα αστεράκια. Όμως μετά επανέρχεται εντυπωσιακά με μια ενδιαφέρουσα ανατροπή και τελικά αποτελεί ένα από τα καλά κομμάτια της βιβλιοθήκης μου.
Αν και μου φάνηκε ενδιαφέρον το θέμα του βιβλίου (γι' αυτό και αποφάσισα να το διαβάσω), με απογοήτευσε πολύ η διαχείρισή του. Υπάρχουν αρκετά σημεία αφήγησης που είναι καλά όμως τα προβλήματα του κειμένου τα επισκιάζουν. Συχνά μοιάζει σαν να μην έχει επιμεληθεί κανείς το κείμενο. Π.χ. Ο δότης αυτοκτόνησε πυροβολώντας με καραμπίνα την καρδιά του (ένας Θεός ξέρει πώς γίνεται αυτό!), ενώ παρακάτω η γυναίκα του αναρωτιέται σε ποιον λήπτη δόθηκε η καρδιά του συζύγου της! Σε ποιον να δόθηκε; Αφού διαλύθηκε στον πυροβολισμό! Η αδιαφορία του Στάθη για τον αδελφό του είναι ανεξήγητη και αδικαιολόγητη. Ο Στάθης δεν εξηγείται γενικά. Είναι ο πετυχημένος, ο καλλιεργημένος καλλιτέχνης, αλλά τελικά μια καρικατούρα χρυσαυγίτη. Ποτέ δεν δίνονται εξηγήσεις ούτε για τον ίδιο ούτε για τις σχέσεις του με την οικογένειά του. Η γλώσσα στα διαλογικά μέρη κλοτσάει συχνά (ιδίως του Στάθη), ορισμένοι διάλογοι δεν ακούγονται πολύ στρωτοί (βλ αρχική σκηνή). Υπάρχουν στοχασμοί που μου φάνηκαν επιτηδευμένοι – με πρόθεση να είναι βαθυστόχαστοι, ενώ σημεία που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν έμειναν αναιμικά (πχ αναμονή πριν το χειρουργείο). Επίσης, μερικές φορές τα κλισέ της Ελληνίδας μάνας και του γιου είναι υπερβολικά. Η συγγραφέας θέλει εσκεμμένα να παίξει με το μοτίβο της μάνας, αλλά χάνει το μέτρο. Ίσως το πιο κακοστημένο σκηνικό όλων να είναι η τελευταία πράξη του έργου. Η απόφαση του ήρωα να σκοτώσει τα παιδιά της Μαρίας είναι αψυχολόγητη. Έρχεται απ' το πουθενά και δεν πείθει στο ελάχιστο.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Αυτό που μου άρεσε περισσότερο σε αυτό το βιβλίο είναι η φρεσκάδα του. Είναι ένα βιβλίο που μιλάει για το τώρα. Για την Ελλάδα των τελευταίων χρόνων. Έψαχνα καιρό ένα τέτοιο βιβλίο καθώς ότι διάβαζα και μου άρεζε ή θα διαδραματιζόταν τουλάχιστον 40 χρόνια πριν, ή σε κάποιον φανταστικό κόσμο. Ξεκινώντας από ένα πραγματικά πρωτότυπο θέμα, αυτό της μεταμόσχευσης προσώπου, μέσα από τα μάτια του πρωταγωνιστή Διονύση αλλά και των γυναικών της ζωής του , της Κάλλιας , της Μάνιας , της Ντέινας , η συγγραφέας θα αγγίξει πολλά ζητήματα της σύγχρονης πραγματικότητας. Τη μοναξιά, την ανάγκη για αποδοχή, τον ρόλο των social media , το μίσος με το οποίο ερχόμαστε αντιμέτωποι με το που ανοίξουμε το Facebook και σκρολάρουμε στα σχόλια οποιαδήποτε ανάρτησης, τους φίλους που νομίζουμε ότι έχουμε γιατί μας κάνουν like , τις σχέσεις μεταξύ συζύγων, τις σχέσεις μεταξύ μητέρας - παιδιών , τον ρατσισμό , το body shaming αλλά και την αγάπη . Την αγάπη που κάθε ένας από τους πρωταγωνιστές αντιλαμβάνεται, εκφράζει αλλά και επιθυμεί τόσο διαφορετικά .
Αυτό το βιβλίο ήταν μια υπέροχη ευχάριστη έκπληξη.
Πίσω όμως από το επιφανειακό δράμα της πλοκής του, το Χωρίς Πρόσωπο θέτει σημαντικά υπαρξιακά ερωτήματα ενώ σε αναγκάζει να έρθεις αντιμέτωπος με την πολλαπλότητα των προσωπείων που ενίοτε υιοθετούμε και ν’ αποδεχτείς ως μόνη «σταθερά» της ζωής, την ατέρμονη ρευστότητα καταστάσεων, δεδομένων και χαρακτήρων, μέσα από την οποία καλούμαστε συχνά ν’ αναλάβουμε την ευθύνη για την πραγματικότητα που καταλαμβάνουμε μέσα από τις αποφάσεις και τις πράξεις μας.
Εξαιρετικά καλή γραφή, έξυπνη δομή, περίτεχνες εναλλαγές αφηγητών που συνοδεύονται από αντίστοιχες κι εύστοχες εναλλαγές συγγραφικού ύφους και σκέψης. Είναι ένα μεγαλεπήβολο και σύνθετο έργο στο οποίο όμως η συγγραφέας καταφέρνει να δώσει την αβίαστη ροή κι αίσθηση του απλού.
Ατόφιο 5αρι απο μένα. Πραγματικά δεν περίμενα με τίποτα οτι θα με εντυπωσιάσει τόσο αυτο το βιβλίο. Την συγγραφέα την γνώρισα μέσω του blog της, όπου βρήκα τις κριτικές της εύστοχες και πολύ χρήσιμες. Το "χωρίς πρόσωπο " μπορεί να μην είναι κάποιο λογοτεχνικό αριστούργημα , αλλά προσωπικά με συνεπήρε απο τις πρώτες 30 σελίδες και δεν ήθελα να το αφήσω απο τα χέρια μου. Ωραία, καθαρή γραφή σε πρώτο πρόσωπο απο διαφορετικούς χαρακτήρες , γεγονός που έκανε ακόμα πιο στρωτή την ροή της ιστορίας. Πολύ πρωτότυπο το θέμα . Εύγε!
Άλλη μια περίπτωση μεγάλης απογοήτευσης. Είχα υψηλές προσδοκίες για το συγκεκριμένο βιβλίο μετά από τόση διαφήμιση που έπεσε. Ωραία η αφήγηση, πρωτότυπο το θέμα, αν και όχι και τόσο τελικά. Παραπλήσιο με το "Ένας αργός άνθρωπος" του Τζ.Μ.Κούτσι (φοβερή ψυχογραφία ενός άντρα με προσθετικό μέλος) και το "Ο άνθρωπος μηχανή" του Μαξ Μπάρυ (πιο Sci-Fi αυτό). Δυστυχώς τίποτα δε μου κολλούσε. Οι χαρακτήρες σε κανένα σημείο δε μου φάνηκαν πιστευτοί. Οι σκέψεις τους, ο λόγος τους και κυρίως ο τρόπος που διαχειρίστηκαν αυτή τη φοβερή αλλαγή στη ζωή τους. Και το σημαντικότερο, δεν εξηγήθηκαν ποτέ τα αίτια της τραγωδίας. Το ότι αυτοπυροβολήθηκε πάνω στον οικογενειακό καυγά επειδή η μάνα του δεν ενέκρινε την κοπέλα του δεν αρκεί. Sorry...
Ομολογώ, πως είναι μια ιστορία για ένα θέμα, στο οποίο δεν είχα δώσει σημασία ποτέ, αυτό της μεταμόσχευσης προσώπου. Μέσα από την ανάγνωση του βιβλίου, η Katerina Malakateμε έξυπνο τρόπο παράλληλα με τη μυθοπλασία περνά και πληροφορίες σχετικά με τη συγκεκριμένη εγχείριση, τις δυσκολίες και τα προβλήματα που προκύπτουν. Φαίνεται ξεκάθαρα, ότι, πριν ξεκινήσει η συγγραφή, έχει γίνει μία μεγάλη έρευνα, αποτελέσματα της οποία συναντάμε όμορφα δεμένα κατά τη διάρκεια της ιστορίας.
Παρά πολύ όμορφο και ιδιαίτερο βιβλίο και το λέω εγώ που δεν έχω ιδιαίτερη προτίμηση ούτε στους Έλληνες ούτε στους σύγχρονους συγγραφείς👌
Πρώτη φορά βιβλίο μου δίνει στο πιάτο κάθε πτυχή των κεντρικών ηρώων του. Δεν έχω να αναρωτηθω για τίποτα πέρα από το πώς θα εξελιχθεί η ιστορία.🤔
"Εκνευρίστηκα" πολύ με τις σκέψεις των χαρακτήρων, τις βρήκα πολύ εγωιστικες και καθόλου αλτρουιστικες και αυτό μου προκαλούσε ένταση κάθε φορά. Γιατί όμως? Έτσι, δεν είμαστε στα αλήθεια και κατά βάθος οι άνθρωποι? Αληθινές, λοιπόν και εξαιρετικές οι περιγραφές των χαρακτήρων. 🎭
Το βιβλίο αποδεικνύει περίτρανα πως εμείς στρώνουμε τον δρόμο μας και καθορίζουμε την τύχη μας.
Ένα βιβλίο με τραγικά γεγονότα και καταστασεις δύσκολα διαχειρίσιμες, όμως η συγγραφέας τα παραθέτει όλα με μια απίστευτη γλυκύτητα και με αισιόδοξη διάθεση🙂
Το βιβλίο επιθυμούσα να το διαβάσω καιρό τώρα για 2 λόγους, γνωρίζω και εκτιμώ την συγγραφέα από την πολυπληθή ομάδα ανάγνωσης λογοτεχνίας που διατηρεί στο Facebook και επειδή όταν διάβασασε δείγμα του βιβλίου το αρχικό κεφάλαιο μου φάνηκε ενδιαφέρον. Δυστυχώς δεν μπορώ να πω ότι κατάφερε να ανταποκριθεί στις προσδοκίες μου. Η βασική αίσθηση είναι ότι, αν και το θέμα είναι πολύ δυνατό (και τραγικά επίκαιρο μετά την ιστορία με το βιτριολι), δεν αποτελεί το επίκεντρο του βιβλίου. Ποιο είναι; Δεν μπορώ να απαντήσω με βεβαιότητα. Σαν να έλειπε το κέντρο βάρους του βιβλίου και να χάθηκε η ισορροπία. Ανοίγει η συγγραφέας πολλά μέτωπα αλλά κανένα δεν καλύπτει ικανοποιητικά. Ούτε απάντηση για την απόπειρα αυτοκτονίας παίρνουμε, ούτε η σχέση μάνας-γιού με έπεισε (εντελώς εγκεφαλική η σύλληψη μου φάνηκε), ουτε καν τον κεντρικό χαρακτήρα μπόρεσα να κατανοήσω, τις πράξεις, τα κίνητρα του, αν και ακούμε συνεχώς την αφηγηματική του φωνή. Οι υπόλοιποι χαρακτήρες μου φάνηκαν χάρτινοι και δισδιάστατοι. Το τέλος εντελώς αψυχολόγητο, μου έδωσε τη χαριστική βολή και με εκνεύρισε κιόλας.
Από το πρώτο κεφάλαιο αυτού του βιβλίου ήθελα να πάρω τον ήρωα μία μεγάλη αγκαλιά και προς το τέλος να τον πιάσω από το πέτο και να του πω «Dude, τέτοιες ευκαιρίες δε δίνονται, get your shit together» και μπορεί να του έριχνα και καμία καρπαζιά αν δε φοβόμουν ότι θα φύγει το πρόσωπο . Όχι δεν είμαι βίαιος άνθρωπος, όταν το διαβάσετε θα καταλάβετε!
Τι ζημιά μπορεί να κάνουν οι γονείς; Δε θέλω απάντηση, νομίζω ότι ξέρουμε όλοι πλέον καλά.
Η «γραπτή» αφήγηση του ίδιου του ήρωα μαγεύει και αν κάποιον τον ξινίσει πώς ένας αγρότης που ήταν σκράπας μαθητής στο σχολείο μπορεί να γράψει τόσο καλά, κοιτάξτε τη βιβλιοθήκη σας και θα βρείτε κάποια παραδείγματα. Και χαίρομαι που η συγγραφέας καταρρίπτει τα στερεότυπα.
Βλέπουμε όλες τις παθογένειες της κοινωνίας, τις προσδοκίες των γονέων, τη μετάθεση των ονείρων στα παιδιά, τη «χωριάτικη» νοοτροπία της γέννησης παιδιών και ιδίως αγοριών και τη μεγαλομανία.
«Δε θέλω να δω το πρόσωπο μου, θέλω να μείνω στην άγνοια για πάντα» λέει ο ήρωας και εκείνη τη στιγμή του απάντησα « Και εμείς που το βλέπουμε νομίζεις ότι κάνουμε κάτι σημαντικό»
Ως χρόνιος ασθενής, θα δώσω συγχαρητήρια στη συγγραφέα για την αναφορά «στις εξευτελιστικές επιτροπές που αμφισβητούν την ασθένεια», λες και όλοι αυτοί οι άνθρωποι προτιμούν να είναι άρρωστοι, λες και δε θα δίνανε το νεφρό τους για να γίνουνε υγιείς.
Η πολυπρόσωπη αφήγηση, εναλλαγή ομιλούντων στο μυαλό μου, κράτησε το ενδιαφέρον μου αμείωτο.
‘Εμαθα για την αναπλαστολογία που ούτε καν την ήξερα πέρα από τη λέξη ανάπλαση, γιατί στην Ελλάδα τέτοια ειδικότητα δεν υπάρχει. Helloooo, στην Ελλάδα μέχρι προχθές περνούσαν επιτροπή ανά 2 χρόνια οι ακρωτηριασμένοι, λες και τα μέλη τους θα φύτρωναν ξανά!!!
Επίσης μία αγαπημένη μου αναφορά σε αυτό το βιβλίο είναι η δωρεά οργάνων. Η ζωή δεν τελειώνει για τους άλλους αν εμείς γίνουμε άνθρωποι, τι ωραίο θα ήταν αν δε το ξεχνάγαμε.
Όσον αφορά την επικοινωνία στο διαδίκτυο, ρε παιδί μου το πόσο εύκολα κακολογούν οι άνθρωποι το ξέρουμε αλλά είναι αυτή η ασφάλεια της απόστασης που τους έχει αφηνιάσει ή απλά είναι τόσο ηλίθιοι και μικρόψυχοι;
«Μια χορδή έχει σπάσει μέσα μου κι είναι αδύνατον να επιδιορθωθεί» γράφει η συγγραφέας..έτσι δεν είναι η ζωή; Απέραντες χορδές που πάλλονται καθημερινά και κάποιες από την ατελείωτη πίεση είτε σπάνε είτε τεντώνονται τόσο πολύ που παίζουν πλέον άτονα και είναι στο χέρι μας αν θα συνηθίσουμε τον ήχο ή θα φτιάξουμε το δικό μας «φάλτσο» τραγούδι.
Κατερίνα μου, αν και σε ξέρω λίγο, σε είδα σε πολλά σημεία του βιβλίου σου και αυτό σημαίνει ότι έγραψες αληθινά από τη ψυχή σου και αυτό κάνει και το βιβλίο σου ξεχωριστό!
Μπορεί να σας κούρασα λίγο αλλά αν περιμένατε από εμένα να γράψω μια βιβλιοάποψη λογοτεχνική μάλλον τσάμπα διαβάζατε τόση ώρα. Αλλά αν κάτι σας έμεινε από το παραλήρημα μου ελπίζω να είναι το πόσο ‘έζησα’ το βιβλίο και άνετα σας το συστήνω!
ΥΓ: Πειράζει που αν είχα τον Στάθη μπροστά μου θα του άνοιγα το κεφάλι στα δύο;;;
4 αστεράκια, πιστεύοντας ότι το επόμενο βιβλίο θα είναι ακόμη καλύτερο!
Edit 3/1/2024: το αδίκησα το βιβλίο με το δωρικό σχόλιο. Είναι ένα πολύ καλοδουλεμενο βιβλίο με ενδιαφερον θέμα και ακόμη πιο ενδιαφεροντες χαρακτήρες. Διάβασα τα βιβλία της Κ. Μαλακατέ με αντίστροφη χρονολογική σειρά. Πρώτα το Χωρίς προσωπο, μετά το Σχέδιο και τελευταίο το Κανεις δεν θέλει να πεθάνει. Το Σχέδιο μου άρεσε λίγο περισσότερο
Ένα βιβλίο , το οποίο με είχε ιντριγκάρει να το διαβάσω , λόγω θέματος αλλά και εξαιτίας των διθυραμβικών σχολίων για τη συγγραφέα , ήταν το «χωρίς προσωπο» της Κ. Μαλακατέ , που κυκλοφορεί απο τις εκδόσεις «Μεταίχμιο » . Ίσως δεν ηταν τελικα καλό που είχα ακούσει όλες αυτες τις θετικές κρίσεις για τα βιβλία της Μαλακατέ. Αυτό από μόνο του ανέβασε ψηλά τον πήχυ των προσδοκιών μου . Με γνώμονα την πληθώρα των μυθιστορημάτων που έχουν πέσει στα χέρια μου τα τελευταία χρόνια , όπως επίσης και την σχολαστικότητα που με διακρίνει ως φιλόλογος , είμαι αυστηρή στην κριτική μου για όσα διαβάζω . Το «χωρίς πρόσωπο » έχει αρκετά θετικά στοιχεία και κάποια αρνητικά , σημαντικά ωστόσο για μένα . Το βιβλίο πραγματεύεται ένα ομολογουμένως πρωτοτυπο, κοινωνικό και σύγχρονο θέμα . Ο 23χρονος Διονύσης μετά από έναν καβγά με την μητέρα του για την επιλογή της συντρόφου του , αυτοπυροβολειται . Όταν ξυπνά μετά από κώμα ημερών , δυστυχώς το πρόσωπο του έχει παραμορφωθεί . Αυτό αλλάζει αρδην την καθημερινότητα του . Τίποτα δεν θυμίζει τον όμορφο νέο άντρα που υπήρξε . Κλείνεται στον εαυτό του έχοντας ως μοναδική συντροφιά του τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης . Ώσπου , μια γιατρός επικοινωνεί μαζί του , για να τον προτρέψει να χρησιμοποιήσει μόσχευμα προσώπου . Από εκεί και μετά ,τολμά να το κάνει και για μια ακόμα φορά η ζωή του παίρνει άλλη ρότα . Θα προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα ο Διονύσης ; Πώς θα είναι οι σχέσεις του με τους γονείς , τον αδερφό και τον έρωτα ; Σαν ιδέα , λοιπόν , μου άρεσε καθως δεν έχει τύχει να περιέλθουν στα αναγνωσματα μου υποθέσεις που αφορούν σε μεταμοσχεύσεις . Θέτει διλήμματα που σχετίζονται με την βιοηθική και τις ανθρώπινες αξίες . Παράλληλα , στον μικρόκοσμο της καθημερινότητας των ηρώων της ,η Μαλακατέ τοποθετεί και τη θέση του Διαδικτύου καθως και τις προβληματικές οικογενειακές σχέσεις . Γονείς παρεμβατικοι ή και αδιάφοροι , γάμοι χωρίς αγάπη και κατανόηση , γεμάτοι μυστικά και προδοσίες παρελαύνουν στις σελίδες του μυθιστορηματος . Παράλληλα , ανακύπτουν και αλλά ηθικά ζητήματα που έχουν να κάνουν με τις επιλογές του ήρωα αλλά και με τις σχέσεις του σε όλα τα επίπεδα . Θεωρώ πως «έπιασε» από πολλές πτυχές η συγγραφέας το θέμα και αυτό είναι μια αξιόλογη προσπάθεια χωρίς όμως να έχει διεισδυτική ματιά . Κάποια θέματα μου φάνηκε πως αναφέρθηκαν απλά , χωρίς να δοθεί η απαιτούμενη προσοχή ,γιατί μην ξεχνάμε πως το θέμα είναι δύσκολο , ιδιαίτερο και απαιτητικό . Αναφέρθηκε στο κείμενο επανειλημμένα πως ο ηρωας είχε καποιες αυτοκαταστροφικες τασεις και έκανε συνεδριες με τον ψυχολογο του . Ακόμα και σ αυτό το σημείο , μου δοθηκε η εντύπωση πως έγινε και αυτό βιαστικά και απότομα . Μπορεί να φταίει βέβαια το γεγονός πως η συγγραφέας καταπιάστηκε με πολλά ζητούμενα και μπερδεύτηκαν όλα μεταξύ τους . Το μυθιστόρημα απαρτίζεται από μερη -σταθμούς (τρία )στην ζωή του Διονύση αφού εχει συμβεί ο βαρύτατος τραυματισμός του . Είναι μικρά τα κεφάλαια , και όσα φέρουν σαν τίτλο τα ονόματα των ηρώων ,σ αυτά το κεντρικό πρόσωπο καταθέτει σε α ενικό την δίκη του οπτική . Η γλώσσα είναι απλή και οι προτασεις κοφτές και σύντομες . Μου έλειψε σε κεφαλαία που είχαν δράση , να νιώσω μέσω της περιγραφής μεγαλύτερη ένταση και κυρίως να μου γεννηθούν συναισθήματα . Στα μάτια μου ήταν σαν απλή παράθεση γεγονότων , στην οποία απουσίαζε ο παλμός και η δράση . Το κομμάτι της σκιαγραφησης των χαρακτήρων ενώ διέκρινα πως έγινε με αρκετό ρεαλισμό , ωστόσο δεν πέτυχε να με κάνει να συμπάσχω μαζί τους , να κατανοήσω τις μύχιες σκέψεις τους και εν τελεί τις πράξεις τους . Δεν καταφερε να με πείσει ο ήρωας σχετικά με την αδικαιολόγητη πράξη του να αυτοπυροβοληθεί . Αισθάνθηκα πως δεν δοθηκαν οι εξηγήσεις που έπρεπε καθως και οι σχέσεις του με τη μητέρα του δεν αποτυπώθηκαν παραστατικά για μένα στο χαρτί . Μεγάλη ένσταση , έχω στο τέλος , το οποίο μου φάνηκε απότομο και ανούσιο δίχως κάθαρση . Κλείνοντας , ενώ το εγχείρημα είχε περγαμηνες να εξελιχτει σε κάτι πολύ δυνατό, που θα μπορουσε να με συνεπάρει ωστόσο μου άφησε μια αίσθηση χωρίς γεύση . Ούτε γλυκιά ούτε πικρή . Παρόλα αυτά θα ήθελα να διαβάσω άλλα μυθιστορήματα της Μαλακατέ , γιατί δεν θέλω ποτέ να δημιουργούνται εντυπώσεις μέσα μου από ένα και μόνο πονημα .
Αχ, αυτή η προσπάθεια, αυτό το επιτηδευμένο. Να γράψουμε κάτι εξεζητημένο γιατί είμαστε συγγραφείς με ποιότητα και ψαγμένοι αναγνώστες και γράφουμε απλά για να εντυπωσιάσουμε, να αναδειχθούμε. Ο Χέμινγουεϊ είχε πει πως κάθεται μπροστά από μια γραφομηχανή και αιμορραγεί. Αυτό είναι το γράψιμο. Δυστυχώς το συγκεκριμένο βιβλίο απλώς προσπαθεί να πει κατι, αλλά δεν τα καταφέρνει. Χάσιμο χρόνου.