ΟΠΟΙΟΣ ΣΚΟΤΩΝΕΙ ΕΝΑΝ ΝΤΟΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΘΑΝΕΙ! ΑΥΤΟΣ ΗΤΑΝ Ο ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΜΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΝΕΝΑΣ ΔΕΝ ΤΟΛΜΟΥΣΕ ΝΑ ΤΟΝ ΠΑΡΑΒΕΙ.
Ο Σεβέριο Λεμπρόζα είναι το επόμενο ανερχόμενο αστέρι στους κόλπους της αμερικανικής μαφίας, ο οποίος στα είκοσι τρία του διαχειρίζεται μια παράνομη λέσχη με τυχερά παιχνίδια, όπου συχνάζουν πολιτικοί, δικαστές, αφεντικά μαφιόζων και πολλές διασημότητες. Δεν είναι όμως ο τζόγος που απασχολεί το μυαλό του Σεβέριο, αλλά το μίσος του για τον μαφιόζο της περιοχής, τον οποίο για κακή της τύχη έχει παντρευτεί η αδελφή του. Όταν λοιπόν εκείνος θα χτυπήσει αλύπητα τη μικρή του αδελφή, ο Σεβέριο θα πάρει εκδίκηση… και τότε ξεκινά ο αγώνας για τη δική του επιβίωση, γιατί από τον νόμο της μαφίας δεν εξαιρείται κανένας! Γραμμένο το 1951, το Horns for the devil, όπως είναι ο πρωτότυπος τίτλος (στην πάροδο των ετών εμφανίστηκε με την παραλλαγή Shadow of the mafia), είναι ένα noir αριστούργημα που δεν επαναλαμβάνει κλισέ, αλλά αξιοποιεί τα βασικά συστατικά του είδους που αργότερα, στα λάθος χέρια, ενδεχομένως κατάντησαν γραφικές μανιέρες. Από την πένα του Louis Malley, όμως, όλα όσα χαρακτηρίζουν το noir παρουσιάζονται στην καλύτερη δυνατή τους μορφή: ο νεαρός εγκληματίας που ανεβαίνει γρήγορα τα σκαλιά της ιεραρχίας στον νεοϋορκέζικο υπόκοσμο. Τα παράνομα και καπνισμένα καταγώγια. Ο τζόγος και τα συντρίμμια που αφήνει πίσω του. Οι διεφθαρμένοι πολιτικοί. Οι διεστραμμένοι celebrity. Οι «πληρωμένοι» δικαστές. Οι μοιραίες γυναίκες. Οι άγραφοι νόμοι της ιταλιάνικης μαφίας… Ο Malley καταφέρνει και αποτυπώνει με μοναδικό τρόπο τους κανόνες με τους οποίους λειτουργούσε το οργανωμένο έγκλημα, όταν ακόμα αυτοί δεν ήταν γνωστοί παρά μόνο στους πιο δραστήριους γκάγκστερ. Καθόλου τυχαία, ο Mario Puzo επηρεάστηκε από αυτό για να γράψει το 1969 τον περίφημο Νονό, ενώ το βιβλίο εκτιμήθηκε εκ νέου το 1963, όταν για πρώτη φορά στην ιστορία του Αμερικανικού Κογκρέσου ένας επώνυμος επαγγελματίας «εκτελεστής», ο Joe Valachi, εμφανίστηκε ενώπιον της δικαιοσύνης και κατέθεσε ανήκουστες, μέχρι τότε, λεπτομέρειες για τα συμβόλαια θανάτου. Ο Malley τα είχε καταγράψει όλα αυτά σχεδόν δεκαπέντε χρόνια νωρίτερα – τότε όμως οι αναγνώστες δεν μπορούσαν να πιστέψουν πως οι καταγραφές ήταν ρεαλιστικές και όχι φανταστικές!
Όποιος/α ξεκινήσει να διαβάζει το μυθιστόρημα του Malley (1951), θα γελάσει και θα πει ότι είναι ένα κακέκτυπο του 'Νονού' του Puzo, και θα απορήσει πώς είναι δυνατόν να αντέγραψε τόσα στοιχεία ο συγγραφέας του. Μόνο που ισχύει το ακριβώς, ίσως, αντίστροφο: 'O νόμος της Μαφίας' προηγήθηκε κατά 18 χρόνια του 'Νονού' σε μια εποχή όπου οι λεπτομέρειες για τις δραστηριότητες και την λειτουργία του οργανωμένου εγκλήματος ήταν θέμα-ταμπού, ενώ μόνο όσοι γκάνγκστερς δραστηριοποιούνταν είχαν γνώση για τέτοιες 'καυτές' και απόρρητες λεπτομέρειες - μέχρι βέβαια το 1963, όπου ένας επαγγελματίας εκτελεστής της Μαφίας σε μία σημαντική δίκη ανέφερε στοιχεία, τα οποία είχε ήδη περιλάβει στο συγκεκριμένο βιβλίο ο Malley. Αυτός είναι και ο σημαντικότερος λόγος που έχει ιστορική αξία μέχρι σήμερα, ενώ από το 1952 είχε ενθουσιάσει μεγάλους εκδοτικού οίκους, όπως τον γαλλικό Gallimard.
Όσον αφορά, λοιπόν, τη δομή της πλοκής του μυθιστορήματος αξίζει να αναφέρω ότι δεν διαθέτει ισορροπία στην ουσία και το ξεδίπλωμα της, αφού το 1ο μισό κατακλύζεται από αναλυτικές λεπτομέρειες και ανούσιες περιγραφές της παιδικής-εφηβικής ηλικίας του κεντρικού ήρωα και της πορείας του μέσα στους ΄κόλπους' της Μαφίας, ενώ, ταυτόχρονα, τα flashbacks δεν είναι πολλές φορές επιτυχημένα δημιουργώντας σύγχυση στο αναγνωστικό κοινό για τον χρόνο εξέλιξης των γεγονότων - εμφανίζονται, επίσης, σε σημείο που δεν είναι ταιριαστά με τα μετέπειτα γεγονότα που περιγράφονται.
Από την άλλη πλευρά, το 2ο μισό είναι εκείνο που ανεβάζει το επίπεδο ποιότητας και αξίας του βιβλίου, γιατί, πέρα από την αγωνία και τα στοιχεία του ψυχολογικού θρίλερ που περιλαμβάνει, ο Malley δεν παραλείπει να εμβαθύνει στην ψυχολογία των βασικών προσώπων και να εξετάσει τα κίνητρα συμπεριφοράς τους σφαιρικά και αντικειμενικά. Ναι, το τέλος είναι κάπως προβλέψιμο, αλλά διαθέτει σοβαρότητα και όχι προχειρότητα.
Ένα κλασικό 'νουάρ' μυθιστόρημα σε γλώσσα καθημερινή και αρκετά 'μαφιόζικη' που, βέβαια, δεν διεκδικεί το Βραβείο Λογοτεχνικής Αξίας, αλλά που ξεχωρίζει για την αλήθεια και την μεστότητά του.
Δεν ξέρω πώς και γιατί αποφασίστηκε να μεταφραστεί το συγκεκριμένο βιβλίο στη σειρά "Noir" των εκδόσεων Public Βιβλιοθήκη, από τη στιγμή που είναι ένα βιβλίο με ελάχιστες κριτικές διάσπαρτες στο ίντερνετ και είναι γραμμένο από έναν σχετικά άσημο συγγραφέα με μικρό συγγραφικό έργο, όμως μπράβο που το έφεραν στην Ελλάδα, μιας και αποδείχτηκε ένα μικρό διαμαντάκι.
Βέβαια, αυτός ο χαρακτηρισμός είναι υποκειμενικός και προέρχεται από έναν φανατικό αναγνώστη σκληροτράχηλων νουάρ παλαιάς κοπής, που λατρεύει σε ακραίο βαθμό τα παλπ μυθιστορήματα (ναι, γράφω για μένα στο τρίτο ενικό πρόσωπο!). Και, εντάξει, η αγορά του βασίστηκε εκατό τοις εκατό στο όνομα του μεταφραστή: Τζίμμυ Κορίνης. Τι να λέμε τώρα, ο άνθρωπος γνωρίζει όσο κανένας άλλος στην Ελλάδα την αστυνομική λογοτεχνία, τα Made in USA σκληροτράχηλα νουάρ, τα παλπ μυθιστορήματα γενικότερα. Και τούτο το βιβλίο είναι ένα χαρακτηριστικό δείγμα του είδους, με τον συγγραφέα να αποτυπώνει με έντονο ρεαλισμό τον κόσμο του οργανωμένου εγκλήματος και όλους τους τυπικούς και άτυπους κανόνες του.
Είναι σαν το "A Bronx Tale" σε έντυπη μορφή, αλλά και σε παλπ εκδοχή. Η πλοκή με κράτησε από την αρχή μέχρι το τέλος, με τον συγγραφέα να κάνει στο μεταξύ πολλές αναδρομές στο παρελθόν του βασικού πρωταγωνιστή, ουσιαστικά φτιάχνοντας έτσι το πορτρέτο του και προσπαθώντας να μας δείξει πώς έγινε αυτό που έγινε. Με αυτόν τον τρόπο, γινόμαστε μάρτυρες μιας εποχής, αλλά και ενός κόσμου όπου συνυπήρχαν η τιμή και το έγκλημα. Η γραφή είναι "μάγκικη", χωρίς φτιασίδια και περιττολογίες, με ρεαλιστικές περιγραφές και κοφτούς διαλόγους. Η ατμόσφαιρα εξαιρετική, όπως αρμόζει σε ένα σκληροτράχηλο νουάρ της προκοπής. Και, φυσικά, η μετάφραση είναι πολύ ωραία και γλαφυρή, όπως θα περίμενε κανείς από έναν άνθρωπο που λατρεύει αυτό το είδος.
Ναι, δεν είναι για όλα τα γούστα, μιας και ουσιαστικά απευθύνεται σε λίγους και εκλεκτούς, δηλαδή σ'αυτούς που απολαμβάνουν τα σκληρά νουάρ με παλπ αισθητική, οπότε θα πρέπει να σας αρέσει πραγματικά το είδος, για να το απολαύσετε. Δεν λέω ότι δεν έχει τα θεματάκια του σε πλοκή και χαρακτήρες (όπως και να το κάνουμε, λίγοι είναι σαν τον Τσάντλερ ή τον Χάμετ), όμως εγώ το απόλαυσα από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα.