Casa Μπιάφρα

by Giorgos Skampardonis, Γιώργος Σκαμπαρδώνης

Μέσα από την Casa Μπιάφρα, το πρώτο κοινόβιο της Θεσσαλονίκης, και από τα Καραγάτσια, τον φτωχοσυνοικισμό των καταραμένων, ξεπηδούν αυτοί οι αντιφατικοί τυχοδιώκτες που μπλέκονται σε άγριες περιπέτειες με τον άρχοντα της πόλης, τον πανίσχυρο εκδότη-οραματιστή Γιάννη (Γρύπα) Βεντήρη, και τελικά μετέχουν στο πιο κρίσιμο γεγονός της νεότερης Ελλάδας, την "αποστασία", ή τα "Ιουλιανά" του 1965, που οδήγησαν τη χώρα στην άκρη του γκρεμού και επηρεάζουν τη μοίρα της μέχρι σήμερα. Πρόκειται για αντιήρωες που κινούνται ανάμεσα στις Συμπληγάδες του Ψυχρού Πολέμου, στη φτώχεια, στον πλούτο, στη βιομηχανοποίηση, στις ανταύγειες του Εμφυλίου, στις παλιές αντιλήψεις, στις νέες αναζητήσεις και στους σπασμούς της κρίσιμης μετάβασης, πασχίζοντας με το πείσμα και την απάτη, την περηφάνια και τον συμβιβασμό, την τόλμη και την απόκρυψη να υπάρξουν, να επινοήσουν το πρόσωπό τους, να βρουν έναν δρόμο, μια διέξοδο.

384 pages, Paperback

First published December 1, 2019

About the author

(Greek: Γιώργος Σκαμπαρδώνης)
Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1953. Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. Συνεργάστηκε με τα περιοδικά Εντευκτήριο, Ο Παρατηρητής, Παραφυάδα και Τραμ. Διηύθυνε την εφημερίδα Θεσσαλονίκη και τα περιοδικά Θ'97 (βραβείο Ιπεκτσί), Τάμαριξ και Χίλια Δέντρα. Επίσης, διετέλεσε διευθυντής του καλλιτεχνικού ενθέτου "Πανσέληνος" της εφημερίδας Κυριακάτικη Μακεδονία, το οποίο το 2000 τιμήθηκε με το ευρωπαϊκό βραβείο "European Newspaperdesign Awards". Υπήρξε επί δύο χρόνια συνεργάτης της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας.

Ακόμη, έγραψε σενάρια για τηλεοπτικά ντοκιμαντέρ, όπως "Το θέατρο στη Θεσσαλονίκη 1912-1985", "Ο Τσιτσάνης της Θεσσαλονίκης" κ.ά., ενώ σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη Παντελή Βούλγαρη, έγραψε το σενάριο για την ταινία του δεύτερου "Όλα είναι δρόμος". Έγραψε ακόμη το κείμενο για τη μουσικοθεατρική παράσταση «Σαν τραγούδι μαγεμένο» που ανέβηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, σε σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη. Διετέλεσε πρόεδρος του Δ.Σ. της ΕΡΤ-3 και διευθυντής της καλλιτεχνικής ζώνης του 102 Fm της ΕΡΤ-3. Είναι μέλος της ΕΣΗΕΜΘ και του Δ.Σ του Μορφωτικού της Ιδρύματος. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων Αθηνών.

Τα μυθιστορήματά του Γερνάω Επιτυχώς και Ουζερί Τσιτσάνης έχουν μεταφερθεί στο θέατρο (Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, σε σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη, 2002 και 2005 αντίστοιχα). Το 2015 το Ουζερί Τσιτσάνης μεταφέρθηκε και στον κινηματογράφο, σε σκηνοθεσία Μανούσου Μανουσάκη. Για τη συλλογή διηγημάτων του Η στενωπός των υφασμάτων, τιμήθηκε το 1993 με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος. Τιμήθηκε επίσης με το Βραβείο Διηγήματος του περιοδικού Διαβάζω το 2004 για τη συλλογή διηγημάτων Επί ψύλλου κρεμάμενος. Το 2010 έλαβε το Βραβείο Ιδρύματος Μπότση και το 2012 το Βραβείο "Πέτρος Χάρης" της Ακαδημίας Αθηνών για το βιβλίο του Περιπολών περί πολλών τυρβάζω. Διηγήματά του έχουν μεταφραστεί στα γερμανικά, τα αγγλικά, τα γαλλικά, τα ολλανδικά, τα τσέχικα, τα εβραϊκά, τα ουγγρικά και τα ιταλικά.

Reviews

[Petros Chatzisotiriou · Rating 3 out of 5]

Άλλη μια κατάδυση του Σκαμπαρδώνη στην ιστορία της αγαπημένης του Θεσσαλονίκης. Για ιστορικό πλαίσιο επιλέγεται το ταραγμένο διάστημα όπου έλαβαν χώρα τα λεγόμενα Ιουλιανά το 1965. Τα ιστορικά γεγονότα παρουσιάζονται υπό την προσωπική άποψη του συγγραφέα, μοιραία καταθέτει πολιτική άποψη. Νοσταλγικές καταγραφές της παλιάς Θεσσαλονίκης, σκληρές αποτυπώσεις μιας εποχής που έχει χαθεί οριστικά μέσα σ' ένα πλαίσιο μυθοπλασίας όχι ιδιαίτερα εντυπωσιακό. Σύμφωνοι, το θέμα είναι ιδιαίτερο και κάπως δύσκολο, αλλά ο λογοτεχνικός χειρισμός του από τον Σκαμπαρδώνη πιθανότατα δεν θα καταφέρει να γοητεύσει τους περισσοτέρους αναγνώστες.

[Ioannis Charalampopoulos · Rating 4 out of 5]

Κλασικός Σκαμπαρδώνης στον ιδανικό τόπο και χρόνο. Θεσσαλονίκη, 1965 την ώρα που είμαστε στην τελική ευθεία για την Αποστασία. Η κάζα Μπιαφρα είναι το πρώτο κοινόβιο της πόλης. Οι ήρωες της τσαλαβουτούν σε ιστορικά γεγονότα χωρίς να το ξέρουν. Αφήγηση δυνατή γεμάτη αντί-ήρωες.

[Dimitris Kalyvas · Rating 4 out of 5]

Το πρώτο μυθιστόρημα του κλασικού πλέον διηγηματογράφου Σκαμπαρδώνη που διαβάζω (έχω τη χαρά να έχω διαβάσει τα περισσότερα από τα διηγήματά του - τουλάχιστον όσα κυκλοφορούν...). Ωραίο, ευκολοδιάβαστο μυθιστόρημα που μετά από κάποια στιγμή σε βάζει καλά μέσα στις -παράλληλες και τεμνόμενες (!)- ιστορίες των ηρώων. Ένα εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι σε πολλά σημεία βάζοντας τους ήρωες να διηγούνται ιστορίες από το παρελθόν ή και το παρόν, στην ουσία στήνει πάρα πολλά μικρά διηγήματα μέσα στο όλο μυθιστόρημα - οπότε φαίνεται πολύ ότι γράφει κυρίως διηγήματα (και αυτό είναι καλό)! Ένα σημείο (από τα αρκετά θα έλεγα) που ξεχωρίζω είναι μια πολύ ωραία διπλή περιγραφή της διαδρομής από Θεσσαλονίκη προς Αθήνα (και της επιστροφής). Φανταστικό επίσης το σκηνικό με το παιχνίδι με τα ζάρια! Κατά τα λοιπά παραμένει ένας κλασικός ανατόμος της ανθρώπινης (λαϊκής) ψυχής και συμπεριφοράς και των ηθών και συνηθειών του τόπου και της εποχής. Το συστήνω, αν και θα έλεγα ότι προτιμώ ακόμη τα διηγήματά του...

[Afroditi Kousouni · Rating 4 out of 5]

Μια ιστορία που εκτυλίσσεται στη Θεσσαλονίκη του 1965. Πρωταγωνιστεί η casa Μπιάφρα, το πρώτο κοινόβιο της πόλης, η φτωχογειτονιά Καραγάτσια και η τεταμένη πολιτική ατμόσφαιρα. Ο συγγραφέας μεταφέρει ακέραιο το κλίμα, φτωχοδιάβολοι και μεγαλοπαράγοντες ανοίγουν τα χαρτιά τους στον αναγνώστη, που νιώθει σαν να κρυφοκοιτάζει αόρατος τι γίνεται σε σκηνικό που θυμίζει "Κυρίες της αυλής". Υπάρχουν σημεία που οι περιγραφές κόβουν την ανάσα, η περιγραφή της διαδήλωσης στην Αθήνα είναι τόσο καλογραμμένη και οι επιλεγμένες λέξεις τόσο εύστοχες, που ο αναγνώστης περιμένει να ακούσει τη βοή, να ζήσει την ένταση της στιγμής, να δει τον άτυχο διαδηλωτή να σκοτώνεται μπροστά του. Αφήνει στο τελείωμά του μια πίκρα και μια γλύκα μαζί αυτό το βιβλίο, που ασχολείται τελικά, με κάθε είδους πάθους....Εξαιρετικό!

[Roula T · Rating 5 out of 5]

Σκαμπαρδώνης εγγύηση! Το σκηνικό τοποθετείται στη Θεσσαλονίκη (πού αλλού) το καλοκαίρι του 1965, ενώ σιγοβράζει η πολιτική κρίση που θα οδηγήσει στην «Αποστασία». Οι δυο πόλοι του βιβλίου είναι από την μια μεριά ο εκδότης Βεντήρης (alter ego του Ι. Βελλίδη, εκδότη της εφημερίδας Μακεδονία) και από την άλλη ο Βλάσης, ένας μποέμ τύπος, που έχει κανει το σπίτι του κοινόβιο για κάθε λογής απόκληρους. Συνδετικός κρίκος ο Αράγιστος, ένας πολιτευτής μεσαίου βεληνεκούς που πατάει με το ένα πόδι στην καλή κοινωνία και το άλλο στον υπόκοσμο. Απολαυστική αφήγηση, σπαρταριστά περιστατικά, αξέχαστοι ήρωες και χαρακτήρες, η Θεσσαλονίκη μιας άλλης εποχής, με τα στέκια και τα μαγαζιά της, κοκορομαχίες και περιστέρια, καλή κοινωνία και πρεζάκια, πολιτικός κυνισμός και ο ρομαντισμός της πρώτης αγάπης μπλέκονται στο πιο πλήρες βιβλιο που διάβασα φέτος.

[Yiota K · Rating 4 out of 5]

Το βιβλίο γίνεται πολύ όμορφο μετά τη μέση περίπου, μέχρι τότε η διήγηση και οι διάλογοι έχουν ένα λεξιλόγιο καθημερινό και της εποχής, κάτι που θα απέδιδε πολύ όμορφα σε ταινία (ή σειρά) αλλά από ένα βιβλίο περιμένεις μια πιο όμορφη χρήση της γλώσσας. Ευτυχώς αποκαθίσταται αυτό με την εξέλιξη της ιστορίας και των ίδιων των χαρακτήρων και φυσικά φαίνεται και το ταλέντο του συγγραφέα. Πολύ συγκινητική η περιγραφή της κοκορομαχίας, για παράδειγμα, που ξεδιπλώνει και την ψυχοσύνθεση των ηρώων.

[Antonis Karousis · Rating 4 out of 5]

Θεατρικό βιβλίο, ενδιαφέρουσα ιστορία που σε κρατάει σε αγωνία και σε μεταφέρει με την θεατρικότητα του στις σκηνές που περιγράφονται. Περίμενα να έχει διαφορετική κατάληξη βασισμένη περισσότερο στην ιδεολογία.

[Giota Sounta · Rating 3 out of 5]

Φτωχοδιάβολοι.....

[Dimitris · Rating 3 out of 5]

Πολύ ωραία, ευχάριστη γραφή με δυνατές περιγραφές της μεταπολεμικής Θεσσαλονίκης και ενδιαφέρουσα προσέγγιση γεγονότων που σημάδεψαν τη νεότερη ιστορία της Ελλάδος από μια άλλη σκοπιά.

[Giota · Rating 2 out of 5]

Μου άρεσαν πολύ οι ιστορίες των ανθρώπων και η σκιαγράφηση της Θεσσαλονίκης του 60. Κατά τα άλλα δεν κατάλαβα γιατί έπρεπε να γραφτεί αυτό το βιβλίο.