Το φλογισμένο ράσο

by Πλάτων Ροδοκανάκης

"Το Φλογισμένο ράσο" του Πλάτωνος Ροδοκανάκη (1883-1919) δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στην εφημερίδα Ακρόπολι, από τις 17 ως τις 24 Φεβρουαρίου 1908, και στην οριστική του μορφή, σε ξεχωριστό τόμο, την άνοιξη του 1911. Από τότε δεν ξαναεκδόθηκε. Το βιβλίο παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον εξαιτίας της λυρικής και της εξομολογητικής σημασίας του: είναι από τη μια μεριά, το πιο προσωπικό αφηγηματικό έργο του Ροδοκανάκη και, από την άλλη, το ωριμότερο και το αισθητικά αρτιότερο. Έχουμε εδώ ένα υποκειμενικό πεζογράφημα, ένα αυτοβιογραφικό κείμενο, ένα journal intime, ένα λυρικό ημερολόγιο συναισθηματικών καταστάσεων και ψυχικών διαθέσεων.

Με "Το Φλογισμένο ράσο" ανάγεται αποφασιστικά στη νεοελληνική αφηγηματική πεζογραφία το θέμα του εσωτερικού ανθρώπου.

116 pages, Hardcover

First published February 1, 1908

About the author

Έλληνας συγγραφέας, ιστορικός, ερευνητής και δημοσιογράφος.

Reviews

[Ανδρέας Μιχαηλίδης · Rating 3 out of 5]

Σε αντίθεση με το πού, ίσως αυθόρμητα, παραπέμπει ο τίτλος, το βιβλίο αυτό είναι ακριβώς ό,τι περιγράφεται στο οπισθόφυλλο και την εισαγωγή του Απόστολου Σαχίνη: ένα αισθητικό έργο, με έμφαση στις εικόνες και το βίωμα του υλικού κόσμου, με πλούσια και περίπλοκα περιγραφική γλώσσα, ένας ύμνος στα εγκόσμια από έναν άνθρωπο που επιχείρησε να τα εγκαταλείψει και συνειδητοποίησε ότι ακόμα και η ιδέα του μοναχισμού δεν αποτελούσε παρά μια ρομαντική, λογοτεχνική φαντασίωση.

Δεν υπάρχει ουσιαστικό αφήγημα στο συγκεκριμένο βιβλίο. Η οδός τους συγγραφέα προς και η επιστροφή του από τον μοναχισμό αποτελούν απλά το όχημα για μια αυτάρεσκη, ενίοτε ναρκισιστική περιγραφή της ίδιας του της ύπαρξης μέσα στον κόσμο, με μια, ομολογουμένως, πολύ γοητευτική γλώσσα, η οποία διόλου δεν βιάζεται και δεν κάνει τις εκπτώσεις στις οποίες τόσο έχουμε συνηθίσει σήμερα.

[Marios Shekeris · Rating 4 out of 5]

Είναι αυτοί. Κι από την άλλη είμαστε εμείς. Ποιοι είμαστε εμείς; Οι άλλοι….
Λένος Χρηστίδης

Είναι αυτοί που βρίσκουν τόση ομορφιά στην ζωή (παρ’ όλα) που απελπίζονται με την απλή, ανυπόφορη αλήθεια ότι αυτή τελειώνει. Η εξίσωση είναι απλή.

Φύση + Έρωτας + Θάνατος = Ομορφιά.

Η ομορφιά, η εκτίμηση της ομορφιάς και εκδήλωσή της μέσω της τέχνης αξίζει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο στον κόσμο; Ναι. Ο Αισθητισμός ήταν (είναι) ένα καλλιτεχνικό ρεύμα που εμφανίστηκε στην Ευρώπη και αναπτύχθηκε κυρίως στην Αγγλία τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα. Αποτελούσε ένα είδος διαμαρτυρίας κατά της ιδέας ότι η τέχνη πρέπει να υπηρετεί κάποιον απώτερο σκοπό. Αντίθετα η ίδια η τέχνη είναι αρκετή. Αυτάρκης. Βρίσκω ότι η μουσική σαν τέχνη είναι αυτάρκης. Δεν χρειάζομαι στίχους για να εκτιμήσω. Να ευφρανθώ. Η ζωγραφική. Το ίδιο. Η γλυπτική. Δεν βλέπουμε μόνο το αισθητικό κριτήριο; Γιατί να είναι διαφορετικό για ένα ποίημα, για ένα κείμενο, για ένα συνδυασμό λέξεων, για μια ιστορία; Θα μπορούσε ο μοναδικός σκοπός της τέχνης να είναι το ωραίο και ότι η τέχνη δεν έχει ηθικούς ή ωφελιμιστικούς λόγους ύπαρξης; Μπορεί.

Μια τέχνη χωρίς ηθικούς κανόνες, που εκφράζει προκλητικά, ελεύθερα το αισθησιακό, το περιθωριακό και το ανόσιο. Υπάρχει και αυτή η τέχνη. Όπως υπάρχουν και άλλες. Η στρατευμένη ας πούμε.

Έχει και ο δέκτης άποψη και ευθύνη. Και βεβαίως επιλογή.

Αυτό είναι το βιβλίο του Ροδοκανάκη. Αυτοβιογραφικό σε μια εσωτερική αναζήτηση των λόγων που δεν έγινε μοναχός. Αισθητισμός. Ωραιολογία. Υπαινικτικός λόγος. Κρυμμένος ερωτισμός και αισθησιασμός. Νοσταλγία, ρεμβασμός και το αίσθημα της ματαιότητας. Η σκληρή αίσθηση της απουσίας. Διάφανα Κρίνα. Και βεβαίως εξιδανίκευση της τέχνης και της ομορφιάς.

Παίζει ο Αισθητισμός σήμερα;

Καθετί που ανασαίνει ζητάει να δοθεί,
ματώνει τα νύχια του, παλεύει με κτήνη.
Είναι σπόρος που πέφτει σε άγονη γη
κι όμως βγάζει φύλλα, ανθίζει, διψάει να ομορφύνει.
Παντελής Ροδόστογλου