Paul Verhoeven. De biografie

by Rob van Scheers

Twaalf jaar na de eerste (internationale) editie brengt uitgeverij Meulenhoff nu de geactualiseerde versie van de veelgeprezen biografie die een nieuw licht werpt op werk en leven van Nederlands grootste filmer Paul Verhoeven. De nieuwe editie, die verschijnt bij Verhoevens zeventigste verjaardag, is aangevuld met kleurenfoto’s en uitgebreide extra hoofdstukken over Starship Troopers (1997), Hollow Man (2000) en uiteraard Zwartboek (2006), de film waarmee Verhoeven zijn triomfantelijke terugkeer in Nederland beleefde.
Voor deze nieuwe editie sprak biograaf Rob van Scheers behalve met Paul Verhoeven ook met Jan Blokker, Carice van Houten, Kevin Bacon, Rob Houwer en Sharon Stone. Daarnaast laat hij onder anderen Michael Douglas, Jan de Bont, Rutger Hauer, Jeroen Krabbé en andere personen waarmee Verhoeven intensief heeft samengewerkt, aan het woord. Het voorwoord werd geschreven door Jan Wolkers.

Genres: Nonfiction, Film, Media Tie In

576 pages, Paperback

First published October 3, 1997

Reviews

[Karel Alleene · Rating 5 out of 5]

Verhoeven is een regisseur die me nooit onverschillig liet. Eind de jaren tachtig bekeek ik bij een schoolmaatje 'Robocop' en voelde me fysiek onwel worden, de agressie van die film hakte er stevig in. Een paar jaar later bleef ik verwonderd achter bij zijn 'Total recall', want hoewel deze prent indruk op me maakte, begreep ik geen jota van het verhaal.

Later herinner ik me vooral de heisa rond 'Showgirls' en vatte ik niet waarom een andere toenmalige schoolvriend zo enthousiast was over 'Starship troopers' (vond ik een flauw aftreksel van 'Full metal jacket'). Pas vorig jaar vond de omslag plaats: 'Elle' was een film die me perplex achterliet. Ik wou meer weten over de man die deze film had voortgebracht.

Dit boek bediende me op mijn wenken en bood een soort inzicht op Verhoevens filmbrein. Ik moest denken aan W.F. Hermans en Multatuli, omdat ze - net zoals Verhoeven - zo vaak de confrontatie opzochten met de Nederlandse critici. Tekenend is (volgens mij) hoe Rob van Scheers hier weergeeft hoe Verhoeven reageerde op het échec van 'Spetters': 'Dan maar een artistieke film'. Wat 'De vierde man' werd, waarmee hij het verzamelde journaille op zijn hand kreeg.

Dit is een boek dat naar mijn gevoel zeer gedegen gedocumenteerd werd, waardoor je als filmliefhebber iets meekrijgt van de context waarin zijn films tot stand kwamen. Nergens zoekt Rob van Scheers pikante verhaaltjes op, wat ervoor zorgt dat dit een verdomd interessant boek is voor iedereen die geïnteresseerd is in film.

[Ross Maclean · Rating 5 out of 5]

A brisk but insightful, deeply personal portrait of Paul Verhoeven. From the early incidents in his life during World War II, which we are told are still keenly felt, through his study and fledgling career eschewing maths for art, we get a real sense of Verhoeven as a person and the contradictions at his core. He’s considered a provocateur but this biography gives us an understanding why earthly pleasures and matter-of-factness are integral to his worldview. Each film gets a good chunk devoted to it, covering its background, production and reception — and while they definitely don’t feel exhaustive in their breakdowns, they are each compelling for different reasons and give us more than enough to take the context into consideration when assessing each of them. Given this was published in 1997 it only carries us as far as the impending release of Starship Troopers, but it doesn’t shy from assessing where things went wrong throughout his career nor from giving us tantalising glimpses of projects that never were. A fascinating summation of what we now know is but half a career and it would be fascinating to read a second volume or revised edition tracing his return to his roots and the path back out of Hollywood.

[Mark · Rating 5 out of 5]

A great book on Verhoeven, discussing his childhood/adolescence, his Dutch and American movies, giving insights into his artistic choices and providing some background info that will make you want to watch his work immediately (execpt Showgirls, maybe).
The book is easy to read, and each chapter covers a particular movie and Verhoevens life around the process of making that movie. So, if you are about to watch Basic Instinct and want to know what really happened during the interrogation scene, well, it's easy to look up.

[Wilco Born]

Deze biografie over 'filmer' Paul Verhoeven is chronologisch opgebouwd en schetst goed de context waarbinnen deze Nederlander een bekende Hollywoodregisseur werd. Naast delen van de jeugd, bespreekt Rob van Scheers iedere film die Verhoeven tot 2006 maakte in een uitgebreid hoofdstuk. Hoe kwam het idee tot stand, wat waren de recensies en wat gebeurde er op de set? Het hielp mij om eindelijk de Nederlandse klassiekers Turks Fruit en Soldaat van Oranje aan te zetten. Films om daadwerkelijk trots op te zijn!

In de conclusie van dit uitgebreide werk herhaalt Van Scheers wat hij in het eerste deel van het boek zo sterk opzet. Verhoeven als persoon mixt in zijn films zo fantastisch zijn kunst, wiskunde én occulte interesse. Wat gekunsteld categoriseert de schrijver de films in deze categorieën, waardoor je helder ziet wat hij bedoelt. Verhoeven zelf zou dit nooit doen. Zijn perspectief is eentje die ik deel. In de introductie zegt hij: je moet niet proberen je eigen werk te verklaren, voor je het weet ben je de magie kwijt. Een uitspraak die vooral gemotiveerd lijkt te zijn door angst voor zelfontdekking en de mogelijke veranderingen ten gevolge. Het boek bewijst wel waarom. Verhoeven is gepassioneerd dóór zijn rechtlijnigheid, dóór zijn perfectionisme, en de uiting ervan lijkt op de wil voor dictatoriale, fundamentele controle. Hij eist pure overgave van iedereen op de set. Hoe absoluut en precies hij uit de hoek kan komen (de logica van wiskunde), de passie voor wat hij doet (de schoonheid van kunst) en angst om dit kwijt te raken (het onbegrip in occultisme) komen overeen met de bouwstenen die de biograaf presenteert.

Een aantal dingen verbaast mij. Het zelfvertrouwen waarmee hij het Nederlandse filmklimaat tot en met de jaren '70 schetst en het wereldbeeld van Verhoeven analyseert, lijkt te vervagen na de reis naar de Verenigde Staten. Van Scheers lijkt Hollywood niet helemaal te begrijpen. Het is wat ik zou verwachten van een Nederlandse schrijver die vanuit huis probeert zijn chaotische kennis over de Amerikaanse westkust op te schrijven. Het komt alleen al naar voren in hoe sommige fílms worden aangeprezen, in plaats van de filmmaker, waardoor het een soort 'gelukjes' lijken. Ik moet denken aan hoe 'de ridderfilm' The Kingdom of Heaven ter sprake kwam. Dat deze gemaakt is door de bekende regisseur Ridley Scott, van onder andere Blade Runner faam, zegt hij dan niks over. Met daarbij de slordigheid dat de titel zónder 'The' is.

Ik had het gevoel Hollywood beter te begrijpen dan Verhoeven in zijn eerste reisavontuur deed - wat niet zo gek is - maar in hoe Van Scheers sommige gesprekken met acteurs detail wil geven door de handelingen te omschrijven laat zien dat het voor hem ook allemaal nieuw en gek is en er afstand van wil blijven houden. Ik moet vooral denken aan het gesprek met Sharon Stone, die door de transcriptie inclusief vragen niet alleen het gebrek aan interviewtalent (in mijn optiek) naar voren laat komen, maar ook zijn vervreemding van de gewoontes van de filmelite. Hopelijk gemotiveerd door zijn Nederlandse leespubliek, die dit ook zo zou zien.

Ook irriteerde mij in het eerste deel het 'verfijnde' Nederlandse perspectief op film in de jaren '50 en '60. Film stond echt nog bekend als een kunstproduct en Godard met zijn revolutionaire Á bout de souffle (of Breathless lol) had iedereen erg hoog zitten bij de start van de Amsterdamse filmacademie. Maar man, dat hoogdraverige gedoe van kritische pers die zeikten op de kwaliteit van Verhoevens eerste (onwijs vage) films maakte dat ik spontaan voor altijd film als kunstvorm wilde afzweren. Ik geef de tijdsgeest en het Amsterdamse wereldje maar even de schuld. Sowieso heb ik Nederlandse recensenten over Hollywood-achtige films ook nooit helemaal begrepen, net als Van Scheers, die ook opmerkt dat de Engelstalige publieksfilms hoger werden gewaardeerd in Nederland dan dezelfde soort films in de moedertaal - en precies andersom als het 'kunstiger' materiaal was. Ik snap dat Nederland in die eerste jaren vooral moesten doen alsof ze Italiaans of Frans waren, om de afstand tot filmkunst te overcompenseren.

Toen ik deze maand ook Paul Verhoevens Total Recall terugkeek, verblijdde hij mij met het entertainmentgehalte. Naast de creatieve actie en flinke hoeveelheid bloed weet hij in zijn films ook nog eens fascinerende thema's te verwerken - en helder te communiceren. Voor mij is film vooral een attractie, een achtbaanrit zoals die eerste korte films anno 1885 voor de bezoekers geweest waren. Niet (persé) om grootse cgi-werelden te betreden, maar om iemands verhaal te beleven, met hem mee te voelen en zijn leefwereld te ervaren. In de strijd tussen kunst en consumptie, is film voor Verhoeven en mij altijd een consumeerproduct. Gewoon, om van te genieten.

[André · Rating 5 out of 5]

Citaat : Hollywood is een uiterst cynische plaats, alleen: je mag er geen cynische films in elkaar blik-ken. Dat tolereren ze niet.
Review : Met Elle (de Franse Oscar-inzending 2017- winnaar Golden globe) staat Paul Verhoeven (Amsterdam, 18 juli 1938) internationaal op het toppunt van zijn roem. Biograaf Rob van Scheers volgt de Nederlandse cineast al vijfentwintig jaar op de voet en sprak met ruim honderd betrokke-nen onder wie Carice van Houten, Isabelle Huppert, Rutger Hauer, Sharon Stone en Michael Douglas. In navolging van het succes van Elle werd een geheel herziene, sterk vermeerderde editie met bijgevoegde hoofdstukken, nieuw fotomateriaal en een voorwoord van Martin Koolhoven op de markt gebracht. Rob van Scheers (1959) publiceerde elf non-fictieboeken. Ook was hij co-auteur van Verhoevens Jezus van Nazaret en de in boekvorm verschenen reeks Volgens Verhoe-ven.



De auteur spitst zich vooral toe op Verhoevens werk als regisseur. Zijn privé-leven komt alleen aan de orde voorzover dat van invloed is geweest op zijn artistieke uitingen. Behalve dat er wordt in-gegaan op de totstandkoming van zijn films laat de herziene versie ook zien hoe er van alle kanten in de loop der jaren naar de films gekeken wordt. In hoeverre men in staat is geweest de diepere lagen, de symboliek in zijn films op de juiste manier te onderkennen en ook te waarderen. En dan gaat het bijvoorbeeld om de verwijzingen in RoboCop naar de figuur van Jesus of in Starship Troopers naar actuele politieke situaties. De schrijver ziet in hem vooral een regisseur die steeds grenzen wil verleggen. Een uitgebreid interview met actrice Sharon Stone laat zien wat de film Ba-sic Instinct betekend heeft voor haar carrière en persoonlijke leven. Van Scheers heeft een titanenwerk afgeleverd en ging niet over één nacht ijs. Iedere film wordt uitvoerig en uiterst precies behandeld, waardoor je met ruimere blik een eventuele herziening van vroeger werk kan aanvatten. Zo was er bijvoorbeeld de invloed van Marten Toonders creatie 'Tom Poes' op Robocop. Nergens zoekt Rob van Scheers pikante roddels op, hij bouwt met feiten en inter-views een degelijk verhaal op dat een sterke inkijk gunt in de carrière van een groot film-maker. Rob scheers zei in een interview met Boekenkrant: ‘Het was een lange reis, die mij veel heeft geleerd over de achterkant van alle glamour. Het vak van filmregisseur betekent toch eerst en vooral: heel hard werken, met heel veel stress. En dan maar zien wat ervan komt. Paul heeft nu veel succes met Elle, maar met films als Showgirls heeft hij ook de keerzijde leren kennen. Voor het boek perfect, natuurlijk, zoveel spannende pieken en dalen. Ik kan iedere journalist aanraden om ook zo’n langlopend onderwerp te kiezen. In mijn geval: je maakt van alles mee over de werkelijkheid van een filmersleven, en als auteur plaats je al die in-drukken binnen een culturele en historische context. Mooi vak, hoor.’ Ook mooi boek hoor Rob!

[Michael Van · Rating 4 out of 5]

This book is very well researched and manages to capture exactly what Paul Verhoeven is all about. Verhoeven is the visionary director we all know and remember from Robocop, Total Recall, Basic Instinct, Showgirls and Starship Troopers but Verhoeven is also a very tough cookie to crack. By reading how he grew up and what he filmed before moving to the US, you learn to appreciate Verhoeven even more. Verhoeven is a deeply religious man in the most post-modern vein possible. He is passionate and energetic. As a result his filmmaking is brilliant. He has a very unique voice and an unparalleled ability to dissect (American) culture and at the end of the day he is also a craftsman!

Van Scheers manages to lay bare all the influences and traumas, back stories and experiences that shaped Verhoeven's oeuvre. This is an absolute must read if you've forgotten why those 5 movies mentioned earlier are THAT good and if you want to revisit his earlier European work or want to delve in his later work.

Verhoeven has since filmed Elle, Black Book and Benedetta. The last one is possibly the worst of the post-american films but all of them become much more transparent having read Scheers biography!

[Jedenobel · Rating 5 out of 5]

Essential reading for Verhoeven-heads like myself. So nice to read a biography of him by a Dutch author that actually gives his Dutch career the weight and attention it deserves. Too often we jump straight to RoboCop or have kind of a cursory rundown of his prior films before going into his American career.

Reading this awakened new connections between his films I hadn't considered before, and the biographical info in the early half featured a lot of stuff that even an obsessive like me hadn't known before. Great biography of my favorite director.

[Robert Hoogstad · Rating 4 out of 5]

Een prima biografie, goed geschreven. Erg interessant door de aandacht voor zijn start in de filmwereld. Zelfs de ruzie met Jan Blokker komt voorbij. Is hier duidelijk toegelicht. Hoe dan ook chapeau voor deze intelligente alleskunner. Want dat is ie wel. En die Franse actrice in Elle, fenomenaal. Knappe film was dat.

[Tonwallast · Rating 3 out of 5]

Sterk begin, maar vanaf Zwartboek is de vaart er wel uit.