Ποιος δεν έχει ακούσει το τραγούδι «Αλεξάνδρεια» που ερμηνεύει ο Γιάννης Κότσιρας με την υπέροχη μουσική της Ευανθίας Ρεμπούτσικα; Ποιος δεν έχει σιγοτραγουδήσει τους στίχους του; Σίγουρα πολλοί από εμάς. Και τι όμορφο να κλείνεις ένα βιβλίο και να μουρμουρίζεις το ρυθμό του. Είναι το δεύτερο βιβλίο της Δέσποινας Χατζή που τελειώνει με στίχους αγαπημένων τραγουδιών. Και ίσως είναι αυτό το χαρακτηριστικό τους στοιχείο που με έκανε να τα αγαπήσω και τα δύο το ίδιο.
«Οι Αλεξανδρινές» μας ταξιδεύουν στη Χώρα του Νείλου, στη δεύτερη μεγαλύτερη πρωτεύουσα της Αιγύπτου, την Αλεξάνδρεια σε μια ιστορία τριών γυναικών που ξεκινάει το 1905 και καταλήγει στη δραματική μείωση του πληθυσμού των Ελλήνων από το 1952 και μετά με την άνοδο του Νάσερ στην εξουσία. Παρ’ όλα αυτά διαδραματίζεται παράλληλα και στο παρόν με σημείο αναφοράς τις χρονολογίες από το 1995 και μετά παρουσιάζοντας μας την Αλεξάνδρεια της σύγχρονης εποχής.
Ο Αγαμέμνονας και η Ουρανία Βρανά μεγαλώνουν υπό την κηδεμονία του θείου του και της Γαλλίδας συζύγου τους μετά τον χαμό των γονιών τους. Μεγαλώνοντας ο Αγαμέμνονας και λίγο πριν το ξέσπασμα του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου θα υψώσει το ανάστημα του στην εμπορική κοινότητα της Αλεξάνδρειας και ο γάμος του με την Αναστασία Γιάσογλου από τη Σμύρνη θα σφραγίσει την ευτυχία του. Η αδελφή του η Ουρανία, επαναστάτρια από τη φύση της, θα υποστηρίξει θερμά την Huda Shaarawi – ιδρύτρια της Αιγυπτιακής Φεμινιστικής Ένωσης – μετά τον αδιέξοδο έρωτα της μ’ έναν νεαρό Αιγύπτιο αλλά και τον άτυχο γάμο της. Θα μεταναστεύει στην Ελλάδα την περίοδο της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά αφήνοντας πίσω της την μεγαλύτερη κόρη της Αικατερίνη. Η αυλαία αλλάζει και ένας νέος κύκλος ζωής ξεκινά για την Αικατερίνη μέχρι που τα γεγονότα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου θα αφήσουν μια σκοτεινή μελαγχολία στην ψυχή της και στο βλέμμα της.
Με αυτό το βλέμμα θα μεγαλώσει η αρχαιολόγος κόρη της Κλειώ παλεύοντας να αποκωδικοποιήσει τα συναισθήματα της μητέρας της μισό αιώνα αργότερα. Η ίδια θα μεταβεί στο Κάιρο, προσκεκλημένη του Φάμπιο Σορεντίνο, για να λάβει μέρος σε μια αρχαιολογική ανασκαφή. Η επίσκεψη της στη γενέτειρα της ίδιας και της μητέρας της, στην Αλεξάνδρεια του Καβάφη, θα ξυπνήσει μνήμες αλλά θα ανασύρει κι ένα γεγονός που έχει «θαφτεί» κάτω από την άμμο της ερήμου. Αυτό το γεγονός που έλαβε χώρα στη μάχη του Ελ Αλαμέϊν είναι ικανό να λυτρώσει τρεις γενιές γυναικών και να σπάσει την αλυσίδα του πόνου και της απώλειας.
Η αρχαιότερη πόλη του ελληνισμού ξεδιπλώνεται μπροστά μας μέσα από τις σελίδες του βιβλίου της Δέσποινας Χατζή και δεν σας κρύβω ότι θα ήθελα να βρισκόμουν εκείνη την εποχή στην Αλεξάνδρεια. Ήταν η πόλη της Μπελ Επόκ, της περιόδου που χαρακτηρίστηκε «Όμορφη Εποχή» λόγω του αισιόδοξου πνεύματος που κυριαρχούσε και σε αντίθεση με τη φρίκη του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Η αναφορά στον «Αλεξανδρινό» ποιητή Κωνσταντίνο Καβάφη που γεννήθηκε, μεσουράνησε αλλά και άφησε την τελευταία του πνοή στην εμβληματική Αλεξάνδρεια δεν θα μπορούσαν να λείπουν από τις σελίδες του βιβλίου της Δέσποινας Χατζή. Χαρακτηριστική είναι η σκηνή στην κηδεία του Καβάφη όπου ο Αγαμέμνονας αφήνει ένα τριαντάφυλλο στον ποιητή της πόλης τους για τους «λιμένες του πρωτοϊδωμένους…» φέρνοντας μας στο μυαλό την «Ιθάκη» του.
Η Αλεξάνδρεια είναι μια πόλη που ξαναγεννιέται από τις στάχτες της και κάθε φορά φαντάζει ακόμα πιο επιβλητική στα μάτια των επισκεπτών της. Μέσα από την ανάγνωση των «Αλεξανδρινών» θα έρθουμε σε επαφή με την ιστορία αυτής της μαγευτικής πόλης και κατ’ επέκταση και άλλων πόλεων που άφησε τη σφραγίδα του ο Ελληνισμός. Ελάτε να επισκεφθούμε το Κάιρο και να χαθούμε κάτω από τη σκιά της πυραμίδας του Χέοπα και της Σφίγγας, να αισθανθούμε στα πέλματα μας την χρυσαφένια άμμο της ερήμου, να γεμίσουν χρώματα και μυρωδιές οι αισθήσεις μας περιδιαβαίνοντας τις αγορές του, να θαυμάσουμε τον μυστηριώδη ποταμό Νείλο. Και με ένα κλείσιμο των ματιών μας να βρεθούμε στο κάστρο του Κάιτ Μπέη εκεί όπου στην αρχαιότητα έστεκε ο Φάρος της Αλεξάνδρειας, ένα από τα επτά θαύματα του αρχαίου κόσμου.
Είναι η πόλη που φλερτάρει διαρκώς με τον θάνατο και πάλι ξαναζεί. Η πόλη της χλιδής, των διανοούμενων, των τραπεζιτών, των βαμβακάδων, των επιχειρηματιών και των εμπόρων. Αλλά και η πόλη της φτώχειας, των ρακένδυτων παιδιών, των πλανόδιων μικροπωλητών και των χαμαιτυπείων. Η πόλη των μεγάλων αντιθέσεων όπως χαρακτηριστικά αναφέρει και μια αραβική παροιμία «Τα πλούτη μπορούν ν’ αγοράσουν τα πλούτη, ενώ η φτώχεια μόλις που μπορεί ν’ αγοράσει το φιλί ενός λεπρού».
Πρωταγωνιστικό ρόλο στις «Αλεξανδρινές» έχουν οι γυναίκες. Εκείνες που πάλεψαν με τις ανισότητες. Σε μια εποχή όπου οι γυναίκες αρχίζουν να αφυπνίζονται και να χειραφετούνται μας παρουσιάζεται η ζωή των γυναικών της Αιγύπτου που είχαν απάνθρωπη συμπεριφορά από τους άντρες σε αντίθεση με τις Ελληνίδες. Τρεις γυναικείες φιγούρες εκπροσωπούν όλες τις γυναίκες που μάχονται καθημερινά να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων και να θεμελιώσουν την ύπαρξη τους.
Η Ουρανία, η Αικατερίνη και η Κλειώ αργότερα έρχονται αντιμέτωπες με μια σκληρή πραγματικότητα που θα τις κάνει να αναθεωρήσουν πολλές από τις απόψεις τους. Ο έρωτας θα σταθεί καταλύτης στις αποφάσεις ζωής που θα κληθούν να πάρουν και τα μονοπάτια που θα ακολουθήσουν. Η Δέσποινα Χατζή με γλαφυρή γραφή μας κάνει συνοδοιπόρους τους κατακλύζοντας μας με συναισθήματα συγκίνησης και αλληλεγγύης για αυτές τις γυναίκες που βίωσαν τον πόνο, την ορφάνια, την απόρριψη, την απώλεια, τον ξεριζωμό από την πατρίδα και τις χαμένες ευκαιρίες που γλίστρησαν μέσα από τα χέρια τους. Και εμείς εκεί ως μάρτυρες των γεγονότων που σφράγισαν την ιστορία τη δική τους αλλά και του απόδημου ελληνισμού στην Αλεξάνδρεια.
Ένα ταξίδι ζωής μέσα από την ιστορία που ξεδιπλώνεται σαν μαγικό χαλί μπροστά μας μέσα από το ρου της νεότερης ιστορίας που θα μας χαρίσει εκείνο το αυθεντικό γαλάζιο του καθάριου αλεξανδρινού ουρανού καθώς θα ακούμε το κύμα να σκάει δυνατά στο Κάιτ Μπέη φέρνοντας μας την αύρα της ερήμου με το ζεστό αεράκι της. Ένα μυθιστόρημα που κλείνει μέσα του λίγη λάμψη από την ακτινοβόλα πόλη της Αλεξάνδρειας και μας καλεί να την επισκεφτούμε νοερά αναπολώντας τη μεγαλοπρεπή της ανάμνηση.
Είναι ένα βιβλίο που αξίζει να διαβάσετε. Όχι μόνο εξαιτίας των ιστορικών γεγονότων, τα οποία είναι αρκετά ενδιαφέροντα, αλλά κυρίως λόγω των συναισθημάτων που δημιουργούνται κατά την ανάγνωσή του.
ΜΕΣΟ ΤΕΧΝΗΣ!! Λίτσα Κοντογιάννη Ένα υπέροχο οδοιπορικό στην πολυπολιτιστική κοινωνία της Αλεξάνδρειας του Καβάφη, μια ακόμα από τις χαμένες πλέον πατρίδες του Ελληνισμού, που χρονικά ξεκινά το 1905 και μας οδηγεί μέχρι το Κάιρο του σήμερα. Παρακολουθούμε την μαγική αυτή πόλη, την «άλλη Ελλάδα», που βρίσκεται στην εύφορη Χώρα του Νείλου και βρίσκεται στην υπέρτατη ακμή της, γεμάτη από χρώματα και αρώματα και φτάνει μέχρι τη σημερινή παρακμή της. Η ώριμη γραφή της κυρίας Χατζή μας δίνει ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα, απίστευτα καλογραμμένο, ένα αδιαμφισβήτητο νοσταλγικό ταξίδι μέσα στο χρόνο γεμάτο ιστορικά γεγονότα. Τρεις γενιές γυναικών, πιο συγκεκριμένα τρεις γυναίκες είναι οι κεντρικές ηρωίδες αυτής της ιστορίας, που διαγράφουν τη πορεία τους μέσα από πολλές αντιξοότητες και ανισότητες. Τα ιστορικά και πολιτικά γεγονότα της εποχής αφήνουν το στίγμα πάνω τους και πολλές φορές αναγκάζονται να αλλάξουν στη πορεία τις απόψεις τους. Όλοι οι χαρακτήρες είναι πέρα για πέρα ανθρώπινοι. Δεν είναι τέλειοι, κάνουν τα λάθη τους, εισπράττουν τις εκάστοτε συνέπειες, και μερικές φορές σε ακριβό νόμισμα. Αυτό που σίγουρα ξεχωρίζει σε αυτό το βιβλίο, είναι πως η μοναδική πένα της συγγραφέα μας καταφέρνει και αναπαριστά έντονα μια ολόκληρη εποχή και μας συμπαρασύρει κι εμάς και συμβιώνουμε μαζί με τους ήρωες της ιστορίας όλα τα γεγονότα, αισθανόμαστε κι εμείς οι ίδιοι όλη της ατμόσφαιρα που κυριαρχεί, ακόμα και την ζεστή αύρα της ερήμου, μυρίζουμε τα αρώματα που κυριαρχούν και βιώνουμε τις γεύσεις. Πονάμε κι εμείς μαζί τους, όταν είναι αναγκασμένοι να διαφύγουν στην Ελλάδα για να μπορέσουν να συνεχίσουν τη ζωή τους. Είναι κατά τη γνώμη μου μεγάλο κατόρθωμα, που μας κάνει κοινωνούς της ιστορίας του Ελληνισμού της Αιγύπτου. «Οι Αλεξανδρινές» της κυρίας Χατζή κερδίζουν μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά τ��υ αναγνώστη, μιας και μιλάνε για έναν τόπο όπου μεγαλούργησε το Ελληνικό στοιχείο από κάθε άποψη και έχει αγγίξει τα όρια του μύθου. Και όσα χρόνια και να περάσουν, η ιστορία του θα συνεχίσει να συγκινεί και να μαγεύει ακόμα και όσους δεν την γνώρισαν.
Η Αλεξάνδρεια καί γενικότερα όλες οι πόλεις όπου κάποτε ανθούσε ο ελληνισμός καί πλέον θεωρούνται χαμένες πατρίδες,μάγευαν καί εξακολουθούν να μας μαγεύουν όσα χρόνια κι αν περάσουν. Η αγάπη για έναν τόπο ποτέ δεν παύει,ό,τι κι αν συμβεί. H σημερινή μου βιβλιοπρόταση για εσάς έχει τίτλο ''Οι Αλεξανδρινές,Η ζωή στη Νειλοχώρα'' κι είναι ένα κοινωνικό μυθιστόρημα γραμμένο από την συγγραφέα κυρία Δέσποινα Χατζή. Η υπόθεση του βιβλίου μας δίνεται από τον τίτλο του κιόλας. Μέσα από τις προσωπικές ιστορίες αυτών των γυναικών ξεχωριστά,μαθαίνουμε για την ζωή των Ελλήνων στην Αλεξάνδρεια,την αίγλη που έζησαν,τα πάθη τους,τους έρωτές τους,τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν μέχρι καί την αναγκαστική τους φυγή στην Ελλάδα για να μπορέσουν να συνεχίσουν την ζωή τους. Ένα ωραίο πάντρεμα του παρελθόντος με το παρόν θα φέρει στην επιφάνεια μυστικά που ήταν καλά κρυμμένα κι απαντήσεις σε ζητήματα που απασχολούσαν χρόνια τους ήρωες του βιβλίου. Ένιωσα λές καί τους δινόταν μία δεύτερη ευκαιρία στην ζωή,για να κλείσουν τελικά τους λογαριασμούς με το παρελθόν καί να ατενίσουν το μέλλον με μεγαλύτερη αισιοδοξία καί χαρά. Αν καί είναι σχετικά ογκώδες το βιβλίο,είναι ευκολοδιάβαστο,καθόλου κουραστικό με γρήγορη εξέλιξη της ιστορίας απαλλαγμένο από περιττές επαναλήψεις. Οπότε δεν το θεωρώ δικαιολογία για να μην το διαβάσετε. Η γλώσσα του επίσης είναι απλή καθημερινή καί μέσα θα βρείτε κάποιους τοπικούς ιδιωματισμούς που χρησιμοποιούν οι πρωταγωνιστές κι διανθίζουν τους διαλόγους. Κατά την διάρκεια της ανάγνωσης του βιβλίου θα νιώσετε -όπως κι εγώ- διάφορα συναισθήματα. Από συμπόνοια κι ευτυχία έως λύπη καί θαυμασμό. Δεν θα είναι όλα αγγελικά πλασμένα,θα υπάρξει καί πόνος. Αλλά θα μου πείτε πως έτσι είναι καί η πραγματική ζωή. Άλλωστε θα μπορούσε να είναι ένα βιβλίο που θα στηριζόταν σε πραγματικά γεγονότα. Γι'αυτόν τον λόγο μπορεί κάποιος/α να ταυτιστεί με τους ήρωες καί να ανασύρει από την μνήμη του/της παλιές αναμνήσεις. Επίσης,βρήκα πολύ έξυπνο τον διαχωρισμό του βιβλίου,από την συγγραφέα,σε δύο κύκλους. Ήταν λές καί έμπαινε μία νοητή γραμμή που καθόριζε ή πιο συγκεκριμένα σηματοδοτούσε την έναρξη νέων εμπειριών στις ζωές των πρωταγωνιστριών. Κάτι σαν μία ριζική αλλαγή. Αυτό θα το αντιληφθείτε,μόλις διαβάσετε το βιβλίο. Καταλήγωντας να σας πώ ότι το βρήκα αρκετά καλό σαν βιβλίο καί μελλοντικά θα ήθελα να διαβάσω κι άλλα βιβλία της συγγραφέως. Καλά σας αναγνώσματα!