نینا داستان مبارزات انقلابی کارگران باکو، بین سالهای ۱۹۰۱ تا ۱۹۰۴ است. این داستان بر اساس واقعیت نوشته شده است و بقایای چاپخانهای که در کتاب از آن سخن گفته میشود هنوز در شهر باکو وجود دارد. چاپ اول ۱۳۵۸
داستان کتاب برگرفته از مبارزات واقعی انقلابی کارگران باکو مابین سالهای 1901 تا 1904 به رهبری شاخهی باکوی حزب کارگری سوسیال دموکرات روسیه است. کتاب کاملا شمایل داستانی دارد و بازنمایی رئالیستی از جامعه کارگری و زحمتکش آن زمان باکو - که آبستن انقلاب بزرگی بود - میباشد. خواننده حین خواندن داستان با رنج و فلاکت کارگران صنایع نفت و شیوهی زیستشان آشنا میشود که به نوبهی خود باورنکردنی جلوه میکند. فعالیت و مبارزهی بیامان نیروهای انقلابی و تعقیب آنها توسط مامورین حکومت تزاری، ریتمی تند و نفسگیر به داستان داده است. داستان نقطه ضعفهایی هم دارد که با اغماض میتوان از آنها چشمپوشی کرد. مثلا نویسنده از مرگ فلان شخصیت کلیدی داستان به راحتی عبور میکند، در حالی که میشد با مانور بیشتر جنبه تراژیک داستان را افزایش داد. نکته قابل ذکر اینکه شخصیتهای روسی در داستان بسیارند و به رسم روسیها، هر کدام از کاراکترها دو یا سه نام مختلف دارند که این موضوع میتواند بخصوص در اوایل داستان برای خواننده آزاردهنده باشد. البته این رمان را نمیتوان یک اثر داستانی صرف به حساب آورد و نویسنده در هر کجا که مجال پیدا کرده آموزشهایی - چه سیاسی و چه از جهت امر انقلابیگری و پنهانکاری - به خواننده داده است. نویسده در بخشی از کتاب، نقبی به نظریهی لنین در خصوص تبعیت دهقانان از کارگرن پیشروی انقلابی هم زده است. اینها همه از ویژگیهای ادبیات رئالیستی سوسیالیستی آن زمان پیش از انقلاب کبیر اکتبر به حساب میآید: آثاری انقلابی، به پیش برنده و تهییجکننده
کتاب نینا روزگاری آنقدر معروف بود که بسیاری از والدین نام نینا را بر روی کودکان خود میگذاشتند که حتی در یکی از معدود ریویوهای انگلیسی این کتاب خانمی این موضوع را ذکر کرده است. در حالی که نینا نه اسم شخص، بلکه نام چاپخانهای بود که آثار انقلابی و اطلاعیهها در آنجا چاپ میشد و حکومت تزار هرگز به این موضوع پی نبرد. نینا، به گواهی افراد داخل داستان، خانم نینا قلب تپندهی انقلاب بود. در پایان به قول انقلابیون باکویی: مرگ بر دیکتاتوری، زنده باد سوسیالیسم
What can I say after all this, which my special name is chosen by...which my father loved it... At my 23 I read it finally... How was amazing when I read my wishes...my dreams in this level of my life... When it says: "Nina was working hard... Nina published her own statements in 4 different languages... They were very exciting for me..." I want to know about "Lenin" ,"Socialism"... I want to read "What is to be done?"..."How was steel gotten hot?"(I'm not sure about exact name if it is correct or not!)... And those which my dad was interested in... I want to read it in its main language again...
میتوان گفت این کتاب تبلیغاتی است، تبلیغات شوروی. اما تصویر خوبی از باکوی اوایل قرن بیستم ارائه میدهد و اینکه چگونه پیدا شدن نفت در دریای خزر باکو را از یک شهر کوچک به یک بندر پر جنب و جوش تبدیل کرد. من که علاقمند شدم باکو را ببینم و به مکانهای نام برده شده در کتاب سری بزنم. به علاوه داستان خوشخوانی است و رمانخوانها از آن لذت خواهند برد.