Skandynawia HALAL. Islam w krainie białych nocy

by Maciej Czarnecki

Feministki w hidżabie, muzułmańska społeczność LGBT, drużyna piłkarska uchodźców z Kurdystanu, która awansowała do szwedzkiej ekstraklasy. Twarz islamu w Skandynawii jest wielowymiarowa i nieoczywista. To też problem "zabójstw honorowych", działalności salafitów, wyobcowania niektórych społeczności. Przyjrzenie się temu z bliska to lekarstwo na fake newsy i niewiedzę o życiu muzułmanów w Europie.

Gdy politycy podsycają strach przed uchodźcami, doświadczony i nagradzany reporter, Maciej Czarnecki, pokazuje prawdziwe historie imigrantów w Szwecji, Norwegii i Danii. Ich opowieści obalają stereotypy i burzą uprzedzenia. To także mocny i ważny głos w dyskusji o imigracji muzułmanów do Skandynawii i szerzej – Europy. Maciej Czarnecki nie daje gotowych odpowiedzi. Zamiast tego rzetelnie i uczciwie przedstawia losy oraz sposób myślenia tych wyznawców islamu, dla których północna część Starego Kontynentu stała się domem.

Okazuje się, że populistyczny mit o czarno-białym świecie nie jest prawdziwy. Dominują w nim różne odcienie szarości. To właśnie ich jest w rzeczywistości najwięcej. Bo "halal" to wszystko, co w świetle szariatu jest dozwolone. Granice między wartościami islamu a Zachodem bywają też płynne.

Genres: Nonfiction, Reportage, Scandinavian Literature, Polish Literature

304 pages, Hardcover

First published August 28, 2019

About the author

Maciej Czarnecki (ur. 1981) – dziennikarz działu zagranicznego Gazety Wyborczej. Pisze głównie o Europie i Afryce. Publikował reportaże w Dużym Formacie, Wysokich Obcasach i Magazynie Świątecznym.

Tropił losy Afrykanerów w Gruzji, w Nigrze rozmawiał z mieszkańcami marzącymi o emigracji do Europy, kibicował nawróconemu gangsterowi w Danii, przepytywał zwolenników Brexitu w Wielkiej Brytanii.

Pochodzi z Torunia, gdzie ukończył prawo i antropologię kulturową na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika.

Reviews

[Michał Michalski · Rating 3 out of 5]

3,5/5

Tak to jest z książkami pisanymi przez dziennikarzy, że jakkolwiek są ciekawe i przyjemnie się je czyta - czasem bywają wręcz świetne! - ale nie bardzo umieją wyjść poza ramy krótkich, niezbyt pogłębionych reportaży gazetowych, które pod twardą oprawą stanowią ich zbiór.

Niemniej każdemu zainteresowanemu współczesną Skandynawią czy problemem imigracji, polecam.

[Gabriela · Rating 2 out of 5]

Reportaż o wszystkim i o niczym. Z jednej strony zasługuje na 3* choćby ze względu na wysiłek, jaki autor włożył w dotarcie do wszystkich rozmówców. Z drugiej, każdy reportaż to jedynie zarys danego tematu i próba opisania ważnych zjawisk. Każdy rozdział (niekiedy bardzo krótki) traktuje o czymś innym i jest osadzony w innej rzeczywistości. Poznajemy osoby mieszkające we wszystkich 4 krajach Skandynawii, co z jednej strony otwiera oczy na skalę problemów, a z drugiej powoduje ich generalizację.

[Edyta Gołaszewska · Rating 3 out of 5]

3.5/5

[Kuba Krasny · Rating 3 out of 5]

Zbiór krótkich opowieści o różnych aspektach życia muzułmanów w Skandynawii. Czarnecki opisuje podejście muzułmanów do życia w europejskim społeczeństwie, trudności z jakimi mierzą się imigranci, sytuacje, w których prawo zwyczajowe ściera się obowiązującym prawem państwowym.

W książce przedstawił też zagrożenia z jakimi wiąże się niekontrolowana migracja. Książka nie jest przesadnie pro-, ani skrajnie anty- imigrancka. Czarnecki pokazał dwie strony medalu – jednocześnie przytacza przykłady udanej imigracji i asymilacji, jak i sytuacje, w których przypływ ludności z Afryki i Azji doprowadził do powstania gett i zwiększenia poziomu przestępczości. Czarnecki konfrontuje ze sobą opinie skrajnie prawicowych aktywistów, lewicowych działaczy, pracowników opieki społecznej etc. z kilkoma przykładami z życia.

Czarnecki opiera swoją opowieść na kilku historiach i fenomenach. Na niespełna 300 stronach starał się opisać sytuację muzułmańskich imigrantów w 4 krajach Skandynawskich, które sporo się od siebie różnią. W efekcie wyszło trochę zbyt ogólnie. Mimo to, czyta się tę książkę bardzo dobrze.

[Aleksandra Korsak · Rating 5 out of 5]

Bardzo dobra lektura! Kawał porządnego, bardzo wyważonego dziennikarstwa. Polecam również drugą książkę tego Pana - „Dzieci Norwegii” (to już o naszych rodakach), a oprócz tego wspomniane w książce „Dwie siostry” i „Jeden z Nas” Asne Seierstad.

[Łukasz · Rating 4 out of 5]

Ciekawa wielostronna książka pokazująca, że islam i muzułmanie to kategoria bardzo szeroka i pełna odcieni. Trudna dla osób o zasklepionym spojrzeniu, ale otwierająca dla poszukujących zrozumienia.

[Patrycja Krotowska · Rating 4 out of 5]

Nie wiem, co mnie bardziej zachęciło do tej książki: temat czy autor. Skandynawia to mój ulubiony "literacki" region: zarówno, jeśli chodzi o literaturę piękną, jak i reportaże. Pierwszy raz natomiast sięgnęłam po tematykę uchodźczą. Bardzo łatwo jest obecnie szfladkować, wygłaszać poglądy (często skrajne na prawo lub na lewo), generalizować. Maciej Czarnecki daje głos imigrantom i ludziom z ich otoczenia, by wnieść dość neutralny, ale za to bardzo ważny głos w dyskusji o imigratach w Europie. Brak w tej książce polityki, brak wielkich interpretacji i tym bardziej gotowych odpowiedzi. Autor przekonuje, że świat (a wraz z nim opisywany temat) nie jest czarno-biały, a raczej zalany różnymi odcieniami szarości. I właśnie te szarości próbuje nam przybliżyć. Mamy historie o tym, jak się żyje na przedmieściach opanowanych przez imigrantów; czytamy o losach tych, którzy znaleźli w Norwegii, Szwecji czy Danii swój drugi dom; mamy historie tych, którzy zradykalizowani wrócili, by oddać się Państwu Islamskiemu. Czytamy (i otwieramy szeroko buzię!) o tym, jak wyglądają spotkania radykałów. Mamy opowieść o kurdyjskiej drużynie piłkarskiej, której udaje się dostać do pierwszej ligii. Czytamy o dziewczynie, która projektuje niestandardowe hidżaby, które policja zamawia dla policjantek muzułmanek. Czytamy o tym, jak wygląda ramadan na dalekiej północy, gdzie dzień się nie kończy. Mamy historie apostatów, islamistów LGBT, gruzinów, pakistańczków, syryjczyków, kobiet i mężczyzn. Czytamy wiele historii i wiele głosów do nas dociera: głosów, które wspaniale i bez osądzania przepytał Maciej Czarnecki. To rewelacyjna pozycja i zdecydowanie reporterski must-read tej jesieni! A ja zachęcona tematyką czytam następnie "Nową odyseję".

[Dorota Ziajka · Rating 1 out of 5]

Dawno nie wymęczyła mnie tak żadna książka. "Skandynawia Halal" autorstwa Macieja Czarneckiego to w mojej opinii kontrowersyjna publikacja, która wydaje się bardziej służyć propagandzie niż rzeczywistemu zrozumieniu tematu. Autor bardzo silnie usprawiedliwia wiele negatywnych zjawisk, na czele z prawami szariatu, kompletnie wybiela muzułmanów, ignorując ich negatywne zachowania.

Czarnecki często opiera swoje argumenty na swoich subiektywnych przekonaniach, co powoduje, że jego książka jest daleka od obiektywizmu, który tak ochoczo reklamuje na jej okładce.

Ponadto, styl pisania autora oraz organizacja książki są bardzo chaotyczne i niezrozumiałe, a wiele jego argumentów jest słabo podpartych. Książka jest bardzo nieprzyjemna do czytania i trudna do zrozumienia.

Ogólnie rzecz biorąc, "Skandynawia Halal" to publikacja, która zdaje się bardziej służyć ideologicznym tendencyjnym celom niż rzeczywistemu przedstawieniu tematu. Autor wykorzystuje swoje subiektywne przekonania i selektywne dane, aby usprawiedliwiać negatywne zjawiska i wybielać muzułmanów, co prowadzi do dalszego podziału i braku zrozumienia między różnymi grupami społecznymi.

[madziagda · Rating 4 out of 5]

Czarnecki opisuje życie muzułmanów w Skandynawii, głównie w Szwecji i Norwegii. Skupia się przede wszystkim na różnorodności, dowodząc, że nie można wrzucić wszystkich do jednego worka pt. "wszyscy muzułmanie są...". Znajdziemy tu i konserwatystów i feministki, dżihadystów i dobrze zasymilowanych imigrantów. Autor nie ucieka od trudnych tematów, zwraca uwagę na problemy z integracją, lecz unika tak powszechnych w mediach i polityce uogólnień, wydaje się być obiektywny. Jedyny niedosyt, że pewne wątki nie zostały bardziej rozwinięte, niektóre rozdziały są zdecydowanie za krótkie.

[Mateusz · Rating 5 out of 5]

Naprawdę kompleksowa i wielowymiarowa analiza sytuacji muzułmanów w Skandynawii. Książka połączyła dwie kultury, którymi najbardziej się interesuję - arabsko-muzułmańską oraz skandynawską. Forma wielu reportaży i balans między gorzkim smakiem radykalizmu a słodkimi sukcesami wielu imigrantów daje dobry ogląd na sprawę. I przynosi nadzieję. Dużo odniesień, wskazuje inne ciekawe źródła, z którymi zamierzam się zapoznać.

[ajsinfajer · Rating 4 out of 5]

czarnecki wybiera na swoich bohaterow bardzo ciekawe osobowosci, dzieki ktorym obraz skandynawii (glownie szwecji) jest pelniejszy i bardziej roznorodny. niestety, autorowi w wielu miejscach brak przenikliwosci, „pociagniecia” tematu dalej lub rozszerzenia go o wlasny komentarz zawierajacy perspektywe z „reszty europy”. dziennikarz co prawda w wielu miejscach jasno przedstawia swoje opinie, ale nie rozwija ich i nie wychodzi poza obrany kontekst, a szkoda. mimo to jest to zbior reportazy niezwykle roznorodnych i ciekawych, naszpikowanych cennymi informacjami, zachecajacymi do samodzielnego poznania tych tematow, a to chyba w reportazu najcenniejsze.

[Maria Lind · Rating 5 out of 5]

Dzięki ciekawym historiom zwykłych i mniej zwykłych ludzi wyłania się całościowy obraz złożonego problemu przed którym stoją współczesne społeczeństwa. Książka nie przedstawia rozwiązań ale pokazuje, że takowe istnieją, przynajmniej na mniejszą skalę.

Ciekawa treść, dobrze napisane.

[Agata · Rating 4 out of 5]

Bardzo porównywalna do "Moralistów", ale wychodząca trochę bardziej z perspektywy polskich lęków i pytań na temat muzułmańskich imigrantów w Skandynawii. Ciekawy i wyważony, nawet jeśli nie szalenie pogłębiony głos w dyskusji. Poza tym czyta się bardzo lekko.

[Hanna · Rating 4 out of 5]

An easy, simple reading about the contemporary perception of Islam in the countries of the Scandinavian peninsula. The book allows you to learn about the life of ordinary Muslims who live in Scandinavian society.

[Iku · Rating 3 out of 5]

Fajnie się czyta jako np gazetowy cykl, jako książka pozostawia niedosyt. Minus też za mało inkluzywne sformułowania (typu zmiana płci, a nie tranzycja). Za duży temat na stosunkowo krótką książkę, ale dobrze się czyta.

[Gosia Gosia · Rating 3 out of 5]

Mam problem z oceną, bo niektóre historię pochłonęły mnie bez reszty, szczególnie, że sama Skandynawia jest dla mnie interesująca, ale niektóre z historii już mocno opierały się na polityce. Warto było ją przeczytać ale nie pozostała mi na długo w pamięci.

[Wika Fika · Rating 4 out of 5]

Bardzo dobrze napisany reportaż, poruszający nieoczywiste tematy. Czytałam co prawda długo, ale zawsze z zaciekawieniem. Otwiera oczy na pewne sprawy i pokazuje, że nigdzie nie jest idealnie.

[Ula · Rating 4 out of 5]

Bezstronna, pokazuje różne spojrzenia na podobne problemy. Mogłaby być dłuższa!

[Antonina Nowicka · Rating 4 out of 5]

Ciekawa książka dla osób, które dopiero chcą się czegoś dowiedzieć o imigrantach w krajach skandynawskich.

[Szymon Lech]

Takie tam opowiastki

[Sylwia · Rating 3 out of 5]

Jako zbiór reportaży w gazecie, publikowanych co jakiś czas, bardzo ok. Jako książka zbierająca problematykę do kupy, tak średnio. Dość chaotyczna.

[Daniel G · Rating 5 out of 5]

Imigranci, uchodźcy, muzułmanie - słowa, które w ostatnich czasach wywołują skrajnie silne emocje. Maciej Czarnecki w swojej najnowszej książce "Skandynawia halal" zebrał reportaże ze Szwecji, Danii i Norwegii, w których opowiada historie imigrantów w Skandynawii. Rozmawia z Czeczenem w jego kuchni o tym jak radzi sobie w Norwegii i co myśli o zachodnich społeczeństwach. Przytacza anegdoty o norweskich ofertach bankowych kierunowanych do muzułmanów. Wspomina o Szwedce z korzeniami z Jordanii, która zaprojektowała hidżab dla szweckiej policji (która chciała zaoferować alternatywę dla policjantek chcących zakrywać włosy w trakcie służby). Pokazuje historie sukcesów w integracji, ale nie jest ślepy również na zagrożenia i ekstermizm jak wtedy, gdy przytacza raport Szweckiej Agencji Ochrony Cywilnej o Bractwie Muzułmańskim. Rozmawia też z samymi Polakami na emigracji, jak oni widzą swoich muzułańskich sąsiadów na osiedlu.

Reportaże Czarneckiego nie stawiają tezy, ani nie wyciągają żadnych wniosków - pokazują za to czytelnikowi zakątek innych krajów, życie innych ludzi, uwypuklając wszystkie odcienie szarości. "Skandynawia Halal" to nie jest książka ideologiczna. Uczy za to pokory pokazując, że prawda nie jest czarnobiała, a nasze zarówno pozytywne jak i negatywne osądy zbudowane są zazwyczaj na półprawdach i uroszczeniach. Dlatego gorąco polecam tę książkę wszystkim zainteresowanych tematem migracji, europejskich muzułmanów czy miłośników krajów Skandynawskich.

Jeśli ktoś jest nadal nieprzekonany, to zachęcam do obejrzenia mojego filmu o książce, w którym opowiadam trochę więcej szczegółów https://www.youtube.com/watch?v=J8QnX...

[jaikx · Rating 3 out of 5]

3,5