ศึกษารัฐไทย ย้อนสภาวะไทยศึกษา

by Benedict Anderson, ดาริน อินทร์เหมือน (ผู้แปล), เกษียร เตชะพีระ (ผู้แปล)

ความสะเทือนใจจากเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519 ผนวกกับความผิดหวังต่อนักวิชาการไทยศึกษาในสหรัฐอเมริกา กระตุ้นให้เบนเขียนบทความ 2 ชิ้น ซึ่งสำคัญมากสำหรับปริมณฑลไทยศึกษา คือ “Withdrawal Symptoms: Social and Cultural Aspects of the October 6 Coup” (1977) และ “Studies of the Thai State: The State of Thai Studies” (1979) ซึ่งเป็นบทที่ 2 และ 1 ของหนังสือ ศึกษารัฐไทย ย้อนสภาวะไทยศึกษา เล่มนี้

อีก 7 บทที่เหลือ เป็นบทความ 4 ชิ้น และปาฐกถาอีก 3 ชิ้น ทุกชิ้นเกี่ยวข้องกับการเมืองไทยสมัยใหม่ในด้านใดด้านหนึ่ง เป็นเรื่องยากที่จะสรุปว่าหนังสือเล่มนี้พูดถึงประเด็นอะไรบ้าง เนื่องจากเบนอภิปรายถึงเรื่องต่าง ๆ อย่างกว้างขวาง คงบอกได้แต่เพียงว่าจุดเด่นของงานทั้งหมดเมื่อประกอบเข้าด้วยกัน คือแนวทางการวิเคราะห์การเมืองไทยของเบนผ่านวิธีเปรียบเทียบสองมิติ ได้แก่ มิติร่วมพื้นที่-ข้ามเวลา และมิติร่วมเวลา-ข้ามพื้นที่ อันเป็นความถนัดของเบนเสมอมา ดังหนังสือเล่มหนึ่งของเขาที่ตั้งชื่อว่า The Spectre of Comparisons (1998) ซึ่ง 4 บทความในหนังสือเล่มนี้ก็นำมาจากหนังสือเล่มดังกล่าว

(บางส่วนจากคำนำสำนักพิมพ์)

Genres: Politics, Nonfiction

280 pages, Paperback

Published January 1, 2015

About the author

Benedict Richard O'Gorman Anderson was Aaron L. Binenkorb Professor Emeritus of International Studies, Government & Asian Studies at Cornell University, and is best known for his celebrated book Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism, first published in 1983. Anderson was born in Kunming, China, to James O'Gorman Anderson and Veronica Beatrice Bigham, and in 1941 the family moved to California. In 1957, Anderson received a Bachelor of Arts in Classics from Cambridge University, and he later earned a Ph.D. from Cornell's Department of Government, where he studied modern Indonesia under the guidance of George Kahin. He is the brother of historian Perry Anderson.

Reviews

[Pipat Tanmontong · Rating 5 out of 5]

หากจะให้อธิบาย ถึงลักษณะทางสังคมของไทย ไม่ว่าจะเป็น รูปแบบการปกครอง บทบาทและหน้าที่ของสถาบันทางสังคมหลักๆของประเทศ ลักษณะด้านประชากรศาสตร์ของรัฐไทย แล้วเพื่อนๆจะอธิบายออกมาว่าอย่างไร?

หลายคนอาจอธิบายว่า ประเทศไทยคือรัฐของชนชาติไทย มีรูปแบบการปกครองแบบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นพระประมุขเป็นต้น สถาบันกษัตริย์ของไทยอยู่เหนือการเมือง และเราสืบทอดความเป็นไทยมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย คนไทยใจดี เมืองไทยเป็นเมืองพุทธแต่เราให้อิสระผู้คนในการเลือกนับถือศาสนา บลา บลา ก้อว่ากันไป แต่หลักๆ คงไม่พ้นไปจากนี้เท่าไหร่

ในหนังสือ ศึกษารัฐไทย ย้อนสภาวะไทยศึกษา Benedict Anderson ได้บอกเราว่า นั่นเป็นการมองสยาม ในแบบที่ผู้ปกครองของรัฐตีกรอบไว้ให้ต่างหาก ครูเบ็นพาเราย้อนรอยประวัติศาสตร์ไปศึกษาความเป็นมาของการก่อร่างสร้างชาติไทยสมัยใหม่ ด้วยมุมมองแบบสากล ผ่านการเปรียบเทียบดูอีกสักที ทั้งเปรียบเทียบ ณ ห้วงเวลาเดียวกันใน 2 อาณาบริเวณ และ เปรียบเทียบในขอบข่ายพื้นที่เดียวกันแต่ต่างเวลา เพื่อให้เราได้มองสยามในแบบที่มันเป็นโดยไม่ต้องมองผ่านเลนส์ที่กรองสิ่งต่างๆที่ผู้ปกครองของรัฐอยากให้เราเห็นออกไป

หนังสือเล่มนี้ ทางสำนักพิมพ์ฟ้าเดียวกันได้ รวบรวมบทความและปาฐกถา ของ ครูเบ็น แล้วนำมาเรียบเรียงเป็นรูปเล่ม ก้าวข้ามผ่านกำแพงภาษา มาให้เราได้อ่านกัน

เป็นหนังสือที่เนื้อหาหนักแน่น จริงจัง แต่เปี่ยมล้นด้วยเมตตาจิตของผู้ถ่ายทอด ไม่มีศัพท์แสงเฉพาะทางของสาขาวิชาที่กีดกันเพื่อนๆในการเข้าถึง เป็นหนังสือที่ทรงอิทธิพลทางความคิด ที่เราอยากให้ทุกคนได้อ่าน เผื่อว่าการพารัฐสยามขอเราก้าวออกจากห้วงวิกฤติจะมีความเป็นไปได้มากกว่าเดิม