БАМ. Een reis van niets naar niets

by Jelle Brandt Corstius

Jelle Brandt Corstius is als achtjarige gefascineerd door de Grote Bosatlas. En dan vooral door de kaart van Siberië: die is bijna leeg. Hoe zou het zijn om daar te wonen? Wat doen ze daar? En wanneer mag hij erheen? Op diezelfde kaart ziet hij dat er wordt gewerkt aan een spoorlijn door die leegte, met de magische naam 'Bajkal-Amoer Magistrale'. De BAM.

Het duurt nog dertig jaar voor Jelle twee reisgenoten vindt die met hem op de bam willen springen: kunstenaar/charmeur Aldo en grafisch ontwerper/stoïcijn Fabian - drie rare Nederlanders die hier voor hun lol zitten, geen Rus die ze begrijpt.

Samen leggen ze 4287 kilometer af door een sterk veranderd - en ijskoud - Rusland. Terwijl de trein de taiga en de tijdzones door dendert, het drietal in gesprek gaat met Poetin-haters en -liefhebbers en met een man die zijn kachel stookt met de verzamelde werken van Lenin, kan Jelle zich alleen maar afvragen: waarom rijdt hier een trein? En waarom zit ik erin?

Genres: Nonfiction, Travel, Russia

135 pages, Paperback

First published October 10, 2019

About the author

Brandt Corstius volgde van 1990 tot 1996 het VWO aan het Amsterdams Lyceum en ging daarna voor een jaar naar het Elizabethtown College in Pennsylvania. Van 1997 tot 2003 studeerde hij geschiedenis en journalistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen. In Groningen was hij lid van A.S.V. Dizkartes.

Brandt Corstius was van 2002 tot 2005 redacteur voor Barend & Van Dorp. Hij woonde van 2005 tot 2010 in Moskou, waar hij correspondent was voor Trouw, De Standaard en mensenrechtenmagazine Wordt Vervolgd.

In 2009 maakte hij voor de VPRO de televisieserie Van Moskou tot Magadan, waarin Brandt Corstius in Rusland op zoek gaat naar thema's die het leven van de gewone Rus vandaag de dag domineren. In 2010 vervolgde hij zijn reportages in de serie Van Moskou tot Moermansk en in 2014 trok hij door de Kaukasus voor de serie De bergen achter Sotsji.

Brandt Corstius presenteerde in 2010 en 2011 het programma Zomergasten. Hij presenteert voor de VPRO de reportageserie Van Bihar tot Bangalore in acht afleveringen (2012-2013). Hij woont sinds 2010 in Amsterdam

Reviews

[Jeroen Schwartz · Rating 4 out of 5]

Een vervolg op 'As in tas' - een reisverslag vol nostalgie, zonder sentimenten - maar ook volstrekt iets anders. Ruwer, afstandelijker. En grappig. Ik heb hardop gelachen. Om Jelle en zijn reisgevolg, om de Russen - in al hun soorten en maten. Als ik een waaghals was, zou ik ook gaan treinen en stiekem wodka drinken - zonder te betalen -, geeuwen tijdens onnavolgbare rondleidingen, mijn wimpers laten bevriezen en zelfs misschien tegen alle principes in onbestemde aardappelbroodjes eten en hondenharensokken dragen. BAM is misschien niet het Gesammtkunstwerk geworden dat Brandt Corstius (niet) voor ogen stond, het is origineel, actueel en geestverruimend en piekfijn geschreven.

[Joanne · Rating 4 out of 5]

Zoals alle reisboeken van Brandt Corstius: eindeloos vermakelijk. En veel te dun. Voor iedereen die best eens een treinreis door Siberië zou willen maken.

Naast de kachel staat een jutezak met boeken. Viktor gooit een van de boeken de kachel in. Ik zie enkele delen van het volledige werk van Lenin.
'Ja, die hadden we allemaal vroeger. Nu hebben we er helemaal niks meer aan. Toen ook niet trouwens, nu ik erover nadenk. Hup, in de kachel!'

[Anneke de Bundel · Rating 3 out of 5]

Het boek is niet slecht geschreven maar ik had steeds het gevoel dat er nog iets moest gebeuren. Drie mannen trekken door Siberië en er gebeurt eigenlijk niets. De onderkop is wat dat betreft zeer toepasselijk.

[Froukje Veenstra · Rating 4 out of 5]

Met de dood van Navalny is mijn Rusland-fascinatie/afkeer/verwarring weer helemaal gesparked, de boeken van Jelle Brandt Corstius vind ik altijd heel erg leuk, grappig en boeiend

[Evelien Walravens · Rating 3 out of 5]

Ik las dit boek vannacht (ebook) omdat ik de slaap niet kon vatten. En dat was meteen ook wat me verbaasde; zo lang over iets dromen, drie pogingen moeten ondernemen voor het lukte en er dan maar zo'n dun boekje over schrijven, dat in een paar uur uit is...Het is echt een boekje dat over niets gaat. En dat had ik toch niet verwacht! Niet dat het slecht is, maar ik had er toch echt een enorm naslagwerk van gemaakt, compleet met fotoboek, schilderijententoonstelling en cd/usb met de opgenomen geluiden. Echt, ik vind dit een gemiste kans. Er had hier echt een heus kunstproject uit kunnen komen. Maar goed, wie ben ik, die dit berekoude avontuur in haar warme bedje ligt te lezen. Ik heb me wel vermaakt want ja, ik herkende natuurlijk wel weer van alles! De Sovjetunie is nog lang niet dood ;-)

[Freek Morren · Rating 5 out of 5]

Een beetje aan de korte kant. Maar alsof ik het zelf met Jelle heb meegemaakt.

[Sebastiaan · Rating 4 out of 5]

Een heel fijn boekje dat helemaal nergens heengaat, maar dat staat dan ook in de titel.

[Marcel Uljee · Rating 3 out of 5]

‘De enige zekerheid die je hebt, is dat er van je verwachtingen helemaal niets terecht zal komen. Maar er komt wel weer iets anders voor in de plaats , en dat kan ook mooi zijn. Niets is vanzelfsprekend, maar alles is mogelijk.’ (p. 42)

[Laetitia · Rating 5 out of 5]

I would have been surprised if I would not have loved this book. I adore the author's style and the topic fits perfectly within my field(s) of interest. It's a very quick read; I finished it within a day. As Brandt Corstius's other books, it made me laugh out loud throughout, and it, again, made me long for Russia. There's an interesting difference with his earlier books about Russia: Brandt Corstius still seems to (mostly) love the country, but he's not in love with it anymore. Putin's Russia can be a very ambivalent place, and the more pessimistic element of that 'trait' seems to take over Brandt Corstius's descriptions in this book. However, I would still like to go aboard the BAM. Who knows.

[Fabian · Rating 3 out of 5]

Tof verhaal maar ontstijgt het clichématige nauwelijks.

[Janneke · Rating 4 out of 5]

'De enige zekerheid die je hebt, is dat er van je verwachtingen helemaal niets terecht zal komen. Maar er komt wel weer iets anders voor in de plaats, en dat kan ook mooi zijn. Niets is vanzelfsprekend, maar alles is mogelijk.'

Ik houd enorm van de vertelstijl van Jelle Brandt Corstius. De prachtige anecdotes en treurige humor. En dan de fascinerende setting in Siberië. Had veel en veel langer mogen duren.

[Linda · Rating 2 out of 5]

Prima boekje voor tussendoor, zeker niet onprettig om te lezen, en biedt herkenning voor wie al eens in de regio heeft gereisd.

Desalniettemin heeft het boekje weinig om het lijf, zowel qua omvang als qua inhoud. Ondanks Brandt Cortius' jarenlange Ruslandervaringen blijven de notities klinken als observaties van een buitenstaander die, waarschijnlijk onbedoeld, de gebrekkige leefomstandigheden dikwijls romantiseert. Het boek verhaalt daardoor alleen van het avontuur van drie jolige vrienden die zich, met sponsors achter de hand en een vaag kunstproject voor ogen, laven aan de exotische gewoonten. Het is een reis van het 'ik', Brandt Corstius die op zoek is naar de jongen in zichzelf, die ten koste lijkt te gaan van reflecties op de moeilijkheden die zij tegenkomen betekent voor de dagelijkse realiteit inwoners aldaar. Het overstijgt het niveau van vakantiekiekjes daardoor nergens.

[Danny Jacobs · Rating 5 out of 5]

Twee jaar geleden nam Jelle Brandt Corstius de Baikal-Amoer-Magistrale (BAM), een trein die Siberië doorsnijdt en Tajsjet in Centraal-Rusland verbindt met Sovjetskaja Gavan aan de Golf van Tatarije. En... hij schreef er een vermakelijk reisverslag over met als titel BAM: Een reis van niets naar niets. Siberië loopt leeg, er is een grote kans dat de trein over twintig jaar niet meer. Ook door klimaatverandering: de trein rijdt over permafrost, wat door de opwarming van de aarde in blubber verandert. Dat is toch bizar; er zijn onder Stalin 20.000 dwangarbeiders voor die lijn gestorven. Jelle schrijft met heel humor, ook al is zijn pen soms wel eens in de vitriool gedopt. Jammer dat het boek zo kort is. Ik had er nog vele uren in kunnen verder lezen.

[Jonathan Groen · Rating 3 out of 5]

Interessant, kort boekje. Ik moet eerlijk toegeven, dat ik soms op youtube video’s opzoek over bijvoorbeeld nachttreinen in Japan. Eén van mijn favoriete Wes Anderson films is The Darjeeling Limited. Ik had al eerder van de BAM gehoord, maar dit wakkert mijn interesse wel een stuk meer aan.

Grotendeels van het boek speelt zich af in steden en dorpen die aan de BAM liggen. Niet per se op de trein zelf. Alhoewel al die gebeurtenissen wel interessant zijn, had ik misschien nog iets meer willen weten over wat er op de trein zelf gebeurde. Maar misschien gebeurt daar vrijwel niks en wordt het hartstikke saai om dat in detail uit te leggen.

[Jan Heeren · Rating 3 out of 5]

Eens werkte ik een uurtje in een fabriek in Moskou om geld te verzamelen voor de aanleg van de BAM. Niet dat ik er trots op ben maar de BAM heeft wel een plekje in mijn geheugen. Het boekje uit 1984 van Marius Broekmeijer over de BAM gaf de noodzakelijke feiten. Dus een boekje 35 jaar later moest ik wel lezen. Er veranderd niet zoveel in Rusland lijkt het, en het boekje leest als trein (sorry). Een wrede geschiedenis eigenlijk maar soms aanstekelijke humor. Een keer wil ik het zelf zien.

[Alicia · Rating 3 out of 5]

Provides some insight into the history of the Bam (an alternative to the Transsiberia Express) and its history, the way Russia treated its people (spoiler: not great) and how people live in these cold, deserted regions. Wouldn't recommend it unless you really love Russia or trains, but it's quite amusing.

[Hessel · Rating 2 out of 5]

Paar bladzijden gelezen om te kijken of het leuk zou zijn en toen in één keer helemaal uitgelezen, dus vermakelijk is het wel. Maar verder komt het over als een boekje dat er toch nog maar moest komen ook al was het originele project een beetje mislukt.

[Hannah · Rating 4 out of 5]

Hilarisch maar ook bij vlagen tragisch, zoals wanneer hij zegt dat hij zich niet kan voorstellen dat er kinderen opgroeien die alleen Rutte kennen als leider sinds hun geboorte, zoals in Rusland bij Putin.

[Sabine · Rating 4 out of 5]

Het is kort, het is luchtig, ik heb geen idee waarom precies het nou zo'n fijn boek is, maar een fijn boek is het. Met heer-lij-ke, droge humor. Jelle, ik hoop dat je blijft schrijven want iets van jouw hand lezen is altijd een feest.

[Niels Lodewijk · Rating 3 out of 5]

Rusland blijft fascinerend om over te lezen. Wel meer van Jelle Brandt Corstius gelezen en geluisterd. Beschrijft altijd heel beeldend en brengt interessante culture aspecten voor het voetlicht. Dit boekje an sich heeft weinig diepgang, maar kost je ook maar weinig tijd om te lezen.

[Brokigablad · Rating 4 out of 5]

Zoals altijd bij Jelle Brandt Corstius is het genieten van de absurditeit van de Russen en Rusland. Af en toe terecht ook wel wat toelichting over de pijnlijke geschiedenis. Niettemin blijft het vooral een grappig reisverhaal, in lijn met zijn vorige boeken over Rusland.

[Eline · Rating 4 out of 5]

Fijn reisverslag om te lezen. Hoewel ik zelf waarschijnlijk niet met de BAM zal reizen wil ik nog wel altijd een keer naar Rusland.

[Nicky · Rating 3 out of 5]

Grappig, wel kort

[Tom Van Hal · Rating 3 out of 5]

Zeer onderhoudend, wel een beetje dun boekje. Verhaal had wel wat uitgebreider verteld mogen worden.

[Anouk · Rating 4 out of 5]

Deze man kan gewoon ontzettend goed schrijven.

[Annie · Rating 4 out of 5]

Lees als een trein en is bovendien grappig. Leuk tussendoortje

[Geertje · Rating 4 out of 5]

Prima boekje voor een regenachtige zondagmiddag. Fijn om deze reis op afstand te kunnen maken

[Rkia · Rating 5 out of 5]

Kort, maar zeer krachtig verhaal. Jelle neemt je mee op de BAM alsof je naast hem in de coupe zit. In een paar uur uitgelezen.

[Annelies · Rating 5 out of 5]

Hilarisch

[Melissa · Rating 4 out of 5]

Lachen