Ankara Ekspresi

by Esat Mahmut Karakurt, İnan Kıraç (Foreword)

Paperback. 13,50 / 19,50 cm. In Turkish. 232 p. Edebiyatin ve özellikle romanin sevilmesinde ve genis kitlelere yayilmasinda büyük rolü olan Esat Mahmut Karakurt'un eserlerini Bilgi Yayinevi yeniden okurla bulusturuyor. Ankara Ekspresi'nde, Almanya'nin Ikinci Dünya Savasi sirasinda Türkiye'yi içten bir baskinla ele geçirme çabalari ve bu çabalar esnasinda gizli servisler arasindaki mücadeleler anlatilmaktadir

Genres: Turkish Literature

232 pages, Paperback

First published January 1, 1946

Reviews

[Cgcang · Rating 2 out of 5]

Şaşırtıcı ölçüde ilkel bir kitap bu.

Öncelikle, Esat Mahmut'un dili özel olarak çok kötü değil, yalnızca ucuz bir şiirsellik taşıyor. Bunun dışında iyi bir öykü ve kurguyla iyi bir kitap çıkarabilecek bir dil, ancak bu kitapta böyle bir amaç ve yönelim yok.

Anlatıcının sürekli okuyucunun elinden tutması, 'şimdi Ankara'yı görüyoruz' filan gibi ilginç tanımlar ve hatta bir noktada anlatıcının Türkler adına uzun bir kahramanlık tiradı atması ise ilginç ve bence ustalıksız bir yöntem. Başlarda bir romandan çok romanlaştırılmış bir senaryoyu anımsatan bu anlatım tekniği kısa sürede yorucu oluyor ve kitabın içine girmeyi güçleştiriyor. Gerçi, kitabın da içine girilesi bir öyküsü pek yok.

İkinci Dünya Savaşı yıllarında geçen bir Türk casus romanı, hele ki savaştan hemen sonra yazıldığı için kulağa çok iyi geliyor. Oysa kitap bu tanıma çok uymuyor. Kitabı bir casus romanı kılığına girmiş uluslararası bir erotik roman olarak nitelemek daha gerçekçi. Biraz abartarak denebilir ki bu bir casus romanı değil; İngiliz, Alman ve Türk casuslarının İstanbul ve Ankara'da bir araya gelip seviştiği bir roman.

Haberalma etkinlikleri, Almanların Türkiye'yi işgal etmek için giriştikleri işler, gizli bir Nazi işgal birliği, bunların tümü arkaplanda. Ön planda olan, gördüğü her kadınla sevişmek isteyen, hiçbir kadının erkeksi ve Türk çekiciliğine dayanamadığı Binbaşı Seyfi ve çok güzel Alman ajanı Hilda'nın kitap boyu ittire kaktıra okuyucuya sunulan aşkı. Binbaşı Seyfi'nin çok etkileyici casus ve çok etkileyici bir erkek olduğu sıklıkla vurgulanıyor. Öyle ki, kitabın başında İrma, ardından da Hilda kendi ülkelerini, yaşamlarını bir çırpıda çöpe atıp Binbaşı Seyfi'nin kollarında aşkı ve mutluluğu buluyor.

Neden? Kitap boyunca Seyfi bir haberalma görevlisi olarak etkileyici eylemlere mi imza atıyor, sıkışık durumlardan kıvrak bir zekayla mı kurtuluyor, savunma sanatlarını, ateşli silahları beceriyle kullanarak yurduna hizmet mi ediyor? Hayır. Seyfi durduğu yerde duruyor, kadınları hiçe sayan, erkeksi ve boş milliyetçi tavırlarıyla olan biteni izliyor ama herkesten daha erkeksi ve herkesten daha Türk olduğu için kendisi bir şey yapmasa da her sorun Seyfi'nin yararına çözümleniyor.

Örnek olarak, İstanbul'a çıkacak bir Alman birliğini baskınla durduruyorlar ve başlarında Alman casusu Hilda'nın olduğu anlaşılıyor. Kitap boyunca Alman askerlerinin Türk topraklarına ayak basmadan geri gönderilmesi gerekliliği konuşulurken (düşünün ki sizi işgal etmek için silahlı topluluklar geliyor, kıyıya çıkacakları sıra yakalıyorsunuz, tutuklamıyor, silahsızlandırmıyorsunuz, 'geri dönün gidin' diyorsunuz ve öylesine erkeksiniz ki hemen geri dönüp gidiyorlar) Seyfi Hilda'yı gemiye geri bindirmeyip alıkoyuyor ve sorguluyor. Hilda buna öfkeleniyor, bunun cezasını Seyfi'nin canıyla ödeyeceğini söylüyor. Sonra Seyfi başka bir şey karşılığında Hilda'yı özgür bırakıyor, Alman görevliler de kendilerine geri dönen Hilda'nın eline bir tabanca veriyor, gidip Seyfi'yi öldürmesini söylüyor. Hilda tabancasını alıp Seyfi'nin evine gidiyor, sonra oturup konuşmaya başlıyorlar (bir kadının bir erkekle yalnız kalmasındaki tüm suçun kadında olduğunu Hilda kendisi söylüyor bu arada). Konuştukça söz sözü açıyor, Hilda bir noktada tabancasını çekip Seyfi'yi vurmaya niyetlense de Seyfi çok erkek ve çok yakışıklı olduğu için tetiği çekemiyor. Sonra sevişiyorlar.

Şimdi, 1946 yılında yazılmış bir kitabı taşıdığı toplumsal söylem ve örneğin cinsiyetçiliği dolayısıyla bir noktaya dek yargılayabiliriz. Bundan sonrası anakronizmdir. Benzer sorunların yabancıların yazdığı kitaplarda da yoğun olarak bulunduğunu da not düşmeliyim. Buna karşın, özellikle cumhuriyet dönemi Türk yazınına biraz daha eğilmeye çalıştığım için roman tekniği bakımından da, dilin niteliği bakımından da oldukça nitelikli örnekler bulunduğunu, dolayısıyla kitabın tüm ilkelliğini yazıldığı döneme bağlayamayacağımızı söyleyebilirim. Dil, anlatım, roman tekniği ve işleyiş bakımından çok daha ileri örnekler bundan 30 yıl önce de veriliyordu.

Pek çok açıdan kitap bir onparalık romanı anımsatıyor. Oysa pek çok onparalık romandan bekleyeceğiniz heyecanı da edinmeniz güç. Yani bu bir kara roman değil, tam anlamıyla bir casusiye değil, bir polisiye değil, bir siyasi gerilim romanı değil, aslında gerilim romanı da değil. 4-5 tane tabanca içeren ucuz bir aşk romanı.

Elbette özellikle döneme ve yazın kuramına göre kitabı eleştirmek için bunlarda daha usta olmak gerekir, ikisinden de ne ölçüde anladığım tartışılır. Yine de bu notları düşmek istedim ki hem yazılma tarihi hem de içeriği bakımından ilgi çekici görünen bu kitabın görüşümce nerede konumlandığı anlaşılabilsin. Dönemi ve dönemin yapıtlarını daha çok okudukça bunu da daha doğru konumlandırmak olanaklı olacaktır.

[Rüçhan · Rating 4 out of 5]

Edebiyatımızda pek işlenmeyen bir dönemi, İkinci Dünya Savaşı yıllarını anlatan çok ilginç bir romandı. Karakurt'un uzun yıllar milletvekilliği yaptığını ve pek çok devlet sırrına haiz olduğunu gözönünden bulundurursak kitapta anlattığı savaş ve ajanlık fantezilerinin bir miktar gerçeklik payı olduğuna inanası geliyor insanın. Karakurt'un o ilginç yazım tarzı bu kitapta da aynı şekilde korunmuştu. Sanıyorum ki, okumadığım diğer tüm yapıtları da bu dille yazılmış olmalı.