حمید شاهنگیان از جمله هنرمندانی است که مدتی از سوی رییس وقت سازمان صدا وسیما، مسئولیت امور موسیقی رسانه ملی را به عهده گرفت و در شرایطی تاریخی حضور داشت که شاهد چالش های زیادی در این عرصه بود. فضایی که قطعاً دربرگیرنده خاطرات مهم و شنیدنی است و بخش هایی از آن در کتاب «برخیزید» ثبت شده است.
پرسشهایی بیجواب برای تاریخ جای خالی طبقه اجتماعی در روایت زندگی
یکی از موضوعات مغفول در اغلب زندگینامهها و خاطرات از این دست، مسئله طبقه اجتماعی و اقتصادی راوی است. اینکه گفته شود با دست خالی فلان کار انجام شده، کفایت نمیکند بلکه باید به این پرسش پاسخ داده شود چرا دیگران با دست خالی نتوانستند یا همچنان نمیتوانند کاری کنند؟ در واقع باید نداشتن دغدغههای اقتصادی را در زندگی افراد به خصوص در موضوعات فرهنگی در نظر گرفت. در زمانهای مانند دوران پهلوی که بسیاری درگیریهای معشیتی داشتند و سیر کردن شکمشان مسئله اصلیشان بوده، ذکر این موضوع، مسئله بسیار مهمی است و طبیعتا چنین افرادی فرصت فکر کردن و تولید فرهنگی نداشتهاند. در حالی که میبینیم بسیاری دیگر در همان زمانه دست به فعالیتهایی میزدند که از زمانه خود بسیار بالاتر بودهاند. قرار گرفتن در طبقات صنعتگر (راوی از نظر خانوادگی به این دسته تعلق دارد) یا بازاری و روحانی و به طور کلی طبقاتی که ساخت اقتصادیشان با طبقات فرودست متفاوتتر بوده، مسئله با اهمیتی است که اغلب گذرا از کنارشان عبور میشود و کسی به آنها توجهی ندارد. در واقع قرار داشتن در این طبقات موجب میشده فرد دغدغههای معیشتی و اقتصادیاش مرتفع شود و به فکر ایدههای بلندتر بیفتد. در واقع آنها از کف هرم «مازلو» بالاتر آمده بودند و نیازهای دیگرشان را جستجو میکردند. در حالی که دیگران که اغلب هم خاطرهای از آنها بازگو نمیشود در کف هرم، مشغول برطرف کردن نیازهای اولیهشان بودهاند. از این روست که در مرور خاطرات بسیاری از روشنفکران و فعالان فرهنگی این نکته وجود دارد که آنها دغدغههایی را دنبال میکردند که دیگران توانایی دنبال کردن آنها را نداشتند چون مشغول برطرف کردن نیازهای اولیه بودند. سیدحمید شاهنگیان هم در چنین موقعیتی است و البته قصد این نیست که زحمات و فعالیتهای او را زیر سوال ببریم ولی بهتر است همزمان که به خدمات او اشاره میشود به شرایطی که او در آن مشغول بوده نیز اشاره کنیم تا تصویری که ارائه میشود دقیقتر باشد و مخاطب بداند که چگونه میشود که اینگونه میشود تا دچار اشتباه و کجفهمی نشود.
کشکول! از نظر این قلم این یک کلمه بهترین توصیف برای کتاب «برخیزید» است. کتاب «برخیزید؛ خاطرات شفاهی سیدحمید شاهنگیان»از مجموعه سرودها و ترانههای انقلاب است که روحالله رشیدی تحقیق و تدوین آن را انجام داده است. گفتم «کشکول»، چون با وجود مقدمه محقق و تدوینگر کتاب درباره مسیری که برای رسیدن به برخی ابهامات و برطرف کردن آنها طی کرده اما سوالاتی همچنان وجود دارد که پاسخی برای آنها در دل متن وجود ندارد. گفتم «کشکول» چون خط روایی خاطرات منظم نیست و انسجام درونی ندارد و انگار همین که از کودکی به سمت جلو آمده کفایت میکرده در حالی که برخی از روایتها از نظر زمانی پس و پیش است و همین مسئله به کشکول شدن کتاب دامن زده است.
اصلیترین مسئله این است که چطور آقای شاهنگیان ملودیساز شدند؟ ما یک «ساز دهنی» در کتاب میبینیم ولی دیگر اثری از تجربه یا آموزش خاصی نمیبینیم و ایشان با همان تنها تکیهگاه موسیقایی، سرودهای جاودانهای ساختهاند. ملودیها از کجا تبدیل به سرود و آهنگ میشدند؟ اینکه او در سالهای بعد در رادیو خودش دست به کار میشود و آهنگ میسازد چگونه بوده و از کجا به چنین توانایی و مهارتی دست پیدا کردهاند؟ اینکه چون ذوقی در درونشان بوده عامل این اتفاق بوده یا اینکه واقعا چیز دیگری بوده که بازگو نشده یا فراموش شده بازگو شود؟ سوالاتی از این دست در مرور کتاب به چشم میآید که تیم تحقیق برایشان پاسخی از آقای شاهنگیان نگرفتهاند.
در سالگرد روزهای سرشار از شور و شعور منتهی به کشتار #هفده_شهریور، کتاب «برخیزید» را خواندم: #خاطرات #سید_حمید_شاهنگیان #آهنگساز و #شاعر بسیاری از #سرودهای_انقلابی
از مجموعه #تاریخ_شفاهی #جبهه_فرهنگی_انقلاب_اسلامی کاری از نشر #راه_یار ۲۰۸ ص
تدوین #روحالله_رشیدی خوب و خواندنی بود.
خاطرات او در دوران مبارزات دانشجویی #خارج کشور، فعالیت در #سپاه، #سینمای_انقلاب، #مرکز_موسیقی، #رایزنی در #هند و... هم آموزنده بود؛ به ویژه فعالیتهای آتش به اختیار ۵۷ تا ۶۰
حمید شاهنگیان، کسی بوده که در سرودن، آهنگساز و ضبط و تولید خیلی از سرودهای معروف انقلاب مثل خمینی ای امام، برخیزید و... فعالیت داشته و خاطرات جذابی درباره این سرودها داره بعد از انقلاب هم همچنان حضور موثر داشتن کتاب برخیزید، روایت صادقانه و بی شیله پیله از زبان آقای شاهنگیان است که از دوره کودکی شون شروع میشه تا برسه به انقلاب و بعدش