Hallo witte scholen

by Anousha Nzume

Na de bestseller Hallo witte mensen komt Anousha Nzume met een tweede boek over een belangrijk maatschappelijk thema: racisme in het onderwijs. Hoe kan het dat kinderen met een migratieachtergrond structureel een lager schooladvies krijgen? Niet alleen klasse, maar ook afkomst blijkt vaker dan we willen toegeven een doorslaggevende rol te spelen. Op eigen en gevatte wijze gaat Nzume op onderzoek uit en steekt haar licht op bij wetenschappers, professionals, ouders en kinderen.

Daarbij put Nzume uit persoonlijke ervaringen als leerling van kleur en als moeder van schoolgaande kinderen van kleur. Hallo witte scholen is een noodzakelijk boek voor iedereen die werkzaam is in het onderwijs, voor beleidsmakers die dagelijks vanachter hun bureau de toekomst van duizenden kinderen bepalen en voor ouders die wegwijs proberen te worden in de zoektocht naar de juiste school voor hun kind.

Genres: Education, Activism

160 pages, Paperback

First published November 2, 2023

About the author

Anousha heeft een Russische moeder, een Kameroense vader en komt uit een revolutionair nest. Dat is ook aan haar CV te zien. Ze groeide op in Amsterdam en is daar opgeleid aan de Hogeschool voor de Kunsten (kleinkunstacademie). Ze speelt, schrijft en presenteert al ruim twintig jaar en treedt op in diverse media.
Naast haar ijzersterke optredens op tv en demonstraties schreef zij haar tweede boek 'Hallo Witte Mensen' (Een humoristisch 'antropologisch onderzoek naar de inheemse Nederlanders' en hun witte fragiliteit) wat de nodige stof heeft doen opwaaien.
Daarnaast schittert ze regelmatig ook op het toneel.
In 2008 en 2009 presenteerde Anousha samen met Clark Accord de Talkshow Nieuw Amsterdam Praat. Ook maakte ze in 2009 Just Like U, een documentaire waarin elf jongeren hun verhaal doen over seks, liefde en wat zij daarvan vinden, en richtte zij Black Ink op. Geïnspireerd door Women Inc. was Black Ink een live talkshow in Pakhuis de Zwijger waarin 'zwarte' issues centraal stonden. Het boek De Mama Match, met Tanja Jess verscheen mei 2014. Tussen 2010 tot 2013 stond Anousha in de theaters met de Koningin van Paramaribo, met de hit-voorstelling Hormonologen en met Opvliegers, een voorstelling samen met Antje Monteiro, Hymke de Vries en Anne-Mieke Ruyten. Ze speelde ook in de series Nieuwe Buren en Meiden van de Herengracht. Regelmatig schuift ze aan als columnist 'Druktemaker' bij het radioprogramma 'De Nieuws BV. Daarnaast heeft Daarnaast heeft Anousha samen met Ebissé Rouw en Mariam El Maslouhi podcast Dipsaus opgericht: dé tweewekelijkse podcast door en voor vrouwen van kleur en iedereen die geïnteresseerd is in een ander geluid.

Reviews

[Julia · Rating 3 out of 5]

Weet eigenlijk niet hoeveel sterren ik moet geven… Ik vond het geen prettig boek, heel rommelig en de persoonlijke toon in het boek had wat mij betreft beter gewerkt in een strakkere structuur. (Full disclosure: ik heb op 2/3 van het boek meer scannend gelezen) De eindbrief op de laatste pagina’s was een goed einde. Laat het duidelijk zijn: ons onderwijssysteem (scholen + lesmateriaal etc) is racist en classist. Dat absoluut. Lees hier graag nog andere boeken over.

[Nina · Rating 5 out of 5]

Heel goed om jezelf te confronteren met hoe het onderwijs nú in 'ons tolerante Nederland' is. Hier en daar zocht ik in tijdens het lezen wel naar een uitgebreidere onderbouwing of algemene analyse van de intersectie van klasse en kleur, maar toch 5 sterren omdat het wel heel toegankelijk geschreven is & je aan het denken zet

[Sarah · Rating 4 out of 5]

Ik kan de vinger er niet precies op leggen maar ik vond de gekozen opzet/vorm soms wat rommelig aan doen. Maar: belangrijke boodschap waar we met z'n allen mee aan de slag moeten en wel nu.

[Nina · Rating 4 out of 5]

Een goed boek voor wie denkt dat onderwijs ongelijkheid alleen te maken heeft met klasse, en er in ons onderwijs geen racisme zit. Het zijn de verhalen waarvan elke Nederlander van kleur weet dat ze bestaan, maar vaak weggewuifd worden in debatten en onderzoek. Daarmee is het een belangrijke aanvulling op bijvoorbeeld de serie Klassen of het boek van Milio van de Kamp, waarin vooral klassenongelijkheid belicht wordt. Zowel de grote lijnen als veel specifieke alinea’s bevatten sterke onderdelen waarvan het goed is dat het eens gezegd wordt.

Helaas is de onderbouwing vaak erg rommelig en soms inconsistent. Ook sluiten de persoonlijke verhalen, vooral die over Nzume zelf, ook niet altijd goed aan bij de beschreven structuren, waardoor het verwarrend wordt. Tot slot had ik op basis van de titel gehoopt op een meer inhoudelijke analyse van de intersectie tussen klasse en kleur, maar die miste ik. Racisme kwam duidelijk naar voren, maar de rol van klasse hierin werd niet overtuigend neergezet.

[Jelle Leeuw · Rating 2 out of 5]

In het algemeen worden er hele zorgelijke punten aangestipt wat betreft het duidelijk aanwezige racisme in het onderwijs. De auteur is zelf slachtoffer van dit institutionele racisme en komt hier veelvuldig op terug. Tijdens het lezen heb ik me hierbij echter meermaals gestoord aan het anekdotische bewijs dat werd geleverd om bepaalde punten te onderstrepen/kracht bij te zetten. Met name twee leerkrachten uit het verleden van de auteur krijgen het zwaar te verduren zonder dat dit geverifieerd is en zonder kans op weerwoord.

Daarnaast lijken een aantal stellige beweringen over de inhoud van het Nederlandse onderwijs verouderd te zijn, waardoor ik als lezer het idee krijg dat de auteur een ouderwets beeld van het onderwijs als huidige waarheid tracht weer te geven.

Anderzijds eindigt het boek zeer krachtig. De auteur heeft haar netwerk gevraagd om hun eigen (racistische) ervaringen uit hun onderwijs te delen. Dit komt het boek, dat toch meer leest als een razend gedachtespinselbetoog, ten goede.

[Floortje Van Overbeek · Rating 4 out of 5]

Dat er sprake is van institutioneel racisme in het onderwijs moge duidelijk zijn. Dat leerlingen (soms onbedoeld) beschadigd raken en geremd in hun ontwikkeling door racisme, onderadvisering, gebrek aan kennis, discriminatie bij stages etc kan en mag niet, maar gebeurt helaas wel. De voorbeelden en emoties in het boek waren aangrijpend en in zulke aantallen aanwezig dat het niet om uitzonderingen kan gaan. Ik hoop dat dit boek zal leiden tot een praktisch handboek voor onderwijsland met degelijk onderbouwingen bij de standpunten, bewustwording bij docenten, verbeterde methodes, betere lerarenopleidingen, beter onderwijsbeleid en vooral tot meer leerlingen die hun potentie kunnen waarmaken omdat de docent, de school en de samenleving in ze gelooft.

[Petra · Rating 4 out of 5]

Hallo witte scholen is een 'vervolg' op hallo witte mensen wat je prima los van elkaar kunt lezen. Dit keer met het thema: racisme in het onderwijs. Hoe kan het dat kinderen met een migratieachtergrond structureel een lager schooladvies krijgen? Nzume schrijft over eigen ervaringen (als dochter van een Russische vrouw en een vader uit Kameroen, en nu ze zelf moeder is), over ervaringen van bekenden, maar ook over schoolboeken, testuitslagen etc..

Het boek is een aanklacht, niet naar ons als witte mensen, maar wel naar het systeem wat we kennen en waaruit we redeneren. Tegelijkertijd leest het als een trein, wellicht juist ook door de persoonlijke ervaringen, waar 'theorie' en/of geschiedenis in verweven zijn. Daarmee geeft Nzume niet alleen een persoonlijk inkijkje, maar ook een introductie in hoe verweven racisme in ons onderwijs zit. En hoe 'normaal' racisme kan lijken, want als je daar zelf weinig mee te maken hebt zal je niet meteen inzien dat in een verzonnen Aziatische taal zingen racistisch is (hanky panky shanghai). Goed om dit boek te lezen en dat mee te nemen in hoe je naar de wereld kijkt en met elkaar om gaat, zowel voor beleidsmakers, als docenten, maar vooral ook als mensen onderling.

[Rui Jun · Rating 5 out of 5]

❤️ geweldig boek, eindelijk! Bedankt voor het schrijven. Heel veel liefde 🥰

[Lisa · Rating 1 out of 5]

Anousha Nzume is een kind van een hoogopgeleid stel, opgegroeid in Moskou, Parijs en Amsterdam, en grootgebracht door twee blanke ouders. Ze ging als kind op vakantie naar resorts, is gaan studeren in New York, is inmiddels getrouwd met een blanke, mannelijke medisch specialist, en is woonachtig in een onbetaalbare wijk in Amsterdam. Terwijl ze haar kinderen naar de witste school heeft gestuurd, nota bene middels een schaduwlijst, praat ze vol lof over het communisme, mekkert geheel conform de huidige Zeitgeist over "cis mannen", en zeikt vervolgens Nederland en de rest van de Westerse wereld af. Daarmee is ze feite niets anders dan een white saviour met een donkere tint.

Wat opvalt is dat Nzume schrijft over Zwarte, Bruine en witte mensen. Ja, wit zonder hoofdletter. Dat staat mij een beetje tegen. Het is net alsof zij haar eigen "witte" kant (de Russische moeder én de Nederlandse stiefvader die haar grootbracht) niet kan of wil omarmen. Ze praat vol trots over haar intelligente ouders, interessante discussies thuis, een huis vol kranten en boeken, weekenden gevuld met museumbezoeken, en over de liefde die ze kreeg van haar ouders, en ziet daarbij niet in dat dát ook een kruiwagen is naar succes. Het feit alleen al dat ze er vanuit gaat dat ouders helpen met huiswerk en allemaal willen dat hun kind slaagt in het leven getuigt al van een privilege dat ik, ondanks mijn bleke huid, nooit heb mogen genieten. Het is zo makkelijk om te denken vanuit kleur, terwijl de witte werkelijkheid minstens zo hard kan zijn.

Inhoudelijk klopt er ook niet veel van het relaas. De termen "high brow" en "low brow" hebben niets te maken met etniciteit, maar met het schoonheidsideaal van de 19e eeuw. Blanke mensen met Neanderthal genen hebben lage wenkbrauwen, en die genen komen juist zélden voor bij Afrikaanse mensen. VVE is niet alleen voor achterstandskinderen: op het roomblanke kinderdagverblijf van onze zoon kwamen er 's ochtends simpelweg kinderen bij voor het vve/peuterspeelzaal gedeelte. Oudhollands Potenrammen wordt voornamelijk bedreven door Noord-Afrikaanse mannen, en reformatorische kinderen hebben net zo veel last van stigmatisering als islamitische kinderen. Er ís wel degelijk wat aan te merken op kinderen van VIJF die mee doen met de Ramadan en meisjes die weigeren te gymmen omdat ze denken dat dat niet mag van Allah.

Ik ben dankbaar dat mijn zoon hier op mag groeien en niet in een land waar zijn andere voorouders vandaan komen (Iran, India, Indonesië, China, Aruba en Italië). Ik ben blij dat hij zich thuis voelt op zijn zwaar gesubsidieerde gekleurde school tussen kinderen die ook een mengelmoesje zijn Een school met voor elke klas van 20 kinderen naast elke docent twee onderwijsassistenten, waar 60% van de docenten man is, met schoolzwemmen (om te voorkomen dat er in Nederland nog meer allochtone kinderen verdrinken), en het hele jaar door gratis naschoolse activiteiten. De eigen bijdrage is €50,=/jaar.

Het probleem wat Nzume schetst klinkt als een Amsterdam-probleem waar voornamelijk salonsocialisten last van hebben.

[Amy van Klaveren · Rating 4 out of 5]

3,5

Als witte docent in het voortgezet onderwijs weet ik niet of het een soort witte defensieve houding is, maar met sommige onderdelen in het boek kon ik het echt niet eens zijn. Uitsluitend Nederlands praten in een klaslokaal, op een leeftijd waar kinderen juist de taal supersnel oppakken en ze dit langere periodes in schakelklassen en NT2-begeleiding bespaard kan worden, iets waar Nzume zelf ook kritisch op is, ik zie daar weinig problemen mee. Of is het de manier waarop het wordt gecommuniceerd/verwacht? Er is geen tegengeluid, geen mogelijkheid tot uitleg waarom dit van deze kinderen wordt verwacht.

Verder las ik teveel anekdotes, zonder bronnen. Ja, terecht, witte mensen willen bewijs van racisme om het te geloven (p. 122), maar van-horen-zeggen werkt nauwelijks overtuigend. Een zeer gedetailleerde nare herinnering van een meisje van vijf kan naar mijn mening beter verpakt worden in een hypothetisch (en realistischer) scenario, en wat dat met de lezer doet.

Pas in het laatste hoofdstuk vond ik wat ik zocht: adviezen, geruststelling, persoonlijke verhalen die wél realistisch beschreven werden (en herkenbaar waren). We maken nu eenmaal deel uit van een systeem, maar wel een waar we verandering in kunnen brengen, en dat begint bij onszelf. Meer aandacht besteden aan de achtergrond van leerlingen, minder snel aannames doen en meer vragen. Dus toch blij dat ik het heb gelezen.

[Marleen · Rating 3 out of 5]

Een interessant boek over een relevant probleem. Sommige passages, bijvoorbeeld over de onderadvisering, zijn heel overtuigend. Andere passages niet, bijvoorbeeld over de voorscholen. Het kan zijn dat dit niet overal hetzelfde geregeld is maar het negatieve beeld van de voorscholen herken ik absoluut niet. De voorschool wordt hier aangeboden aan kinderen die anders tot hun 4e jaar bij hun ouders thuis zouden zitten, en daarbij zitten ze samen met de kinderen van de kinderopvang, dus het is voor kinderen juist een kans om met elkaar in contact te komen en zo hun Nederlands te verbeteren. Ook over taalscholen is ze kritisch, terwijl ik vooral zie hoe lastig het is voor deze kinderen om mee te komen op school, zelfs na zo'n stoomcursus. Taal ís gewoon belangrijk, en uiteraard is meertaligheid ook een verrijking, en op een gegeven moment heb je gewoon een leeftijd waarbij je het niet meer 'vanzelf' leert door leeftijdsgenoten. Ik twijfel ook een beetje over het advies om een irritante mondige ouder te zijn, maar waarschijnlijk komt dat voort uit m'n neiging om conflicten te vermijden en is dat een broodnodig advies.

O ja, en ik wil graag een roman over Shira.

[Anita · Rating 5 out of 5]

Als docent is dit een pijnlijk boek om te lezen. Je denkt je best te doen om alle leerlingen alle mogelijke kansen te geven. En toch geeft het onderwijssysteem waarin je werkt niet aan elk kind dezelfde kansen. Docenten zijn onderdeel en product van de samenleving en het systeem waarin we leven. Bij het lezen van dit boek dacht ik regelmatig 'nee, dat kan toch niet, dat zal een docent toch niet gezegd hebben'. Maar het wordt gezegd. En er wordt gehandeld een manier die het ene kind meer kansen biedt dan het andere kind. Met goede bedoelingen worden kinderen kansen ontnomen.

Anousha Nzume geeft docenten het volgende mee:
Luister naar de kinderen en luister naar de ouders. Reageer niet met de onderbuik, maar vraag je elke dag af: wat ga ik vandaag doen om het ongelijkwaardige onderwijssysteem te ontmantelen? ... Je hebt dit vak gekozen omdat je iets te zeggen hebt, omdat je een groot hart hebt. Durf naar dat hart te luisteren. ... Mijn wens is dat jullie je bij elke twijfel juist extra gaan inzetten voor 'ja' in plaats van 'doe maar voorzichtig'.

[Jen Knuchel · Rating 5 out of 5]

Iedereen (in het onderwijs) zou dit moeten lezen! Ik ben er doorheen gevlogen.

"Wat krijg je als je alle als taalzwak beoordeelde kinderen op dezelfde plek zet? We houden kinderen die minder Nederlands spreken ver weg van kinderen die meer Nederlamds spreken. Op deze manier wordt een lange lijn aan sociale en etnische segregatie in gang gezet die doorloopt tot het hoger onderwijs, de arbeidsmarkt, de woningsmarkt et cetera. Allemaal onder het mom van goedbedoeld beleid. Segregatie vanaf de wieg."

En

"Julian uit Londen is tweetalig, Jeliza uit Oranjestad heeft een taalachterstand. Uit alle onderzoeken blijkt al ja-haaaaren dat juist het versterken van de moedertaal (en dus ook als die moedertaal pidgin Engels is) positief bijdraagt aan de leerprestatie van de leerling."

[Inaas Slimi · Rating 4 out of 5]

Een boek wat mijn ervaring in "witte" scholen beschrijft door een combinatie van onderzoek gebaseerd op empirische wetenschap en kwantitatieve data is compleet nieuw voor mij en heeft mij dieper doen reflecteren op mijn schooltijd. En hoe die ervaring heeft doorgewerkt in mijn leven erna en tot op de dag van vandaag (en waarom ik mij ook steeds verder, bewust en onbewust, heb gedistancieerd van Nederland). Een enorm waardevolle bijdrage met een belangrijke boodschap aan beleidsmakers, leraren, ouders van kinderen en kinderen zelf. In tijden van ongekende xenophobia en ontmenselijking in Nederland, maar ook zeker daarbuiten, is het lezen van dit boek een must. Ook als "wit" persoon, eigenlijk vooral als "wit" persoon. Volgend boek is Witte Onschuld van Gloria Wekker.

[Corno De · Rating 5 out of 5]

Het is voor witte mensen nauwelijks voor te stellen waar niet witte mensen in de Nederlandse maatschappij mee te maken krijgen. Tijdens het lezen van 'Hallo witte scholen' hoopte ik steeds dat het overdreven was of wel mee zou vallen. Ik zocht naar argumenten om Anousha Nzume haar stellingen onderuit te halen. Maar het slaat nergens op om de persoonlijke ervaringen van haar en haar vele kennissen ter discussie te stellen. Er is nog veel werk dat verzet moet worden om van het onderwijs de grote gelijkmaker te maken die het al zo lang pretendeert te zijn.

[Rachel Castermans · Rating 3 out of 5]

Als kind van onderwijzers, als moeder van Bruine kinderen en als ex-vrouw van een Zwarte man niet heel veel nieuws geleerd maar zeker een aanrader voor Witte mensen die denken dat er geen racisme is in Nederland. Lees en huiver.

Tegelijkertijd erger ik me (als WO witte vrouw) aan de nadruk op hoger opgeleiden. Kies voor praktische n theoretisch opleiden als benamingen. Dat zou het verhaal sterker maken. Boek aan sich zou geholpen zijn met een sterke redacteur die minder ik-boodschappen af zou geven.

[Lauri van Oosterom · Rating 4 out of 5]

Erg goed boek, met duidelijke maar tenenkrommende voorbeelden. Ik heb zelf ook op een 'witte' school gezeten, waar we inderdaad met verjaardagen 'Hanky Panky Shanghai' zongen. Bizar om daar nu op terug te kijken.

Ik vond het boek soms wel een beetje rommelig, waardoor ik wat informatie en diepgang miste. Maar alsnog denk ik dat dit essentieel leesvoer is voor iedereen die in het onderwijs werkt, of daarbuiten. Want we (vooral witte mensen dan) kunnen én moeten nog heel veel leren.

[Imre Te Velde]

DNF - Ik weet niet wat het was maar ik kon er niet doorheen komen. Haar eerdere boek ‘Hallo witte mensen’ heb ik 4 sterren geschreven maar op de een of andere manier vond ik dit niet fijn geschreven.

Ga het later zeker nog eens proberen want als juf klinkt dit echt als een boek voor mij.

[Hannah · Rating 4 out of 5]

Een heldere introductie in racisme en klassicisme in het onderwijs. Zou het zeker aanraden voor mensen die zich hier voor het eerst in willen verdiepen en de argumenten op een rijtje willen krijgen. Wel was het hier en daar wat oppervlakkig en viel het af en toe in herhaling.

[Kirsten Thijssen · Rating 4 out of 5]

❤️

[Esther · Rating 3 out of 5]

Qua stijl hmmm, maar de inhoud is heftig vooral de voorbeelden achterin raken me.

[Else Rozema · Rating 4 out of 5]

Goed verwoord wat er nog veel te veel aanwezig is aan vooroordelen naar kinderen met een kleur. En de impact die dat heeft op hun toekomst. Ik werd er niet vrolijk van eerlijk gezegd

[Elske · Rating 4 out of 5]

Geërgerd aan de schrijfstijl en met name de toon (ehm, tone policing-alert...), maar de inhoudelijke boodschap is minstens 5 sterren waard. Kleine irritatie-aftrek in rekening gebracht dus.

[Gusta · Rating 4 out of 5]

Heel verhelderend zoals ook ‘Hallo witte mensen’. Iedereen zou het moeten lezen!