Toen haar moeder overleed, dacht Lisanne van Sadelhoff (1989) als een typisch kind van haar generatie: er is vast wel een handboek met een helder stappenplan waardoor ik rouwen snel van mijn to-do-list kan schrappen. Guess what: dat was er niet. Wat er wel was: vrienden die zich prompt tot rouwdeskundigen ontpopten en haar liefdevol bombardeerden met wijsheden en clichés. Soms moest ze walgen van wat ze zeiden ("Gelukkig heb je de herinneringen nog'), of was het simpelweg te pijnlijk ("Ik hoop dat je moeder rustig is gestorven' NEE!!!), een andere keer hielp zo'n opmerking haar juist de dag door te komen ("Je moeder is elke traan waard'). Het cliché dat Van Sadelhoff kan onderschrijven: "Elk rouwproces is uniek'. Je bent jong en je rouwt wat is daarom geen handleiding, maar een goudeerlijk boek dat pijnlijk duidelijk maakt dat alles beter is dan zwijgen.
4.2* - Of je nu net zelf, zoals de auteur, iemand dierbaar bent verloren of je iemand kent die recent iemand dierbaar is verloren.... gewoon lezen! Boek geeft een eerlijk beeld over rouwen en toont hoe je er kunt zijn voor mensen die rouwen.
Als dochter zonder moeder zocht ik 7 jaar geleden ook naar een handboek over rouwen. Ik vond het niet. Ook al rouwt iedereen anders, ik ben blij dat Lisanne van Sadelhoff dit boek geschreven heeft. Geen handboek, wel een ‘feest’ van herkenning.
Wat een prachtig boek. Zo rauw, en eerlijk, en pijnlijk herkenbaar. Het hele boek voelt een beetje als een warme knuffel. Dankjewel dat ik dit boek mocht lenen Mama, was een goed idee <3
“Als een gezin. Incompleet, dat zeker, dat altijd, maar niet meer zo de weg kwijt … Verdriet gaat niet weg, maar het raakt op de achtergrond wanneer je hoofd en je hart nieuwe herinneringen en ervaringen krijgen … Zolang ik rouw, heb ik lief.”
Heel aandoenlijk hoe Lisanne erin slaagt om ons allen bewust te maken van de cliché-zinnen die we allen gebruiken om de wonde snel te bedekken bij verlies. Veel mooier is om de wonde te laten bestaan en naast diegene die verliest te blijven staan.
Nog een kleine aanvulling op het lijstje van mooie alternatieven die ze aanhaalt: ‘Voor elke traan een kus.’
Een biografische bijbel voor me. Nooit eerder heb ik zoveel met potlood onderstreept. Sommige zinnen zijn zo concreet en voelbaar dat ik tijdens het lezen de tissues erbij moest pakken. Oprechte herkenning vanuit het gemis van een ouder.
Ik raad het iedereen aan om te lezen, ook voor mensen die nog geen direct verlies hebben meegemaakt. Dit schetst een realistische weergave van waar iemand doorheen gaat. Bewustwording, acceptatie en incassering.
"Rouw is in staat om je op te slokken op momenten dat je het niet verwacht. Het enige wat je kan doen, is je laten opslokken. Dan laat de rouw je vanzelf wel weer een keertje los. Eventjes. En dat eventjes wordt een steeds langere ‘eventjes’."
Alhoewel rouwen een zeer persoonlijk en individueel proces is, ben ik er toch van overtuigt dat dit boek een warm dekentje kan bieden voor iedereen die ooit al het overlijden van een ouder heeft moeten trotseren. Ontzettend mooi en luchtig geschreven zonder doekjes te winden rondom de pijn en het ruwe verdriet dat gepaard gaan met verlies ... grote aanrader!
Bloedeerlijk, rauw, emotioneel en hilarisch tegelijk.
Wat een mooi geschreven, prachtig boek. Zeer herkenbaar voor lotgenoten. Het is een verademing om je eigen gedachten en gevoelens op papier te lezen in andermans woorden. Het feit dat je niet alleen bent met soortgelijke gedachten.
Ik kan niet wachten om meer te lezen van deze schrijfster.
“Ik neem mijn verdriet mee, onder mijn arm, welke vorm het ook in de toekomst zal aannemen. Ik zal altijd om mijn moeder blijven rouwen. Zolang ik rouw, heb ik lief.”
This entire review has been hidden because of spoilers.
Een boek wat lastig te beoordelen is, zo'n persoonlijk verhaal. Geen boek met adviezen, maar een boek met een eigen ervaring waar je je in kunt herkennen (of niet). Mooi om te lezen, en kan zeker behulpzaam zijn in een soortgelijke situatie.
Qua schrijfstijl, structuur en opbouw kan ik ervan genieten. Het verwerkt mooie clichés in de titels van de hoofdstukken en het geeft aan de ene kant een mooie inkijk in iemands rouwproces. Vooral het begin, tot en met de dood van haar moeder, vind ik het erg goed geschreven en neemt ze me “mee”.
Het is lastig om iemands verhaal, iemands emoties en iemands gevoel dat is neergepend, af te kraken. Ze heeft ook niet beweerd iets anders te hebben geschreven.
Ik las dat mensen het een rauw verhalen vinden, ik vind het vooral pijnlijk. Ik schipper in tussen begrip voor het gevoel wat de hoofdpersoon heeft als ze het lastig heeft met haar vrienden die door gaan, haar vriend die het uitmaakt, het werk erbij, en tussen plaatselijke schaamte. Ik ben van dezelfde generatie als de hoofdpersoon. Zijn we zo sterk geïndividualiseerd van elkaar dat rouw moet worden afgekocht?
Dat we een psycholoog inschakelen, omdat we anders niet meekomen met de rest? Dat de dokter ons met een pammetje in slaap moet wiegen? Moet iemand daadwerkelijk een persoonlijk verhaal delen op de socials om geld op te halen voor een goed doel? Is die 1620 euro gegeven zodat mensen zich misschien minder schuldig voelen dat zij niet iemand hebben verloren? Moeten we meteen een boek schrijven over onze persoonlijke rouwervaring? Hoe je elkaar kutkind noemt in je familie en het over spermavisjes hebt? Waarom google ik over een boek dat gaat over rouw, in plaats van dat ik hierover met mensen práát?
Dit is een mooi boek voor mensen die op zoek zijn naar een persoonlijk verhaal. Niet voor mensen die naar aanleiding van haar prachtige columns op iets soortgelijks hadden gerekend.
3,5 ster voor Je bent jong en je rouwt wat. Mooi persoonlijk boek van Lisanne van Sadelhoff over haar moeder die overlijdt en alles wat daarop volgt. Het boek is rauw en persoonlijk en ze spaart zichzelf niet. Dat maakt het voor de lezer herkenbaar, ook al heeft die misschien zelf een andere verlieservaring. Ik vond het ook mooi om Lisanne te spreken en met haar van gedachten te wisselen over wat rouw met je doet.
Lisanne schrijft op een kwetsbare manier over wat het verlies van haar moeder allemaal losmaakte bij haar zelf, maar ook hoe haar omgeving daar (op een soms goede, op een soms verkeerde manier) mee om ging. Het boek laat zien hoe complex rouw is, hoe uniek elk rouwproces is en dat rouw geen eindpunt heeft. Wel merk je dat het boek in 4 maanden geschreven is en dat merk je wel. Het is een persoonlijk verhaal naast het beschrijvende deel mistte ik soms de verdieping en de reflectie op alle gebeurtenissen.
Kerncitaat aan het einde van het boek: "Verdriet gaat niet weg, maar het raakt op de achtergrond wanneer je hoofd en je hart nieuwe herinneringen en ervaringen krijgen. Het is echt zo: de scherpe randjes gaan ervanaf. Iedereen krijgt zijn portie, vroeg of laat. Het gaat er niet om wat er op je bordje komt, het gaat erom hoe je dat met volle bordje omgaat. Ik hoefde het verdriet om mijn moeder ook niet langer op te lossen, zoals ik liefdesverdriet altijd had willen oplossen, zoals ik mijn carrière altijd had willen regelen, zoals ik altijd mijn hele leven had willen regisseren. Ik neem mijn verdriet mee, onder mijn arm, welke vorm het ook in de toekomst zal aannemen.
Ik zal altijd om mijn moeder blijven rouwen. Zolang ik rouw, heb ik lief." (p. 314)
Dit boek werd mij aangeraden op een instagram account @VerliesKunst. Dit boek komt zo dichtbij mijn huidige realiteit, dat ik zo af en toe even moest stoppen met lezen.
Het boek gaat over Lisanne die vertelt over het verlies en verliezen van haar moeder. Over voorrouw, omdat er kanker was ontdekt. Over de pijn dat haar moeder gestorven was en de pijn die ze ervaarde door de gelukkigheid in andermans leven. Dat alle clichés waarheid worden; je kan het een plekje geven en tijd heelt alle wonden. Maar ook dat elke traan het waard was en verdriet de hoogste vorm van liefde is. Lisanne geeft een kijkje in haar rouwproces, op een manier dat het voelt alsof je er van mag leren.
Ik zit nu in die voorrouw, dat proces. Het leek wel alsof er constant een spiegel voor mijn gezicht werd gehouden. Maar het gekke was, niet alleen voor de rol van dochter waarbij haar moeder ziek is. Maar ook voor de rol van iemand waarbij een vriend een ouder al was verloren! Dat ik niet kan bepalen hoe lang een ander rouwt. Dat iemand de ene keer een schouder wilt en de andere keer de ruimte om niks te hoeven zeggen. Dit boek moet je lezen. Niet alleen als je zelf een dierbare gaat verliezen of al hebt verloren. Iedereen moet dit lezen, want iedereen aan aanknopingspunten vinden met het leven.
Echt zo'n heerlijk geschreven boek vol met momenten van herkenning. Over wat voor mij al is geweest, waar ik nu in zit en wat nog kan gaan komen. Zeker een aanrader!
"Ik leerde dat je eerbied voor verdriet moet hebben - het is een teken van de hoogste vorm van liefde. Verdriet heeft daarom geen houdbaarheidsdatum. De tijd ruimt verdriet een beetje op, het ontwart, het verlicht, het verdoezelt en kalmeert, maar anderzijds snijdt de tijd. Tijd rekt de periode dat je iemand niet hebt gezien. Een maand iemand missen is minder pijnlijk dan iemand een jaar moeten missen. Tijd confronteert, tijd wakkert aan. Tijd doet je snakken en smachten, wensen en willen."
Het boek is, hoewel het over een zwaar thema gaat, licht om te lezen. Je wordt meegenomen in de ervaringen van de auteur, die haar moeder verloor aan kanker. Dit op een realistische en rauwe manier, maar met de nodige humor en woordmopjes tussendoor. Het is geen ‘how to’ boek dat je echt handvaten geeft om mee aan de slag te gaan. Maar het geeft wel goed weer dat een rouwproces voor iedereen anders is. Dat er geen goed of fout is en dat het niet voor iedereen hetzelfde is. En net dat had ik even nodig.
Bedankt voor dit boek, Lisanne. Bedankt voor jouw verhaal. Ik heb het in stukjes gelezen, omdat ik er niet altijd klaar voor was. Veel herkenning, en ontzettend veel gehuild ook tijdens het lezen. Daarnaast realiseerde ik me dat ik me vaak niet meer zo voel, zoals je het beschrijft, en dat heeft me rust gebracht. Ik heb weer een stukje kunnen rouwen dankzij jouw boek.
Herkenbaar, vaak heel herkenbaar. Zo crazy hoe zij uiteindelijk naar mijn hometown en de wijk waar ik in opgegroeid ben verhuist, dat liet het wel heel dichtbij komen. Verder mooie anekdotes, soms hilarisch opgeschreven, maar ook allemaal iets te lang, iets te veel. De whatsapp gesprekken, zo goed♥️
Gehuild, gelachen en nog meer gehuild. Makkelijk leesbaar en vooral heel herkenbaar na het verlies van een dierbare. Zo fijn om in zo’n periode een stuk herkenning te kunnen vinden, waarbij dit boek bijna voelt als een toevluchtsoord.