Toen haar moeder overleed, dacht Lisanne van Sadelhoff (1989) als een typisch kind van haar generatie: er is vast wel een handboek met een helder stappenplan waardoor ik rouwen snel van mijn to-do-list kan schrappen. Guess what: dat was er niet. Wat er wel was: vrienden die zich prompt tot rouwdeskundigen ontpopten en haar liefdevol bombardeerden met wijsheden en clichés. Soms moest ze walgen van wat ze zeiden ("Gelukkig heb je de herinneringen nog'), of was het simpelweg te pijnlijk ("Ik hoop dat je moeder rustig is gestorven' NEE!!!), een andere keer hielp zo'n opmerking haar juist de dag door te komen ("Je moeder is elke traan waard'). Het cliché dat Van Sadelhoff kan onderschrijven: "Elk rouwproces is uniek'. Je bent jong en je rouwt wat is daarom geen handleiding, maar een goudeerlijk boek dat pijnlijk duidelijk maakt dat alles beter is dan zwijgen.
4.2* - Of je nu net zelf, zoals de auteur, iemand dierbaar bent verloren of je iemand kent die recent iemand dierbaar is verloren.... gewoon lezen! Boek geeft een eerlijk beeld over rouwen en toont hoe je er kunt zijn voor mensen die rouwen.
Nog nooit heb ik me zo herkend in een boek als in ‘Je bent jong en je rouwt wat’. Hoogstwaarschijnlijk komt dat door de vele verbazingwekkende één op één gelijkenissen tussen de moeder van de auteur en mijn moeder.
Juist door al die overeenkomsten voelde het soms alsof ik mijn eigen moeder weer even heel dichtbij mocht voelen. En daarvoor ben ik dankbaar. Dankbaar voor alle herinneringen waar ik opnieuw aan werd herinnerd. Dankbaar om te weten dat wat ik diep vanbinnen dacht en voelde, en waar ik me regelmatig schuldig over voelde, oké is. Dankbaar dat er mensen zijn met wie je je rouw kunt delen. En dankbaar om te leren dat het rouwproces van ieder mens uniek is, maar soms ook heel erg hetzelfde.
Als dochter die zelf aan het einde van haar twintiger jaren haar moeder heeft verloren, hielp dit boek me enorm om te beseffen dat mijn rouwproces van mij is. Dat het ruimte nodig heeft, soms op de achtergrond sluimert en er altijd zal zijn. Soms dóórleven en soms doorléven.
Als het een fysiek boek was geweest, hadden sommige hoofdstukken nu moeten drogen op de verwarming. Gelukkig had ik een e-reader.
Als dochter zonder moeder zocht ik 7 jaar geleden ook naar een handboek over rouwen. Ik vond het niet. Ook al rouwt iedereen anders, ik ben blij dat Lisanne van Sadelhoff dit boek geschreven heeft. Geen handboek, wel een ‘feest’ van herkenning.
Open, eerlijk, rauw over rouw. Geen romantisering. Door dit boek leerde ik dat er woorden zijn voor dat wat ik voel(de). Erg herkenbaar, en daarom ook enig traantje gelaten bij het lezen.
Wat een prachtig boek. Zo rauw, en eerlijk, en pijnlijk herkenbaar. Het hele boek voelt een beetje als een warme knuffel. Dankjewel dat ik dit boek mocht lenen Mama, was een goed idee <3
“Als een gezin. Incompleet, dat zeker, dat altijd, maar niet meer zo de weg kwijt … Verdriet gaat niet weg, maar het raakt op de achtergrond wanneer je hoofd en je hart nieuwe herinneringen en ervaringen krijgen … Zolang ik rouw, heb ik lief.”
Bijna 3 jaar nadat mijn moeder overleed en ik dit boek kreeg durfde en kon ik dit eindelijk lezen. De tranen kwamen al snel, maar ik heb ook enorm gelachen. Kwetsbaar én geestig, herkenbaar en ook totaal niet soms, en nooit belerend of moraliserend. Petje af!
Heel aandoenlijk hoe Lisanne erin slaagt om ons allen bewust te maken van de cliché-zinnen die we allen gebruiken om de wonde snel te bedekken bij verlies. Veel mooier is om de wonde te laten bestaan en naast diegene die verliest te blijven staan.
Nog een kleine aanvulling op het lijstje van mooie alternatieven die ze aanhaalt: ‘Voor elke traan een kus.’
Een en al tranen en veel herkenning, het normaliseert voor mij veel van de verwarrende rouw en de twijfel ‘rouw ik wel goed’. Tip om te lezen als iemand in je omgeving iemand verliest en je iets meer van rouw wilt begrijpen!
"Rouw is in staat om je op te slokken op momenten dat je het niet verwacht. Het enige wat je kan doen, is je laten opslokken. Dan laat de rouw je vanzelf wel weer een keertje los. Eventjes. En dat eventjes wordt een steeds langere ‘eventjes’."
Alhoewel rouwen een zeer persoonlijk en individueel proces is, ben ik er toch van overtuigt dat dit boek een warm dekentje kan bieden voor iedereen die ooit al het overlijden van een ouder heeft moeten trotseren. Ontzettend mooi en luchtig geschreven zonder doekjes te winden rondom de pijn en het ruwe verdriet dat gepaard gaan met verlies ... grote aanrader!
Bloedeerlijk, rauw, emotioneel en hilarisch tegelijk.
Wat een mooi geschreven, prachtig boek. Zeer herkenbaar voor lotgenoten. Het is een verademing om je eigen gedachten en gevoelens op papier te lezen in andermans woorden. Het feit dat je niet alleen bent met soortgelijke gedachten.
Ik kan niet wachten om meer te lezen van deze schrijfster.
“Ik neem mijn verdriet mee, onder mijn arm, welke vorm het ook in de toekomst zal aannemen. Ik zal altijd om mijn moeder blijven rouwen. Zolang ik rouw, heb ik lief.”
This entire review has been hidden because of spoilers.
Een boek wat lastig te beoordelen is, zo'n persoonlijk verhaal. Geen boek met adviezen, maar een boek met een eigen ervaring waar je je in kunt herkennen (of niet). Mooi om te lezen, en kan zeker behulpzaam zijn in een soortgelijke situatie.
Qua schrijfstijl, structuur en opbouw kan ik ervan genieten. Het verwerkt mooie clichés in de titels van de hoofdstukken en het geeft aan de ene kant een mooie inkijk in iemands rouwproces. Vooral het begin, tot en met de dood van haar moeder, vind ik het erg goed geschreven en neemt ze me “mee”.
Het is lastig om iemands verhaal, iemands emoties en iemands gevoel dat is neergepend, af te kraken. Ze heeft ook niet beweerd iets anders te hebben geschreven.
Ik las dat mensen het een rauw verhalen vinden, ik vind het vooral pijnlijk. Ik schipper in tussen begrip voor het gevoel wat de hoofdpersoon heeft als ze het lastig heeft met haar vrienden die door gaan, haar vriend die het uitmaakt, het werk erbij, en tussen plaatselijke schaamte. Ik ben van dezelfde generatie als de hoofdpersoon. Zijn we zo sterk geïndividualiseerd van elkaar dat rouw moet worden afgekocht?
Dat we een psycholoog inschakelen, omdat we anders niet meekomen met de rest? Dat de dokter ons met een pammetje in slaap moet wiegen? Moet iemand daadwerkelijk een persoonlijk verhaal delen op de socials om geld op te halen voor een goed doel? Is die 1620 euro gegeven zodat mensen zich misschien minder schuldig voelen dat zij niet iemand hebben verloren? Moeten we meteen een boek schrijven over onze persoonlijke rouwervaring? Hoe je elkaar kutkind noemt in je familie en het over spermavisjes hebt? Waarom google ik over een boek dat gaat over rouw, in plaats van dat ik hierover met mensen práát?
Dit is een mooi boek voor mensen die op zoek zijn naar een persoonlijk verhaal. Niet voor mensen die naar aanleiding van haar prachtige columns op iets soortgelijks hadden gerekend.
3,5 ster voor Je bent jong en je rouwt wat. Mooi persoonlijk boek van Lisanne van Sadelhoff over haar moeder die overlijdt en alles wat daarop volgt. Het boek is rauw en persoonlijk en ze spaart zichzelf niet. Dat maakt het voor de lezer herkenbaar, ook al heeft die misschien zelf een andere verlieservaring. Ik vond het ook mooi om Lisanne te spreken en met haar van gedachten te wisselen over wat rouw met je doet.
Lisanne schrijft op een kwetsbare manier over wat het verlies van haar moeder allemaal losmaakte bij haar zelf, maar ook hoe haar omgeving daar (op een soms goede, op een soms verkeerde manier) mee om ging. Het boek laat zien hoe complex rouw is, hoe uniek elk rouwproces is en dat rouw geen eindpunt heeft. Wel merk je dat het boek in 4 maanden geschreven is en dat merk je wel. Het is een persoonlijk verhaal naast het beschrijvende deel mistte ik soms de verdieping en de reflectie op alle gebeurtenissen.
Kerncitaat aan het einde van het boek: "Verdriet gaat niet weg, maar het raakt op de achtergrond wanneer je hoofd en je hart nieuwe herinneringen en ervaringen krijgen. Het is echt zo: de scherpe randjes gaan ervanaf. Iedereen krijgt zijn portie, vroeg of laat. Het gaat er niet om wat er op je bordje komt, het gaat erom hoe je dat met volle bordje omgaat. Ik hoefde het verdriet om mijn moeder ook niet langer op te lossen, zoals ik liefdesverdriet altijd had willen oplossen, zoals ik mijn carrière altijd had willen regelen, zoals ik altijd mijn hele leven had willen regisseren. Ik neem mijn verdriet mee, onder mijn arm, welke vorm het ook in de toekomst zal aannemen.
Ik zal altijd om mijn moeder blijven rouwen. Zolang ik rouw, heb ik lief." (p. 314)