Αθώα πλάσματα

by Alexis Stamatis, Αλέξης Σταμάτης

Ο Στέφανος, ένας μοναχικός άντρας, επιστρέφει στην Αθήνα ύστερα από καιρό απουσίας σε περιοχή του μακρινού Βορρά. Η φυγή του σχετίζεται με ένα έντονο συναισθηματικό τραύμα από τη σχέση του με μια γυναίκα. Με ανεπούλωτες τις πληγές του, προσπαθεί να εργαστεί ως ιδιωτικός ερευνητής. Δεν έχει ιδιαίτερη δουλειά, ώσπου κάποια μέρα τον επισκέπτεται μια υποψήφια πελάτισσα, η Μαριάννα, που του ζητά κάτι ασυνήθιστο: Να την παρακολουθήσει. Αυτός αρχικά αρνείται, αλλά εντέλει παρασύρεται σε μια μυστηριώδη υπόθεση, στα σκοτεινά μονοπάτια ενός άλλου κόσμου, όπου κυριαρχεί το Κακό με μια μορφή που δεν έχει ξανασυναντήσει, ούτε έχει καν διανοηθεί.

Στο νέο βιβλίο του Αλέξη Σταμάτη το πανάρχαιο δίπολο έρωτας-θάνατος είναι η κινητήρια δύναμη του μυθιστορηματικού του κόσμου. Είτε ταλαντώνεται σαν απειλητικό εκκρεμές, είτε πέφτει σαν σκιά στα γεγονότα, οδηγεί την ιστορία σε μια αναπάντεχη διαδρομή που σημαδεύει ανεξίτηλα όλους τους εμπλεκομένους.

272 pages, Hardcover

First published February 24, 2020

About the author

Alexis Stamatis (Greek: Αλέξης Σταμάτης) is a Greek novelist.
He studied Architecture at the National Technical University of Athens and earned postgraduate degrees in Architecture and Cinematography in London.
He has published nine novels, several of which have been translated and published in Europe and the USA.
Alexis Stamatis has also published six books of poetry. His second collection, The Architecture of Interior Spaces, was awarded the Nikiforos Vrettakos Prize in 1994. Τwo collections of his poems have been translated in Great Britain.
In 2004 he participated in the renowned International Writing Program of the University of Iowa courtesy of a Fulbright Artists & Art-Scholars Award. In 2007 Etruscan Press won the U.S. National Endowment for the Arts' first International Literary Award for the translation of the novel American Fugue.
In 2009 Alexis Stamatis was writer in residence in Shanghai, invited by the Shanghai Writers Association. He has represented Greece in numerous international book festivals and seminars.
His writing appears regularly in major Greek newspapers and magazines.

Reviews

[Giouli Tsakalou · Rating 5 out of 5]

Το νουάρ είναι ένα υπαρξιακό λογοτεχνικό είδος το οποίο συνήθως εστιάζει στην αντίσταση ενός ατόμου απέναντι σε ένα ισχυρό σύστημα. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να μη φοβάται να ρισκάρει. Κάτι που ισχύει στην περίπτωση του Αλέξη Σταμάτη, ενός συγγραφέα ο όποιος έχει δώσει κάποια από τα καλύτερα βιβλία της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας όπως το «Μπαρ Φλωμπέρ», τη «Βίλα Κομπρέ», τη «Μητέρα Στάχτη», τους «Χαμαιλέοντες».
Εδώ καταθέτει ένα ακόμη συναρπαστικό βιβλίο. Θέτει το θέμα από την πρώτη σελίδα και οδηγεί τον αναγνώστη μέσα από αναπάντεχες διαδρομές στο έξοχο τέλος, ένα βιρτουόζικο συγγραφικό επίτευγμα. Ένα βιβλίο που θα συζητηθεί.
Ο Στέφανος, ο ήρωας του μυθιστορήματος, ενώ διαθέτει κάποια στοιχεία του κλασικού νουάρ πρωταγωνιστή, είναι, κυρίως, ένας αξέχαστος σύγχρονος αρακτήρας, χτισμένος από προσεκτικά υλικά. Ένας ήρωας με αντιφάσεις που αμφιβάλλει για τα πάντα, ακόμη και για τον ίδιο του τον εαυτό. Οι ρίζες του είναι και αρχετυπικές αλλά και αναγνωρίσιμες. Μια και πρόκειται για τον αφηγητή της ιστορίας, η ταύτιση του αναγνώστη απογειώνει το βιβλίο, μια και ο ευφυής, κυνικός, αναλυτικός αλλά και βαθιά συναισθηματικός Στέφανος ως αφηγητής αλλά και βασικός πρωταγωνιστής βυθίζεται στο χτες, κατατεμαχίζει το σήμερα και προσπαθεί να προβλέψει το αύριο. Ο ήρωας δέχεται μια πρόταση την ποια αρχικά απορρίπτει, για να εμπλακεί σε μια ιδιαίτερα πολύπλοκη υπόθεση που σταδιακά γίνεται ζήτημα ζωής και θανάτου για αυτόν.
Στα «Αθώα Πλάσματα» έχουμε επιδόσεις υψηλότατης λογοτεχνίας που ενδύονται τον μανδύα του νουάρ για να μιλήσουν για το Καλό και το Κακό, τον Έρωτα και το Θάνατο.
Η δεκαετία του 90 σημαδεύτηκε από την έκρηξη τουαστυνομικού μυθιστορήματος και κατ’ επέκταση του νουάρ, σπάνια όμως μας μας παρουσίασε έναν τέτοιο ολοκληρωμένο ήρωα χωρίς καμία γραφικότητα, καμία ηθογραφική διάσταση. Το νουάρ του Σταμάτη δεν είναι τοπικό, αλλά οικουμενικό.
Ο γενέθλιος τόπος είναι η πόλη, οι περιγραφές αφορούν μόνον όσα έχουν να κάνουν με την πλοκή, δεν υπάρχει λέξη να μην εξελίσσει είτε το χαρακτήρα είτε την ιστορία. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί μια συναρπαστική, κοφτή πρόζα, που πραγματικά δεν ξεχνιέται, με φράσεις που πρέπει να διαβάσεις ξανά και ξανά για να τις ευχαριστηθείς. Φράσεις που θα ακολουθούν τον αναγνώστη για καιρό μετά την εμπειρία του βιβλίου, όπως θα τον ακολουθούν ο κεντρικός ήρωας και οι υπόλοιποι που το πλαισιώνουν.
Το κλειδί για την επιτυχία του μυθιστορήματος είναι απλό. Ο Σταμάτης χρησιμοποιεί ένα μικρό πλήθος χαρακτήρων, πέντε, και τους τοποθετεί σε μια στενή σχέση, ώστε να συνεχίζουν διαρκώς να αλληλοεπιδρούν μεταξύ τους αυξάνοντας την πίεση και την ένταση. Ο συγγραφέας τονίζει αυτή την ένταση μέσω της εξαιρετικής ανάπτυξης των χαρακτήρων και οι σχέσεις γίνονται όλο και πιο πολύπλοκες. Κάνεις εδώ δεν είναι αθώος, αλλά κάνεις και ένοχος.
Τι άραγε είναι ικανός να κάνει ένας άνθρωπος; Μπορεί κάποιος να παρασυρθεί σε μια, αδιανόητη εκ των προτέρων, κατάσταση; Γιατί ενδίδει ο Στέφανος σε μια πρόκληση που μοιάζει πέρα από τις δυνάμεις του;
Απαντήσεις στα «Αθώα Πλάσματα», ένα βιβλίο που θα βρει τη θέση του ψηλά στην σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία. Πιθανώς, το καλύτερο βιβλίο του Αλέξη Σταμάτη!

Η Κριτική αναρτήθηκε στην Athens Voice!
https://www.athensvoice.gr/culture/bo...

[Helen Pavlopoulou · Rating 2 out of 5]

Ουφ. Τι ήταν κι αυτό :) Μια διαφορετική εμπειρία από τον Αλέξη Σταμάτη. Το ύφος του βιβλίου δεν έχει καμία σχέση με το “Ζωή” και το “Μητέρα στάχτη” που έχω διαβάσει μέχρι στιγμής. Οπότε καθίστε αναπαυτικά και ετοιμαστείτε για ένα μεταμοντέρνο τρενάκι στον λαβύρινθο των σκόρπιων συνειδητών και υποσυνείδητων σκέψεων του ήρωα.

Είναι γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο στο μεγαλύτερο μέρος του με εξαίρεση κάποιους διαλόγους των χαρακτήρων πού και πού. Μια διαρκής ονειροπόληση, μια ονειροφαντασία, σπαράγματα μιας καταβύθισης στη μνήμη και με ελάχιστη πλοκή. 'Ενας ιδιωτικός ερευνητής που πότε αυτοχαρακτηρίζεται σχεδόν μισάνθρωπος με αποτέλεσμα να απομονώνεται από τον κόσμο, πότε αναπολεί τη χαμένη αγάπη του με τη μεγαλύτερη τρυφερότητα, αφηγείται αποσπασματικά μέσα από το συνονθύλευμα των σκέψεών του το χρονικό μιας πρωτοφανούς παρακολούθησης που τον προκάλεσε ανελέητα όσο καμιά άλλη και που έφερε στο φως κάτι σπαραχτικό και φρικιαστικό που άγγιξε συθέμελα και τον ίδιο αλλά και τον αναγνώστη.

Η γραφή είναι κάποιες φορές κοφτή, με μικρές προτάσεις, απότομη και άλλες φορές γεμάτη λυρισμό. Χρησιμοποιεί πλούσιο και εξεζητημένο λεξιλόγιο και αυτό του δίνει μια πινελιά επιτηδευμένου. Πρόκειται για ένα νουάρ και ιδιατέρως μελαγχολικό μελόδραμα. 'Εχω την εντύπωση ότι ο συγγραφέας ενδεχομένως να μην ήθελε να είναι μελό το μυθιστόρημα αλλά εκ του αποτελέσματος μάλλον αυτό του βγήκε. Ομολογώ ότι σε αρκετά σημεία όπου διάβαζα τους άτακτους συλλογισμούς του δεν κατάφερα να τους καταλάβω εξ ολοκλήρου. Κάποιες στιγμές πραγματικά χάθηκα στον κυκεώνα του μυαλού του και όσες φορές κι αν διάβαζα απανωτά τις ίδιες και ίδιες λέξεις νόημα δεν έβγαζα. Παρόλα αυτά είναι ένας συγγραφέας που μου αρέσει το στυλ γραφής του γενικότερα, πολλές φορές ταυτίζομαι με τους μελαγχολικούς χαρακτήρες του και ιδιαίτερα με αυτούς που τους διακατέχει μια εσωστρέφεια, μια απομάκρυνση από το πλήθος, με τη μοναχικότητα από επιλογή (όσο ελεύθερη και ανεπηρέαστη μπορεί να είναι αυτή η επιλογή, κάτι που μπορεί να αποδίδεται εγγενώς στον χαρακτήρα αλλά ταυτόχρονα να συμβαίνει ως κάτι επίκτητο λόγω εμπειριών).

'Ενα μυθιστόρημα που μάλλον θα αγαπήσουν περισσότερο οι οπαδοί της πιο άναρχης γραφής.

[Halazonitis Dimitris · Rating 4 out of 5]

Σκέψεις, σκέψεις, έστω και με ημιτονιακά χάσματα. Σκέφτομαι άρα υπάρχω ψελνωντας διαρκώς την νεκρώσιμη ακολουθία, ύμνο σε κάποιον έρωτα που με σαρκάτεψε ξεθάβωντας ένα τρελό πατέρα και μια μητέρα που δεν πεθαίνει ποτέ. Μη μας ακούς όμως. Η ηχώ μου κι εγώ, εδώ στο μπαρ Φλωμπέρ πίνουμε συνέχεια και καταπίνω και κάποια μεζουλιντ. Γιατί ακόμα, πέρα από όλα, την απουσία μόνο δεν καταλαβαίνω. Ίσως τα καταφέρω στο επόμενο ποίημα. Ας είναι. Καλή συνέχεια και εις το ... επαναγιγνωσκειν.
Φιλιά από ένα παρελθόν σε ξένα χείλη.
Δημήτρης ο οδοντίατρος.

[Efi · Rating 3 out of 5]

Ιδιόμορφο βιβλίο. Σε κάποια σημεία είναι αρκετά άναρχη η σκέψη σαν να διαβάζεις κάποιο στοχαστικό δοκίμιο με αποτέλεσμα να χάνομαι στις σκέψεις του ήρωα και να χρειάζεται να ξαναδιαβάσω το απόσπασμα για να αντιληφθώ το νόημα. Από την άλλη η ιστορία κύλησε γρήγορα χωρίς να με κουράσει κρατώντας την αγωνία μου για το ποια θα είναι η έκβαση.