Je suis le vent / Les jours s'en vont

by Jon Fosse, Terje Sinding (Translator)

La mer toujours présente dans Je suis le vent est à l'image de la vie et de la mort, complices inséparables. L'Un et L'Autre sont sur un bateau. On devine en filigrane Homère, les îles grecques, la Méditerranée. Sur le pont, les personnages s'essoufflent, s'interrogent et nous interrogent. Comment parler de l'absence sinon sur le mode de l'ellipse ?

Les jours s'en vont évoque cet instant ténu qui succède au sommeil et précède la conscience. Entre passé et présent, notre existence serait-elle différente si nous avions suivi une autre option ? Une déambulation de couples multiplie les possibilités, un landau passe. Improbable ballet. Les héros sont réduits à l'essentiel : l'écoulement du temps.

Jon Fosse sait donner à ses textes une étrange tonalité. Ces deux pièces se construisent sur un enchaînement musical de relations, elles sont dans la vie : le présent y est traversé par le passé et le futur, dans le flux et le reflux de la parole.

Genres: Plays, Drama, Theatre, Nobel Prize, Poetry, Scandinavian Literature

120 pages, Paperback

First published January 1, 2003

About the author

Jon Olav Fosse was born in Haugesund, Norway and currently lives in Bergen. He debuted in 1983 with the novel Raudt, svart (Red, black). His first play, Og aldri skal vi skiljast, was performed and published in 1994. Jon Fosse has written novels, short stories, poetry, children's books, essays and plays. His works have been translated into more than forty languages. He is widely considered as one of the world's greatest contemporary playwrights. Fosse was made a chevalier of the Ordre national du Mérite of France in 2007. Fosse also has been ranked number 83 on the list of the Top 100 living geniuses by The Daily Telegraph.

He was awarded The Nobel Prize in Literature 2023 "for his innovative plays and prose which give voice to the unsayable".

Since 2011, Fosse has been granted the Grotten, an honorary residence owned by the Norwegian state and located on the premises of the Royal Palace in the city centre of Oslo. The Grotten is given as a permanent residence to a person specifically bestowed this honour by the King of Norway for their contributions to Norwegian arts and culture.

Reviews

[Tijana]

Fina gospođa na sajamskom štandu Trećeg trga uverila me je da je ovo knjiga od koje je najbolje početi poznanstvo s Foseom. Naknadno se nadam da je mislila na dužinu jer se ovaj tekst proleti za pola sata, četrdeset minuta uvrh glave ako se vraćate na pojedine delove.
A inače... "Ja sam vetar" jeste dobar tekst, odličan čak, ali nekako regresivan. Hoću reći, podsetio me je na one eksperimentalne radio-drame iz sedamdesetih otprilike u kojima jedan do dva glasa razmotavaju neko egzistencijalno klupče, i u zadatom vremenskom okviru, otprilike ovom koji odgovara "Ja sam vetar", stignu do kraja niti i otkriju da klupčeta više nema, sve uz odabranu radiofoniju i možda malo Hindemita u pauzama. Utoliko više iznenađuje podatak da je tekst objavljen 2003.
Ako to zanemarimo: ovo je na suvu kost svedena priča o depresiji, moru i kamenu. Zapinjući dijalog na mahove - i bez ikakve promene registra - doživljava preobražaj iz krajnje lirske stilizacije u dokumentaristički uhvaćenu muku da se uspostavi kontakt s osobom u kliničkoj depresiji (i tu treba pomenuti da je Kosovićev prevod adekvatno štur i tvrd). Ne vredi ništa, svi pokušaji se razbijaju kao talasi o stenu, i ovaj kratki i surovi tekst neumitno vodi ka još na prvoj strani najavljenom kraju.

[Uroš Đurković · Rating 4 out of 5]

Foseov superiorni dramski minimalizam pokazuje kako ritam pauza u tekstu može biti govorljiviji od onog što je u reči obučeno. (A ako ćemo stvari da ogolimo do same srži, sve više mislim da se svaka drama krije već u ritmu – on je njen preduslov, najmanji dramski sadržalac. Sve ostalo je sekundarno.)

Ovo je tekst života na litici – kada gotovo ništa nije preostalo. Dva neimenovana lika u čamcu govore stvari proste, jednostavne, dok se u njihove kosti šunja magla, a okean zjapi. Na kraju se smrt otvara kao utočište u nemosti, jedini prostor mira.

I dok bi mnogi potrčali da kažu kako je Fose Beketov posinak, ne mogu a da ne primetim vezu dva dramska junaka u čamcu sa ribarskom eklogom. To je očigledno, a istovremeno suptilno i mudro. Prostor čamca je ne-mesto obuhvaćeno okeanom kao nad-ne-mestom.

A vrlo je bitno uvažiti ono što je istaknuto u uvodnoj napomeni dela („radnje treba dočaravati, a ne izvoditi”). Ko dođe do nagoveštaja, naći će svetionik.

Sve u svemu, ovo su tanane stranice nesagledljivih nemira, gde posustalost i prkos bodu jedno drugo. A ljudi – krhka živinčad.

[Doug · Rating 3 out of 5]

If Beckett was Norwegian instead of Irish - this might be a play he would have written. At times it ALMOST seems parodistic - in fact, it COULD be played as comedy, but I am quite sure that isn't the intention. The eminent French director Patrice Chéreau directed the premier of this English-language translation, and the critics veered widely in both praising and damning it. It's bleak, at times impenetrable, and at others quite powerful.

https://www.nytimes.com/2014/01/18/th...
https://www.theguardian.com/stage/201...
https://www.telegraph.co.uk/culture/t...

[Noam · Rating 5 out of 5]

Dit toneelstuk kun je volgens mij beter minstens 2 keer achterelkaar lezen.

Twee mensen in een boot, DE EEN en DE ANDER. Wie zijn ze? Wat hebben ze met elkaar? Zijn ze wellicht twee kanten van dezelfde persoon? Waar varen ze naartoe? Waarom? Wat is er gebeurd waardoor ze zijn gaan varen? Vluchten ze of varen ze juist ergens heen? Ze pogen te praten met elkaar en dit gaat niet vanzelf. De zinnen die ze uitspreken, net als de pauzes ertussen, zijn kort en zoekend. Het lukt DE EEN en DE ANDER niet om te zeggen wat ze zouden willen zeggen. Ze denken te varen maar het lijkt eerder alsof ze meegesleurd worden door het water. DE EEN en DE ANDER dragen een bepaalde zwaarte met zich mee. De sfeer lijkt grijs en drukkend. De leegte is vullend. Raadselachtig, poëtisch, Beckettiaans. Hun tocht doet denken aan het leven: Je hebt er niet om gevraagd en je vaart mee naar het nodeloze einde.

Tegen de tijd dat ik de overrompelende laatste scène van dit toneelstuk las, begon het me te dagen: Heb ik sommige zinnen niet eerder gelezen? Wat is er aan de hand? Kan het zo zijn dat zinnen die ik eerder las betrekking hebben op wat er nu gebeurd? Meteen na de laatste zin begon ik dus opnieuw te lezen en inderdaad: Dit toneelstuk is als een Möbiusband. Het heeft geen begin een geen einde. De zinnen krijgen een andere betekenis als je ze opnieuw leest. Een lus is ook te vinden in het praten over het niet kunnen praten, omdat het op zich al praten is. Je kunt dit stuk achterelkaar herlezen tot… tja, tot wat?

Het varen van DE EEN en DE ANDER is een sisyfusarbeid. Het leed houdt nooit op. En tegelijkertijd is dit misschien juist inherent aan het leven: We eindigen zoals we begonnen…


Edvard Munch / Man and woman in boat, Public domain, via Wikimedia Commons

Mijn aanbeveling dit stuk meerdere keren achter elkaar te lezen vanwege de genoemde lus, is makkelijk uit te voeren met deze bijzondere editie die twee verschillende vertalingen behelst. Wat een briljant idee! Je kunt niet anders dan tijdens het lezen naar de overeenkomsten én verschillen zoeken. De eerste vertaling is van Maaike van Rijn, een zelfstandige literair vertaler gespecialiseerd in toneelteksten. De tweede is van Damiaan De Schrijver en Matthias de Koning, acteurs bij tg STAN en Maatschappij Discordia (Bij Maatschappij Discordia worden de teksten altijd zelf vertaald als eerste studie naar het werk). De Vlaamse bijdrage aan de 2e vertaling is merkbaar: Waar in de eerste vertaling ‘Waar ben je’ staat, lezen we in de tweede vertaling ‘Waar zijt ge’ en ga zo maar door. Zelf vond ik de eerste vertaling soepeler en poëtischer, de tweede wat hoekiger en stijver. Ik ben benieuwd hoe jij de twee verschillende vertalingen zult ervaren.

Het voordeel van het lezen van dit toneelstuk, ten opzichte van het meemaken van een uitvoering hiervan, is dat je inderdaad meteen naafloop weer opnieuw kunt beginnen. Ik denk dat ik zo weer zal beginnen met het lezen van dit stuk…

‘DE EEN Ik ben een betonnen muur
die uiteenspat
DE ANDER En dat doet pijn
DE EEN Ja dat doet pijn
DE ANDER Er is alleen pijn
DE EEN Ja'
p.16

‘DE EEN Ik ben
(tamelijk korte pauze)
toch hier
ja
ja ik heb mijn plaats
Alles heeft zijn plaats
(Korte pauze)
DE ANDER Maar hier had je niet moeten zijn
(tamelijk korte pauze)
ja niet hier op de boot
ik bedoel
DE EEN Ik ben hier
DE ANDER Maar je wilt hier niet zijn'
p.21-22

'DE EEN je probeert te zeggen hoe het is
door iets anders te zeggen
DE ANDER Omdat je niet kunt zeggen
hoe het werkelijk is
DE EEN Ja
(tamelijk korte pauze)
ja natuurlijk
(korte pauze)
DE ANDER Het blijven maar woorden
DE EEN Woorden en woorden'
p.31

‘DE EEN
ik ben een betonnen wand
die op barsten staat
DE ANDER
en dat doet pijn
DE EEN
ja dat doet pijn
DE ANDER
dat is ook pijnlijk
DE EEN
Ja'
p.80

'DE EEN
ik wil iets zeggen
(tamelijk korte pauze)
maar ik weet niet wat het is
DE ANDER
ja
DE EEN
iets zeggen
iets vertellen
DE ANDER
ja
(korte pauze)
maar het lukt niet
DE EEN:
nee'
p.121

[Tarian · Rating 5 out of 5]

Wie man mit einer auf den ersten Blick spröden und einfachen Sprache derartige Bandbreiten an psychologischer Einsicht, zwischenmenschlichen Beziehungen und poetischer Stilisierung erreichen kann - Wahnsinn.

[Sarah ~ · Rating 4 out of 5]

I Am The Wind by Jon Fosse
مسرحية صغيرة، تضم شخصيتين اثنتين فقط وبلا أسماء أوعلامات ترقيم والكثير من التوقفات والأفكار والجمل غير المكتملة .تنخرط الشخصيتان في حوار طويل ومفكك ومتناقض، تكمن سطوته حسب رأيي في بساطته الشاعرية المذهلة .
لقاء أول رائع مع يون فوسه .

[Daniel KML · Rating 4 out of 5]

My first Jon Fosse play and it reads like poetry. Some of Fosse’s recurring themes are there albeit more beckettian. I just wish I could watch a theatrical performance of Fosses’s text, I have the impression that it could acquire an unique life of its own.

One of my favorite excerpts when one of the characters reflects that even real experience can be imagined somehow:

“
Everything is
imagined
somehow
created
somehow
made up
isn't it
quite short pause
even if it actually happens
it's still imagined
quite short pause
it exists somewhere else too
in a way
quite short pause
it happens anyway
doesn't it
in words
“

[Tom · Rating 4 out of 5]

A spare one-act play. Take away the stage directions and it could be a poem. As usual in Fosse, the harsh Nordic environment finds its parallel in his character’s spiritual lives—unforgiving and inchoate. That his characters (here, “The One” and “The Other”) are barely able to articulate their feelings forces Fosse to work with a limited expressive vocabulary, imbuing the overall mood as claustrophobic and suffocating, despite (or because of) being on the open ocean.

[Nguyên Trang · Rating 4 out of 5]

Đúng là mọi tri thức đều đã được viết ra và ai cũng vậy, dù thấy mình có những điểm quái đản, rồi cũng tìm được đứa y mình. Vô cùng đồng cảm với The One. Vì sự đồng cảm tuyệt đối này nên tất nhiên không thấy sách lạ. Anw viết chuẩn. Ưng ông tác giả quá đi hoho
Nói vậy chứ cũng hơi kinh. Tôi mỗi lần ngồi ở trạm xe bus đều phải tự nhủ rằng đừng có lao ra đầu xe. Nay The One lao thật, và rất sung sướng. Âyzu

[Veniceasaboy · Rating 4 out of 5]

It's a short play, but a deep philosophy within.

[Charlie Egon · Rating 4 out of 5]

Beim Lesen musste ich vorsichtig sein - so berührend sind Fosses Beschreibungen von Depressionen, Lebenszyklen, Tod und Trauer; teils einfacher, die Stücke an sonnigen Tagen zu lesen, weil sie an Herbsttagen doch sehr emotional resonieren und der Fokus vom Handwerklichen in Fosses Schreiben abweichen kann. Sehr still, sehr alltäglich, sanft und doch bedrohlich melancholisch.

[Bücherwolf · Rating 3 out of 5]

Diese drei Stücke fand ich diesmal echt nicht so gut. Sehr wirr und kompliziert, deshalb nur 3 Sterne.

[Anne Bredrup · Rating 5 out of 5]

Quote in Norwegian
Havets bølgjer
fortel det
seier det
fortel det
Og det kan ikkje forteljast
Og det kan ikkje skjønast

[Nepročitana knjiga · Rating 4 out of 5]

Ja sam vetar - Jun Fose

...

Nisam hteo,
Jednostavno sam to uradio

Nestao sam
Nestao s vetrom

Nestao sam
I nema me više

...

ali život
pa, nije tako loš

da, mora se biti negde

...

Želim da bude tiho

Sve je tako vidljivo

Ne, nije bolje tako
gore je

I onda
onda si kamen
onda ćutiš

Kao da ništa ne mogu da kažem

i od nje tonem, tonem

Da
kao
Ne, nije tako

To sa sivom
Nije sivo

Ja sam betonski zid
Koji puca

Jednostavno boli

...

I tamo
pred nama

ako hoćemo
možemo da ostanemo do jutra

zauzimam svoje mesto
svi zauzimaju svoje mesto

...

Ali ne mogu
Pa čamac je predaleko

Privuci ga k sebi

...

Možeš li da se vratiš

Pokušaću

a
tamo
tamo iza
tamo je more

I toliko je ostrvaca ovde
toliko hridi

kao da
ima vetra u nama

To su samo reči

...

I nema smisla išta govoriti
Ali

Pa, ne možemo valjda samo da sedimo ovako
mislim, ovde u čamcu

...

ne shvatam sasvim
šta je tu

jednostavno volim
da je sve tiho

Volim da sam u čamcu

Da
To je valjda sve

Možda možemo još malo da plovimo

...

Izgleda da nije tako bezbedno ovde
razmišljam o noći

I nekako
mislim, valjda je i to kad si na moru
pa, nekako izmišljeno

...

Sad
šta ćemo sad

Sad ni o čemu ne moram da razmišljam

...

Užasno je klizavo ovde

Prošlo je u svakom slučaju

...

Ali valjda bismo mogli
malo dalje od ovoga

Možemo li da se okrenemo

...


Reci zašto si to uradio

...

Uvek sam se plašio da će se to desiti

I onda se desilo

Nema tu više šta da se kaže

...

Preuzmi kormilo

Preuzmi čamac
čuješ li

...

da, onda
onda kao da je pao
i ja sam uzeo pojas za spasavanje

Tražim ga pogledom

vičem
gde si
nigde ni traga

Gledam i gledam
Ali ne mogu da ga nađem

...

Nestao sam

i vidim
samo otvoreno more
Sve je prazno
Samo more
Samo nebo
Samo praznina
samo crno
samo belo
i talasi

i sad talasi udaraju u čamac
I ja ne mogu još dugo da ostanem tu

Gde si
Vičem
Ne znam šta da radim

Vičem
Gde si
Vidim samo crno nebo

Nestao sam

Nestao sam s vetrom

Ja sam vetar

[Sam · Rating 4 out of 5]

Je suis le vent, une pièce inoubliable ...

[Flora Van Canneyt · Rating 5 out of 5]

My favourite Fosse play. Such poetry, metaphor, just two people talking on a boat and it's heartbreaking. I long to see a production of this.

[Paul · Rating 4 out of 5]

It's about mortality, simple pleasures, good food, good drink, fear, fear of overcoming fear, temptation, submission to nature, questioning, and final submission. Done in a back-and-forth that ebbs and flows, yet builds ever-tighter and more evermore insistent.

[Selma · Rating 4 out of 5]

Cette pièce entrelace l'absurdité existentielle typique de Beckett, où les personnages font face à la vacuité de leur existence, avec l'indicible de Vesaas, où les émotions les plus profondes demeurent insaisissables et inexprimées.

[Janine W. · Rating 1 out of 5]

Nur als Text ziehmlich langweilig...

[Mélanie 🌻 · Rating 2 out of 5]

(Lu seulement Je suis le vent) la construction est bien étrange mais en vrai de vrai y’a un petit truc qui m’a émue, je sais pas pourquoi…

[Jonas · Rating 5 out of 5]

„Todesvariationen“ – großartig!

[Yumi · Rating 5 out of 5]

One-scene-play，great combination of fragility and resolution. Every word drizzles hearts in pieces. Nobel speaks.
2024-1

[Eivor Runde Barlaug]

Lest pre-Trøndelag teater

Den Andre (eg?!) er borte! (kunne ikke sagt det bedre selv)

[Igor · Rating 4 out of 5]

Zu Beginn eigenartig, weil es sich sehr von klassischen Stücken unterscheidet. Wenn man sich darauf einlässt, schafft das Buch, trotz weniger Worte, eine gewisse Atmosphäre zu kreieren.

[Sarah Dokken · Rating 5 out of 5]

helt vidunderlig fantastisk. så enkel men så dyp. går rett på lista av mine topp favoritt skuespill noen gang!

[Eli 8 · Rating 5 out of 5]

Gelesen: "Todesvariationen"
Ein unverhofftes aber absolutes Jahreshighlight

[Cansu · Rating 5 out of 5]

I loved this play because this is my favourite style of theatre. There is only a little stage direction and decor, and everything is left to the creativity of the director, talent of the actors and imagination of the audience.

For me, these two characters are clearly a psychiatrist and his patient. Both because of the things they talk about and the way they talk about them. I'm surprised everyone didn't see it that way immediately. That's why I think Jon Fosse is so talented. Some people see something and they can't read it any other way, but the rest don't even think about it.

Besides, when will we stop comparing every play about two male characters in one setting to Beckett? I don't think this has anything to do with Beckett. It's not that abstract, nor that funny or absurd. What it is talking about is very clear, and it is a heavy subject.

[Andrew Lowery · Rating 4 out of 5]

Picked this up on a lark at the library after enjoying Morning and Evening so much earlier this year. This is the first play I’ve ever read and found that to be a very enjoyable reading experience. The story itself was quite barebones, but even the thin dialogue felt imbued with deep meaning and the struggles of each of the characters felt rich. Similar to M&E, the setting feels real yet ethereal in a way that reflects the characters attempts to grapple with knowing one another and themselves. It felt pretty clear where things were headed plot-wise, but I still felt hooked through the whole story and Fosse’s play with structure and changing narrative form feels unique to my reading experience. Will definitely be reading more plays in the future and this has solidified my interest in further exploring Fosse’s works. 7.5/10

[Charley Schnuff · Rating 4 out of 5]

Seit langem steht der norwegische Autor Jon Fosse auf meiner Liste der Autoren, die ich für mich testen möchte - jetzt nachdem ich "Ich bin der Wind", ein kleiner Band mit drei seiner Stücke, ausgelesen habe habe ich den Eindruck, dass ich qualitativ bestimmt nichts an seinem Werk auszusetzen habe, ich jedoch thematisch nicht bereit bin für seine Geschichten. Die Vergänglichkeit menschlichen Lebens, Verlust, die Konfrontation mit dem Tod aus allen möglichen Blickwinkeln waren mir spätestens in der letzten Geschichte "Ich bin der Wind" dann doch ein wenig zu verstörend und haben mich ziemlich heruntergezogen.
Gegebenenfalls würde ich es noch einmal mit einem Roman versuchen, zum derzeitigen Zeitpunkt jedoch würde ich eher einen Bogen um Jon Fosses Werk machen.

[Patrick · Rating 4 out of 5]

Esta obrita de teatro bien podría ser un poema. A lo Beckett, se sostiene en dos personajes y sus diálogos cíclicos, pero Fosse es mucho más minimalista, tanto que incluso los elementos del entorno (el bote, la isla, el mar) se representan a través de la mímica. Es increíble que Fosse tenga una fuerte identidad como católico, pero que sus obras sean tan desesperanzadoras. Creo que en español esta obra quizá no hubiese funcionado igual, porque la traducción en inglés la dota de una musicalidad muy poética por medio de las constantes repeticiones e imágenes que crea.