Άνθρωποι και ρομπότ: Οι προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης

by Πέτρος Παπακωνσταντίνου

Το όριο ανάμεσα στην επιστημονική φαντασία και την πραγματικότητα γίνεται δυσδιάκριτο στις μέρες μας. Χάρη στην αλματώδη πρόοδο της τελευταίας δεκαετίας, η τεχνητή νοημοσύνη διεισδύει στις πιο διαφορετικές πλευρές της σύγχρονης ζωής. Αλγόριθμοι αναγνωρίζουν πρόσωπα σε βίντεο από κάμερες παρακολούθησης, υπολογιστές και φορητές συσκευές επικοινωνούν με τον άνθρωπο σε φυσική γλώσσα, νευρωνικά δίκτυα διαβάζουν αξονικές τομογραφίες, αυτοκινητοβιομηχανίες ετοιμάζουν αυτόνομα ΙΧ, χωρίς οδηγούς.

Στο νέο του βιβλίο, ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου σκιαγραφεί την ιστορική εξέλιξη των αυτόνομων μηχανών και αποτιμά επιτεύγματα και αποτυχίες, προσπαθώντας να ανιχνεύσει τις μεγάλες ανατροπές που φέρνει η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση στην εργασία, στον πολιτισμό και στη γεωπολιτική. Μέσα από έναν πλούτο παραδειγμάτων και αναφορών, αναδεικνύει την τεχνητή νοημοσύνη ως πεδίο πολλαπλών συγκρούσεων ανάμεσα σε κοινωνικές τάξεις, οικονομικούς ομίλους και ισχυρά κράτη, γύρω από το κεντρικό επίδικο: ποιοι, πώς, για ποιο σκοπό, προς όφελος ποιων θα καταφέρουν τελικά να ελέγξουν αυτή την καινούρια δύναμη δημιουργίας αλλά και καταστροφής, τον «ηλεκτρισμό του 21ου αιώνα»;

Για τις ολιγαρχίες που ελέγχουν τον πλανήτη, η τεχνητή νοημοσύνη ενσαρκώνει την παλιά φαντασίωση όλων των κυρίαρχων τάξεων: τον από μηχανής θεό που θα τις απαλλάξει από τους απείθαρχους εργάτες και τις απρόβλεπτες συγκρούσεις της πολιτικής.

Για τους ανθρώπους του σωματικού και πνευματικού μόχθου, τους δημιουργούς κάθε προόδου, η τεχνητή νοημοσύνη αντιπροσωπεύει μια πρόκληση, γεμάτη καινούριες δυνατότητες για πιο ανθρώπινη εργασία, περισσότερο ελεύθερο χρόνο και μεγαλύτερη αυτονομία.

Ποια κατεύθυνση θα επικρατήσει δεν μπορεί να το μαντέψει καμία «έξυπνη» μηχανή. Θα το καθορίσουν η βούληση και ο αγώνας του κοινωνικού ανθρώπου.

336 pages, Paperback

First published February 1, 2020

About the author

Ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1959. Σπούδασε Φυσική στο πανεπιστήμιο της Αθήνας, υπήρξε μεταπτυχιακός υπότροφος στο ερευνητικό κέντρο "Δημόκριτος" και έγινε διδάκτορας Θεωρητικής Φυσικής. Από το 1990 ασχολείται επαγγελματικά με τη δημοσιογραφία. Συνεργάστηκε κατά καιρούς με σειρά εντύπων και ηλεκτρονικών μέσων, στο πολιτικό και διεθνές ρεπορτάζ.

Τις δύο τελευταίες δεκαετίες εργάζεται στην εφημερίδα "Καθημερινή". Πραγματοποίησε για λογαριασμό της εφημερίδας αποστολές σε εμπόλεμες ζώνες, όπως στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, το Ιράκ, τη Λιβύη και την ανατολική Ουκρανία, ενώ κάλυψε τις λαϊκές εξεγέρσεις στο Κάιρο, το 2011 και στην Κωνσταντινούπολη, το 2013.

Reviews

[John · Rating 4 out of 5]

Εξαιρετικό για ανθρώπους που δεν έχουν επαφή με τις τεχνολογικές εξελίξεις και βομβαρδίζονται καθημερινά από τα άλματα της τεχνολογίας και τις προεκτάσεις τους στην καθημερινότητα αλλά και την εξέλιξη της κοινωνίας. Ο Παπακωνσταντίνου καταφέρνει με μάλλον μοναδικό τρόπο να εξηγήσει με κατανοητό τρόπο τι σημαίνει τεχνητή νοημοσύνη καθώς και να αραδιάσει το πως αυτή μεταφράζεται σε καθημερινότητα όπως και το ποια είναι η πραγματικότητά της σε σχέση με τις υποσχέσεις και τις διαφημίσεις για αυτήν. Αν κάποιος δεν έχει μεγάλη επαφή με αυτές τις εξελίξεις δικαίως θα πει 5/5 για αυτό το βιβλίο.

Δυστυχώς για εμένα τα περισσότερα από τα γεγονότα που αναφέρονται στο βιβλίο ήταν γνωστά οπότε διάβαζα και περίμενα με στωικότητα μια ευρύτερη φιλοσοφική και πολιτική θεώρηση για το θέμα της τεχνολογίας. Φευ, ο συγγραφέας σπατάλησε μόνο περί τις 10 σελίδες στο τέλος και κάπως άγαρμπα καταπιάστηκε με το συγκεκριμένο στεκόμενος κυρίως στο πως οι κρατούντες των τεχνολογικών κλειδιών οραματίζονται την "Πολιτεία" και την έννοια του ανθρώπου σε αυτήν. Εν τέλει πήρε μια ουδέτερη στάση σε μια παράγραφο απέναντι στους "γιούπι τεχνολογία" vs "μπουυυ τεχνολογία" χωρίς όμως να αναπτύξει την σκέψη του παραπάνω. Άλλωστε υπάρχουν διάφορες διαβαθμίσεις σε αυτό το ασπρόμαυρο φάσμα, οπότε το να πεις "είμαι γκρί" είναι χρήσιμο ίσως αν θεωρείς πως το φάσμα στην πραγματικότητα είναι 3 χρώματα (άσπρο, μαύρο, γκρι).

Ίσως υπερβάλλω βέβαια μιας και αναγνωρίζω πως μια επιστημολογική ανάλυση θα ήθελε τουλάχιστον άλλες τόσες σελίδες να αναπτυχθεί (και δεν γνωρίζω καν αν είναι στις προθέσεις και τις δυνατότητες του συγγραφέα). Εις αναζήτησην λοιπόν του βιβλίου που θα εκπληρώσει αυτή την επιθυμία (μιας και το Breaking Things at Work: The Luddites Are Right About Why You Hate Your Job επίσης μάλλον θα με απογοητεύσει σε αυτό το κομμάτι, για διαφορετικούς λόγους όμως).

Όπως και να έχει πάντως είναι βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί από -και είναι προσιτό προς τον- οποιοδήποτε

[Aris Zacharis · Rating 4 out of 5]

Αν και στο βιβλίο θα διαβάσουμε ελάχιστα για τα ρομπότ, μας κάνει ωστόσο μία καλή αναφορά στα επιμέρους επιτεύγματα που έχουνε συντελεστεί μέχρι στιγμής. Επίσης βάζει στο στόχαστρο τους κολοσσούς του διαδικτύου όπως η Google, η Amazon, η Apple, η Microsoft βγάζοντας σκάνδαλα και πολλά άπλυτα στη φόρα. Μεγάλη διαφθορά, συμφέροντα, κατασκοπεία, υποκλοπές που υποκινούν (και χρηματοδοτούν) εταιρίες, κυβερνήσεις και στρατός. Ευκολοδιάβαστο και ενδιαφέρον βιβλίο.