German, Jew, Muslim, Gay: The Life and Times of Hugo Marcus

Religion, Culture, and Public Life

by Marc David Baer

Hugo Marcus (1880-1966) was a man of many names and many identities. Born a German Jew, he converted to Islam and took the name Hamid, becoming one of the most prominent Muslims in Germany prior to World War II. He was renamed Israel by the Nazis and sent to the Sachsenhausen concentration camp before escaping to Switzerland. He was a gay man who never called himself gay but fought for homosexual rights and wrote queer fiction under the pen name Hans Alienus during his decades of exile.

In German, Jew, Muslim, Gay, Marc David Baer uses Marcus's life and work to shed new light on a striking range of subjects, including German Jewish history and anti-Semitism, Islam in Europe, Muslim-Jewish relations, and the history of the gay rights struggle. Baer explores how Marcus created a unique synthesis of German, gay, and Muslim identity that positioned Johann Wolfgang von Goethe as an intellectual and spiritual model. Marcus's life offers a new perspective on sexuality and on competing conceptions of gay identity in the multilayered world of interwar and postwar Europe. His unconventional story reveals new aspects of the interconnected histories of Jewish and Muslim individuals and communities, including Muslim responses to Nazism and Muslim experiences of the Holocaust. An intellectual biography of an exceptional yet little-known figure, German, Jew, Muslim, Gay illuminates the complexities of twentieth-century Europe's religious, sexual, and cultural politics.

Genres: History, Nonfiction, Biography Memoir, Biography, Islam

320 pages, Hardcover

Published April 28, 2020

About the author

Professor Baer earned his BA degree at Northwestern University and his PhD at the University of Chicago. Before joining LSE in 2013, Baer taught at Tulane University, New Orleans, and the University of California, Irvine.

Professor Baer’s research focuses on the connected histories of Christians, Jews, and Muslims in European and Middle Eastern history, from the early modern era to the modern .

His first book, Honored by the Glory of Islam: Conversion and Conquest in Ottoman Europe (Oxford, 2008, Turkish translation, IV. Mehmet Döneminde Osmanlı Avrupasında İhtida ve Fetih, Hil, 2010), analyzes how Muslim proselytizers conceived and practiced converting other Muslims, as well as Christians and Jews to their interpretation of Islam. Honored by the Glory of Islam was awarded the Albert Hourani Prize of the Middle East Studies Association of North America as the best book in Middle East Studies, 2008. The monograph was also short listed as the best first book in the History of Religions by the American Academy of Religion, 2009. He ends Honored by the Glory of Islam with the conversion to Islam of a group of messianic Jews in seventeenth-century Ottoman Salonika, which is the focus of his second monograph, The Dönme: Jewish Converts, Muslim Revolutionaries, and Secular Turks (Stanford, 2010, Turkish translation, Selânikli Dönmeler: Musevilikten Dönenler, Müslüman Devrimciler, ve Laik Türkler, Doğan, 2011). The Dönme is the first complete history of a secretive Ottoman community from its origins to its dissolution in twentieth-century Istanbul. The Dönme was named finalist, Sephardic Culture category at the National Jewish Book Awards, 2010.

Reviews

[Mansoor · Rating 2 out of 5]

پیش از آنکه ناسیونال‌سوسیالیست‌ها به قدرت برسند، مهم‌ترین مسلمان آلمانی یک یهودی همجنسگرا بود. این کتاب روایتی جدلی و غالبا مزورانه و آپولوژیستی (در قبال اسلام) از زندگی کم‌وبیش ناشناخته‌ی هیوگو مارکِس است؛ چهره‌ای که نقش مهمی در جنبش حقوق همجنسگرایان و در کوفتن میخ اسلام در آلمان ایفا کرد. مارکِس در یک خانواده‌ی شهرستانی بورژوا، لیبرال و کاملا آلمانی‌شده به دنیا آمد. او در اولین نوولش پیوندی زد میان جایگاه یهودیان و افکارش در مورد عشق و اشتیاق. تاملی درباره‌ی برتری روابط همجنسگرایانه بر رابطه با جنس مخالف. شبیهْ یافتن مصایب عشق همجنسگرایانه و رابطه‌ی یهودیان با اسراییل؛ سرزمینی که مانند معشوقی دورافتاده دوستش داشتند. مارکِس با پا گذاشتن جای پای گوته به سمت زیبایی‌شناسی شرقی و فرهنگ ایتالیا کشیده شد که آنها را پلی به سوی امکان لذت همجنسگرایانه می‌دید. بعد از جنگ بزرگ، زمانی که اروپایی‌ها به دنبال منبع الهام جدیدی می‌گشتند تا از ویرانه‌های عقاید پیشین بیرون‌شان ببرد، راه حل مارکِس این بود: گرویدن آلمانی‌ها به اسلام و برپایی دولت اسلامی
در ابتدای قرن بیستم مارکِس به کمیته‌ی علمی اومانیستی پیوست، که اولین سازمان حقوق همجنسگرایان در جهان بود، و روابط نزدیکی با یکی از بنیانگذارانش، مگنس هرشفیلد*، پیدا کرد. هرشفیلد هوادار حقوق اقلیت‌های جنسی و از پیشگامان ترنس‌سکشوالیسم جدید بود. او می‌گفت هیچ انسانی صرفا مذکر یا مونث نیست؛ در عوض آمیزه‌ی منحصر به فردی از هردوست. او مردان و زنان همجنسگرا را "جنس سوم" می‌نامید. با پایان جنگ بزرگ، و با تایید حکومت سوسیال‌دموکرات وقت، انستیتوی سکسولوژی برای پیش بردن اهداف کمیته پایه‌گذاری شد. خواسته‌های کمیته در مورد اصلاحات حقوقی برای حمایت از همجنسگرایان و اقلیت‌های جنسی با برنامه‌های اصلاحی گسترده‌تری گره خورد که از جمله شامل زنان هم می‌شد: حق رای، جلوگیری از بارداری و سقط جنین. مارکِس و هرشفیلد، مانند بسیاری از اکتیویست‌های همجنسگرای نسلشان، در ملا عام به همجنسگرایی‌شان تصریح نمی‌کردند؛ انگاری که فقط به دلایل علمی و بشردوستانه برای احقاق حقوق اقلیت‌های جنسی تلاش می‌کردند. هرج و مرج ناشی از ویرانی و قتل عام جنگ بزرگ در زمینه‌های جمعیت و روابط جنسی هم نمود کرد. تولید کاندوم افزایش پیدا کرد. آمار طلاق و سقط جنین صعود کرد. آلمان، در 1933، پایین‌ترین نرخ زاد و ولد را در اروپا داشت
در این بحبوحه مسلمانان شروع کردند به ساختن اولین مساجد در پاریس، لندن و برلین. در برلین جمعیتی دو سه هزار نفری از مسلمانان طبقه‌ی متوسط زندگی می‌کردند که در میانشان کاسب، پزشک، دانشجو، اکتیویست ضداستعماری، روشنفکر و استاد دانشگاه پیدا می‌شد و اغلب از سوی موطن‌شان حمایت می‌شدند. این افراد به خاطر جنگ و بحران اقتصادی، از سراسر خاورمیانه و آسیا، به آلمان آمده بودند. دو فرقه‌ی اصلی مسلمانان ساکن برلین احمدی‌ها و سنی‌ها بودند، گرچه اکثریت با احمدی‌ها بود. احمدی‌ها فرقه‌ای بودند که میرزا غلام احمد هندی را مسیح موعود و امام مهدی می‌دانستند و از طرف مسلمانان سنی تکفیر می‌شدند**. این دو فرقه برای در کنترل گرفتن مسجد برلین و ترویج عقاید و جذب مخاطب در رقابت بودند. احمدی‌ها، با جبهه‌گیری علیه ناسیونالیسم و نژادپرستی اروپایی، به دنبال جذب یهودی‌ها بودند. مارکِس در سال 1921 با احمدی‌ها آشنا شد و کارش را به عنوان مربی آلمانی برای آنها شروع کرد. این شغل همه‌ی جنبه‌های کاراکتر او را گرد هم می‌آورد: آلمانی بودن، شور و اشتیاق معنوی و همجنسگرایی. فرصتی بود برای او تا با مردان مسلمانی جوان‌تر از خودش، از آسیای جنوبی، ارتباط برقرار کند. در 1923 ویراستار انتشارات آلمانی‌زبان جنبش احمدی شد و در 1925 به اسلام گروید. او تنها یهودی عضو جنبش در برلین بود. مارکِس نقشی کلیدی در معرفی اسلام به آلمانی‌ها بر عهده گرفت. او در برنامه‌های ویژه‌ی مسجد برلین سخنرانی می‌کرد که شخصیت‌هایی چون توماس مان و هرمان هسه در میان حضارش بودند. به نقل از یکی از امامان مسجد، مارکِس به جمعیت احمدی زندگی دیگری بخشیده بود. با این حال او از این پلت‌فرم برای اشاره به وضعیت اقلیت‌ها هم استفاده می‌کرد. دلبستگی مارکِس به اسلام، البته در میان حلقه‌های پژوهشی یهودیت در قرن 19 بی‌سابقه نبود. برای بعضی از اینها اتوپیای چندمذهبی اسلام-که در قالب آندلس و خلافت عثمانی تجسم‌اش می‌کردند-در تضاد با تاریخ یهودستیزی مسیحیت قرار می‌گرفت و اسلام را در هیات دینی عقلانی، اهل مدارا و فلسفی نشان می‌داد که بیش از هر دین دیگری به ایده‌آل‌های یکتاپرستی یهودی نزدیک است. برای نمونه گلدزیهر، پژوهشگر و اسلام‌شناس برجسته‌ی مجارستانی، که یهودی معتقدی بود، بعد از حضور در مراسم نمازِ مسجدی در دمشق، عمیقا تحت تاثیر قرار گرفت؛ هرچند در مورد منابع اسلامی آرایی بسیار انتقادی داشت. مارکِس در اینجا هم نگاهش خیره به گوته بود. او ادعا می‌کرد گوته هم مثل خودش مسلمان و همجنسگرا بوده. مارکِس اسلام را با ارزش‌های فرهنگی آلمان و فلسفه‌اش سازگار می‌دید و باور داشت اسلام در تاریخ آلمان سابقه دارد. او قلبا معتقد بود می‌تواند یک مسلمان آلمانی باشد. البته این اسلام، اسلام آلمانی بود، بی هیچ المانی از خاورمیانه. مارکِس اسلام را دینی عقلانی و شکل نابی از یکتاپرستی یهودی می‌دید. منتها برخلاف یهودیت، اسلامِ او یک انجمن اخوت جهانی بود که بر پایه‌ی روابط اجتماعی میان همجنسان بنا شده بود و آنها را از هر قومیت و نژاد به هم وصل می‌کرد. با وجودی که هیتلرعقیده داشت اکثریت قریب به اتفاق مسلمانان، به لحاظ نژادی، از آلمانی‌ها پست‌ترند، ولی جنبه‌هایی از اسلام را می‌ستود. او میل مسلمانان را به پراکندن ایمان‌شان در میان همه‌ی ملت‌ها به زور شمشیر، با مزاج و روحیه‌ی ژرمن جفت‌وجور می‌دید. شاید به همین خاطر بود که حزب ناسیونال‌سوسیالیست در سال 1943 شروع به عضوگیری از بین مسلمانان کرد و معمولا برای تحریک آنها به حس نفرت مشترک‌شان از یهودی‌ها استناد می‌کرد. مارکِس در 1938، نه به جرم مسلمان یا همجنسگرا بودن، که به خاطر یهودی بودن زندانی شد. امام احمدی ده روز بعد توانست او را آزاد و مقدمات سفرش به هند را فراهم کند. مارکِس که مجوز سفر گرفته بود، در عوض، با کمک حلقه‌ی بین‌المللی یاران همجنسگرایش، به سوییس گریخت. با این وجود هم حلقه‌ی احمدی در انگلستان و هند و هم رفقای همجنسگرایش در آلمان تا پایان به او وفادار ماندند


*هرشفیلد هم، مثل مارکِس، یهودی و همجنسگرا بود
**سلام، فیزیکدان هندی-پاکستانی و برنده‌ی جایزه‌ی نوبل، هم از پیروان این فرقه بود. احمدیه را، از لحاظ ریشه‌شناسی و عقاید، می‌توان به جنبش بابی در ایران تشبیه کرد. اگرچه اینها هیچ گاه از دایره‌ی اسلام خارج نشدند و همچنان خودشان را مسلمان می‌خوانند. در حالی که باب، در نهایت، شریعت اسلام را فسخ کرد و دین جدیدی بنیان گذاشت. اتفاقا در ایران هم شماری از خانواده‌های یهودی به دین بهایی گرویدند

[Mandeq · Rating 4 out of 5]

Really amazing story. It's been fun to read Marcus' life and connect the dots between life then and now. For instance, there are a few (white) people still that convert to Islam to reinforce their previous held beliefs. If you're a liberal homosexual like Marcus, you can find a home in Islam, but the same thing goes if you're a literal Nazi. This to me represents the future of Islam in the West, as it ends up morphing from a foreign religion to something natural within the society. A kind of indigenization process basically.

Apart from that, the writer does well to use Marcus' story as a springboard to talk about a whole host of interesting stuff within WWII Europe. From the gay scene in Berlin in the 20s to Jewish-Muslim relations. Baer does well do present the reader with the complexity in every development, and avoids trying to give a simple narrative - since people are never simple.

My only critique is that I wished a bit more of Marcus' books were shown. From what I understand, most are still just in German, so it would be nice to get a full understanding of his views. Granted though to give a thorough look of the times in multiple lenses whilst also giving a good overview of a prolific writer's works is pretty hard to do...

[R.J. Gilmour · Rating 3 out of 5]

Baer introduced a fascinating subject, Hugo Marcus, who occupied a number of seemingly divergent identities in post World War I Germany. He was born a German Jew, who also identified as homosexual, and who later converted to Islam. While Baer traces Marcus's fascinating history against the backdrop of Weimer Germany the book itself is written in a manner that is never as engaging as his subject. Sadly, Baer's work is more concerned with Marcus' intellectual genealogy.

"This book engages with the question of German responses to the rupture of World War I and the realm of imagined political possibilities in Weimer Germany by focusing on one such utopia overlooked in historiography, the German-Islamic synthesis that Marcus advocates."5

"Peter Fritzsche observes that, in Weimer Germany, "renovation and crisis went hand in hand," and that the era's "consciousness of crisis" produced a sense of "exuberant possibility." 6

"George Mosse famously argued that in response to "the Jewish Question," these Jews sought "a personal identity beyond religion and nation," which led ultimately to a left-wing identity, as socialism offered egalitarianism. Adam Sutcliffe concurs that Jews have played a disproportionate role in left-wing political movements and "have almost always been vigorously anti-clerical and are usually considered as antithetical to religion in every way." 17

"Goethe chose Et in Arcadio Ego as his Italian Journey's (1816) motto, although he first used the German translation, Auch inch in Arkadien: "Even i managed to get to paradise." Arcadia is a link "between homosexuality and the Orient," which reaches as far north as Italy, "a homo-utopia, an Arcadia, where sexuality was freer. Goethe's Italian journey can be interpreted as a journey of sexual awakening in a land that was "a site of homosexual desire in the minds of many eighteenth-century Europeans," especially those men who loved men, known as "warm brothers"...The connection between Italy and love that had been prohibited in central Europe continued into the early twentieth century when Marcus visited. The Napoleonic Code (1804) had eliminated anti-sodomy laws in Italy and thereafter "specific resorts in particular-Taormina or Capri, for example-became playgrounds for wealthy elites who had been disgraced and forced into exile from England or Germany." 23

"As Hirschfeld relates in Berlins drittes Geschlecht (Berlin's Third Sex, 1904), which was also the subject of several homoerotic novels of the era, Berlin was "an intimate connection between the geography of the city and the possibilities it allowed for the explorations of alternative desire. The city of Berlin, he argued, with its multitude of tunnels, train stations, and public baths, was able to install a richly functional and diverse architecture of homoerotic desire...In the view of Thomas Mann's gay son, Klaus Mann (b.1906, Munich, d.1949, suicide in Cannes), Weimer Berlin (1919-1933) was "Sodom and Gomorrah in a Prussian tempo," a city that offered a "circus of perversities," a "department store of assorted vices," and "an all-out sale of brand new kinds of depauchery!" 33

"Nietzsche's rejection of Christian morality was interpreted by many homosexuals as endorsing their non normative sexuality. What also attracted homosexuals was belief in the rumour that Nietzsche was gay." 71

"Robert Gerwarth observes that "between 1917 and 1920 alone Europe experienced no fewer that twenty-seven violent transfers of political power, many of them accompanied by latent or open civil wars," as well as national and social revolutions, so postwar Europe became "the most violent place on the planet." 92

"In Reschtswelt and Aesthetic (Law and aesthetics), published in Germany in 1952, Marcus notes that art can sometimes be on the side of what the law forbids. Illegal acts, he adds, can also have positive effects on feelings." 154

"On the occasion of Goethe's two hundredth birthday in 1949, Marcus published an article in Der Kreis, "Goethe und die Freundesliebe" (Goethe and love of friends, i.e., homosexuality) which also focuses on how Goethe approached these eight themes. The term Marcus uses to connote homosexuality, "love of friends" (Freundesliebe) was coined by novelist Johann Paul Friedrich Richter (1763-1825, nom de plum, Jean Paul) and became popular among early-twentieth-century German homosexuals." 156

"Mignon has been appropriated by gays as a queer figure from Goethe's era to the present. Her famous poem, which begins, "Know you the land where lemon blossoms blow, /And through dark leaves the golden oranges glow," as it expresses longing to see her native Italy again, is already a homosexual reference." 166

[Carrie Laben · Rating 3 out of 5]

Somewhat disjointed and distant, but the subject is of sufficient interest to make it worth reading nevertheless.

[SmileyStars｡･:*˚:✧｡ · Rating 4 out of 5]

3.7 ⭐️

Very niche honestly and I suppose I learnt a lot about gay history in Germany. It was super interesting, Hugo Marcus is spiritually me.

One thing tho is I REALLY wished this book was in proper chronological order, the way the author structured it was so bad the timeline was all over the place, but I suppose it was still understandable if u put the effort but nonetheless.