คิดอย่างมิเชล ฟูโกต์ คิดอย่างวิพากษ์: จากวาทกรรมของอัตบุคคลถึงจุดเปลี่ยนของอัตตา

by อานันท์ กาญจนพันธุ์

หนังสือเล่มนี้เป็นเอกสารประกอบการเรียนการสอนวิชาทฤษฎีสังคมศาสตร์ระดับบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ นำเสนอทฤษฎีความคิดดของ "มิเชล ฟูโกต์" ซึ่งนำเสนอความสำคัญของการวิพากษ์ความรู้ เพื่อช่วยให้มนุษย์หลุดพ้นออกจากการครอบงำ นับเป็นหนังสือที่จะช่วยกระตุ้นให้เกิดความสนใจเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ เพื่อจะได้มีการตั้งคำถามใหม่ ที่จะช่วยนำไปสู่การปรับเปลี่ยนทิศทางการเปลี่ยนแปลงในสังคมไทยได้บ้าง

Genres: Philosophy, Nonfiction

215 pages, Paperback

First published January 1, 2012

Reviews

[Jeneva Izorion · Rating 5 out of 5]

อ่านง่ายกว่าที่คิด (แต่ก็ไม่ถึงกับเด็กอ่านได้) เพราะคนเขียนแนบตัวอย่างที่เห็นได้ชัดเยอะ ถึงจะซ้ำ ๆ แต่ก็ไม่เป็นไร เหมาะสำหรับผู้เริ่มอ่านฟูโกต์มั่ก ๆ เพราะนี่ไปอ่านเล่มอื่นเค้ามาเล่มนึงแล้วงงแดก 5555

[Nuttawat Kalapat · Rating 4 out of 5]

วาทกรรมคืออำนาจ
เช่น เราต้องเชื่อหมอตลอด
สถาบันมันแฝงอำนาจอยู่ทุกซอกมุม
.
เล่มนี้ช่วยให้เข้าใจไอเดีย ของนักคิดคนนี้ได้ไม่ยาก
ภาษาย่อยง่าย คำยากๆไม่เยอะ เค้าคิดยังไงกับ วาทกรรม และ อำนาจ
.
.

คิดอย่างมิเชล ฟูโกต์ คิดอย่างวิพากษ์: จากวาทกรรมของอัตบุคคลถึงจุดเปลี่ยนของอัตตา
ผู้เขียน: อานันท์ กาญจนพันธุ์
สำนักพิมพ์: ศยามปัญญา
จำนวนหน้า: 216 หน้า ปกอ่อน
.
ความมีเหตุผลมากเกินไปบางครั้งก็เหมือนกรงขัง
บางครั้งเรามีเหตุผลอย่างไม่ลืมหูลืมตา จนมันครอบงำความคิดเรา
.
หนังสือบอกเล่าว่าใครมีอิทธิพลต่อฟูโก้บ้าง อย่างไน
.
มิเชล ฟูโกต์ เป็นคนแรกๆ ที่ศึกษา สิ่งที่เรียกว่า โบราณคดีของความรู้
โดยขุดลึกไปถึงที่มาที่ไปของความรู้ทั้งหลาย
.
มิเชล ฟูโกต์ บอกว่า เรามองประวัติศาสตร์เป็นเส้นตรงไม่ได้
ยกตัวอย่าง เราจะศึกษา ประวัติศาสตร์ไทยแยกกับพม่า ไม่ได้
เพราะมันมีเรื่องคาบเกี่ยวกันเยอะ ถถ้าศึกาาแยกกัน คนทั้งสองฝั่งก็จะพูดคนละแบบ
.
มิเชล ฟูโกต์ สังเกตุว่า ศีลธรรมของศาสนาคริสต์หรือคนยิว ต้องเต็มไปด้วยความเรียบร้อย ยิ่นหน้าให้ผู้อื่นตบ เพราะว่าตอนนั้นคริสต์ตกอยู่ใต้โรมันอยู่
.
แต่เล่มนี้ให้แนวคิดกับคนที่ขัดแย้งกับฟูโก้ด้วยนะ
มีคนที่ไม่เห็นด้วย
-
เพลินดีครับ 8/10

[Pawarut Jongsirirag · Rating 4 out of 5]

เล่มนี้คือยอมรับว่าต้องอวยว่าเป็น Non Fic ที่อ่านมันส์ที่สุดเล่มหนึ่งเท่าที่เคยอ่านมา

ผมว่าความมันในที่นี้เพราะมันมีความยากในระดับที่ทำให้เรารู้สึกท้าทายในการอ่าน ด้วยตัวความคิดของฟูโกต์เอง คือ เข้าใจยากชิบหายๆ แต่พอมันถูกถ่ายทอดแบบกึ่งวิชาการ ผ่านเสำนวนสไตล์การถอดเทปการสอนของ อ.อานันท์เอง ซึ่งเอาถอดเทปนี้มาปรับปรุงภาษาและใส่เชิงอรรถอธิบายเพิ่มเติม ทำให้ความยากนี้ถูกลดทอนลงมาให้สามารถอ่านได้แบบเข้าใจและชวนให้เราขบคิดสิ่งที่ฟูโกต์พยายามบอกให้เรา แม้ด้วยข้อจำกัดของจำนวนหน้าและความเป็นกึ่งวิชาการจะทำให้เราเห็นภาพความคิดของฟูโกต์ในระดับของคอนเซปคร่าวๆเท่านั้น ไม่ได้ลงลึกครบถ้วนกระบวนความไปเสียทั้งหมด แต่งานชิ้นนี้ก็ทำให้เราเข้าใจภาพความคิดทั้งหมดของฟูโกต์ได้เป็นอย่างดี เหมาะมากที่จะเป็นเล่มแรกเพื่อทำความเข้าใจแนวคิดของฟูโกต์

ความมันประการต่อมา คือ อ.อานันท์ เล่าความคิดของฟูโกต์แบบเรียงลำดับตามพัฒนาการทางความคิดของฟุโกต์เอง ทำให้เห็นว่าเขาปรับปรุงความคิดของตัวเองให้สามารถนำไปวิพากษ์อำนาจได้กว้างขวางยิ่งขึ้น แม้ด้วยข้อจำกัดของแนวคิดอาจจะไม่ได้สามารถครอบจักรวาลนำไปอธิบายได้ทุกอย่าง แต่ในแก่นแกนของแนวคิดฟูโกต์ ผมว่าเราสามารถนำไปวิพากษ์ หรือสะท้อนอำนาจในหลากหลายแง่มุมได้ค่อนข้างดี ผมเลยไม่แปลกใจที่ฟูโกต์เป็นนักคิดที่ความคิดของเขาถูกนำไปอ้างอิงมากที่สุดคนหนึ่งจนถึงยุคสมัยนี้

เพราะอำนาจแฝงตัวอยู่กับเราในทุกมิติ อยู่ที่ว่าเราจะเห็นตัวมันและกระบวนการในการสร้าง การคงอยู่ และการทำลายล้างอำนาจอื่นเพื่อให้อำนาจของตัวมันเองสามารถยืนหยึ่งถือแหวนครองพิภพต่อไปได้

ฟูโกต์เห็นถึงอำนาจที่แฝงตัวอยู่นี้ และชี้ให้เราเห็นว่ามันทำงานอย่างไร เพื่อให้เราวิพากษ์และหลุดพ้นออกจากมันให้ได้ครับ

[Donakrap Dokrappom · Rating 5 out of 5]

ดีงามมาก ขอจัดให้เป็นหนังสือวิชาการที่ดีที่สุดที่เคยอ่าน จริงๆ ฟูโกต์เข้าใจยากอยู่แล้ว หนังสือเล่มนี้ดีงามในแง่ที่

ประการแรกมันผ่านการย่อยความคิดของฟูโกต์มาอย่างเข้มข้นจากประสบการณ์ของผู้เขียนที่เป็นอาจารย์สอนนักศึกษามาอย่างยาวนาน

ประการที่สองคือภาษาที่เขียนเป็นภาษาพูดที่สามารถเข้าใจได้ในทันที มันต่างกับตำราวิชาการทั่วไปที่ใช้ภาษาแข็งกระด้างที่เข้าใจได้เฉพาะกลุ่ม

ประการที่สาม มันไม่ได้เรียกร้องความรู้พื้นฐานของผู้อ่านมากเกินไปนักและเป็นมิตรกับหน้าใหม่

ประการสุดท้าย (ที่ทำให้มันเป็นหนังสือที่ยอดเยี่ยม) คือ การวางเฟรมเนื้อหาที่ไล่ลำดับพัฒนาการทางความคิดได้อย่างดีเยี่ยม มีบทวิเคราะห์ในแต่ประเด็นพร้อมตัวอย่างบริบทต่างๆ ในสังคมไทย มันไม่ใช่การจับเนื้อหามายำๆ รวมกันแล้วก็จบไป แถมยังมีบทวิจารณ์ที่ชี้ให้เห็นถึงจุดอ่อนในวิธีคิดและทฤษฎีของฟูโกต์ได้อย่างรอบด้าน อ่านสนุก มันทำให้เห็นว่า หนังสือที่ดีมันครบรสแบบนี้แบบนี้นี่เอง สุดยอดจริงๆ

[Jessada Karnjana · Rating 4 out of 5]

เป็นหนังสือที่อภิปรายแนวความคิดของฟูโกต์ที่อ่านตามได้รู้เรื่องกว่าเล่มอื่น ๆ ที่เขียนโดยคนไทยในยุคเดียวกัน (แม้ในบทที่ 8 ปัญหาของอัตตาและเพศวิถี จะรู้สึกว่าตัวเองหลุด ๆ จับความไม่ได้บ้าง) มีหลายประเด็นที่อาจารย์อานันท์ กาญจนพันธุ์ โยงแนวคิดกลับมาอธิบายเหตุการณ์ซึ่งอยู่ในบริบทของสังคมไทย จึงเห็นภาพเป็นรูปธรรมที่ใกล้ตัว อ่านแล้วกระตุ้นความคิด ความระแวง และชวนตั้งคำถามในปัญหาของความรู้ได้อย่างดี