1)
"Sözgelimi, ilahiyet ya da metafizik okuluna ait hrhangi bir kitabı elimize aldığımızda şu soruyu soralım. Bu eser nicelik ya da sayıyla ilgili herhangi bir soyut akıl yürütmeyi içeriyor mu? Hayır. Olgularla ve varoluşla ilgili herhangi bi deneysel akıl yürütme içeriyor mu? Hayır. O zaman atın elinizdekini ateşe çünkü o, safsata ve yanılsamadan başka bir şey içermez."
- Hume
2)
1. Işık Doğrusal olarak hareket eder. (Fizik Yasası)
2. 4 Temmuz 2000 günü öğleden sonra saat 3'te Güneş bayrak direğini dikey olarak yerleştirildiği zemine 45 derecelik bir açıyla ışınlarını gönderir. (Sınır Koşul)
3. Bayrak direğinin gölgesi 50 fit uzunluğundadır.(Sınır Koşul)
4. İki açısı birbirine eşit olan üçgen ikizkenar üçgendir. (Matematiksel Doğru)
5. O halde, bayrak direğinin boyu 50 fittir.
Bu tümdengelim argüman "neden bayrak diğeri 50 fittir?" sorusunun açıklaması olmaktan uzaktır. Bu daha çok pragmatik - dilin pratik koşullarını yansıtan boyutu ile ilgili - bir meseledir.
Örneğin "Bana evet ya da hayır diye cevap ver. Köpeğini dövmeyi bıraktın mı?" sorusu bizim ancak döven kimselere sorabileceğimiz bir sorudur ve dolayısıyla dilin pragmatiğiyle ilgilidir. Eğer açıklama pragmatik bir ögeye sahip ise sunduğu beşeri bağlamı anlamadıkça başarıyla açıkladığını söyleyemeyiz. Açıklamaya mrnek vermek gerekirse, bayrak direklerinin Amerika'ya özgü olan "fit" ve "50 eyalet" kavramlarını temsil etmesi için Amerika'daki bayrakların 50 fit olması bir açıklama olabilir.
Başka bir örnek şöyle verebiliriz.
Explanans:
1. A seçim bölgesindeki seçmenlerin %80'i eğer kadın iseler annelerinin, erkek ise babalarının oy verdiği partiye oy veriyorlar. (İstatiksel Genelleme)
2. A bölgesinde yaşayan Bayan R.'nin annesi merkez-sol adaylara oy vermiştir. (Sınır Koşul)
Explanandum
3. O halde %80 olasılıkla Bayan R. merkez-sol adaylara oy vermiştir.
Fakat bu argüman tümdengelimsel değildir çünkü öncüllerin doğru olması sonucu doğru kılmaz. İstatistikel argümanlar tümdengelimsel olamazşar fakat bu da bir açıklama olamaz. Mesela istatistikel olarak geliri ayda 10 bin dolar olan kişilerin %90'ının sağ-merkez partilere oy verdiğini ve Bayan R.'nin aylık 12 bin dolar geliri olduğunu varsayarsak "Neden Bayan R. merkez-sol adaylara oy vermiştir" sorusu bizi zora sokar.
3) Aklıma gelen bir örnek
1. Ege, Ayşe'den uzundur.
2. Ayşe, Can'dan uzundur.
3. O halde Ege, Can'dan uzundur.
Şimdi biz bu tümdengelim argümanın "Ege niçin Can'dan daha uzundur?" sorusuna açıklama getirdiğini söyleyeblir miyiz? Hayır, açıklama olarak "çünkü Ege daha iyi beslenmiştir, çünkü Ege'nin ailesinin daha uzun olmasından ötürü genetik olarak uzun boya sahip olma şansı daha uzundu" gibi şeyler söyleyebiliriz.