Εράν: Βυζαντινά αμαρτήματα

by Γιάννης Καλπούζος

Ἐρᾶν: να ερωτεύεσαι, να αγαπάς.
766 μ.Χ. Η Λυγινή και ο Υάκινθος σύρονται μαζί με πλειάδα μοναχών στον Ιππόδρομο, διαπομπεύονται και τους παντρεύουν με τη βία. Κρύβουν και οι δύο επτασφράγιστα μυστικά, τα οποία θα σημαδέψουν τις ζωές τους κι εν πολλοίς θα τις καθορίσουν κατά την οδύσσειά τους.
Ο Ροδανός, αγγελοπρόσωπος, ριψοκίνδυνος, θηρευτής των ηδονών, μα και με φοβερά μυστικά να τον σφιχτοδένουν, είναι συνάμα προσηλωμένος σε ό,τι θεωρεί χρέος.
Γύρω από αυτούς τους τρεις ήρωες και το μυστήριο του Ιερού Στιχαρίου, το οποίο θα μπορούσε ν’ ανατρέψει αυτοκράτορες και πολιτικές δεκαετιών, κινείται η μυθοπλασία κατά το δεύτερο μισό του 8ου αιώνα με φόντο την Εικονομαχία και την καθημερινή ζωή στην Κωνσταντινούπολη, την Αθήνα και τη Θράκη. Σε μια μοναδική εποχή, άγνωστη και μυθώδη. Τους πλαισιώνουν αρκετοί δευτεραγωνιστές, όπως ο μοχθηρός Ερμάς, ο καλλιεργημένος δούλος Κιτίν, ο Αρκάδιος που τον μεγάλωσε στο δάσος μια αρκούδα, η θεατρίνα Γοργονία, ο πατρίκιος Φωκάς με την ομάδα των Λεόντων του, ο μαύρος ευνούχος Αράν και άλλοι.
Οι πρωταγωνιστές φτάνουν στα άκρα, ερωτεύονται παράφορα, ζουν ανέμελα, δίνονται στη ζωή και τους δίνεται, ταπεινώνονται, συνθλίβονται, ανακάμπτουν, ξαναπέφτουν στον βούρκο, καταρρέουν, αφιερώνονται στον Θεό ή Τον απαρνούνται, γίνονται θύματα της εικόνας τους ή οδηγούνται στο εράν διά του οράν της ψυχής. Έχουν να αντιμετωπίσουν συκοφαντίες, πολέμους, ραδιουργίες, θανάσιμους εχθρούς, έναν έρωτα-σφαγή, εφιάλτη και όνειρο και, πάνω απ’ όλα, τον ίδιο τους τον εαυτό.

Genres: Historical Fiction, Ebooks

608 pages, Paperback

First published March 19, 2020

About the author

Ο Γιάννης Καλπούζος είναι σύγχρονος Έλληνας συγγραφέας, ποιητής και στιχουργός.
Γεννήθηκε στο χωριό Μελάτες της Άρτας το 1960. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.
Το μυθιστόρημά του «Ιμαρέτ, στη σκιά του ρολογιού» κέρδισε το Βραβείο Αναγνωστών του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου και των Λεσχών Ανάγνωσης το 2009.

Reviews

[Stratos · Rating 3 out of 5]

Ένας τεράστιος πλούτος ιστορικών γνώσεων της περιόδου αυτής της οποίας όμως το μείγμα με την ιστορία και τους χαρακτήρες δεν λειτουργούσε ισορροπημένα. Και η γραφίδα δεν είχε την ζεστασιά που συναντούσαμε στα προηγούμενα βιβλία του. Όμως γενικά ήταν ένα ενδιαφερον βιβλίο.

[Γιώτα Παπαδημακοπούλου · Rating 5 out of 5]

Δεν θέλω να επαναλαμβάνομαι, αλλά όταν μιλάμε για τον Γιάννη Καλπούζο, δεν είναι να μην το κάνω. Όχι όταν μου είναι αδύνατον να μην αναφέρω πόσο βαθιά τον εκτιμώ, τόσο ως συγγραφέα όσο και ως άνθρωπο -και ειδικά τις τελευταίες ημέρες, αυτές της καραντίνας, με έχει συγκινήσει πάμπολλες φορές, και όποιος τον ακολουθεί στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, ξέρει πολύ καλά τι εννοώ. Στο προκείμενο, όμως, που δεν είναι άλλο από το νέο του βιβλίο με τίτλο: Εράν. Βυζαντινά αμαρτήματα, που πολύ σωστά μας προδιαθέτει πως θα έρθουμε αντιμέτωποι με μια ιστορία γεμάτη αγάπη και έρωτα, με φόντο μία από τις πιο σπουδαίες ιστορικές περιόδους της οποίας, όμως, δεν είναι όλες οι εποχές της τόσο πολύ γνωστές στο ευρύ κοινό ή που, έστω, δεν την έχουν μελετήσει τόσο βαθιά όσο θα έπρεπε.

Μεταφερόμαστε, λοιπόν, κοντά στα μέσα του όγδοου μ.Χ. αιώνα και στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία -τότε δεν υφίστατο Βυζάντιο, ο όρος καθιερώθηκε πολύ, πολύ αργότερα-, σε μία απ' τις πιο ταραγμένες περιόδους της, που δεν είναι άλλη απ' αυτήν της Εικονομαχίας, τότε που η Δυναστεία των Ισαύρων κυριαρχούσε επί της Αυτοκρατορίας και πιο συγκεκριμένα, στην φάση που μας αφορά, ο Λέων Γ', που εξαπέλυσε έναν από τους μεγαλύτερους διωγμούς στην Ιστορία. Αυτόν έναντι του μοναχισμού και της λατρείας των εικόνων που οδηγούσε σταδιακά το Κράτος στη διάλυσή του, θύματα του οποίου έπεσαν και οι δύο βασικοί πρωταγωνιστές της ιστορίας μας, η Λυγινή και ο Υάκινθος, που με τη βία παντρεύτηκαν χωρίς να έχουν κανένα περιθώριο ν' αντιδράσουν ή να αρνηθούν.

Φυσικά, αντιλαμβανόμαστε τη βιαιότητα σε όλο αυτό, αφού χιλιάδες άνθρωποι στερήθηκαν το δικαίωμα της επιλογής, αλλά επίσης αντιλαμβανόμαστε πως η αλήθεια βρίσκεται πάντα κάπου στη μέση και πως, κακά τα ψέματα, η εικονολατρία με την ειδωλολατρία είναι μια εμμονής δρόμος. Ένας δρόμος που δεν μπορεί να παραμείνει ανεξέλεγκτα ελεύθερος, πόσο μάλλον σε μια εποχή που η Αυτοκρατορία -και η κάθε αυτοκρατορία- δεχόταν απειλές από δέκα μπάντες. Όλα αυτά είναι σκέψεις που θυμάμαι πως έκανα και ως μαθήτρια, διχασμένη ανάμεσα στο κοινό καλό και στην προσωπική επιλογή, με τα δύο να συγκρούονται προς χάριν του "εγώ" και της ατομικής ευθύνης. Σκέψεις που ξαναζωντάνεψε μέσα μου το "Εράν", με τον κύριο Καλπούζο να έχει κάνει μια συγκλονιστική ιστορική απεικόνιση κι ανάλυση της εποχής και των παραγόντων που την επηρέασαν, που σε παρασύρει μαζί με την αφήγησή της και σε ταξιδεύει.

Αυτό, βέβαια, είναι ένα στοιχείο που χαρακτηρίζει συνολικά το έργο του Γιάννη Καλπούζου, ο οποίος δεν αφηγείται απλά ιστορίες, αλλά τις ζει, και μαζί με αυτόν τις ζούμε κι εμείς, έχοντας να διδαχτούμε πράγματα μέσα από αυτές που ίσως να μην τα φανταζόμασταν καν, ή που να μην τα είχαμε εξετάσει μέσα από συγκεκριμένα πρίσματα, ίσως επειδή δεν είχαμε τα απαιτούμενα δεδομένα και στοιχεία στα χέρια μας -πράγμα που πλέον δεν υφίσταται. Με απλά λόγια, ο κύριος Καλπούζος γίνεται κοινωνός της Ιστορίας, με τον δικό του μοναδικό τρόπο, κι εμείς δεν μπορούμε να αρνηθούμε το να λάβουμε την προσφορά του. Όπως προείπα, όμως, το "Εράν" δεν είναι μόνο ένα ιστορικό βιβλίο, αλλά κι ένα αισθηματικό μυθιστόρημα, με τις δύο αυτές ταυτότητες να έχουν βρει την τέλεια αρμονία μεταξύ τους, κάνοντας το "ταξίδι" μας, εκτός από άκρως ενδιαφέρον, και βαθιά συγκινητικό.

Χρησιμοποιώντας πάρα πολλά στοιχεία από την γλώσσα της εποχής -πράγμα όχι πάντα εύκολο να το διαβάζεις, αλλά εξαιρετικά γοητευτικό μόλις το συνηθίσεις και αφήσεις να παρασυρθείς από αυτό-, ο συγγραφέας διηγείται μια ιστορία πολυεπίπεδη, τόσο όσον αφορά την ίδια και τις κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις της, όσο και την εξέλιξη των ηρώων της όσο η δραματουργία των προσωπικών τους ιστοριών κορυφώνεται. Και μέσα από τις ζωές τους, βλέπουμε και διάφορες αντιλήψεις γύρω από τον έρωτα, την αγάπη, τη φιλία, την οικογένεια, ανάμεσά τους και αυτές του ίδιου του συγγραφέα, πράγμα που αποτυπώνεται με μια ευγένεια ψυχής που αν μη τι άλλο συγκινεί. Χωρίς να πολυλογήσω άλλο, λοιπόν, θα σας προτείνω να χαθείτε σε αυτό τον συγκλονιστικό κόσμο, γεμάτο από βία, συναισθήματα, κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές, γεμάτο από στιγμές που καθόρισαν ζωές χιλιάδων ανθρώπων, μα και της Ιστορίας μας όπως την γνωρίζουμε σήμερα.

[Skorofido Skorofido · Rating 3 out of 5]

Λογικά το Βυζάντιο θα έπρεπε να είναι η εποχή μου, το alter ego μου... μηχανορραφίες, ίντριγκες, συνωμοσίες, πισώπλατα δήγματα... καθαρά εγώ,το ερπετό... αλλά δεν είναι και πολύ των αναγνωστικών μου επιλογών... είχα όμως περιέργεια...
Το «εράν» του Καλπούζου διαδραματίζεται στο Βυζάντιο την εποχή της εικονομαχίας, όπου στην αυτοκρατορία γίνεται το έλα να δεις... εικονολάτρες vs εικονομάχοι να ξεκατινιάζονται και να αλληλοσκοτώνονται... τρεις οι βασικοί ήρωες ο Υάκινθος, η Λυγινή και ο Ροδανός... Υάκινθος και Λυγινή πρώην μοναχοί και οι δύο που τους πήρε η μπάλα της εικονομαχίας και τους οδήγησαν σε αναγκαστικό γάμο... ο Υάκινθος, πιστός στη θρησκεία του, συνεχίζει την ασκητική ζωή του... η Λυγινή είναι πιο πεταχτούλα, ψάχνει τον έρωτα και του δίνει και καταλαβαίνει... ο Ροδανός, άλλη πάστα αυτός, ομορφονιός και ερωτιάρης, την πέφτει και στη Λυγινή... και γύρω τους διάφοροι δευτερεύοντες ήρωες ο Μιχαήλ, ο Κιτίν, ο Αράν, η Κύνθια...
Πάμε τώρα και στην επίγευση που μου άφησε...
1. Η γλώσσα του Καλπούζου, ιδίως στις πρώτες 50-100 σελίδες ήταν μια γλώσσα φτιαχτή, ίσα για να εντυπωσιάσει εμάς τους πληβείους. Καθαρεύουσα δεν την έλεγες, δημοτική δεν την έλεγες, ένα συνοθύλευμα λίγο απ’όλα, όλα αχταρμάς μέσα στην ίδια πρόταση, σαν να μην έχουμε λύσει ακόμα το γλωσσικό ζήτημα στην Ελλάδα. Μετά την 100 σελίδα, ηρέμησε λίγο από τον ακατάπαυστο βερμπαλισμό κι έγειρε η πλάστιγγα προς τη δημοτική και κάπως κύλησε η ιστορία λίγο πιο νορμάλ...
2. Σαφώς και υπάρχει έρευνα μεγάλη από πίσω και αυτό φαίνεται... όμως τα ιστορικά γεγονότα όταν παρατίθενται, παρατίθενται ξερά, οι ήρωες είναι αμέτοχοι σε αυτά και πραγματικά εάν δεν ξέρεις από Βυζάντιο είναι ένα name dropping αυτοκρατόρων, στρατηγών και ημερομηνίων χωρίς λόγο και ουσία
3. Η ιστορία του βιβλίου... χμ... χμ... χμ... εδώ δεν μπορώ να καταλάβω τι πήγε λάθος... Το τι έχει συμβεί, δεν μπορώ να το περιγράψω... έχουν συμβεί τα πάντα... σεισμοί, λιμοί, καταποντισμοί, οι ήρωες περνούν του λιναριού τα πάθη... όμως δες τι συμβαίνει... για κανέναν ήρωα δεν λύγισε η καρδιά μου... κανείς δεν μ’έπεισε... σκηνές που θα έπρεπε να είναι έντονες (π.χ. η εγκατάλειψη του Μιχαήλ, το πρόσωπο του Ροδανού κλπ) περιγράφονται μέσα σε μια – δυο σελίδες, μια ξεπέτα που δεν σου αφήνει τίποτα... οι ήρωες είναι σαν να μην έχουν αισθήματα κι αυτό περνάει και στον αναγνώστη
4. Εντάξει, το εμπεδώσαμε τι σημαίνει «καυλός»
5. Ο μόνος ολοκληρωμένος και συμπαθητικός ήρωας ήταν ο δούλος Κιτίν. Όλοι οι υπόλοιποι επιεικώς αντιπαθέστατοι... μα ούτε ένας συμπαθής; Ούτε ένας;

Σύμπερασμα; κάτι θα μπορούσε να γίνει αλλά δεν... 2,5 από μένα, που το κάνω 3 για την έρευνα...

[Penny · Rating 3 out of 5]

3.5 ⭐

[Georgia · Rating 4 out of 5]

Δείτε επίσης και στο Chill and read


Στα μέσα του 8ου μ.Χ. αιώνα στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, αυτή που πλέον ονομάζουμε Βυζάντιο, μαίνεται η εικονομαχία, ο πόλεμος για τις εικόνες. Ο Λέων Γ’ έχει κηρύξει πόλεμο κατά των εικόνων και των μοναχών που τάσσονται υπέρ τους. Οι πολίτες έχουν μοιραστεί στα δύο, σε αυτούς που μάχονται τις εικόνες, όπως ο αυτοκράτορας και σε αυτούς που τάσσονται υπέρ τους, με το φόβο να τους καταδώσουν και συνήθως κρυφά. Τα μοναστήρια έχουν μοιραστεί και όσα δεν έχουν ασπαστεί τις ιδέες του αυτοκράτορα, κυνηγιούνται, αδειάζουν και καίγονται. Οι μοναχοί και οι μοναχές γίνονται θέαμα στον Ιππόδρομο και παντρεύονται ομαδικά και κατά τύχη, νέοι με γριές και γέροι με νεαρές. Η Λυγινή και ο Υάκινθος είναι από τα ταιριαστά ζευγάρια, μιας και δεν έχουν πολλά χρόνια διαφορά, όμως δεν ήταν δική τους η απόφαση αυτός ο γάμος. Είναι λίγα αυτά που τους ενώνουν και πολλά εκείνα που τους χωρίζουν, όπως τα μυστικά του παρελθόντος.

Ο Ροδανός ανήκει σε μια ομάδα πατριωτών της Κωσνταντινούπολης που δρα υπό τις οδηγίες του πατρίκιου Φωκά. Οι Λέοντες, όπως ονομάζονται, αναλαμβάνουν αποστολές εντός και εκτός των τειχών της Πόλης, που σκοπό έχουν να προστατέψουν την πίστη, την αυτοκρατορία αλλά και τον αυτοκράτορα τον ίδιο. Σε μια τέτοια αποστολή ο Ροδανός θα βρεθεί στο σπίτι που διαμένει ο Υάκινθος με τη Λυγινή και οι δρόμοι τους θα δεθούν για πάντα. Πρόκειται για άνθρωπο που βάζει το καθήκον του πιο πάνω από όλα, που εκτιμά όσα του προσφέρονται για δεν πατά τους όρκους του. Όμως πολλά θα συμβούν και όπως λέει και ο τίτλος του βιβλίου, ο έρωτας θα φέρει πολλά αμαρτήματα.

Το νέο βιβλίο του Γιάννη Καλπούζου είναι ένα ταξίδι στο χρόνο, σε εποχές που δεν τις γνωρίζουμε καλά, παρά μόνο μέσα από τα βιβλία της ιστορίας στο σχολείο, κι αυτό σε μικρό βαθμό. Η γραφή του αποδίδει όλο το μεγαλείο της Κωνσταντινούπολης εκείνη την εποχή, αλλά και αυτό της Αθήνας. Οι δύο πόλεις είναι οι βασικοί σταθμοί στους οποίους θα βρεθούν οι ήρωες του βιβλίου. Εκεί όπου θα πονέσουν, θα αγαπήσουν, θα κάνουν φίλους και θα προδοθούν. Εκεί όπου θα βρεθούν με την αλήθεια και το ψέμα. Ο κόσμος του Βυζαντίου ήταν γεμάτος ίντριγκες, όπως άλλωστε ήταν και είναι κάθε βασιλική και αυτοκρατορική αυλή ανά τους αιώνες αλλά και σε φανταστικά αναγνώσματα. Αυτό είναι που δίνει το βασικό κορμό της ιστορίας που όμως ενισχύεται από τον έρωτα και τα δυνατά συναισθήματα.

Όλος ο παλμός της εποχής μεταφέρεται στον αναγνώστη μέσα από το κείμενο. Από τις περιγραφές των τόπων και των κτηρίων. Από τις γιορτές και τις συναθροίσεις που κάνουν τον αναγνώστη να πιστεύει ότι βρίσκεται κάπου εκεί μέσα και ο ίδιος. Αλλά και από τη λαλιά που δίνει ο συγγραφέας στο κείμενό του. Η αφήγηση γίνεται σε μια γλώσσα που σκοπό έχει να ενισχύσει την αίσθηση του κόσμου του βιβλίου. Ένα κράμα αρχαΐζουσα και καθημερινής γλώσσας, με μεσαιωνικά ιδιώματα, προσδίδουν μια μοναδικότητα στο κείμενο και μια αυθεντικότητα. Δε θα μπορούσε να μιλάει διαφορετικά ένας καλόγερος σαν τον Υάκινθο, ένας άγιος άνθρωπος που έχει αφιερωθεί στο Χριστό. Είναι μεγάλη η συμβολή της γλώσσας αυτής στην όλη εμπειρία της ανάγνωσης.

Το «Εράν. Βυζαντινά αμαρτήματα» είναι το πρώτο βιβλίο του Γιάννη Καλπούζου που διαβάζω, καταλαβαίνω όμως γιατί έχει πλέον φανατικούς αναγνώστες. Είναι που θέλει να τους μεταφέρει στην ιστορία που αφηγείται και το καταφέρνει!

[Maria Thomarey · Rating 3 out of 5]

2,5

[Πάνος Τουρλής · Rating 4 out of 5]

Τι είναι το Ιερόν Στιχάριον και γιατί καταρρίπτει τα επιχειρήματα κατά των εικόνων; Υπάρχει στ’ αλήθεια ή είναι μύθος; Πώς μπορεί να το χρησιμοποιήσει κάποιος για να διεκδικήσει τον θρόνο; Πώς μπορεί να επιβιώσει μια γυναίκα χωρίς σύζυγο σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία και εποχή; Τι παρακινεί και ενθαρρύνει κάποιον όχι μόνο ν’ ασπαστεί τον μοναχισμό αλλά και να γίνει στυλίτης; Πώς ήταν η καθημερινή ζωή την περίοδο της Εικονομαχίας τον 8ο μ. Χ. αιώνα; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται σ’ ένα υπέροχο, πλούσιο σε πλοκή και ανατροπές, ιστορικό μυθιστόρημα.

Το βιβλίο ξεκινάει με τη διαπόμπευση μοναχών και καλογριών στον Ιππόδρομο της Κωνσταντινούπολης, ως συνέπεια της έντονης διαμάχης μεταξύ εικονόφιλων και εικονομάχων κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Κωνσταντίνου του Ε΄. Η τύχη φέρνει κοντά τον Υάκινθο και τη δεκαπεντάχρονη Λυγινή που παντρεύονται με πολιτικό γάμο, οπότε απομακρύνονται από το μοναχικό σχίσμα και κατ’ αυτόν τον τρόπο ξεκινούν τα προβλήματα της νέας τους ζωής: επιβίωση, δουλειά, διαμονή. Εκείνος είναι από την Τρίγλια και μιλάει καθαρευουσιάνικα, εκείνη από τα Πάταρα της Λυκίας και χρησιμοποιεί την καθημερινή γλώσσα. Εκείνος παραμένει πιστός στον Θεό και διαβεβαιώνει τη Λυγινή πως δε θα την αγγίξει, θα ζήσουν ως «συνείσακτοι» (λαϊκοί και ιερωμένοι που προστατεύουν παρθένες χωρίς άλλους συγγενείς). Εκείνη αναγκάζεται να το δεχτεί, γιατί μόνη της είναι δύσκολο να επιβιώσει «σ’ έναν κόσμο που διαφέντευαν απόλυτα οι άντρες», χώρια που άρχισε να νιώθει αισθήματα για τον πρώην καλόγερο. Η ζωή τους περνάει από χίλιες δυσκολίες και εμπόδια, οι μεταξύ τους σχέσεις δοκιμάζονται, εκείνος αγωνίζεται να μείνει πιστός στον μοναχισμό και γίνεται στυλίτης, εκείνη δεν παύει να είναι γυναίκα με επιθυμίες, ανάγκες, όνειρα, καρδιά, με αποτέλεσμα αναπάντεχες ανατροπές και εξελίξεις.

Μαζί τους έχουμε τη Γοργονία, που προέρχεται από τον κόσμο των μιμάδων ή θεατρίνων, μια δυναμική γυναίκα με ελευθεριάζοντα βίο που οδηγήθηκε σε μοναστήρι, ελλείψει γυναικείων φυλακών την εποχή εκείνη. «-Από το ίδιο ξύλο κατασκευάζεται κι ο σταυρός και το στειλιάρι της αξίνας. Εγώ φτιάχτηκα αξίνα για να σκάβω τις ομορφιές της ζωής» (σελ. 344). Ο Ροδανός είναι μέλος μιας επίλεκτης ομάδας σωματοφυλάκων, κατασκόπων και εκτελεστών που συγκρότησε ο πατρίκιος Φωκάς, ασηκρίτις του βασιλιά, δηλαδή ο εξ απορρήτων γραμματέας του, που συμμετείχαν κι αυτοί σε κατεδάφιση μονών και εκδίωξη μοναχών. Ο πατρίκιος αναθέτει στον Ροδανό να βρει το Ιερόν Στιχάριον, σύντομα όμως ο δρόμος του διασταυρώνεται με της Λυγινής και τότε: «εκ του οράν το εράν» (σελ. 140). Επίσης, ο δύσμορφος σκλάβος Κιτίν, που τον αγόρασε ο Ροδανός στο σκλαβοπάζαρο της Αττάλειας, και που θεωρεί τον Θεό απρόσιτο για την ανθρώπινη σκέψη, οπότε υποστηρίζει το δικαίωμα των ανθρώπων να πιστεύουν σε όποια θρησκεία επιθυμούν, είναι ένα ευρηματικό δίπολο για να εκφραστούν μέσα από συζητήσεις με τον νέο του αφέντη διάφορες απόψεις γύρω από τη θρησκεία και την εξέλιξή της ως τον χριστιανισμό. Όλοι τους διασταυρώνονται με άλλα πρόσωπα που παίζει ο καθένας τους τον ρόλο του στην ιστορία μα ακόμη πιο αξιοθαύμαστα μπλέκουν μεταξύ τους σε απρόσμενες συναντήσεις όσο εξελίσσεται η πλοκή, δημιουργώντας έναν ασφυκτικό και συναρπαστικά στημένο ιστό. Οι ανατροπές είναι υποδειγματικές και απανωτές, οι χαρακτήρες ολοκληρωμένοι, η πλοκή πηγαίνει σε αναπάντεχα μονοπάτια, το μυθιστόρημα βρίθει αληθοφανών περιστατικών, αναμιγνύει εξαίρετα τη φαντασία με την πραγματικότητα και τα ιστορικά πρόσωπα με τους ήρωες του βιβλίου και καταγράφει με ενάργεια ολοζώντανες προσωπικότητες, με μειονεκτήματα και πλεονεκτήματα, που δε διστάζουν να προβούν σε απονενοημένες πράξεις για την αγάπη, τον έρωτα, τη δόξα, την ομορφιά, ακόμη και την αιωνιότητα.

Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Ε΄, ακολουθώντας την πολιτική του πατέρα του, Λέοντα Γ΄, απαγόρευσε τη λατρεία των εικόνων και την αποτύπωση με οποιονδήποτε τρόπο των αγίων, γι’ αυτό και καταδίωξε την πλειονότητα των μοναχών, που προέβαλαν σθεναρή αντίσταση στις σχετικές αποφάσεις της Συνόδου της Ιέρειας το 754 μ. Χ. Μαζί με τις περιπέτειες των χαρακτήρων που έγραψα πιο πριν, καταγράφονται και οι πολιτικές εξελίξεις, με την εμφάνιση της Ειρήνης της Αθηναίας, η οποία το 770 παντρεύεται τον Λέοντα Δ΄, γιο του αυτοκράτορα, και σταδιακά μετατρέπεται από σεμνή και υποτακτική σύζυγος σε αδίστακτη και άπληστη βασίλισσα, μιας και ο Λέων διαδέχεται τον πατέρα του το 776 αλλά το 780 πεθαίνει κι έτσι αναλαμβάνει την αντιβασιλεία η Ειρήνη για λογαριασμό του δεκάχρονου γιου της, Κωνσταντίνου Ε΄. Αυτή η αλλαγή φέρνει ανατροπές στον κοινωνικό, πολιτικό και διπλωματικό χάρτη της εποχής και την Εικονομαχία σε νέα περίοδο, μιας και οι οπαδοί της πολιτικής και θρησκευτικής μεταρρύθμισης του Λέοντα Α΄ και του Κωνσταντίνου Ε΄ διέθεταν ισχύ, με το σύνολο των υψηλόβαθμων στρατιωτικών να τάσσεται στο πλευρό τους και να στρέφονται κατά των εικονόφιλων, αρνητικά προσκείμενοι και απέναντι στην Ειρήνη! «Οι φιλόδοξοι, οι αριβίστες, οι φιλοχρήματοι, οι πολλών λογιών καιροσκόποι, οι οικονομικά δυνατοί, οι αυλοκόλακες και οι αδικημένοι ή όσοι θεωρούν ότι αδικήθηκαν στο παρελθόν, είναι κυρίως εκείνοι τους οποίους προσεταιρίζεται κάθε ανερχόμενη εξουσία ώστε να επιτύχει την επικράτηση αλλά και τη διαιώνισή της» (σελ. 359). Με την Ειρήνη δεν αλλάζει μόνο η θρησκευτική κατάσταση, μιας που πλέον περνάμε στην εικονολατρία, αλλά και οι μοίρες των χαρακτήρων του μυθιστορήματος. «…Η Ειρήνη διοικούσε ως απόλυτος μονάρχης και ήταν η πρώτη γυναίκα στην ιστορία της αυτοκρατορίας που το πετύχαινε» (σελ. 457). Κι ακολούθησε ο εμφύλιος με τον γιο της, στον οποίο δεν έδινε τον θρόνο, ενώ στασιαστές, αντίθετοι και στους δύο, παραμόνευαν σε κάθε ευκαιρία να εξεγερθούν για να ανεβάσουν στον θρόνο δικό τους άτομο!

Τα πραγματολογικά στοιχεία είναι εξίσου σωστά δοσμένα. Έχουμε μελετημένη και τεκμηριωμένη αναπαράσταση της βυζαντινής Κωνσταντινούπολης αλλά και της Αθήνας καθώς και άλλων περιοχών της βαλκανικής και της μικρασι��τικής χερσονήσου. Εντυπωσιακή είναι η περιγραφή της διαδρομής από το λιμάνι του Πειραιά προς την πόλη, έναν χέρσο τόπο με διάσπαρτες καλύβες και αρχαία ερείπια. Η Λυγινή μάλιστα κάνει ενδιαφέρουσες σκέψεις: «Στον νου της, Έλληνας σήμαινε ειδωλολάτρης, όπως για το σύνολο των χριστιανών της αυτοκρατορίας. Κι ας περηφανευόταν η συντριπτική πλειονότητά τους στα ανατολικά μέρη, και πόσο μάλλον στην Κωνσταντινούπολη, ότι ομιλούν την ελληνική γλώσσα… Ο Έλληνας και η ελληνική γλώσσα ήταν σαν τη σχέση της με τον Υάκινθο. Σύζυγος και μη σύζυγος» (σελ. 61). Διαπίστωσα αμέσως πως οι Αθηναίοι δε νοιάζονταν για όσα διαδραματίζονταν στην πρωτεύουσα της τότε Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, μεταγενέστερα Βυζαντίου: «Η αυτοκρατορία, ο βασιλέας, η Κωνσταντινούπολη ήταν έννοιες πολύ μακρινές… Κυρίως τους απασχολούσε το σπίτι τους, οι δουλειές τους, τα χωράφια, τα μαγαζιά, τα λιγοστά εργαστήρια, οι συζητήσεις στην αγορά… κι εν γένει καθημερινά πράγματα τα τόσο σημαντικά για τη ζωή του καθενός» (σελ. 73). Η Παναγιά η Αθηνιώτισσα, κτισμένη μέσα στους κίονες του Παρθενώνα, δίνει την ευκαιρία στον συγγραφέα να προσθέσει κι άλλες λεπτομέρειες που ζωντανεύουν γλαφυρά τον εορτασμό της, τους καλεσμένους από διάφορες κοινωνικές τάξεις, την πανοραμική θέα του τότε χωριού. Ακολουθούνται σημερινοί όροι μέτρησης μήκους, απόστασης, βάρους και όγκου και το σημερινό ημερολόγιο ώστε το κείμενο να καθίσταται πιο ευανάγνωστο. Ο συγγραφέας παρατηρεί τις αλλαγές των εποχών, τον κάματο των φτωχών, την καθημερινότητα των ανθρώπων και αποδίδει όλον αυτόν τον όγκο μελέτης και έρευνας με τρόπο που με παρέσυρε και με ταξίδεψε στο πολύπλοκο ιστορικό φόντο της εποχής της εικονομαχίας χωρίς να μπερδεύομαι ή να κουράζομαι. Σίγουρα δε διαβάζεται απνευστί και θέλει οπωσδήποτε τον χρόνο του, κυρίως για να εντυπωθούν και να κατασταλάξουν οι διαφορετικοί καρποί που θα αποκομίσει ο κάθε αναγνώστης.

Ως προς το προσωπικό στυλ γραφής του κυρίου Γιάννη Καλπούζου τι να σημειώσει κανείς; Να αναφερθεί στον συγκρατημένο λυρισμό («Το φθινόπωρο αργομετρούσε τις μέρες του», σελ. 30), στον σαρκασμό («…κακότροπος όσο δέκα αιμοβόρες πεθερές μαζί», σελ. 69) ή στις όμορφες μεταφορές («Τα γενόμενα έβγαλαν τα φτερά τους. Τα μελλούμενα καρτερούν με δόντια ή με φιλήματα σε κάθε βήμα μας», σελ. 343); Πόσο ευρηματική είναι η αντίθεση των σελίδων 432 και 433, όπου το ένα κεφάλαιο τελειώνει με σατανιστικές, απόκοσμες τελετές αλχημείας για αποτυχημένη προσπάθεια κατασκευής του φιλοσοφικού λίθου που θα χαρίσει την αθανασία και το άλλο αρχίζει με μια παράγραφο γεμάτη εικόνες της μαγιάτικης Κωνσταντινούπολης (λουλούδια και έντομα, πουλιά και δέντρα συμμετέχουν σ ένα οργιώδες καλωσόρισμα της πράσινης φύσης)! Και πόσες διαχρονικές αλήθειες και απόψεις καταγράφονται με τέτοιο τρόπο που σταματούσα κατά περιόδους για να τις εντυπωθώ καλύτερα: «Όμως όλα λησμονιούνται, όλα περνούν, όλα χτυπούν με διαφορετικό τρόπο την πόρτα της καρδιάς και του νου. Πόσο μάλλον όσα τα σκεπάζει η αχλή του χρόνου και δη ό,τι αφορά τους πάσης φύσεως εχθρούς» (σελ. 291). Και αργότερα: «Όταν λες είμαι γεννήτορας να μην ξεχνάς πως είσαι και γέννημα. Κτίζεσαι και σε κτίζουν. Βυζαίνεις το γάλα της μάνας σου και τον ιδρώτα του πατέρα σου και μαζί τα κουβαλήματα του μυαλού τους και όσα ονομάζονται πάθη, καημοί, ονείρατα, συμπεριφορά, χαρακτήρας και αντίληψη για ό,τι συμβαίνει και υπάρχει. Παραπλεύρως ζώνεται ο αδελφός, η αδελφή, ο πάππος, η βάβω, οι μακρύτεροι συγγενείς, ο γείτονας, οι φίλοι, ο άρχοντας και ο δούλος, ο βασιλέας και ο στρατιώτης και καθείς που διασταυρώνεται με τη ζωή σου. Κι όλοι, ποτισμένοι κι απ’ τους νόμους της πολιτείας και της θρησκείας, μεταφέρουν στο δισάκι τους σπόρους γενιών και γενιών πρωτύτερων. Τούτοι βλασταίνουν επάνω σου χωρίς να σε ρωτούν και δίχως πάντα να το υποψιάζεσαι. Κι όταν θαρρείς πως κοσκινίζεις τους σπόρους, τον καλό και τον κακό, συνήθως λησμονείς ότι το κόσκινο δεν το έφτιαξες μονάχος σου» (σελ. 440).

Μηχανορραφίες, εκβιασμοί, έρωτες, μοναχισμός, εικονομαχία και εικονολατρία, κατασκοπεία, διπλωματικά παιχνίδια, κρυφά μηνύματα, περιπέτειες, ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες, πραξικοπήματα, πλεκτάνες, μοιχείες, Σλάβοι και Βούλγαροι, Άραβες και Φράγκοι, στηλίτες και πόρνες, φτωχοί και αξιωματούχοι, ανδρείοι και προδότες εμφανίζονται και συμμετέχουν σ’ ένα τεκμηριωμένο, συναρπαστικό, πολυεπίπεδο, ανατρεπτικό ιστορικό μυθιστόρημα που ζωντανεύει μια σκοτεινή περίοδο της βυζαντινής ιστορίας με εύληπτο τρόπο μέσα από μια σειρά γεγονότων που συγκροτούν μια αναπάντεχη αλληλουχία γεγονότων και εξελίξεων. Το «Εράν» υπέρ το κάλλιστον γεγραμμένον εστίν!

Πρώτη δημοσίευση στο site μου: www.vivliokritikes.com/%ce%b5%cf%81%c...

[Vassilis Xanthakis · Rating 4 out of 5]

(+) Η επιλογή μίας εποχής μάλλον άγνωστης στο ευρύ κοινό, ήτοι της εικονομαχίας καθώς η μεγάλη πλειοψηφία των βιβλίων που αναφέρονται στο Βυζάντιο, επικεντρώνονται στην Άλωση.
(+) Η πιστή χρήση διαλέκτου, λέξεων κι εκφράσεων της εποχής από τον συγγραφέα που μας έχει άλλωστε συνηθίσει (ποντιακά στη Σέρρα, κυπριακά στην Ουρανόπετρα, πολίτικα στο Άγιοι Δαίμονες κλπ). Έχει εντρυφήσει πολύ σε αυτά και μας βοηθά να βρεθούμε ρεαλιστικά στην Κωνσταντινούπολη του 8ου αιώνα. Βέβαια, αυτό ίσως κουράσει αρκετούς αναγνώστες.
(-) Ο τίτλος προϊδεάζει πως πρόκειται για ένα μυθιστόρημα αφιερωμένο στον έρωτα (Ροδανού και Λυγινής), όμως αυτό το καθιστά μονότονο και μάλλον κουραστικό. Με βάση τα προηγούμενα βιβλία του συγγραφέα, είχα μάλλον μεγαλύτερες προσδοκίες και θα περίμενα περισσότερη δράση κι εστίαση στο ιστορικοπολιτικό φόντο. Συνεπώς, μου έλειψε (πολύ) η ένταση και το σασπένς που τόσο αριστουργηματικά ξετυλίσσονται στα προηγούμενα πονήματα του κύριου Καλπούζου.
Εν κατακλείδει, ασφαλώς και είναι ένα βιβλίο που αξίζει να αγοραστεί και να διαβαστεί. Μου άρεσε και η δυνατότητα επιλογής εξωφύλλου (προσωπικά προτίμησα το πορφυρό λόγω Βυζαντίου).

[Yanper · Rating 2 out of 5]

Απογοητεύτηκα! Δεν ήταν ο Καλπούζος που γνώρισα στα προηγούμενα βιβλία με την δράση και την γεμάτο νεύρο γραφή. Μία ιστορία επίπεδη, χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον, φλύαρη σε πολλά σημεία που με δυσκολία κράταγε το ενδιαφέρον. Περίμενα περισσότερα γιατί με τα προηγούμενα βιβλία του είχε θέσει πολύ ψηλά τον πήχυ.

[Afroditi Kousouni · Rating 3 out of 5]

Έχοντας διαβάσει ήδη τα περισσότερα από τα προηγούμενα βιβλία του συγγραφέα, οφείλω να ομολογήσω ότι η αρχική εντύπωση (τουλάχιστον για τις 100 πρώτες σελίδες) ήταν κάπως απογοητευτική. Έμοιαζε κάπως επίπεδη η ιστορία, δυσκίνητη, σαν να "κολλούσαν" οι λέξεις, να μην ρέει η γλώσσα. Η εντύπωσή μου άρχιζε να αλλάζει ωστόσο στην πορεία και καθώς το κουβάρι έπιασε να ξετυλίγεται. Ο συγγραφέας αναλαμβάνει να μεταφέρει τον αναγνώστη στον 8ο αιώνα μ.Χ., σε μια βυζαντινή Αυτοκρατορία όπου εικονομάχοι και εικονολάτρες αγωνίζονται σθεναρά για την επικράτηση των απόψεών τους. Η ιστορία εκτυλίσσεται ανάμεσα στην Πόλη και την Αθήνα, με πρωταγωνιστές τη Λυγινή και τον Ροδανό. Πάθη, έρωτες, βιαιότητα, συνωμοσίες, θρησκοληψία, ήθη και έθιμα, αναβιώνουν μαζί με πληθώρα λέξεων της εποχής, καθώς και ιστορικά στοιχεία, προϊόν προφανούς ενδελεχούς έρευνας, που ταξιδεύει τον αναγνώστη στον χώρο και στον χρόνο, είναι δε εμφανής η δυσκολία της αναβίωσης μιας τόσο μακρινής, αλλά και σκοτεινής εποχής. Το Βυζάντιο παραμένει διαχρονικά μια πολύ ενδιαφέρουσα περίοδος και η επιλογή του συγγραφέα να αναδείξει πτυχές της εικονομαχίας, που επηρέασαν βαθύτατα, όχι μόνο την άσκηση της πολιτικής του κράτους, αλλά και της ίδιας της διαμόρφωσης της κοινωνίας, ήταν ιδιαίτερα πετυχημένη. Τελικά, η επιμονή με αποζημίωσε, το βιβλίο με κέρδισε, οι χαρακτήρες μου έγιναν οικείοι και η ανάγνωση κατάφερε να με ταξιδέψει. Και αν κρατώ, κλείνοντας το βιβλίο μία και μόνη φράση, αυτή ήταν η ακόλουθη: εράν δια του οράν της ψυχής....

[Lefki Sarantinou · Rating 4 out of 5]

Εράν διά του οράν της ψυχής... ήτοι να αγαπάς, να ερωτεύεσαι μέσω των ματιών της ψυχής και όχι από την εξωτερική εμφάνιση η οποία είναι άλλωστε εφήμερη...
Έτσι εξηγεί ο πολυγραφότατος και πολυβραβευμένος λογοτέχνης Γιάννης Καλπούζος τον τίτλο του νέου του μυθιστορήματος, του Εράν. Πρόκειται για ένα πολύ ιδιαίτερο ανάγνωσμα, διαφορετικό σε σχέση με όσα έχει συνηθίσει να μας χαρίζει έως τώρα ο αναγνωρισμένος αυτός δεξιοτέχνης της Λογοτεχνίας και της Ιστορίας. Στο Εράν, αντί να ταξιδέψει τους αναγνώστες του στα μονοπάτια της της νεώτερης και σύγχρονης ιστορίας, όπως έκανε στο Ιμαρέτ, στη Σέρρα, στο Γινάτι, στο Άγιοι και Δαίμονες, στα περισσότερα δηλαδή από τα άλλα του πονήματα, επιλέγει αντιθέτως αυτή τη φορά να τους κάνει απευθείας κοινωνούς των "Βυζαντινών αμαρτημάτων" και της ταραγμένης περιόδου που γνώρισε η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, μιας εποχής η οποία έμεινε στη μνήμη μας γνωστή ως πρώτη περίοδος της εικονομαχίας (726-787). Η υπόθεση του βιβλίου ανατρέχει στα χρόνια από το 766 ως το 798 μ.Χ.
Ο αναγνώστης επομένως καλείται να αναμετρηθεί με δύο παράλληλες ιστορίες: την πραγματική ιστορία της εικονομαχίας και, πιο συγκεκριμένα, τη διάρκεια της βασιλείας του εικονομάχου αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Ε΄ (βασ. 741-775μ.Χ.) και της Ειρήνης της Αθηναίας (βασ. 780-802), η οποία αναστήλωσε τις εικόνες το 787 τερματίζοντας έτσι την πρώτη φάση της διαμάχης, και τη φανταστική ερωτική ιστορία της Λυγινής και του Ροδανού, η οποία όμως, όπως συμβαίνει σε κάθε ιστορικό μυθιστόρημα που σέβεται τον εαυτό του, δεν είναι, αλλά θα μπορούσε κάλλιστα να είναι αληθινή και να έχει συμβεί. Η όμορφη σαν ανοιξιάτικο ρόδο ηλιογέννητη Λυγινή, ο μυστηριώδης Ροδανός, καλοφτιαγμένος σαν τον Απόλλωνα, ο συντηρητικός, αγνός και ταγμένος στο Θεό Υάκινθος. Αυτοί οι τρεις είναι οι βασικοί πρωταγωνιστές του μυθιστορήματος, τους οποίους όμως πλαισιώνουν κι άλλοι χαρακτήρες αντιπροσωπευτικοί για την εποχή: διπρόσωποι αυλοκόλακες, λάγνες μίμοι, μορφωμένοι δούλοι, μαύροι ευνούχοι, μοχθηροί τύποι και άλλοι πολλοί. Στην πορεία αποδεικνύεται πως κάποιοι είναι διπρόσωποι και πως τίποτε τελικά δεν είναι όπως φαίνεται.
Ο Γιάννης Καλπούζος, πάντως, έχει καταφέρει να ταιριάξει επακριβώς τους ήρωές του στο πλαίσιο της ιστορικής περιόδου στην οποία διαδραματίζεται το μυθιστόρημα. Έτσι, αυτοί κινούνται, πράττουν και σκέφτονται με τον τρόπο που θα το έκαναν οι άνθρωποι του Βυζαντίου. Αυτό εξασφαλίζει, πρώτον εγκυρότητα σε ό,τι αφορά την ιστορική γνώση, αλλά και, δεύτερον, τη μέγιστη καλύτερη απόδοση της ατμόσφαιρας, του κλίματος και της καθημερινής ζωής κατά την βυζαντινή περίοδο στην οποία θα ταξιδέψει ο αναγνώστης. Επομένως, τίποτε και κανένας στο μυθιστόρημα δεν αποτελεί παραφωνία της βυζαντινής εποχής ή του Μεσαίωνα. Ακόμη και αν κάποιοι χαρακτήρες σκέφτονται κατά καιρούς με τρόπο ανορθόδοξο ή αντισυμβατικό για την εποχή, αυτό εν τούτοις δεν αντιβαίνει το γενικό κανόνα ότι πράγματι κάποιοι άνθρωποι εκείνη την εποχή, και σε κάθε εποχή βεβαίως, σκέπτονταν διαφορετικά από την πλειοψηφία των ανθρώπων του τότε και επιβεβαίωναν απλά με την εξαίρεσή τους τον γενικό κανόνα.
Τα "βυζαντινά αμαρτήματα", φράση που αποτελεί τον υπότιτλο του Εράν, ταλανίζουν επικίνδυνα τους ήρωές του, κάνοντάς τους να παραπαίουν διαρκώς ανάμεσα στη χριστιανική ηθική και τον λάγνο έρωτα. Μοιχεία λοιπόν, βλασφημία, λαγνεία, υποκρισία, πλεονεξία, απληστία και δίψα για εξουσία είναι μερικά από τα αμαρτήματα αυτά.
Η αναζήτηση του Ιερού Στιχάριου προσδίδει μία υπερφυσική, μυστηριώδη και ενίοτε αστυνομική διάσταση στο Εράν, κάνοντάς το ακόμη πιο περίπλοκο και ενδιαφέρον ως ανάγνωσμα. Ο απόηχος της ύστερης αρχαιότητας και της γνώσης του αρχαίου κόσμου είναι διάχυτος στο κείμενο μαζί με τον θρησκευτικό φανατισμό, τη μισαλλοδοξία, τη σεμνοτυφία, τη διαφθορά αλλά και τη βία που χαρακτηρίζει την εποχή και την κοινωνία του Βυζαντίου.
Δεν θα σταθούμε στην εξαιρετικά γοητευτική "χαμαιλεοντική" φύση της γλώσσας του συγγραφέα, η οποία, όπως σε κάθε του έργο προσαρμόζεται ανάλογα με την εποχή όπου διαδραματίζεται η υπόθεση- και η οποία εδώ συγκεκριμένα δανείζεται πολλούς βυζαντινούς ιδιωματισμούς και λέξεις μεταφέροντάς μας ακόμη πιο παραστατικά στην εποχή, ούτε και στη γνωστή αφηγηματική δεινότητά του, με την οποία για άλλη μια φορά "κεντάει" περίτεχνα πάνω στον πολύπλοκο ιστορικό καμβά. Αυτό στο οποίο αξίζει να σταθούμε είναι η πλοκή της υπόθεσης, το αριστοτεχνικό δέσιμό της με τα πραγματικά ιστορικά γεγονότα και η αγωνία που καταβάλει τον αναγνώστη για να δει τι γίνεται παρακάτω καθώς βυθίζεται όλο και πιο βαθιά στις σελίδες του και στη δίνη του χρόνου.
Ο συγγραφέας πάντως, θα μας βάλει οπωσδήποτε σε σκέψεις σχετικά με το πως οι πράξεις των ανθρώπων καθορίζουν το μέλλον τους και σχετικά με το εάν αυτές που αντιβαίνουν στους νόμους της ηθικής μένουν τελικά ή όχι ατιμώρητες από τον μέγα κριτή των πάντων, τον Θεό. Ένα πράγμα πάντως είναι σίγουρο και κοινώς αποδεκτό από όλους: ουδείς αναμάρτητος. Όλοι οι ήρωες,- ή σχεδόν όλοι- κάνουν λάθη για τα οποία αργότερα μετανοούν. Η ζωή πάντοτε επιφυλάσσει στους οδοιπόρους της ευχάριστες, αλλά και δυσάρεστες, εκπλήξεις, ποτέ όμως δεν είναι αργά για ένα νέο ξεκίνημα στη ζωή και- γιατί όχι-για μια νέα αγάπη...
ΤΟ ΔΥΝΑΤΟ ΤΟΥ ΣΗΜΕΙΟ: η υπόθεση που καθηλώνει, οι μαγευτικές περιγραφές τόπου και χρόνου, ο αφηγηματικός τρόπος και η γλώσσα που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας.
ΠΟΙΟΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΟΥΝ: πρόκειται για ένα ανάγνωσμα που απευθύνεται σε όλους τους βιβλιόφιλους, αλλά και τους λάτρεις του ιστορικού μυθιστορήματος.

[Paola · Rating 1 out of 5]

Πρόκειται για μία κακή σαπουνόπερα. Από αυτές που ο συγγραφέας βάζει την πρωταγωνίστρια να υποφέρει μία ατελείωτη σειρά από βάσανα μόνο και μόνο για το σοκ του πράγματος. Το πιο ενοχλητικό απ' όλα ήταν ότι, στο βιβλίο, παρουσιάζεται ως μεγάλος - αμοιβαίος - έρωτας, μία άκρως τοξική σχέση κατά τη διάρκεια της οποίας η γυναίκα υφίσταται διαρκείς εξευτελισμούς (ενδεικτικά και μόνο αναφέρω ότι η Λυγινή για χάρη του Ροδανού παρατάει το παιδί της, στη συνέχεια ο Ροδανός την απατάει αλλά αυτή τον συγχωρεί και μετά, ο Ροδανός παντρεύεται μια άλλη γυναίκα και επιβάλλει να συζούν στο ίδιο σπίτι οι τρεις τους: αυτός, η σύζυγός του και η Λυγινή ως ερωμένη του) . Στο τελευταίο μέρος του βιβλίου υπάρχει μια κάποια απόδοση δικαιοσύνης αλλά προσωπικά δεν καλύφθηκα.
Γενικά, δεν θα το πρότεινα. Είναι κρίμα που ο συγγραφέας έκανε μία τόσο ενδελεχή έρευνα για το Βυζάντιο, τα ιστορικά γεγονότα και την καθημερινότητα των ανθρώπων της εποχής αλλά δεν βρήκε μια ουσιαστική, όμορφη αισθηματική ιστορία να την ντύσει.

[Xanthi patera · Rating 4 out of 5]

Το βιβλίο μάς μεταφέρει στα μέσα του 9ου αιώνα, στα χρόνια που το Βυζάντιο είναι ένα κράτος σπαρασσόμενο από πολιτικούς και θρησκευτικούς διχασμούς, ίντριγκες, μυστικά και μύχιες επιθυμίες. Ο κεντρικός ήρωας είναι ένας γραφέας που μπλέκει σε μια υπόθεση γεμάτη δολοπλοκίες, αμαρτωλές σχέσεις, αίρεση και ανομολόγητο έρωτα.

Αν και κινείται στον κόσμο των αυτοκρατορικών αυλών, των μοναστηριών και των σκοτεινών δωματίων όπου παίρνονται αποφάσεις, στην καρδιά του το μυθιστόρημα είναι μια αναμέτρηση με το ανθρώπινο πάθος και τις αμαρτίες που μπορεί να μας στοιχειώσουν.

💫 Τι με άγγιξε προσωπικά

🔹 Η βυζαντινή ατμόσφαιρα
Ο Καλπούζος έχει δουλέψει εξαιρετικά την ιστορική έρευνα—πραγματικά ένιωσα ότι διάβαζα για έναν πολιτισμό που σφύζει από ζωή, αλλά και διαφθορά. Δεν είναι “μουσειακό” το Βυζάντιο εδώ. Έχει σάρκα και αίμα.

🔹 Οι αμαρτίες ως μοχλός πλοκής
Οι χαρακτήρες δεν είναι απλώς καλοί ή κακοί. Ο καθένας κουβαλάει μια δική του πληγή και ένα δικό του σκοτεινό κίνητρο. Ο συγγραφέας σού θυμίζει πως ακόμα και οι πιο “ευσεβείς” άνθρωποι έχουν μέσα τους πάθη που καίνε.

🔹 Η γλώσσα
Πολύ πλούσια, καλοδουλεμένη, με αποσπάσματα που θέλεις να τα ξαναδιαβάσεις. Δεν κουράζει, παρόλο που το ύφος είναι πιο “παλαιικό” από άλλα έργα του.

⚖️ Τι να περιμένεις

✅ Ένα ιστορικό μυθιστόρημα με πολλές ίντριγκες και αποκαλύψεις
✅ Έντονες σκηνές πάθους και ηθικών διλημμάτων
✅ Ατμόσφαιρα αυθεντική, γεμάτη λεπτομέρειες εποχής
✅ Μια πορεία εσωτερικής μεταμόρφωσης του ήρωα

❗ Αν περιμένεις “εύκολη” αφήγηση ή ρομαντικοποιημένο Βυζάντιο, μπορεί να σε δυσκολέψει. Είναι απαιτητικό και έχει βάθος.

🏆 Προσωπική γνώμη

Εμένα με συνεπήρε γιατί είναι από τα λίγα ελληνικά μυθιστορήματα που δεν φοβούνται να μιλήσουν για το πάθος ως αμαρτία αλλά και ως κινητήριο δύναμη, μέσα σε ένα ιστορικό πλαίσιο που έχουμε συνηθίσει να το θεωρούμε “ιερό”. Έκλεισα το βιβλίο νιώθοντας ότι είχα περπατήσει σε υγρά σοκάκια της Πόλης και σε κρύπτες γεμάτες εξομολογήσεις.

Αν αγαπάς την Ιστορία και τους ήρωες με σκιές, είναι από τις καλύτερες δουλειές του.

[Tilly · Rating 4 out of 5]

4,5/5

[Stella · Rating 5 out of 5]

Ενα πολύ ιδιαίτερο και ξεχωριστό ανάγνωσμα για μια εποχή που δεν έχουν γραφτεί πολλά βιβλία. Μου άρεσε πάρα πολύ η γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε. Τα θερμά μου συγχαρητήρια!!!

[Natalie ♊️ · Rating 4 out of 5]

3.5/5

[Μαρία Ζαχαριάδου · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετικός ο Καλπούζος για άλλη μια φορά ! Σε μεταφέρει στην εποχή που διαδραματιζεται το βιβλίο και ζεις και εσύ μέσα στον κόσμο αυτό. Δεν αφηγείται μόνο μια ιστορία, ξετυλίγει όλο τον κόσμο που την περιβάλλει, τις συνήθειες, τα ιστορικά γεγονότα της εποχής, τη γλώσσα, τα πάντα.
Το απόλαυσα από την πρώτη σελίδα ως την τελευταία !

[Έλλη Δ · Rating 5 out of 5]

https://stonasterismotouvivliou.blogs...

Υστερα κι από το "Εράν" μπορώ με ασφάλεια να το πω:
Ο Γιάννης Καλπόυζος είναι ο πιο σημαντικός πεζογράφος της γενιάς του!
Τα έργα του διασώζουν μια σπάνια ποιοτητα, ενόσω αναμετρώνται με απαιτητικότατη θεματολογία, παραμένοντας συναρπαστικά και οικεία στον απλό αναγνώστη.
Εμπνεύσεις ξεχωριστές, με κομμάτια της Ιστορίας, όχι τόσο γνωστά στο μέσο κοινό, τα βιβλία του Καλπούζου συγκινούν, διδάσκουν, συστήνουν αλησμόνητους χαρακτήρες- αλλά και αναβαθμίζουν ηθικά και πνευματικά τον αναγνώστη καθώς του υποβάλλουν στοχασμούς και ανώτερες αναζητήσεις, με τρόπο εύληπτο και απολαυστικό!
Όλα αυτά τα συστατικά, που καθιστούν έναν λογοτέχνη "μεγάλο", συναντούμε και στο τελέυταίο μυθιστόρημά του, το Εράν.
Το "Εράν- Βυζαντινά Αμαρτήματα" αποτελεί άλλο ένα κομψοτέχνημα λόγου συναισθημάτων και γνώσης από τη χαρισματική πένα του Γιάννη Καλπούζου.
Ένα αλησμόνητο μυθιστόρημα που εκκινεί από τις μπόρες της Ιστορίας για να καταδυθεί στα ανθρώπινα πάθη και να αναζητήσει τη Λύτρωση.
Κάθε σελίδα του χαρίζει αναγνωστική ηδονή που αρνείσαι να αποχωριστείς, κάθε ήρωας γίνεται ένας "δικός σου άνθρωπος".
Η αφήγηση παραστατική ενώ οι ανατροπές διαδέχονται η μια την άλλη ως την τελευτάια σελίδα!
Η γλώσσα του είναι ένα ιδιότυπο κράμα αρχαιζουσών εκφράσεων, καλλιέπειας και συνάμα απλότητας οικείας στον αναγνώστη.Καθαρεύουσα και λαϊκίζουσες εκφράσεις σε ένα σύνολο απρόσμενα αρμονικό.
Ήδη ο τίτλος κι ο υπότιτλος προδιαγράφουν ξεκάθαρα τον τριπλό άξονα στον οποίο κινείται η μυθοπλασία στο "ΕΡΑΝ- Βυζαντινά Αμαρτήματα". Ιστορία ,Ερωτικό πάθος και Πίστη, λοιπόν.
Η πρώτη παράμετρος είναι εμφανής.
Το "Εράν" διαδραματίζεται στα μισά του 8ου αιώνα μετά Χριστόν, στα χρόνια της Εικονομαχίας όπου δεσπόζει η Δυναστεία των Ισαύρων.
Παρόλες τις γόνιμες μεταρρυθμίσεις που βελτίωσαν τη διαβίωση του λαού του, δυστυχώς αυτή η εκατονταετία στιγματίστηκε από τον τρομακτικό διωγμό που εξαπέλυσε ο Λέων, και κάποιοι διάδοχόί του, εναντίον της λατρείας των εικόνων αλλά και των μοναστηριών, όταν ο μοναχισμός γινόταν πρόσχημα αποφυγής της στράτευσης, αποδυναμώνοντας τον στρατό της αυτοκρατορίας.
Κυρίαρχη προσωπικότητα- υπέρμαχος των Εικόνων, είναι η Ειρήνη η Αθηναία,
η αυτοκράτειρα που το κάλλος της δε συμβάδιζε με τη σκοτεινή ψυχή της...
Η βασίλισσα που η αρχομανία της υποσκέλισε και τον ρόλο της μάνας,
και με τις ραδιουργίες της απασχόλησε κι άλλοτε τη μυθοπλασία (όπως στην πρόσφατη μυθιστορηματική βιογραφία του Λεονάρδου/εκδ Ωκεανός).
Μηχανορραφίες, συνωμοσίες, απηνείς διωγμοί, βασανισμοί, φατρίες και μάχες συνθέτουν την πολιτική ζωή στους Κόλπους της Αγίας Ρωμαικής Αυτοκρατορίας που αργότερα από την Ιστοριογραφία μετονομάστηκε σε Βυζαντινή(από το όνομα του Ιδρυτή της Κωνσταντινούπολης, του Βύζα).
Αντάμα με το ιστορικό αυτό κάδρο έρχεται και η σκιαγράφηση της καθημερινής ζωής:
Σαν επιδέξιος τεχνίτης ο Γιάννης Καλπούζος συνδυάζει μικρές ηθογραφικές ψηφίδες, αναπλάθοντας ολάκερη εποχή σε ένα μωσαικό εικόνων, αρωμάτων, ήχων.
Η Κωνσταντινούπολη με το πολύβουο λιμάνι, τα παζάρια και βεβαια τον ταραχώδη Ιππόδρομο και τα μαυλιστικά συμπόσια.
Η Αθήνα με το χαμένο κλεος της αρχαιτότητας , η Θράκη με την απεραντοσύνη της φύσης και τα αγρίμια της
Η ζωηρή εικονοπλασία του Γιάννη Καλπούζου μας μεταφέρει αυτούσιο το βίωμα της εποχής.Επαγγέλματα, ενδυματολογικός κώδικας, εθιμοτυπία .
Χορταστικό αλλά ποτέ κουραστικό, λεπτομερές αλλά ποτέ φλύαρο το ΕΡΑΝ ανασυνθέτει εκείνα τα χρόνια με την πληροφορία να υποτάσσεται στη ροή της πλοκής , ξεπηδώντας από τη διαδρομή των ηρώων, αφού το έργο είναι ξακάθαρα ανθρωποκεντρικό.
Το δράμα της ψυχής αλλά και η αναζήτηση του Θεού βρίσκονται στο επίκεντρο.
Τα πρόσωπα γοητεύουν καθένα με τον δικό του μοναδικό τρόπο...
Ο ασκητικός Υάκινθος που παλεύει με τον μονισμό μιας ακραιφνούς αρετής, κι ανακαλύπτει ότι η θέωση έρχεται μόνο καταφάσκοντας τον Άλλον .
Η Λυγινή που παραδίδεται σε ένα αίσθημα σπαρακτικό για να ανακαλύψει ότι η Γυναίκα δεν τελειοποιείται στην κλίνη αλλά στην προσφορά.
Ο Ροδανός σφυρηλατείται στο αμόνι της οδύνης για να απαρνηθεί το εγώ του.
Ο δούλος Κιτίν γίνεται το βυζαντινό ομόλογο του πνευματώδους "Αίσωπου"- σα φωνή της συνειδήσεως και θυμόσοφος.
Ο Φωκάς σαγηνεύει κι εμπνέει οράματα σε νιάτα ανήμερα που αποζητούν έναν σκοπό...
Πλήθος προσώπων που καθένα συνιστά μια μοναδική εμπειρία για τον αναγνώστη...
Το "Εράν" το στοιχειώνει, επιπλέον, ενας θρησκευτικός μυστικισμός που υπόγεια συνομιλεί με την ατμόσφαιρα του Dan Brown ή με το "Όνομα του Ρόδου", ειδικότερα με τον θρύλο του Ιερού Στιχάριου -μόνο που στον Καλπούζο επστέγασμα μένει η ευλάβεια και το μεγαλείο της ορθοδόξου πίστεως, με έναν τρόπο άκρως συγκινητικό.
Στο τίτλο επίσης υπεισέρχεται η έννοια της "Αμαρτίας", που θεολογικά ορίζεται ως "σφάλμα" και "αποπροσανατολισμός του Ανθρώπου από τον θείο προορισμό του".
Αυτή ακριβως είναι η "μάχη επαναπατρισμού" που δίνουν οι πρωταγωνιστές, αναζητώντας τον εαυτό τους!
Δομικό στοιχείο όμως στο έργο αυτό είναι ο σπαραγμός του έρωτα."Εράν" αποτελεί απαρεμφατικό τύπο του ρήματος "έρωμαι= αγαπώ
Παρά τον καλοπλεγμένο ιστοριογραφικό του μανδύα, στην πραγματικότητα, το ΕΡΑΝ του Καλπούζου συνιστά μια...δραματοποιημένη πραγματεία γύρω από το ιδεώδες του έρωτα και την έννοια της Αφοσίωσης:
Αφοσίωση στον Θεό, στην Πατρίδα, στο ερωτικό αντικείμενο, σε έναν "αυθέντη" ή ως αντίσταση στην επερόχμενη αλλαγή.
Η Αφοσίωση στο "Εράν" ψυχαναλύεται ιδανικά, ενόσω διαθλάται από το πρίσμα των τόσο διαφορετικών χαρακτήρων που την εκπροσωπούν και καταβάλλουν το δυσβάσταχτο τίμημα.
Το ίδιο πολυεπίπεδη είναι η προσέγγιση του έρωτα που εναλλάσσει προσωπεία από τον ακραιφνή σωματικό πόθο, μέχρι την εμμονή, με τον Γιάννη Καλπούζο να φιλοσοφεί μέσα από τα ξεχωριστά πρόσωπα .
Η παγίδα του Ναρκίσσου,ο πυρπολισμός της σαρκός, η παραφορά της μυθικής Μήδειας, κι η εξιδανικευμένη μνήμη αλλοιώνουν την ιδεατή κατά τον Πλάτωνα "μέθεξη που ο έρωτας προσφέρει με το θείο".
Η σοφία της αναμονής πάλι ροκανίζει τον εγωισμό
Και η "αφοσίωση" και ο "έρωτας" στο ΕΡΑΝ κατορθώνουν να ατενίσουν τον εξανθρωπισμό και την "καθ ομοίωσιν αγιότητα" μονάχα όταν απαρνηθούν τα εμ'αυτών και προσφερθούν.
Αυτό με λίγα λόγια είναι το "Εράν" του Γιάννη Καλπούζου:
Ένα συναρπαστικό ταξίδι στην Ιστορία και την ανθρώπινη ψυχή με όχημα το αιματοβαμμένο βέλος του πάθους.
Ένα άσμα στο μεγαλείο της αγάπης.
Ένα ευλαβικό προσκύνημα στον σπαραγμό του έρωτα.
Μια ελεγεία στην οδύνη.
Ένα οδοιπορικό αυτοπραγμάτωσης
Ένα συναξάρι αγιότητας.
Το "Εράν" είναι το βιβλίο που μαζί με το "Ιμαρέτ" αγάπησα περισσότερο απο τον Γιάννη Καλπούζο- κι ίσως αποτελεί το καλύτερο και πληρέστερο μυθιστόρημα που γράφτηκε για τη Βυζαντινή Εποχή, διεκδικώντας επάξια μια θέση στα κλασσικά έργα της Ελληνικής Πεζογραφίας...
Ελλη Δέδε
https://stonasterismotouvivliou.blogs...

[Ele · Rating 4 out of 5]

Απολαυστικό βιβλίο, κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον έως το τέλος. Μου άρεσε το γεγονός ότι ο συγγραφέας δεν εξιδανικεύει τους ήρωες. Σε όλη τη διάρκεια της ανάγνωσης ένιωθα αντιφατικά συναισθήματα τόσο για τη Λυγινή, τον Ροδάνο και τον Υάκινθο όσο και για τα πρόσωπα που τους πλαισίωναν. Αν κάτι με ξένισε είναι αυτό το επαναλαμβανόμενο μοτίβο που συναντάμε στα βιβλία του Γιάννη Καλπούζου, το οποίο κάνει κάποιες εξελίξεις προβλέψιμες (ο κακός, στην προκειμένη περίπτωση Ερμάς, που καραδοκεί παντού, εξαφανίζεται για ολόκληρα κεφάλαια μέχρι να τον ξεχάσει ο αναγνώστης και εμφανίζεται ξαφνικά για να προκαλέσει την καταστροφή, καθώς και ο φίλος-προδότης, στην προκειμένη Δαδόης, που ο ήρωας δεν υποψιάζεται καν ενώ στον αναγνώστη είναι ο��οφάνερο). Γενικότερα όμως είναι ένα καλοδουλεμένο και καλογραμμένο βιβλίο, αντάξιο της φήμης του συγγραφέα.

[Fotini Firenze · Rating 5 out of 5]

http://georgette60.blogspot.com/2020/...

Άλλο ένα αξιόλογο βιβλίο από τον αγαπημένο μου συγγραφέα.
Με αυτό το μυθιστόρημα ο κ. Καλπούζος μας μεταφέρει αιώνες πίσω στην χιλιοτραγουδισμένη περίοδο του Βυζαντίου.

Τα γεγονότα της εποχής εκείνης δεν είναι πολύ γνωστά στο ευρύ κοινό,αλλά σημάδεψαν την μετέπειτα πορεία του έθνους μας φέροντας στους επιγόνους δυσβάσταχτα βάρη όπως η Άλωση της Πόλης από τους Φράγκους αλλά και νωρίτερα την διάσπαση των εκκλησιών σε Καθολική και Ορθόδοξη.

Ο συγγραφέας μέσα από τους ήρωές του μας δίνει ένα ιστορικό μυθιστόρημα που μέσα από τις σελίδες του βιώνουμε και εμείς την χαώδη κατάσταση με δολοφονίες,συνωμοσίες,πάθη και αντιπαραθέσεις στην πολύπαθη αυτοκρατορία.Ενδιαφέρον προκαλούν τα ήθη και τα έθιμα της εποχής καθώς και οι μάχες που επικρατούν με τους εικονολάτρες και τους εικονομάχους.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό κινούνται και οι πρωταγωνιστές και συμμετέχουν στα γεγονότα της ιστορίας.

Η Λυγινή μια σεμνή και ήσυχη κοπέλα μεταμορφώνεται όταν ερωτεύεται τον Ροδανό και τον ακολουθεί από την Αθήνα στην Κωνσταντινούπολη ,όπου βιώνει όλη την ταραχώδη κατάσταση της Βασιλεύουσας καθώς μπλέκεται όλο και πιο βαθιά στον βούρκο και στις μυστικές αποστολές του Ροδανού.

Ξεχωριστό πρόσωπο ο Υ��κινθος που αναγκάζεται να παντρευτεί την Λυγινή,διάγει έναν ενάρετο βίο με πολύ προσευχή και νηστεία και παρόλο που η γυναίκα του τον εγκαταλείπει αυτός θα είναι για πάντα στο πλευρό της και θα την προστατεύει.

Η γραφή του συγγραφέα είναι ιδιαίτερη καθώς μας μεταφέρει στο Βυζάντιο και στην διάλεκτο που χρησιμοποιούν τότε.

Διαβάζεται ευχάριστα διότι όπως γνωρίζουμε ο κ.Καλπούζος είναι λεξιπλάστης με όμορφες περιγραφές και ποιηματικές αφηγήσεις.

[Maria Tsimpogianni · Rating 3 out of 5]

Εραν δια του οραν. Μια ιστορία που περιγράφει τα βάσανα ενός ζευγαριού το οποίο βρίσκεται στο Βυζάντιο τον 8ο αιώνα. Βάσανα και η αγάπη που λυγίζει και δίνει την θέση της στον έρωτα για το ωραίο που σαγηνεύει. Τα γεγονότα που παρατίθενται συμφωνούν με αρκετά ιστορικά γεγονότα για τα οποία φαίνεται ο κ. Καλπουζος να έχει ερευνήσει αρκετά και προκαλούν ένα ενδιαφέρον γιατί το Βυζάντιο παραμένει αρκετά άγνωστο για τους περισσότερους. Η πλοκή δεν προκαλεί τόσο ενδιαφέρον, η ιστορία αυτή φαίνεται κοινότυπη μόνο που έχει ενδυθεί με ιστορικά γεγονότα από την εποχή της Ειρήνης της Αθηναίας και νομίζω ότι αξίζει για 1/5. Αλλά ο Καλπούζος έχει αυτή τη μαγική πένα και όλα τα αλλάζει. Ο αναγνώστης δεν μπορεί να πάρει τα μάτια από το έργο του όσο κι η πλοκή να έχει αδυναμίες (4/5). Προσωπικά, ο κ. Καλπουζός παραμένει σε έναν από τους καλύτερους λογοτέχνες της γενιάς του παρόλο που είναι ευπώλητα τα έργα του. Ο λόγος που υιοθετεί σε κάθε έργο ανάλογα με την περιοχή και την εποχή δείχνει την έρευνα αλλά και την προσπάθεια να εντάξει τον αναγνώστη στο πνεύμα της εποχής. Επίσης ένα bonus στοιχείο είναι ότι δεν αναφέρεται σε Τούρκους σε αυτό το έργο.

[Rena Xrusopoulou · Rating 5 out of 5]

Ένα πραγματικά υπέροχο βιβλίο, όπου ο συγγραφέας μέσα από την ζωή της πρωταγωνίστριας και τα διάφορα στάδια που αυτή περνάει μας ταξιδεύει στον 8ο μ.χ. αιώνα του Βυζαντίου. Έτσι ο αναγνώστης έχει την δυνατότητα να γνωρίσει πολλά από τα ήθη και έθιμα της εποχής. Ακόμα αναφέρεται σε πολλά ιστορικά γεγονότα και πρόσωπα ωστόσο δεν είναι απαραίτητο να έχεις ιστορικές γνώσεις για να παρακολουθήσεις την πλοκή. Επιπλέον για να σε μεταφέρει στην ατμόσφαιρα της τότε εποχής χρησιμοποιεί πάρα πολλές περιγραφές, τοπίων, συνοικιών, πόλεων, εσωτερικών χώρων και ενδυμάτων. Ωστόσο πραγματικά είναι το πρώτο βιβλίο που οι περιγραφές δεν με κούρασαν καθόλου ώστε να τις συμπεριλάβω στα αρνητικά. Πραγματικά δεν θέλεις να το αφήσεις από τα χέρια σου καθώς θέλεις να δεις που θα καταλήξουν οι ζωές των πρωταγωνιστών. Το φινάλε είναι το αναμενόμενο καθώς η ιστορία εκτυλίσσεται μέσα στο χρόνο από περίπου την αρχή της ζωής τους ως την δύση της. Το συστήνω ανεπιφύλακτα σε όλους.

[Stefanos · Rating 3 out of 5]

Δυστυχώς το εν λόγω βιβλίο δεν ήταν του επιπέδου του "Σέρρα" ή του "Άγγελοι και Δαίμονες".
Μας μεταφέρει στην εποχή της εικονομαχίας, μεταξύ 750 και 800 μ.Χ., μία άκρως ενδιαφέρουσα εποχή του Βυζαντίου, όταν η Ειρήνη η Αθηναία γίνεται αυτοκράτειρα. Ωστόσο η ιστορία μου φάνηκε πότε ανιαρή, πότε υπερβολικά γραφικά βίαιη (το κομμάτι με τη λαμπάδα, για όποιους το έχουν διαβάσει, σχεδόν το προσπέρασα) και κανείς από τους πρωταγωνιστές δεν μου ήταν ιδιαιτέρως συμπαθής - ίσως μόνον ο Αρκάδιος. Και το τέλος του βιβλίου μου έδωσε την εντύπωση ενός βιαστικά γραμμένου επιλόγου που δεν έδενε πολύ με την υπόλοιπη ιστορία.
Στα θετικά του βιβλίου είναι πως μας μεταφέρει πειστικά στην καθημερινότητα της Κωνσταντινούπολης και της Αθήνας εκείνης της εποχής.

[Δεσποινα · Rating 3 out of 5]

Το ξεκίνημα της ιστορίας ομολογώ ότι αν και έχει ένα ενδιαφέρον από την άποψη των ιστορικών/ πολιτιστικών στοιχείων της περιόδου, δεν μπορώ να πω ότι μου κράτησε το ενδιαφέρον. Πιο πολύ για «ρομάντζο» μου φαινόταν.
Στη συνέχεια, πάνω από το μισό των 593 σελίδων, άρχισα να το διαβάζω με περισσότερη όρεξη.
Τα τρία αστέρια που δίνω είναι για την απομυθοποίηση του Βυζαντίου σε ένα ευρύτερο κοινό που πιθανόν ωα το διαβάσει και για τις γνώσεις που παραθέτει για την καθημερινότητα στην Κωνσταντινούπολη, που απέχουν κατά πολύ από την εικόνα που μας έχουν μεταφέρει τα σχολικά εγχειρίδια.

[Athanasios Papaioannou · Rating 5 out of 5]

Ήταν το πρώτο βιβλίο του Καλπουζου που έφτασε στα χέρια μου και μπορώ να πω ότι έμεινα κατενθουσιασμένος. Η γλαφυρή γλώσσα,το λεξιλόγιο με στοιχεία από την γλώσσα της Βυζαντινής περιόδου, οι λεπτομερείς περιγραφές του ιστορικού πλαισίου και του κοινωνικού γίγνεσθαι συνδυασμένα με μια πλοκή γεμάτη μυστήριο και αγωνία οδηγούν σε ένα συνολικό εντυπωσιακό αποτέλεσμα...

[Malliou Georgia · Rating 3 out of 5]

Ένα πολύ καλό βιβλίο, με ωραία γραφή όπως μας έχει συνηθίσει άλλωστε ο κύριος Καλπούζος. Ωραίες περιγραφές, σε μεταφέρει ανεμπόδιστα στη συγκεκριμένη εποχή δίνοντάς σου την εντύπωση ότι ζεις ανάμεσά τους. Παρέχει αρκετές πληροφορίες σχετικά με τα ήθη και έθιμα της εποχής και αναφέρεται στην περίοδο της εικονομαχίας, μια ταραχώδης εποχή του Βυζαντίου. Θα το χαρακτήριζα ενδιαφέρον.

[Tasos Koutsovasilis · Rating 3 out of 5]

Η πένα του Καλπούζου παραμένει σε υψηλά επίπεδα.
Η πλοκή δεν με εντυπωσίασε. Ειδικά το πρώτο μισό μου ήταν βαρετή.
Κατώτερο των προσδοκιών μου.

[Αργυρώ (Ηρώ) Φουτζοπούλου · Rating 3 out of 5]

Σε σχέση με τα άλλα του κυρίου Καλπουζου λίγο πιο μέτριο για τα δικά μου γούστα. Ιστορικά ακμαιο όπως πάντα αλλά η υπόλοιπη τρέχουσα ιστορία δεν με κάλυψε και δεν με συγκίνησε όσο άλλοτε.

[Amalia · Rating 4 out of 5]

Το εραν ειναι ενα μυθιστόρημα δραματικό, ιστορικό, θρη��κευτικό, αισθηματικό και κοινωνικό. Εχει πλούσια πλοκή με δυνατούς έρωτες, πάθη, ίντριγκες, μυστικά. Η υπόθεση διαδραματιζεται στα χρόνια της εικονομαχίας όπου περα απο τα ιστορικά γεγονότα περιγράφονται πολλες λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής. Ο συγγραφέας καταφέρνει να σε μεταφέρει σε εκείνη την εποχή, στις συνηθειες, στα ηθη και εθιμα, με μαεστρία, ωραίο λεξιλόγιο, σωστη δομή και ξεχωριστους χαρακτήρες.

[Clema · Rating 5 out of 5]

Άλλο ένα εξαιρετικό βιβλίο από τον συγκεκριμένο συγγραφέα.