Niet schrikken mama

by Alma Mathijsen, Marita Mathijsen

De verhouding tussen de seksen staat de laatste jaren op scherp. Vrouwen laten zich niet langer klein houden. En toch: waarom verdienen zij nog altijd minder? Waarom zijn onze straten bijna uitsluitend genoemd naar mannen? Waarom heeft Nederland nog steeds geen vrouwelijke minister-president gehad?

Er is ook veel veranderd. Vrouwen hebben stemrecht, ze kunnen naar de universiteit, ze kunnen een multinational leiden. Ze kunnen seks hebben zonder zwanger te worden. Maar zijn ze ook minder bang, vrijer, gelukkiger? En hoe zit dat met mannen? Zijn die erop vooruit gegaan?

In het Essay voor de Maand van de Geschiedenis 2019 (Thema Zij/Hij) schrijven moeder Marita Mathijsen en dochter Alma Mathijsen elkaar persoonlijke brieven over de verhoudingen tussen de seksen. Marita moest nog vechten om als eerste vrouw van haar dorp te kunnen gaan studeren. Alma was in Nederland een van de felste stemmen van #MeToo. Omdat zij ondanks alles nog veel ongelijkheid ziet, neemt zij in haar brieven soms standpunten in die voor haar moeder al te radicaal zijn. Op haar beurt laat Marita haar dochter zien hoe vrouwen vroeger voor hun gelijkwaardigheid zijn opgekomen.

'Niet schrikken mama is een fascinerend brievenboek, waarin het heden scherp wordt gesteld door de lens van het verleden.

Genres: Nonfiction, History, Essays, Feminism

64 pages, Paperback

First published October 1, 2019

Reviews

[Will · Rating 2 out of 5]

Ik vond dit keurig en saai.

[Anne · Rating 5 out of 5]

Niet schrikken mama is op inhoud en vorm - en juist de combinatie ertussen - enorm aan te raden.

De vorm van het essay (brieven tussen dochter Alma en moeder Marita Mathijsen over het feminisme) was een goede zet om een heleboel redenen.

De minst belangrijke reden: het is overzichtelijk. Ik heb een hekel aan dit soort essays die zonder witregels 60 bladzijden beslaan; als je je gedachten wilt ordenen of terug wilt komen bij een bepaald punt, ben je langer bezig om het terug te vinden.

De wèl belangrijke reden: de vorm sluit goed aan bij de inhoud, en dat is iets wat ik juist enorm kan waarderen.

Vorm en inhoud komen samen door de mooie dialoog die ontstaat. Marita en Alma hebben ieder hun eigen achtergrond, die ze meenemen in hun discussie. Dit erkennen ze van zichzelf en van elkaar, wat een verfrissend en nuttig beginsel vormt. Moeder en dochter discussiëren, maar met hen spreken ook de generaties die hen gevormd hebben. En laat dat nu zo goed aansluiten bij het onderwerp: feminisme toen en nu.

Ze zijn het vaak niet helemaal met elkaar eens, maar dat is juist goed. Het feminisme is immers geen monolithische stroming, nu niet en in het verleden niet, en de golven van het feminisme hebben ook nog verschillende doeleinden (gehad). Je kunt de emancipatiestrijd van nu niet los zien van de vorige golven, zowel omdat iedereen schatplichtig is aan de feministen uit het verleden, als om het feit dat er nu nog steeds enorm veel gedaan moet worden om een werkelijk gelijkwaardige samenleving te behouden en te creëren. Ik denk dat de dialoog de toekomst heeft, want iets als één feminisme bestaat niet. Godzijdank.

[rojîn ☆]

Duidelijk, interessant, veel nieuwe informatie. Leuk in deze brievenvorm, die een duidelijk contrast laat zien tussen verschillende generaties.

[Charlotte · Rating 5 out of 5]

Ik heb Marita Mathijsen altijd erg hoog zitten, haar colleges waren mijn favoriete tijdens mijn studie. Dit essay stelt niet teleur: beide dames doen waar ze goed in zijn: Alma illustreert het hedendaagse feminisme, terwijl Marita haar historische kennis overdraagt. ♥️

[Eva · Rating 3 out of 5]

Tja. De brieven van Alma vond ik vaak wispelturig, ondoordacht, overdreven en open deuren intrappen. Dat laatste komt waarschijnlijk omdat ik van een vergelijkbare generatie ben en dus alles wat zij roept al een keer eerder heb gehoord. De brieven van Marita vond ik dan weer heel interessant omdat zij een historisch perspectief biedt, genuanceerder is en mijn eigen meningen over zaken als gender vs. sekse, abortus en wanneer je een feminist bent, deelt.

Mijn favoriete stukje: 'Mijn zussen en ik hebben mijn moeder eens gevraagd of zij niet jaloers was op ons, die zo gemakkelijk konden besluiten of we wel of niet zwanger wilden worden. Mijn moeder zweeg even en zei toen: "Wie van de negen had je willen missen?"'

[Emmely Hansen · Rating 4 out of 5]

Leest snel en fijn. Beide perspectieven zijn steeds herkenbaar in de context. Echt een interessante briefuitwisseling waarbij ze elkaar durven tegen te spreken.

[melody sigmond · Rating 4 out of 5]

4.5 ⭐️

[Jasper O. · Rating 4 out of 5]

Ik vond het interessant bij mezelf op te merken hoe ik me soms voelde aansluiten bij de — vaak meer gematigde en cultureel-literair-historisch geïnformeerde — mening en argumenten van moeder Marita Mathijsen, terwijl ik op andere momenten het juist meer eens was met dochter Alma mathijsen — vaak meer geïnformeerd vanuit een veranderde en veranderende wereld, kijkend naar moderne feministen, activisten en discussies. De verschillende generaties van de dames zijn te bemerken in het boek, maar dat maakt het juist zo machtig interessant. Ik betrapte me er soms op dat ik het ergens helemaal niet mee eens was en ging dan ook nadenken waarom dat zo kon zijn. Ook nodigen stukjes van de brieven uit tot verder onderzoek.

Al met al prachtig geschreven en met een breed scala aan informatie over het feminisme (en de betekenis daarvan) en de rol van de vrouw: vroeger, nu en later. De boodschap die op mij over leek te komen was: Denk meer na over de rol van mannen en vrouwen, lees erover, praat erover, en denk na hoe we met zijn allen de positie van de vrouw (en de man) kunnen verbeteren.

[Beatrix · Rating 3 out of 5]

Ter gelegenheid van de Maand van de Geschiedenis 2019 schreven Alma en Marita Mathijsen het essay met het thema zij/hij. Aanvankelijk was het de bedoeling om tot een gezamenlijk essay te komen, maar omdat ze er al snel achter kwamen dat hun overtuigingen enorm verschillen is er gekozen voor een briefvorm tussen moeder en dochter waarin de verhoudingen tussen seksen centraal staat. Juist door het gebruik van deze vorm ontstaat er een mooie dialoog waarbij ze elkaars verschillende standpunten erkennen en de vertaalslag maken naar hun eigen achtergrond en de daaruit voortvloeiende opvattingen die bepalend zijn voor de positie die zij zelf innemen in het feministische debat. Fijn essay!

[Maran · Rating 5 out of 5]

Een briefwisseling tussen moeder en dochter. Een dun boekje maar waar ik verassend genoeg vanaf de eerste bladzijde helemaal in zat. De manier waarop beiden met elkaar in gesprek gaan, maakt dat je elke keer weer meevoelt met degene die op dat moment aan het woord is. "Ja, daar heeft ze wel een punt, oh, hier heeft zij dan weer gelijk in". Het maakte dat ik zelf aan het denken werd gezet en ontzettend veel zin heb om dit bij m'n eigen moeder onder haar neus te schuiven!

[Mieke · Rating 4 out of 5]

Een (h)eerlijke briefwisseling. Nog leuker als je de vrouwen er in het echt over hoort.

Heel veel hulde voor het begin- en slotgedicht van Alma. Fantastisch.

[Hendrik Dejonckheere · Rating 3 out of 5]

Dit boekje in briefvorm levert beschouwingen op over hoe aan te kijken tegen de positie van vrouwen in de loop van de geschiedenis. "De" geschiedenis, is in dit geval vooral westerse geschiedenis. Het moeder dochter perspectief levert echter ook onnodige verwarringen op. Dat geldt bijvoorbeeld bij de Barbiepoppen en bij het ex-post verklaren van het ongemak bij de toelichting over menstruatie. Vriendjes en vriendinnen bepalen hier blijkbaar de gemoedstoestand.
Het verbaasde me dat professor Mathijsen het over de vrouwelijke zelfmoorden van Eline Vere, Madame Bovary en AnnaKarenina maar ondanks dat ze goed weet dat deze door Couperus,Flaubert en Tolstoi geschreven zijn, niet concludeert dat dit wellicht een mannelijke projectie is.
Afgezien daarvan biedt het wel stof om over na te denken. Volgens mij is het nog steeds gevaarlijk om in Roermond te gaan wonen. Is het niet de monding van de roer dan is het wel om in die streek je mondje te roeren.

[Willemijn · Rating 4 out of 5]

Het brievenformat laat veel ruimte voor diepe en toch afstandelijke gesprekken, met veel ruimte om af te dwalen. De inhoud doet me enorm denken aan de gesprekken tussen mijn moeder (uit 1962) en ik (uit 1997) over politiek, de maatschappij en het leven. Mooi om te zien hoe beelden zo gekleurd worden door de eigen levenservaring en hoe je het hierdoor zo principieel oneens met elkaar kan zijn, ook al sta je in de kern aan dezelfde kant van het debat.

[Demi van Doorn · Rating 4 out of 5]

Bijzonder en intiem, zo een briefwisseling tussen moeder en dochter. Ik vind de vorm en de verhouding van dit essay belangrijker, interessanter en meer toonzettend dan het onderwerp en ik vind dit positief.

[aeeilmn · Rating 1 out of 5]

echt een onuitstaanbaar boek. dit is zulke kortzichtige “feminisme” dat het meer schade dan goed kan doen. en de hele zelfingenomen betweterige toon maakt het nog meer onmogelijk om dit te lezen. heb hier echt van gegruweld

[Lucia Jane · Rating 4 out of 5]

Quote:

“Ik wil nog steeds niet geboren worden als meisje
Ik wil pas een meisje zijn
als kelderboxen plekken zijn waar potten verf opdrogen
geen plek voor geluiden uit kelen die roepen of handen die vastgrijpen en niet meer loslaten
als parken in de nacht voor de vogels en de muizen zijn, waar takjes worden verzameld om de nestjes nog wat knusser te maken
als een fietstunnel iets is om naar uit te kijken omdat het daar zo lekker echoot
als alle verhalen die nooit gehoord zijn neerslaan in onze bibliotheken
als de kleur van beschuit met muisjes niets meer zegt over iemands carrièrekansen
als voetbalstadions super gezellige plekken worden
als doordringende ogen kijken omdat er geluisterd wordt, niet omdat we langzaam uitgekleed worden
als mannen gaan zitten wanneer ze plassen
als Mary Dorna in ons geheugen hangt
en Nescio een schim is geworden
als de duurste sushi wordt gerold door een vrouw
en niemand meer omkijkt als een man zijn dochter melk geeft
als de straten van iedereen zijn
als de vulva net zo vaak getekend wordt als de piemel
als er net zo hard wordt gelachen om dezelfde grap ramsjt door een vrouw
als een vrouw een heks wordt genoemd omdat ze kruiden mengt en een altaar in haar slaapkamer heeft, niet omdat ze ooit een man heeft afgewezen
als geld in de handen van een vrouw evenveel waard is
als het bordes niet meer blauwzwart van de pakken ziet
als een fietsenstalling niet langer haast oproept
als laveloos worden geen vrijbrief meer is
als bij een vergadering elke stem even zwaar weegt
als brullen en schreeuwen ook voor vrouwen wordt
als tieren van ons allemaal is
als klimmen op muren plezier is
als iedereen mag huilen met de wolven
omdat we uit onze huid willen kruipen met onze vuisten richting de maan
als een kwade vrouw geen hysterisch wijf is
als tranen ook voor mannen zijn
en als dat allemaal gedaan is
noem me dan geen meisje
noem me vrouw”

[Iris · Rating 3 out of 5]

3,75 ☆

[madelief · Rating 5 out of 5]

herkenbaar, interessant, slim, inspirerend, had tranen in m’n ogen van de laatste brief want ja

[A · Rating 3 out of 5]

I've read this to improve my Dutch language. A challenging read for B2 level.

Interessant conversatie tussen moeder en dochter over feminisme.

[Floor · Rating 3 out of 5]

Mooi beeld van een generatiekloof die niet te overbruggen is, maar tegelijkertijd toch een poging om van elkaar te leren. Interessant, al lijken ze soms wat langs elkaar heen te praten

[Nena Veenstra · Rating 3 out of 5]

Een briefwisseling is een interessante manier om een boek vorm te geven. En in dit geval is het ook een interessante vorm, omdat moeder en dochter in zulke verschillende tijden zijn opgegroeid en daardoor verschillende denkbeelden hebben. Desondanks is mij onduidelijk wat dit boek, of eigenlijk essay, probeert te zeggen. Het is meer een gedachte-experiment, dan een pleidooi. Misschien een oproep tot nadenken. Of een oproep tot praten met je moeder over ongemakkelijke onderwerpen zoals menstruatie en seks. Na het lezen van deze briefwisseling denk ik niet: goh, wat interessant, maar eerder: goh. Uit. En dat is jammer, want de onderwerpen die hier besproken worden zijn wel degelijk belangrijk om inderdaad te blijven bespreken.

[Frans Van Der Zanden · Rating 4 out of 5]

CPNB-uitgave in het kader van ‘de week van de geschiedenis’. Briefwisseling tussen moeder Marita en dochter Alma Mathijsen. Over de ongelijkheid van de seksen (=achterstelling van de vrouw). Wat is daar in één generatie in veranderd. Interessant boek en verplichte leesvoer voor elke man.
Opvallend vond ik de felheid van de dochter, terwijl het mijn idee is, dat de eerdere vrouwengeneratie meer op de barricaden heeft gestaan. Moet ik mij als witte man van middelbare leeftijd schuldig voelen? We hebben hoe dan ook nog een lange weg te gaan.

[Erik Snel · Rating 3 out of 5]

Mooi, leuk en interessant essay of brievenbundel over alle mooie aspecten van het vrouw zijn en alle nare aspecten en gedragingen van de man en dat de dochter liever een man wil zijn totdat er geen enkel verschil meer is tussen beide sexen en hun impact op elkaar. De één een tikkeltje totalitair, de ander een polderaar. Vrouwen zouden niet op zelfverdediging moeten, mannen zouden les moeten krijgen om respectvol met vrouwen om te gaan.

[Nielke · Rating 5 out of 5]

Wat was het heerlijk om de verschillende opvattingen van twee generaties over de rol van vrouwen op deze manier te lezen. Zowel moeder als dochter hebben goede punten en laten duidelijk beelden van hun eigen generatie zien. Op een leuke toegankelijke manier geschreven in briefvorm naar elkaar toe.

[Muizz · Rating 4 out of 5]

Interessante discussie. Het feit dat het een brievenwisseling is, geeft een wat genuanceerder beeld dan wanneer het een betoog van één persoon is. Ik kon wel beter meegaan in het gematigde standpunt van Marita dan in de meer radicale visie van Alma.

[Femke Knoop · Rating 2 out of 5]

Teleurstellend, had meer ingezeten...

[Ruchama · Rating 4 out of 5]

Leuk en interessant essay met veel kennis geschreven en op een wijze waardoor je meedenkt. Leerzaam ook.

[Ennie · Rating 3 out of 5]

Redelijk interessant als je een beetje wilt volgen hoe opvattingen over onderwerpen in verschillende tijden kunnen zijn ontstaan en kunnen veranderen.

[Monique Van hest · Rating 2 out of 5]

Nice read, kan diepgaander

[Djoeke · Rating 4 out of 5]

Leuke en goed geschreven briefwisseling met zeer interessante thema`s.