Babailer İsyanı

by Ahmet Yaşar Ocak

13. yüzyıl Anadolu’sunun toplumsal, etnografik, dinî ve siyasi hâli nasıldı? Tarikatlar, devlet tasavvurları, İslâm anlayışları bugünkü gibi miydi? Günümüzde –özellikle Alevî tabanda– önemli bir yeri haiz olan Babaî hareketinin/isyanının tam olarak oturduğu zemin ne idi? Orta ve Yeniçağlar Türkiye tarihindeki yeri nedir? Hareketin mensupları Osmanlı Beyliği’nin kuruluşuna nasıl ve ne gibi bir katkıda bulundular? Osmanlı sultanları ile ilişkileri nasıldı?

Ahmet Yaşar Ocak’ın bu titiz çalışması, ilk baskısı yıllar önce yapılmasına rağmen, hâlâ önemini koruyan bir başvuru kaynağıdır. Kitap, Türkiye’de bugün de tartışılmaya devam eden İslâm, Alevîlik, tarikatlar gibi meselelerin tarihsel zemininin aydınlığa kavuşmasında önemli yerini muhafaza etmektedir. Erken dönem Türkiye tarihi, sosyal tarih ve tarikatlar tarihi hakkındaki bu önemli çalışmanın gözden geçirilmiş yeni baskısını, konunun ilgililerinin istifadesine sunuyoruz.

Genres: Islam, History

293 pages, Paperback

First published January 1, 1980

About the author

Türk akademisyen, tarihçi, yazar.

Yozgat'ta doğan (1945) Ahmet Yaşar Ocak yüksek tahsilini İstanbul İlahiyat Fakültesinde tamamladıktan sonra İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih bölümünü bitirdi. Aynı fakültede asistan oldu. Doktorasını Strasbourg Üniversitesinde, doçentlik ve profesörlüğünü ise Hacettepe Üniversitesi Tarih bölümünde yaptı. Ocak, Hacettepe üniversitesinde öğretim görevliliği görevini devam ettirmektedir.

Ahmet Yaşar Ocak Strasbourg Universitesi Beşerî Bilimler Fakültesi'nde Prof. İrene Melikoff yönetiminde doktora çalışmalarına 1974 yılında başlamış ve 1978'de "La Revolte des Babais: Un Mouvement Socio-religieux en Anatolie au XIIIe Siecle" adlı teziyle doktorasını tamamlamıştır.

Ocak, 1983'ten beri Türk Tarih Kurumu ve Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1997'den beri Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı üyeliği 1993-1997 arası H.Ü. Türkiyat Araştırmaları Merkezi Başkanlığı'nda bulundu. 1998'den bu yana, Brill (Leiden) Yayınevi'nin Halil İnalcık ve Suraiya Faroqhi yönetiminde yayımlamakta olduğu The Ottoman Heritage dizisinin ve 1997'den beri Journal of the History of Sufism dergisinin danışma kurulu üyesidir.

Ocak İslam tarihindeki grupları, kişilikleri ve yapıları sosyal tarih perspektifinden incelemekte ve günümüzde fazlasıyla ve tamamen siyasi angajmanlarla değerlendirilen bir takım konulara akademik yaklaşımla yorumlar getirmektedir.

Reviews

[Mehmet Dönmez · Rating 5 out of 5]

Ahmet Yaşar Ocakın Kalenderiler ve Zındıklar ve Mülhidler kitabıyla beraber bir üçleme oluşturacak erken Anadolu heretiklerini incelediği çalışması, doktora tezinin gözden geçirilmiş baskısı denebilir. Tüm o isyanın nüvesini oluşturan, hocanın deyişiyle “bağdaştırmacı İslam yorumuna sahip Türkmen babaları”nın merkezi otoriteye yaktığı isyan ateşinin hikayesi özellikle ilk kısımda bir Kemal Tahir romanı gibi doludizgin gidiyor. Hareketin içinden çıkan Vefailik, Abdalanı Rum erenleri Bektaşilik tarikatı üzerine sunduğu perspektifle beraber benim gibi konuya meraklılarının çok seveceği bir sosyoloji / tarih kitabı, altını çize çize okudum, hocaya saygım katlanarak artıyor

[Kürşat K. · Rating 5 out of 5]

Olağanüstü bir kitap...

[Sencer Az · Rating 4 out of 5]

Babailer isyanı ve isyanın başında bulunan Baba İlyas ve Baba İshak , Anadolu'daki muhalif hareketler ve halk isyanları açısından çok önemlidir.
Ahmet Yaşar Ocak , ilk olarak Babai İsyanı öncesi Ortadoğu ve Anadolu coğrafyasındaki sosyal,ekonomik ve dinsel oluşumları inceleyerek isyanın arka planını,isyanın kahramanlarını ve yönelişini ortaya koyuyor.
İsyanı ve kahramanlarını analiz ederek buradan oluşan Vefailik,Haydarilik ve Kalenderilikle beslenen ve daha sonra Anadolu'daki Bektaşilik,Mevlevilik ve en son kertede Aleviliğe kadar ulaşan ; Orta Asya'dan bu tarafa gelen şamanizm,maniheizm ve islamla senkretizme uğramış heteredoks islama yoğrulmuş türkmen kültünü kaynaklarıyla kitabında bize sunuyor.

[Sevgi Helin · Rating 4 out of 5]

Benim gibi tarih altyapısına sahip olmayan sadece konuya ilgi duyarak kitabı okuyan biri için kitabın biraz daha sentezleyip, daha kısa yazılabileceğini düşünüyorum.(Muhtemelen amaç bu değil) Buna rağmen kitabın sonuna doğru rum abdalları ile birlikte değinilen bektaşilik ve babailer-alevilik ekseninin de biraz daha açıklanması daha iyi olabilirdi. Tabi Hoca bu konunun kitap kapsamında olmadığını ve ileri okumalar yapılması gerektiğini düşünmüş olabilir, hakkıdır.

Bunun dışında dil olarak oldukça sade, kaynak olarak çeşitli ve öncesinde gelen çalışmalara atıf yapıp onları tartışarak yapılan anlatımın çok değerli olduğunu düşünüyorum.