Zonder liefde

by Stefan Brijs

‘Zonder liefde’ van Stefan Brijs vertelt het verhaal van Paul en Ava Ze ontmoeten elkaar eind twintig op een precair moment in hun leven. Paul is nog van slag door zijn onverwachte scheiding, Ava heeft – in haar voortdurende verlangen naar passie – voor de zoveelste keer en nu voorgoed haar vriend verlaten. Ze vinden steun bij elkaar, een noodalliantie die uitgroeit tot een hechte vriendschap, waarbij ze elkaar helpen in hun wanhopige zoektocht naar wat liefde zou moeten zijn. Paul volgt de weg van contact-advertenties, Ava laat zich leiden door haar gevoelens. Uiteindelijk komen ze tot dezelfde conclusie: liefde is niet maakbaar. Maar wat met vriendschap?

Genres: Fiction, Roman, Contemporary, Audiobook, Belgian

224 pages, Hardcover

Published September 17, 2019

About the author

Stefan Brijs (born 29 December 1969) is a Belgian novelist writing in Dutch. He was born in Genk, where he lived most of his life. He finished his studies for teacher in 1990. Since 1999 he is a full-time writer. In 2003 he moved to the province of Antwerp.

Reviews

[Marcia · Rating 4 out of 5]

Stefan Brijs levert met Zonder liefde opnieuw een pure roman af. Een heel ander boek dan de boeken die ik tot nu toe van deze auteur gelezen heb, maar wow. Een herkenbaar en eerlijk verhaal over vriendschap en liefde. Houden van kent veel verschillende vormen, die Brijs allemaal de revue laat passeren in dit prachtig geschreven verhaal. Zelfs de liefde voor een hond komt aan bod. Wat een goede auteur!
Mijn complete recensie lees je op Boekvinder.be.

[Axellesbooks · Rating 4 out of 5]

Zonder liefde is een aangrijpbaar en emotioneel boek met een traag tempo. Toch had ik dit in een sneltempo uit! Het enige waar ik me aan stoor is het einde. Anders was dit wel een 5 sterren geweest!

[Beatrix · Rating 4 out of 5]

Paul en Ava zijn allebei eind twintig en bevinden zich op een kantelpunt in hun leven. Paul is bedrogen door zijn ex-vrouw en probeert deze onverwachte scheiding te verwerken terwijl de impulsieve Ava heeft besloten dat ze deze keer voorgoed haar vriend verlaat. Terwijl ze allebei rouwen om een verloren liefde ontstaat er een hechte vriendschap.

“Ze waren gewoon water en vuur. Aanvankelijk moet dat stoom hebben gegeven, maar ten slotte bleef er enkel rook over.”

In de wanhopige zoektocht naar de houdbaarheid en betekenis van de liefde wordt de platonische vriendschap tussen Paul en Ava steeds sterker. Gebouwd op 'de smeulende as van hun relatie' vinden ze troost en steun bij elkaar, en zorgt de spontane Ava ervoor dat de timide Paul niet vereenzaamt en in een isolement terecht komt. Terwijl ze worstelen met het leven dringen de vragen zich op. Is een vriendschap tussen man een vrouw eigenlijk wel mogelijk zonder dat er gevoelens van lust in het spel zijn? In hoeverre staat een innige vriendschap volledige overgave in een liefdesrelatie in de weg? En als de liefde niet maakbaar is, hoe staat het dan met vriendschap?

'Zonder liefde' is mijn eerste kennismaking met Stefan Brijs, die op de achterflap 'De meester van het mededogen' genoemd wordt. Daar kan ik me alleen maar bij aansluiten. Brijs brengt gevoelens van liefde en verlangen terug tot iets heel fragiels, tastbaar en invoelbaar voor de lezer, waardoor je zowel Paul als Ava binnen no-time in je hart sluit. Ook de schrijfstijl trof me meteen, de prachtige zinnen, de overpeinzingen en de alledaagse observaties van het menselijke gedrag zijn zo ontzettend raak en herkenbaar. Dus ja, ja, en ja. Ik wil méér Stefan Brijs! 🙋‍♀️❤️

[Claire · Rating 3 out of 5]

When Paul and Ada meet each other, they both just broke up a relationship. Being both in a mourning mood, they get closer and become very good friends. They live together for a long time and the friendship stays, especially as there is no sexual attraction between them which might have spoiled things. The question if there really is no physical attraction remains open till the end of the book. Both start looking for a new relation and that doesn’t always go smoothly. We read the story of this friendship through the eyes of Paul. He obviously cares deeply about Ava and does whatever needed to help her. These feelings same to be mutual, though Ava seems to be more detached or at a distance. After a time both get engaged in a new relationship, which is not always easy. One of the new partners doesn’t like their friendship and makes a lot of fuss. I think the novel never makes clear if the issues are real or just the musings of a jealous lover. But so is life: often feelings stay a bit diffuse, not always crystal clear. I thought the book was well written, with lot of consideration on how to describe fragile feelings. I disliked profoundly the male MC and the sexist remarks he made. He proofed himself to be a very superficial human being, mainly preoccupied with the size of women’s breasts.

[Denise · Rating 3 out of 5]

Het boek begon erg goed. In het begin wordt laten zien hoe de relatie tussen Ava en Paul begint en zich ontwikkelt, wat mooi geschreven is.

Daarna wordt het minder. Het werd enorm vermoeiend om de eindeloze negatieve omschrijvingen van vrouwelijke lichamen te moeten lezen. Vrouw heeft "te slappe borsten" waardoor Paul niet meer naar haar kan kijken in bed en aan andere borsten moet denken om nog een beetje plezier te beleven. Wat een topper, die Paul!

Verder viel het verhaal steeds een beetje in herhaling, waardoor het tegen het einde een beetje langdradig werd.

Ik zou dit boek eerder 2,5⭐ geven. Ik rond het dan toch maar af naar boven, vanwege het goede begin en de leuke filmreferenties die erin zaten.

[Bart · Rating 3 out of 5]

*** 3.50 ***

[Ann-Sofie · Rating 3 out of 5]

3,5*

[Ilona · Rating 1 out of 5]

man drinkt whiskey en kan alleen nog maar klaarkomen als hij denkt aan de bijzondere, unieke, en vooral lekker complexe vrouw met wie hij een platonische vriendschap heeft. hij vergelijkt elke vrouw met wie hij datet met deze vriendin en ziet haar als een soort ideaal. blegh.

[Karel Van Marcke · Rating 5 out of 5]

Zo mooi geschreven ... enkel moet men leren aanvaarden dat alles vanuit het hoofdpersonage geschreven wordt, dus hij is een persoon met bedenkelijke issues ... en nièt de schrijver (!) zoals sommige (vrouwelijke) reacties hier op Goodreads

[Kelly Eeckhaut · Rating 2 out of 5]

Meh. Op zich nog best graag gelezen omdat ik van de schrijfstijl hield, maar het lijkt nergens naartoe te gaan en dat hoeft natuurlijk niet altijd, maar ik stoorde me er in dit boek toch aan. Het gaat over té weinig, of zo. Van drie naar twee sterren omdat het einde nogal teleurstellend was.

[D. · Rating 2 out of 5]

Oppervlakkige personages, typetjes, met een dosis male gaze. Bij tijd en wijle erbarmelijke dialoog.

[Janneke]

'In de trein naar huis had ik nog weinig gevoeld. Ik had door het raam zitten staren naar de voorbijtrekkende huizen en me erover verwonderd hoeveel gezinnen een trampoline in de achtertuin hadden staan.'

'De Engelenmaker' maakte een aantal jaar geleden veel indruk op mij. 'Zonder Liefde' vond ik minder sterk, maar er zit een fijn soort alledaagsheid in die me toch pakte.

[Tine Mertens · Rating 4 out of 5]

Mooi, gezapig verhaal over de liefde (tussen twee vrienden). Leest heel vlot. Doet je even stilstaan bij relaties, vriendschap en de liefde.

[Wilma Hartman · Rating 4 out of 5]

De centrale vraag in dit boek is de vraag of man en vrouw vrienden kunnen zijn zonder dat er sprake is van een liefdesrelatie. Stefan Brijs voert Paul en Ava op. Paul gescheiden maar kan nog niet los komen van zijn ex. Zoals beschreven staat: “We hadden elkaar niets meer te vertellen. Dat was feitelijk al jaren zo. Nu moesten we alleen nog ons huwelijk definitief verbreken met hetzelfde woord als waarmee we het gesloten hadden” Ava en Paul ontmoeten elkaar bij een ‘cinefiele film’ en kijken heel veel films samen. Ava is op zoek naar de passie in een relatie en mist dat in haar huidige relatie.
De relatie tussen Ava en Paul is vol respect voor elkaar, geeft elkaar de ruimte maar kent ook haar hobbels. Is het echt mogelijk om alleen een hechte vriendschap te hebben? Hoe kijkt de buitenwereld daar tegen aan? Hoe gaat het als (een van) beiden een relatie krijgt? Blijf je zoeken naar liefde b.v. door middel van contactadvertenties? Liefde lijkt niet te sturen, vriendschap wel?
Ik heb eerder de engelenmaker gelezen en dat was een aardig bizar boek, mogelijk omdat het totaal niet leek aan te sluiten bij mijn belevingswereld. Dat was mogelijk de reden dat ik het boek niet echt positief kon waarderen. Het thema van dit boek komt dichterbij bij mijn belevingswereld en ik heb genoten van zijn zinsopbouw, van zijn beschouwingen op dit thema en zelfs het, naar mijn idee, open einde. Het boek is chronologisch opgebouwd en kabbelt rustig voort maar toch wil je verder lezen en ben je nieuwsgierig hoe het verder gaat. Misschien toch nog maar eens proberen ‘De engelenmaker’ te herlezen.

[Anton · Rating 2 out of 5]

Twee eind-twintigers doen heel dramatisch over een stuk gelopen relatie. Ze doen er voor hun leeftijd heel gewichtig over. De schrijver en de hoofdpersonen beseffen niet dat er nog lang geen man over boord is en dat ze nog lang niet de boot gemist hebben.
Het boek leest heel makkelijk en wordt zelfs een beetje tuttig als het over Fjodor, de hond van Paul, gaat.

Onbegrijpelijk dat Nrc hier vier sterren aan gaf.
Begrijpelijk dat de Volkskrant hier twee sterren aan gaf.

[Ellen · Rating 3 out of 5]

Ik heb geploeterd door deze roman. Bijna in slaap gevallen van de saaiheid. Maar niettemin is Brijs er toch ergens in geslaagd om dit verhaal over twee vrienden toch een beetje op de rails te krijgen en mij wat te doen nadenken over de maakbaarheid van de liefde en over vriendschap. Op het nippertje drie sterren, maar de volgende keer zal ik minder vergevingsgezind zijn...

[Zofie · Rating 5 out of 5]

Ik heb dit boek met véél plezier gelezen. Vanaf het eerste hoofdstuk tot en met het laatste werd ik meteen meegezogen in het verhaal. Geen complexe schrijfstijl waardoor het wat mij betreft een pageturner was.

Mooi verhaal over vriendschap versus liefde.

[Saar Steverlinck · Rating 2 out of 5]

Ik denk niet dat ik me dit boek nog lang zal herinneren. Jammer - post voor mevrouw B heb ik wel heel graag gelezen. Ik miste identificatiemogelijkheden en vond alle personages eigenlijk wat zielig, mistroostig en oppervlakkig waardoor ik nooit echt in het verhaal kwam.

[Brenden Van lingen · Rating 4 out of 5]

Ik kon het boek met veel moeite laten liggen. Het onderwerp sprak met bijzonder aan en ik merkte wat herkenning bij het hoofdpersonage. De vlotte plan van Brijs hielp verder ook enorm en zorgde ervoor dat ik het boek vlot doorlas. De titel brengt hij in het boek perfect naar boven met de perfecte uitwerking van de twee personages in hun zoektocht naar de liefde. Ik kon er ook enorm mee meeleven. Verschillende passages heb ik aangeduid omdat ze zo herkenbaar aanvoelden. Dit was een extra aangename ervaring om het boek te lezen. Het is eindelijk eens een boek dat niet het zweemzoete van de liefde aanhaalt maar juist het bittere, de scherpe kantjes en de moeilijke zoektocht naar liefde.

[Kato Brems · Rating 5 out of 5]

Zeer goed boek, een echte pageturner!
Over hoe liefdes en vriendschappen kunnen verlopen.
Vlot leesbaar, mooie woorden en zinnen.
Zalig om de levens van Ava en Paul te mogen meebeleven!

[Annet · Rating 3 out of 5]

Een verkenning van liefde, passie en hechte vriendschap. Aardig boek, maar niet zo bijzonder als Brijs' De Engelenmaker.

[Evelien Walravens · Rating 4 out of 5]

De Vlaamse schrijver Stefan Brijs (Genk, 29 december 1969) is al sinds 1999 een bekende naam in schrijversland. Titels als Arend, Post voor mevrouw Bromley en Andalusisch logboek duiken regelmatig op in leeslijsten en zijn voor meerdere prijzen genomineerd. Zonder Liefde is de nieuwe roman van Brijs.

Onderwijzer Paul en bedrijfsarts Ava, allebei eind twintig en allebei teleurgesteld in de liefde, ontmoeten elkaar op een filmavond. Ze blijken veel zaken met elkaar gemeen te hebben en worden dan ook goede vrienden. Ze steunen elkaar in hun zoektocht naar wat zij in de liefde willen zien: Ava gaat voor de passie, Paul is wat behoudender en gaat, via contactadvertenties, op zoek naar de ware. Hun zoektocht stelt de vriendschap danig op de proef, zeker als Ava op de proppen komt met haar nieuwe geliefde Bernard.

Stefan Brijs onderzoekt in deze roman of er zoiets bestaat als houden van iemand zonder liefde. Maar ook of je de liefde kunt bedrijven met iemand waar je niet van houdt. In heldere en rake taal schetst Brijs het ongemak wat hierbij kan ontstaan.

“Krampachtig hadden we willen bewijzen dat liefde maakbaar was. Maar het had ons aan begeerte ontbroken. Aan passie.”

Omdat Paul als ik-persoon opgevoerd wordt, lees je het verhaal door zijn ogen. Ik-personages zijn nooit echt betrouwbaar omdat ze alles maar van een kant belichten en Paul wordt hierdoor ook niet echt een man om van te houden. Ava en ook de andere personages blijven een beetje onderbelicht. Vooral de keuzes die Ava in haar leven maakt worden niet uitgelegd hoewel dat eigenlijk wel wenselijk zou zijn. Maar ook Paul zelf blijft een beetje flets, een man zonder missie. Hij is een voorbeeld van een man die in cirkels ronddraait. Het is dan ook niet gek dat hij zichzelf meerdere malen vergelijkt met de hoofdpersoon uit de film Groundhog Day, die steeds dezelfde dag in zijn leven herbeleeft. Er is wel een mooie rol weggelegd voor Fjodor, de hond van Paul. Onderschat de gevoelens van een hond niet!

Als je de biografie van Stefan Brijs naast dit boek houdt, zou je kunnen bedenken dat er best een aantal dingen uit het leven van de schrijver zelf verweven zijn in dit boek. En hoewel het verhaal zich afspeelt in het begin van de jaren negentig, is het een tijdloos gegeven. Iets dat altijd en overal zou kunnen gebeuren. Brijs geeft veel aandacht aan menselijkheid in zijn nieuwe roman. Het is geen opzienbarend verhaal, er gebeuren geen hele grote drama’s maar toch is het herkenbaar en een beetje verontrustend.

[Linda · Rating 4 out of 5]

Een verhaal over vriendschap en liefde. Over hoe moeilijk liefde wel te vinden/te houden is. ‘Zonder liefde’ van Stefan Brijs vertelt het verhaal van Paul en Ava Ze ontmoeten elkaar eind twintig op een precair moment in hun leven. Paul is nog van slag door zijn onverwachte scheiding, Ava heeft – in haar voortdurende verlangen naar passie – voor de zoveelste keer en nu voorgoed haar vriend verlaten. Ze vinden steun bij elkaar, een noodalliantie die uitgroeit tot een hechte vriendschap, waarbij ze elkaar helpen in hun wanhopige zoektocht naar wat liefde zou moeten zijn. Paul volgt de weg van contact-advertenties, Ava laat zich leiden door haar gevoelens. Uiteindelijk komen ze tot dezelfde conclusie: liefde is niet maakbaar. Maar wat met vriendschap?

Graag gelezen, zoals altijd met Brijs

[Ruben · Rating 1 out of 5]

"‘Zonder liefde’ van Stefan Brijs is een prikkelende, spannende, soms geestige, vaak schrijnende roman over vriendschap, liefde, lust en bedrog,..."

...In ieder geval, dat staat op de achterkant, wat is daarvan waar?
> Prikkelend?; een pakje Blue Band is nog prikkelender. Wil je geprikkeld worden door Nederlandse literatuur? Trakteer dan jezelf op iets van Marieke Lucas Rijneveld.
> Spannend?; het enige spannende aan dit boek is het zeer aanwezige seksisme.
> Geestig?; het is geestig dat ik dit heb uitgelezen...
> Schrijnend?; ja dat wel... om alle verkeerde redenen...

Alsjeblieft, ga dit niet lezen voor je literatuurlijst, er zijn zoveel betere Nederlandse romans. (En moet het per se Stefan Brijs zijn? Lees dan de De engelenmaker, daar heb ik heel veel goeds over gehoord.)

Over het seksisme gesproken; ik ga hier nu geen TedTalk geven over hoe onze literatuur een slechte nieuwe generatie aan het schapen is, er zijn ergere problemen. In de meeste boeken kan ik seksisme wel verontschuldigen, La Superba is één van mijn literaire liefjes. En wat klassiekers betreft; toen poepte er nog mensen op straat.
Als een boek naast seksistisch zijn er nog wel in slaagt om een leuke ervaring te zijn, dan kan ik het vergeven. Dit was gewoon jammer.

[Jans · Rating 3 out of 5]

Stefan Brijs is een meesterlijk schrijver. Zalige taal om te lezen. Helaas is de verhaallijn bij Zonder liefde niet van dezelfde grote-orde als Post voor mevrouw Bromley en de Engelenmaker. In je eigen voetsporen stappen is een zware opgave.

[Bram De longhi · Rating 4 out of 5]

Schrijnend is inderdaad het juiste woord. 209. Waarom moet mij dit weer overkomen, Paul? Waarom heb ik nooit geluk in de liefde? Waarom? Omdat je er niet voor gemaakt bent, dacht ik, net zomin als ik, onze harten zijn zwerfhonden die nooit een thuis zullen vinden.

[Rita · Rating 2 out of 5]

Nogal saaie verkenning van het onderscheid liefde - vriendschap. Vond het niet erg boeiend. Paar aardige inzichten, maar ook ouderwets en seksistisch. Geen plot of wending.

[Lotte · Rating 4 out of 5]

Een prachtig inkijkje in een vriendschap tussen een man en vrouw en hun verschillende kijk op de liefde.

[Kathleen · Rating 2 out of 5]

Omdat ik de Engelenmaker zo'n straf boek vind blijf ik Stefan Brijs kansen geven maar dit was geen diepgaand hedendaags verhaal.... helaas.

[Daniëlle · Rating 1 out of 5]

Zelden zo’n raar en slecht boek gelezen....