İstanbulin

by Orhan Duru

Turkish

104 pages, Paperback

Published January 1, 1995

About the author

Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi’ni bitirdi (1956). Bir süre vete­rinerlik ve aynı fakültede asistanlık yaptıktan sonra gazete­ciliğe yöneldi. 1961’de Ulus’ta başladığı mesleğini 1993’e dek Cumhuriyet, Milliyet, Güneş, Hürriyet ve Star TV’de sürdürdü; bir süre Yeni Yüzyıl gazetesinde yazdı. İlk öyküsü “Kadın ve İçki” 1953’te Küçük Dergi’de çıktı. Mavi, Evrim, Yeni Ufuklar, Pazar Postası, Yelken ve Dost dergilerindeki ürünleriyle dik­kat çekti. “a Kuşağı” ve “Mavi Hareketi” yazarları arasında yer aldı; 1950 Kuşağı öykücüleri arasında öne çıkan isimler­den biri oldu. “Ağır İşçiler” adlı öyküsüyle 1970 TRT Sanat Ödülleri Yarışması’nda başarı ödülünü, Sarmal ile 1996 Sedat Simavi Edebiyat Ödülü’nü, Fırtına ile 1998 Sait Faik Hikâye Armağanı’nı kazandı.
Öykü: Bırakılmış Biri (1959), Denge Uzmanı (1962), Ağır İşçiler (1974), Yoksullar Geliyor (1982), Şişe (1989), Bir Büyülü Ortamda (1991), Sarmal: Toplu Öyküler (1996), Fırtına (1997), Yeni ve Sert Öyküler (2001), Düşümde ve Dışımda (2003), Kazı (2006), Küp (2008), Sarmal: Bütün Öyküleri I (2011), Boğultu: Bütün Öyküleri II (2011).
Deneme: Hormonlu Kafalar (1992), İstanbulin (1995), Tango Gece­leri (1999), Durgun ve İşsiz (2004), Öykü Yazmanın Sırları (2008), Roman Medyadan Önce Gelir - Seçme Yazılar (2012).
Öbür kitapları: Kıyı Kıyı Kent Kent (1977; 1987’de Mavi Gezi adıyla genişletildi), Kısas-ı Enbiya (1979; Cihat Burak’ın desen­leriyle), O Pera’daki Hayalet (1996; Sezer Duru’yla birlikte).
Çeviri ve Uyarlamalar: Sierra Madre’nin Hazineleri (B. Tra­ven), Gizli Tarih (Prokopius), Çağdaş Fizik’te Doğa (Werner Heisenberg, Vedat Günyol’la birlikte), Amerika (Ginsberg ve Ferlinghetti, Ferit Edgü’yle birlikte), Durdurun Dünyayı İnecek Var (Antony Newley ve Leslie Bricuss), Sınırdaki Ev (Slawomir Mrozek), Üzbik Baba (Alfred Jarry’nin Kral Übü’sünden).

Reviews

[Alphan Lodi · Rating 5 out of 5]

Orhan Duru, modern bir Evliya Çelebi misali İstanbul sokaklarını, martıları, kalabalığın ve şehrin o anlaşılmaz çekim gücünü anlatıyor. Geçmişle gelecek arasında bir köprü kurup bu kadim şehrin hikayesini yeniden yazıyor.
“İstanbul tarih kavşaklarının düğüm olduğu bir yer. Bu düğumü çözmek güç”
“Çiçek Pasajı birden hoşuma gidiyor. Hafta ortası ve garip bir gün. Gene de gençler ve sevgilileri var burada. Ortalık aydınlık. İnsanlar güzel. Balıkpazarı’nın renk cümbüşü. Kendimizi yitirir gibi oluyoruz. Tüm kirine, pasına, yıkıntı ve çöküntü içinde olmasına karşın, eski anılarla birlikte İstanbul ve onun Beyoğlu’su insana vitamin gibi geliyor.”

[Sude Simsek · Rating 4 out of 5]

İçinde çok falso fikirler var bence. Mesela İstanbul'u kozmopolit kılmak uğruna Cihangir'i Fransızlara terk edebileceğimiz gibi... Bunun Orhan Duru'nun var olan güç ilişkilerinin çok da farkında olmamasından kaynaklandığını düşünüyorum. Hem çok fazla köylü/kentli ikileminde kalmış hem de ayrıcalıklı nüfusların belirli bölgelere yerleşmesinin ya da İstanbul'u turiste yönelik inşa etmenin zararlarını anlıyor gibi durmuyor. Yine de kitabı beğendim çünkü şehrin şiirsel bir okumasını yapabilmek çok değerli. Şehri düşünürken planlama kısmına odaklanmak gibi bir eğilimimiz var, ama Orhan Duru sağ olsun bugün sadece sokak adlarını düşüneceğim!

[Sanemsrgz · Rating 4 out of 5]

Istanbul’da satın aldım Istanbulin’i, okumaya da Istanbul’da başladım. Hatta kitabı YKY’nin kendi kitabevinden satın aldım. Hatta ve hatta…

Neyse uzatmayayım.

Ben Istanbul üzerine yazılmış bu denemeyi çok sevdim. Yirminci yüzyılın sonlarına doğru yayımlanmış, genellikle eski ve yeni istanbul kıyaslamaları üzerinde duran bir deneme. Bu sebeple günümüz Istanbul’u doğrudan ele almıyor dogal olarak; fakat ben Orhan Duru’nun yazdığı bazı satırların zamansız olup geçerliliğini koruduğunu düşünüyorum. Şehrin büyük ölçüde değişip “modern”leşmesi, egzoz dumanından geçilmemesi, varlıklı iş adamlarının oyun alanı haline gelmesi, şehre durmadan yeni ilçeler baglanılıp sınırların genişletilmesi ve Istanbul’un kalabalıktan nefes alınamaz hâle gelmesi gibi bazi gerçekler varlığını sürdürüyor kuşkusuz.

Bu nedenden dolayı ben bu kitabı bir deneme olarak değil, bir şikayet derlemesi olarak görüyorum: haklı bir şikayet derlemesi olarak.

Sırf kitabın açılışında yazarın “kent” kavramı üzerine akıl yürüttüğü kısım ve ilerleyen sayfalarda “kentliler” üzerine yaptığı gözlemler uğruna bile alınır bu kitap bence.
Evet, yer yer okurken sıkıldığım da oldu bunu belirteyim. Sadece denemenin kendisini değil, yanında başka kitaplar da okumak gerek, benim yolculuk sırasında yaptığım gibi bir-iki oturuşta değil de sindire sindire, üzerinde düşünerek okunulduğunda daha verimli ve keyifli bir okuma deneyimi yaşatacağına eminim!