De beul van Amersfoort

by Richard Hoving

Josef Kotalla (1908-1979), een van de beruchtste Duitse oorlogsmisdadigers in de Tweede Wereldoorlog in Nederland, leek ervan te genieten gevangenen in Kamp Amersfoort te zien lijden. Kotalla behoorde tot de "Drie van Breda', de drie laatste Duitse oorlogsmisdadigers die in Nederland een levenslange gevangenisstraf uitzaten.

In deze biografie schrijft Richard Hoving op een meeslepende manier over deze "mensch-duivel'. Op basis van niet eerder geraadpleegde bronnen en getuigenissen schetst Hoving een nauwkeurig beeld van het leven van Kotalla. Wat waren zijn drijfveren? Welke gebeurtenissen in zijn leven droegen bij aan zijn ontwikkeling tot de beul van Amersfoort? Hoe kan een mens in staat zijn tot het op grote schaal vermoorden en mishandelen van gevangenen?

De beschrijving van het proces tegen Kotalla geeft een ontluisterend beeld van de naoorlogse rechtspleging. Wraak speelde een belangrijke rol. Kotalla stierf 34 jaar na de oorlog in zijn cel. Een reconstructie van zijn laatste weken, dagen en uren maakt duidelijk waarom de doodzieke Duitser in gevangenschap moest sterven.

388 pages, Paperback

Published January 1, 2019

About the author

Richard Hoving (1971) is historicus en journalist. Eerder publiceerde hij Het ‘foute’ kamp. De geschiedenis van het Amersfoortse interneringskamp Laan 1914 (1945-1946). Momenteel werkt hij voor ad Utrechts Nieuwsblad.

Reviews

[Elma Voogdt · Rating 4 out of 5]

De beul van Amersfoort, bij de meesten bekend uit de geschiedenisboekjes. Dit boek probeert het hele verhaal van Josef Kotella te vertellen. Wie is dan Josef Kotella? Joseph (Jupp) Kotalla was een Duitser die tijdens de Tweede Wereldoorlog hoofd van de administratie en de plaatsvervangend commandant van Kamp Amersfoort was. Kotalla werd gekwalificeerd als de beruchtste kampbeul van Kamp Amersfoort en had als bijnaam de Beul van Amersfoort. Hij was opvliegend van aard en had het voornamelijk voorzien op Joden en priesters. Kotalla stond onder andere bekend om zijn wreedheid tijdens het dagelijks appel, waarbij hij gevangenen schopte en sloeg met een knuppel. In een geval liet hij bij wijze van strafexercitie gevangenen op hun rug liggen en liep dan met zijn laarzen stampend over de liggende mensen. In zeker één geval liet hij zijn herdershond los op een gevangene. Hij schopte ook tussen de benen van de gevangenen; in het kamp werd dit de ‘Kotalla-trap’ genoemd. Kotalla maakte diverse keren deel uit van een vuurpeloton. Hij behoorde tot de Vier van Breda en nadien tot de Drie van Breda. Hij zat na de oorlog een levenslange gevangenisstraf uit voor oorlogsmisdaden. Kotalla is de enige Duitse oorlogsmisdadiger die in Nederlandse gevangenschap overleed.

Je vraagt je natuurlijk af verdient zo een monster want ja dat was het toch echt een eigen biografie? Het antwoordt is ja, niet omdat het nu zo een interessant persoon was. Maar omdat de wreedheden die de gevangenen ondergingen verteld moeten worden. Zodat men niet vergeet wat er gebeurd is.

Het is een boek dat niet voor iedereen geschikt is. Niet alleen om de wreedheden die beschreven staan, maar ook omdat je het boek niet voor je plezier leest. Je moet echt wel interesse hebben in geschiedenis / de tweede wereldoorlog.

De schrijfwijze van de auteur is goed te doen. Niet al te moeilijk worden de zaken omschreven. Enige kennis van de Duitse taal is voor de lezer wel vereist, wil de uitspraken van Kotella begrijpen. Het verhaal heeft een goede research gehad voor zo ver dat natuurlijk mogelijk was. Niet alles is bewaard gebleven. De vele bronnen worden achter in het boek weergegeven. Het boek is dan voor de liefhebber ook een aanrader.

[Bianca Granneman · Rating 4 out of 5]

Een derde van het boek gaat over de Tweede Wereldoorlog, de rest over de naoorlogse gevangenschap van Kotalla. Het tweede deel was interessant om te lezen, maar kwam eigenlijk de hele tijd op hetzelfde neer: Kotalla wilde gratie, maar kreeg het niet.
Het boek las heel prettig en er is zeer gedegen onderzoek aan voorafgegaan. Veel uniek bronnenmateriaal. Voor nu 4 sterren, maar ik twijfel tussen 4 en 5, dus misschien verander ik het nog.

[Kay-Leigh · Rating 4 out of 5]

Vlot geschreven biografie met veel aandacht voor de bijzondere rechtspleging en de levenslange straf voor Kotalla.