Kazı

by Orhan Duru

Kazıyı iki bölüme ayırabiliriz. Orhan Duru, yapıta adım veren oldukça oylumlu ilk öyküsünde, melankolik bir ruh haliyle kendi geçmişinin izini sürüyor. Geniş aralıklı zamansal yolculuklarla çocukluğu ve yetişkinliği arasında kurduğu bağ, aslında her yetişkinin bir zamanlar yaşadığı ve her çocuğun da bir zamanlar yaşayacağı deneyimin ne olduğunu sorgulamamıza kapı aralıyor. Geçmişten bugüne iz bırakan ve "büyüdükçe" biraz daha hüzünle anımsanan yaşam, Orhan Duru'nun "Kazı"sında olanca gerçekliğiyle okunmayı bekliyor.

Yapıtın diğer bölümünü oluşturduğunu varsaydığımız on iki kısa öyküde ise Orhan Duru, günümüz insanının pek önemsemediği ayrıntıların arkasında ne olup bittiğini, aslında tam da kara mizaha konu olan "modern" yaşamın yansılarını ele alıyor.

İçindekiler:
Kazı
Kadınlar
Isılarda Dudak Dudağa
Halter
Kandırılma
Bunamalar
Boğultu
Düş Peşinde
Balıklar ve İnsanlar
Çittagong
Beyaz Eşyalar
Göz Ucuyla
Dubai ve Dümbelek

104 pages, Paperback

Published October 1, 2006

About the author

Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi’ni bitirdi (1956). Bir süre vete­rinerlik ve aynı fakültede asistanlık yaptıktan sonra gazete­ciliğe yöneldi. 1961’de Ulus’ta başladığı mesleğini 1993’e dek Cumhuriyet, Milliyet, Güneş, Hürriyet ve Star TV’de sürdürdü; bir süre Yeni Yüzyıl gazetesinde yazdı. İlk öyküsü “Kadın ve İçki” 1953’te Küçük Dergi’de çıktı. Mavi, Evrim, Yeni Ufuklar, Pazar Postası, Yelken ve Dost dergilerindeki ürünleriyle dik­kat çekti. “a Kuşağı” ve “Mavi Hareketi” yazarları arasında yer aldı; 1950 Kuşağı öykücüleri arasında öne çıkan isimler­den biri oldu. “Ağır İşçiler” adlı öyküsüyle 1970 TRT Sanat Ödülleri Yarışması’nda başarı ödülünü, Sarmal ile 1996 Sedat Simavi Edebiyat Ödülü’nü, Fırtına ile 1998 Sait Faik Hikâye Armağanı’nı kazandı.
Öykü: Bırakılmış Biri (1959), Denge Uzmanı (1962), Ağır İşçiler (1974), Yoksullar Geliyor (1982), Şişe (1989), Bir Büyülü Ortamda (1991), Sarmal: Toplu Öyküler (1996), Fırtına (1997), Yeni ve Sert Öyküler (2001), Düşümde ve Dışımda (2003), Kazı (2006), Küp (2008), Sarmal: Bütün Öyküleri I (2011), Boğultu: Bütün Öyküleri II (2011).
Deneme: Hormonlu Kafalar (1992), İstanbulin (1995), Tango Gece­leri (1999), Durgun ve İşsiz (2004), Öykü Yazmanın Sırları (2008), Roman Medyadan Önce Gelir - Seçme Yazılar (2012).
Öbür kitapları: Kıyı Kıyı Kent Kent (1977; 1987’de Mavi Gezi adıyla genişletildi), Kısas-ı Enbiya (1979; Cihat Burak’ın desen­leriyle), O Pera’daki Hayalet (1996; Sezer Duru’yla birlikte).
Çeviri ve Uyarlamalar: Sierra Madre’nin Hazineleri (B. Tra­ven), Gizli Tarih (Prokopius), Çağdaş Fizik’te Doğa (Werner Heisenberg, Vedat Günyol’la birlikte), Amerika (Ginsberg ve Ferlinghetti, Ferit Edgü’yle birlikte), Durdurun Dünyayı İnecek Var (Antony Newley ve Leslie Bricuss), Sınırdaki Ev (Slawomir Mrozek), Üzbik Baba (Alfred Jarry’nin Kral Übü’sünden).

Reviews

[Rozerin · Rating 4 out of 5]

kitabın geneline yayılan hüzün ve sıkışmışlık hissini çok sevdim yazarın dili daha önce okuduğum hiçbir yazara benzemiyor insanı boğuyor ve anlaşılması güç ama hoşuma gitti

[Seda · Rating 4 out of 5]

Yıllar önce okumuştum ilk kez. O zamandan bir kaç sahneyi hatırlayabildim yalnızca. Ama oyunun bütününe yayılan hüznü, çaresizliği, karanlığı unutmamışım.
“Geleneksel Rus toplumunda, toprak sahibi aristokratlar ve onlara bağlı yaşayan serflerin oluşturduğu bir feodal düzen mevcuttur. Girilen modernleşme süreci, endüst- rileşme ve serfliğin kaldırılması gibi reformlar sonucunda Çarlık Rusya’sının geleneksel yapısı değişmeye başlamış, toplumun alışık olduğu değerler sistemi sarsılmış, ekonomik sermayenin aristokrat sınıftan burjuva sınıfına doğru el değiştirmesi sonucunda aristokrasi değer kaybetmiş ve bütün bunlar özellikle taşra hayatında ne yapacağını bilemeyen, değişime ayak uydurmakta zorlanan veya umutsuzluğa kapılan toplumun farklı kesimlerinden insanlar yaratmıştır. Bu toplumsal değişimler sonucu şehir ile taşra, eski kuşak ile yeni kuşak, aydın ile halk arasında var olan uçurumlar iyice artmıştır.”
Bu geçiş döneminin sancılarıyla yaşamaya çalışan üç kız kardeş. Umutları Moskova’ya/mutlu geçmişe dönebilmek!!! 8️⃣

[alkan🌀 · Rating 2 out of 5]

ilk, en uzun ve kitaba adini veren oykuye bayildim!! hatta cok yuksektim sonrasi icin. ikinci ve ilerleyen oykulerde cok hizli bir dusus yasandi. ve ilk oyku disinda hemen hemen hepsine yayilan cinsiyetci mizojin dil beni cok rahatsiz etti. basta acaba bu yarattigi bir persona mi diye dusundum? ama bu noktada oyle olsa bile baya problematikti bence.

[Ece · Rating 2 out of 5]

Bu kitabi Taksim'de Istiklal Caddesi'nde bulunan YKY'de bir çalışan tavsiye etmişti bana, ben de alayım demistim.

Kitap, ismini veren uzun bir öykü olan "Kazı" ve sonrasinda gelen kisa kisa oykulerden oluşuyor. Yazarın dili inanilmaz karisik, Kazı dışındaki öyküler birkac sayfalik olmasına ragmen öykünün gidis yonu anlasilmiyor, ortaya atılan rastgele konularla iyice kafa karıştırıyor. Verdiğim iki yildiz da anca Kazı öyküsünden gelebilir.

Bu kitaba ismini veren kısmen uzun öykü ise basta ayni anlamsızlık hissini verse de belki de biraz daha uzun olmasıyla belli bir anlam çıkarabildim.

Teyzesinin agir hastalığı nedeniyle yakınları tarafından telgraf çekilen ana karakter, yıllar sonra geldiği bu evde eski anılarıyla boğuşur. Annesinin ölümü, sünnet olusu, eniştesi ve teyzesiyle hayat, ilk öpücüğü derken bir suru anıyla karsi karşıya kalir. Dili bu hikayenin de karmaşık ve bu bahsi gecen anılar da ayni sekilde kronolojik degil karmaşık bir sırayla verilmiş, ancak bence bu hikayede gercekci bir ele alis olmus.

Sonuçta küçücük bir uyarıcıyla istilasına engel olamadığımız aci tatli anılarımız da üzerimize rastgele çullanmaz mı?

Oteki kisa hikayeler hakkında bir yorum yapmak istemiyorum. Kitap daha uzun olsaydi, kendi prensiplerimi bir kenara bırakıp kitabi bitirmeye uğraşmazdım. Ucuz kelime oyunlarıyla dikkat çekmeye çalışılan öykülerdi kanımca.

[Suay Erkusoz · Rating 2 out of 5]

Haksizlik mi ediyorum diye biraz daha, biraz daha diye diye kendimi ite ite bitirebildim bu kisa kitabi. Ilk ve kitaptaki tek uzun oykunun zaman atlamalari, ilk basta ilginc bir anlati okuyacagimiz izlenimi uyandirmisti ama tek kelimeyle sıkıldım. Sonra bu sıkıntı ikinci oykuden itibaren katlanarak artti. Zaten ilk oyku disindaki anlatilara oyku demek ne kadar dogru olur bilmiyorum. Daha cok deneme ve oyku arasinda bir yerde duruyorlar. Basit kelime oyunlari gunumuz gazetelerindeki gunu kurtarma amacli, dusunsel temeli tartisilir kose yazilarini animsatti.
Kitabin arkasinda 'sehir hayatinin kristalize edilmis anlari' diyor ama sehir hayati bu kadar siradan mi ya? Siradan derken hicbir sekilde akilda kalici bir sey olmamasindan bahsediyorum. Cok cok lezzetsiz bir deneyimdi...