Μαρξισμός και ιστοριογραφία

by John F. Haldon, Κώστας Γαγανάκης (Translator)

104 pages, Paperback

Published June 1, 1992

About the author

John Haldon is Shelby Cullom Davis '30 Professor of European History, and Professor of Byzantine History and Hellenic Studies. He has been Director of Graduate Studies for the History Department since July 2009. His research centers on the socio-economic, institutional, political and cultural history of the early and middle Byzantine empire from the seventh to the eleventh centuries. He also works on political systems and structures across the European and Islamic worlds from late ancient to early modern times and has explored how resources were produced, distributed and consumed, especially in warfare, during the late ancient and medieval periods. Professor Haldon is the author and co-author of more than two dozen books. His most recent books are The social history of Byzantium (Blackwell, Oxford 2008) and Byzantium in the iconoclast era: a history, with L. Brubaker (Cambridge University Press, Cambridge 2011).

Professor Haldon is the director of the Euchaita/Avkat Project - an archaeological and historical survey in north central Turkey. As well as traditional methods of field survey and historical research, this long-term project employs cutting edge survey, mapping and digital modeling techniques to enrich our understanding of the society, economy, land use, demography, paleo-environmental history and resources of the late Roman, Byzantine and Seljuk/Ottoman periods. Further information on the Euchaita/Avkat Project is available through the following links.

He is also co-director of the international Medieval Logistics Project - an international project deploying Geographical Information Systems and sophisticated modelling software to analyze the logistics of East Roman, early medieval Western European and Early Islamic warfare and structures of resource allocation.

A native of Northumbria, England, Professor Haldon has worked at the Universities of Athens and Munich, at the Max-Planck-Institut for European Legal History in Frankfurt, and at the University of Birmingham, where from 1995 he was Director of the Centre for Byzantine, Ottoman and Modern Greek Studies and from 2000-2004 Head of the School of Historical Studies. He came to Princeton University in 2005. From 2007-2013 he is a Senior Fellow at the Dumbarton Oaks Center for Byzantine Studies in Washington D.C. He is a Corresponding Member of the Austrian Academy of Sciences in Vienna and a member of the editorial boards of several scholarly journals in Europe and the USA.

Reviews

[Eternauta · Rating 3 out of 5]

Χρήσιμη και επικαιροποιημένη για την εποχή της (1990) κριτική ανασκόπηση του μαρξιστικού ιστοριογραφικού παραδείγματος.
Το πρώτο μέρος αποτελεί μια απροσδόκητα καλογραμμένη, σαφή και περιεκτική εισαγωγή στα βασικά ρεύματα της σύγχρονης δυτικής ιστοριογραφίας, απαραίτητη για τον αναγνώστη που θέλει να ακολουθήσει τη σκέψη του Haldon, αλλά και εξαιρετική ως εισαγωγή σε ζητήματα μεθοδολογίας για τον κάθε σπουδαστή - ερευνητή (για όσους ενδιαφέρονται η μεταφρασμένη στα ελληνικά εργασία του Georg Iggers παραμένει must-read).
Το υπόλοιπο του κειμένου καταπιάνεται με το να υπερασπισθεί, από τη μία, την μεθοδολογική ανωτερότητα του ιστορικού υλισμού ως εργαλειοθήκη αλλά και ολοκληρωμένο μοντέλο ιστορικής ανάλυσης.
Ταυτόχρονα, αντιπαραθέτει τις εξελίξεις στο εσωτερικό της μαρξιστικής ιστοριογραφίας στις κριτικές που έχει δεχθεί η τελευταία, προκειμένου να δείξει την επιπόλαιη ανάγνωση όσων κατα καιρούς έχουν στηλιτεύσει τον αναγωγισμό (reductionism) και τον ντετερμινισμό των μαρξιστικών αναλύσεων. Χωρίς να αρνείται τα ατοπήματα του χονδροειδούς μαρξισμού ο Haldon δείχνει με πειστικότητα την έκταση στην οποία η μαρξιστική οπτική έχει εμπλουτίσει το οπλοστάσιο της με έννοιες και εργαλεία από την γλωσσολογία, την κοινωνική ανθρωπολογία αλλά και την γόνιμη κριτική από άλλες σχολές ιστοριογραφίας.
Εάν υπάρχει ένα κατά τη γνώμη μου διαρκές πρόβλημα είναι η σχεδόν απόλυτη κυριαρχία μιας αφαιρετικής, θεωρητικής γλώσσας που κουράζει τον αναγνώστη. Πολλές από τις πολύπλοκες έννοιες που διαπραγματεύεται το κείμενο θα είχαν μεγαλύτερη αναγνωσιμότητα και μεταδοτικότητα εάν συνοδεύονταν από αναφορές σε συγκεκριμένα ιστορικά παραδείγματα.
Αυτό το τελευταίο σημείο είναι για μένα και το καθοριστικό. Τα μέτωπα που ανοίγει ο Haldon είναι πολλά και το εύρος της επιχειρηματολογίας του δεν θεωρώ πως επαρκεί για να τα καλύψει όλα. Το τελευταίο κεφάλαιο που άπτεται του φεουδαλισμού, για παράδειγμα, αποτελεί μια σχεδόν επιγραμματική διακήρυξη των αρχών που ο Heldon ως βυζαντινολόγος θεωρεί ότι πρέπει να ορίζουν την μελέτη προκαπιταλιστικών κοινωνιών. Πολλά από τα θεωρητικά ζητήματα που πραγματεύεται ως τότε το βιβλίο αντί να εφαρμοσθούν σε αυτό το συγκεκριμένο παράδειγμα (το οποίο είναι εξαιρετικά γόνιμο σε αντιπαραθέσεις) μένουν ανεκμετάλλευτα με το κείμενο να κλείνει κάπως απότομα.
Παρόλαυτα, και με δεδομένο το αδιέξοδο στο οποίο οδήγησαν πολλές μεταμοντέρνες ιστορικές προσεγγίσεις των τελευταίων δεκαετιών, η έμφαση στην οικονομική δομή (πλέον επεξεργασμένη και όχι αποκομμένη από το πολιτισμικό/πολιτικό επίπεδο ανάλυσης) όχι μόνο δεν περιττεύει αλλά μάλλον καθίσταται αναγκαία και επίκαιρη.