What do you think?
Rate this book
เพื่อนเก่าที่หายสาบสูญ: สุขภาพดีด้วยการดูแลระบบนิเวศในร่างกาย
การสูญพันธุ์ที่เกิดในลำไส้ของพวกเราในตอนนี้ก็แทบไม่ต่างไปจากการสูญพันธุ์ที่เกิดขึ้นในธรรมชาติทั่วโลก ทุกวันนี้เราไม่รู้ว่ามีสัตว์อะไรที่สูญพันธุ์ไปแล้วบ้าง เราไม่รู้ว่ามีสัตว์อะไรบ้างที่กำลังจะสูญพันธุ์ไป แล้วผลกระทบต่อระบบนิเวศที่จะเกิดขึ้นเมื่อสัตว์เหล่านี้สูญพันธุ์ไปมีอะไรบ้าง
เช่นเดียวกับที่ทุกวันนี้เรายังไม่มีข้อมูลมากนักว่า แบคทีเรียอะไรบ้างที่สูญพันธุ์ไปจากลำไส้ของมนุษย์แล้ว แบคทีเรียอะไรบ้างที่ใกล้จะสูญพันธุ์ แต่เรารู้ว่าการสูญพันธุ์นี้กำลังเกิดขึ้นภายในลำไส้ของมนุษย์ทั่วโลกและจะดำเนินไปเรื่อยๆ
นี่อาจเป็นโอกาสสุดท้ายที่เราจะสามารถเรียนรู้เกี่ยวกับแบคทีเรียในร่างกายที่วิวัฒนาการมากับมนุษย์นับแสนนับล้านปี ในสภาวะดั้งเดิมจริงๆ เมื่อโอกาสนี้ผ่านไปแล้วก็คงไม่สามารถจะเรียกกลับมาได้อีกเลยตลอดกาล
เช่นเดียวกับที่ทุกวันนี้เรายังไม่มีข้อมูลมากนักว่า แบคทีเรียอะไรบ้างที่สูญพันธุ์ไปจากลำไส้ของมนุษย์แล้ว แบคทีเรียอะไรบ้างที่ใกล้จะสูญพันธุ์ แต่เรารู้ว่าการสูญพันธุ์นี้กำลังเกิดขึ้นภายในลำไส้ของมนุษย์ทั่วโลกและจะดำเนินไปเรื่อยๆ
นี่อาจเป็นโอกาสสุดท้ายที่เราจะสามารถเรียนรู้เกี่ยวกับแบคทีเรียในร่างกายที่วิวัฒนาการมากับมนุษย์นับแสนนับล้านปี ในสภาวะดั้งเดิมจริงๆ เมื่อโอกาสนี้ผ่านไปแล้วก็คงไม่สามารถจะเรียกกลับมาได้อีกเลยตลอดกาล
- GenresNonfictionScience
296 pages, Paperback
Published March 1, 2020
18 people are currently reading
109 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 37 reviews
June 29, 2020
ดีมากๆๆๆ อ่านเถอะ อ่านแล้วจะคิดถึงเพื่อนเก่าที่ชื่อว่าแบคทีเรียแน่นอน
เล่มนี้พูดถึงเพื่อนเก่าแก่ที่ชื่อ ‘จุลินทรีย์’ หรือที่เราคุ้นกันว่า ‘เชื้อโรค’ นั่นแหละ
ทำไมถึงเป็นเพื่อนเก่า เพราะแบคทีเรียกับมนุษย์วิวัฒนาการร่วมกันมานานแสนนาน ร่างกายทุกคนต้องมีเชื้อโรค ถ้าไม่มีเราจะตายยยย โดยเชื้อโรคในสิ่งแวดล้อมส่วนใหญ่ไม่ได้ก่อโรค ที่ก่อโรคในมนุษยมีไม่กี่ชนิดเท่านั้น
ในเมื่อเราเกิดมาหลีกเลี่ยงเชื้อโรคไม่ได้ เราก็ต้องมาอยู่ร่วมกันให้มีความสุข มนุษย์กับแบคทีเรียจึงหันมาพึ่งพาอาศัยกัน ฉันรอด เธอรอด ฉันตาย เธอตาย โดยแบคทีเรียนี้ส่งต่อมาจากแม่ทั้งทางช่องคลอด น้ำนมมาสู่ทารก หลังจากนั้น ดินฟ้าอากาศ สภาพแวดล้อม พี่ป้าน้าอาก็จะมาช่วยเพิ่มความหลากหลายของเชื้อโรคอีกที
เหล่าเชื้อโรคก็จะมาช่วยย่อยน้ำนมและพัฒนาระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายทารกจนเข้าสู่สมดุลประมาณ 2-3 ขวบ ถ้าไม่มีแบคทีเรียพวกนี้เราก็เลี้ยงไม่โตนะ
แต่ด้วยสังคมปัจจุบันที่เปลี่ยนแปลง เราหันไปผ่าคลอด บางครั้งกินนมวัวแทนนมแม่ เลี้ยงลูกแบบสะอาด ยุงไม่ให้ไต่ ไรไม่ให้ตอม กินยาปฏิชีวนะบ่อยๆ ปัจจัยหลากหลายเหล่านี้ส่งผลให้แบคทีเรียเพื่อนรักบางตัวหายไปและไม่กลับมาอีกเลย ระบบนิเวศของร่างกายขาดความหลากหลาย ส่งผลต่อระบบภูมิคุ้มกัน ระบบประสาทอย่างที่เราคาดไม่ถึง
ปกติคุณหมอเขียนหนังสือเล่าสนุก อ่านง่าย เล่มนี้ก็เช่นกัน รายละเอียดมีเยอะมากกก อยากให้ลองอ่านกันดู เราจะได้รีบกลับมาดูแลเพื่อนรัก ก่อนที่จะสายเกินไป
เล่มนี้พูดถึงเพื่อนเก่าแก่ที่ชื่อ ‘จุลินทรีย์’ หรือที่เราคุ้นกันว่า ‘เชื้อโรค’ นั่นแหละ
ทำไมถึงเป็นเพื่อนเก่า เพราะแบคทีเรียกับมนุษย์วิวัฒนาการร่วมกันมานานแสนนาน ร่างกายทุกคนต้องมีเชื้อโรค ถ้าไม่มีเราจะตายยยย โดยเชื้อโรคในสิ่งแวดล้อมส่วนใหญ่ไม่ได้ก่อโรค ที่ก่อโรคในมนุษยมีไม่กี่ชนิดเท่านั้น
ในเมื่อเราเกิดมาหลีกเลี่ยงเชื้อโรคไม่ได้ เราก็ต้องมาอยู่ร่วมกันให้มีความสุข มนุษย์กับแบคทีเรียจึงหันมาพึ่งพาอาศัยกัน ฉันรอด เธอรอด ฉันตาย เธอตาย โดยแบคทีเรียนี้ส่งต่อมาจากแม่ทั้งทางช่องคลอด น้ำนมมาสู่ทารก หลังจากนั้น ดินฟ้าอากาศ สภาพแวดล้อม พี่ป้าน้าอาก็จะมาช่วยเพิ่มความหลากหลายของเชื้อโรคอีกที
เหล่าเชื้อโรคก็จะมาช่วยย่อยน้ำนมและพัฒนาระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายทารกจนเข้าสู่สมดุลประมาณ 2-3 ขวบ ถ้าไม่มีแบคทีเรียพวกนี้เราก็เลี้ยงไม่โตนะ
แต่ด้วยสังคมปัจจุบันที่เปลี่ยนแปลง เราหันไปผ่าคลอด บางครั้งกินนมวัวแทนนมแม่ เลี้ยงลูกแบบสะอาด ยุงไม่ให้ไต่ ไรไม่ให้ตอม กินยาปฏิชีวนะบ่อยๆ ปัจจัยหลากหลายเหล่านี้ส่งผลให้แบคทีเรียเพื่อนรักบางตัวหายไปและไม่กลับมาอีกเลย ระบบนิเวศของร่างกายขาดความหลากหลาย ส่งผลต่อระบบภูมิคุ้มกัน ระบบประสาทอย่างที่เราคาดไม่ถึง
ปกติคุณหมอเขียนหนังสือเล่าสนุก อ่านง่าย เล่มนี้ก็เช่นกัน รายละเอียดมีเยอะมากกก อยากให้ลองอ่านกันดู เราจะได้รีบกลับมาดูแลเพื่อนรัก ก่อนที่จะสายเกินไป
December 28, 2020
หนังสือจาก “หมอเอ้ว” นพ. ชัชพล เกียรติขจรธาดา แพทย์นักเขียนที่ฝากผลงานสนุกๆ เกี่ยวกับโรคภัยไข้เจ็บและสุขภาพเอาไว้มากมาย อาทิ 500 ล้านปีของความรัก เรื่องเล่าจากร่างกาย และ สงครามที่ไม่มีวันชนะ รอบนี้เล่าเรื่องแบคทีเรียในร่างกายมนุษย์ เรื่องราวของ “ระบบนิเวศ” ภายในตัวเราเองที่สลับซับซ้อนและเรามองไม่เห็น แต่ขาดไม่ได้เลยสำหรับการมีสุขภาพที่ดี
หนังสือเล่มนี้ยังคงความเป็นสารคดีวิทยาศาสตร์อ่านง่ายที่สร้างชื่อให้กับหมอเอ้ว แต่คิดว่ายิ่งเขียนยิ่งเข้าฝัก รอบนี้สำนวนลื่นไหลมากกว่าทุกเล่มที่แล้วมา และวางจังหวะการเล่าเรื่องได้อย่างน่าติดตามไม่แพ้นิยายชั้นดี โดยตั้งคำถามน่าคิดแล้วค่อยๆ พาคนอ่านไปสำรวจคำตอบ (ซึ่งบางเรื่องก็ยังไม่มีคำตอบ) ไปทีละเปลาะ เริ่มจากเรื่องของกล้วยไม้ที่เก็บน้ำหวานลึกถึงเกือบฟุต ชาร์ลส์ ดาร์วิน ตั้งคำถามว่าจะมีแมลงชนิดไหนกันที่ดูดน้ำหวานลึกขนาดนี้ได้ หมอเอ้วเล่าเรื่องนี้เป็นตัวอย่างของ “การวิวัฒนาการร่วมกัน” หรือ co-evolution ในธรรมชาติ ตลอดทางตั้งคำถามสนุกๆ ไปเรื่อยๆ เช่น ทำไมใบไม้ถึงไม่ถูกประชากรแมลง (สิ่งมีชีวิตที่มีจำนวนมากที่สุด) กินจนหมดโลก
ตัวอย่างในช่วงแรกของหนังสือจุดประกายให้เห็นว่า เมื่อระบบนิเวศเปลี่ยนแปลงหรือถูกทำลายไปถึงจุดหนึ่ง การกลับมาเหมือนเดิมก็แทบเป็นไปไม่ได้ ร่างกายมนุษย์ก็เช่นกัน เรามองได้ว่าเป็น “ระบบนิเวศ” ในแง่ที่เป็นที่อยู่ของแบคทีเรียมากมายหลายชนิด ใครที่สงสัยว่าทำไมคนที่ป่วยเป็นโรคภูมิแพ้ส่วนใหญ่ถึงเป็นคนรวย ทำไมคนถึงป่วยเป็นโรคนี้มากขึ้นเรื่อยๆ และทำไมการใช้ยาปฏิชีวนะมากๆ จึงเป็นอันตราย จะได้พบคำตอบที่มหัศจรรย์แต่ขณะเดียวกันก็น่าหวั่นวิตกในหนังสือ
หนังสือเล่มนี้ทำให้นึกถึง I Contain Multitudes โดย Ed Yong ที่พูดถึงเรื่องเดียวกัน เล่มนี้ก็เล่าเรื่องสนุกไม่แพ้กันเลย และคิดว่าสรุปประเด็นต่างๆ ได้อย่างน่าคิดมากกว่า ชี้ชวนให้มองเห็นบทบาทของ “เพื่อนเก่า” นั่นก็คือแบคทีเรียทั้งหลายในร่างกาย และเชื่อมโยงการสูญพันธุ์ของมันไปจากระบบนิเวศร่างกายมนุษย์ เข้ากับทิศทางการพัฒนาของสังคมอย่างน่าคิดและวางไม่ลงตลอดเล่ม
หนังสือเล่มนี้ยังคงความเป็นสารคดีวิทยาศาสตร์อ่านง่ายที่สร้างชื่อให้กับหมอเอ้ว แต่คิดว่ายิ่งเขียนยิ่งเข้าฝัก รอบนี้สำนวนลื่นไหลมากกว่าทุกเล่มที่แล้วมา และวางจังหวะการเล่าเรื่องได้อย่างน่าติดตามไม่แพ้นิยายชั้นดี โดยตั้งคำถามน่าคิดแล้วค่อยๆ พาคนอ่านไปสำรวจคำตอบ (ซึ่งบางเรื่องก็ยังไม่มีคำตอบ) ไปทีละเปลาะ เริ่มจากเรื่องของกล้วยไม้ที่เก็บน้ำหวานลึกถึงเกือบฟุต ชาร์ลส์ ดาร์วิน ตั้งคำถามว่าจะมีแมลงชนิดไหนกันที่ดูดน้ำหวานลึกขนาดนี้ได้ หมอเอ้วเล่าเรื่องนี้เป็นตัวอย่างของ “การวิวัฒนาการร่วมกัน” หรือ co-evolution ในธรรมชาติ ตลอดทางตั้งคำถามสนุกๆ ไปเรื่อยๆ เช่น ทำไมใบไม้ถึงไม่ถูกประชากรแมลง (สิ่งมีชีวิตที่มีจำนวนมากที่สุด) กินจนหมดโลก
ตัวอย่างในช่วงแรกของหนังสือจุดประกายให้เห็นว่า เมื่อระบบนิเวศเปลี่ยนแปลงหรือถูกทำลายไปถึงจุดหนึ่ง การกลับมาเหมือนเดิมก็แทบเป็นไปไม่ได้ ร่างกายมนุษย์ก็เช่นกัน เรามองได้ว่าเป็น “ระบบนิเวศ” ในแง่ที่เป็นที่อยู่ของแบคทีเรียมากมายหลายชนิด ใครที่สงสัยว่าทำไมคนที่ป่วยเป็นโรคภูมิแพ้ส่วนใหญ่ถึงเป็นคนรวย ทำไมคนถึงป่วยเป็นโรคนี้มากขึ้นเรื่อยๆ และทำไมการใช้ยาปฏิชีวนะมากๆ จึงเป็นอันตราย จะได้พบคำตอบที่มหัศจรรย์แต่ขณะเดียวกันก็น่าหวั่นวิตกในหนังสือ
หนังสือเล่มนี้ทำให้นึกถึง I Contain Multitudes โดย Ed Yong ที่พูดถึงเรื่องเดียวกัน เล่มนี้ก็เล่าเรื่องสนุกไม่แพ้กันเลย และคิดว่าสรุปประเด็นต่างๆ ได้อย่างน่าคิดมากกว่า ชี้ชวนให้มองเห็นบทบาทของ “เพื่อนเก่า” นั่นก็คือแบคทีเรียทั้งหลายในร่างกาย และเชื่อมโยงการสูญพันธุ์ของมันไปจากระบบนิเวศร่างกายมนุษย์ เข้ากับทิศทางการพัฒนาของสังคมอย่างน่าคิดและวางไม่ลงตลอดเล่ม
July 25, 2020
เรียบเรียงเรื่องราวและบรรยายได้ดีจริง ๆ ข้อมูลค่อนข้างแน่น ทำให้ต้องอ่านไปอย่างช้า ๆ แต่ไม่น่าเบื่อ นับเป็นท็อปฟอร์มอีกเล่มหนึ่งของคุณหมอ
December 12, 2021
[รอบ 2] 12DEC2021
[รอบแรก] 19APR2020
เล่มล่าสุดของคุณหมอเอ้วครับ ต่อเนื่องมาจากบทส่งท้ายของเล่ม ‘สงครามที่ไม่มีวันชนะ’ การที่มนุษย์คิดค้น ‘ยาปฏิชีวนะ’ ขึ้นมาได้ ดูเผินๆ เหมือนจะเป็นชัยชนะของมนุษยชาติครับ แต่การใช้ยาปฏิชีวนะมากเกินจำเป็น กำลังส่งผลเสียที่เราคาดไม่ถึง ในระดับที่ใหญ่ขึ้นไปอีกครับ 😱😱😱
เล่มนี้ พูดถึงทฤษฎี ‘Old Friends Hypothesis’ — ทฤษฎี ‘เพื่อนเก่าที่หายสาบสูญ’ เนื้อหาประมาณว่า มนุษย์กับแบคทีเรียอยู่แบบพึ่งพาอาศัยกันมาเป็นแสนปีมาแล้วในสภาวะดั้งเดิม เรียกว่าเป็นระบบนิเวศที่สมดุลภายในร่างกาย ปกติในลำไส้ของเรา ปริมาณแบคทีเรียที่’ไม่ก่อโรค’ จะทำหน้าที่สะกด ยึดครองพื้นที่ ไม่ให้แบคทีเรียที่’ก่อโรค’ เพิ่มจำนวนมากขึ้น ซึ่งจะก่อให้เกิดสารเคมีที่เป็นอันตรายต่อร่างกาย การที่มนุษย์เราใช้ ‘ยาปฏิชีวนะ’ มากขึ้น + ทาน ‘อาหารกากใย’ น้อยลง + สัมผัส ‘แบคทีเรียในธรรมชาติ’ น้อยลง => มันจะไปทำลายแบคทีเรียที่’ไม่ก่อโรค’ ให้ลดจำนวนลง บางชนิดถึงขั้นสูญหายไปจากลำไส้เลย เมื่อความหลากหลายลดลง แบคทีเรีย’ก่อโรค’ ก็ยึดครองพื้นที่มากขึ้น ทำให้ปัจจุบันเราเป็นโรคต่างๆ เพิ่มมากขึ้น และมีแนวโน้มจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ในมนุษย์รุ่นต่อๆ ไปครับ
สรุป หนังสือของหมอเอ้ว ดีงามทุกเล่ม ควรค่าแก่การอ่านทุกเล่มครับ 👍👍👍
[รอบแรก] 19APR2020
เล่มล่าสุดของคุณหมอเอ้วครับ ต่อเนื่องมาจากบทส่งท้ายของเล่ม ‘สงครามที่ไม่มีวันชนะ’ การที่มนุษย์คิดค้น ‘ยาปฏิชีวนะ’ ขึ้นมาได้ ดูเผินๆ เหมือนจะเป็นชัยชนะของมนุษยชาติครับ แต่การใช้ยาปฏิชีวนะมากเกินจำเป็น กำลังส่งผลเสียที่เราคาดไม่ถึง ในระดับที่ใหญ่ขึ้นไปอีกครับ 😱😱😱
เล่มนี้ พูดถึงทฤษฎี ‘Old Friends Hypothesis’ — ทฤษฎี ‘เพื่อนเก่าที่หายสาบสูญ’ เนื้อหาประมาณว่า มนุษย์กับแบคทีเรียอยู่แบบพึ่งพาอาศัยกันมาเป็นแสนปีมาแล้วในสภาวะดั้งเดิม เรียกว่าเป็นระบบนิเวศที่สมดุลภายในร่างกาย ปกติในลำไส้ของเรา ปริมาณแบคทีเรียที่’ไม่ก่อโรค’ จะทำหน้าที่สะกด ยึดครองพื้นที่ ไม่ให้แบคทีเรียที่’ก่อโรค’ เพิ่มจำนวนมากขึ้น ซึ่งจะก่อให้เกิดสารเคมีที่เป็นอันตรายต่อร่างกาย การที่มนุษย์เราใช้ ‘ยาปฏิชีวนะ’ มากขึ้น + ทาน ‘อาหารกากใย’ น้อยลง + สัมผัส ‘แบคทีเรียในธรรมชาติ’ น้อยลง => มันจะไปทำลายแบคทีเรียที่’ไม่ก่อโรค’ ให้ลดจำนวนลง บางชนิดถึงขั้นสูญหายไปจากลำไส้เลย เมื่อความหลากหลายลดลง แบคทีเรีย’ก่อโรค’ ก็ยึดครองพื้นที่มากขึ้น ทำให้ปัจจุบันเราเป็นโรคต่างๆ เพิ่มมากขึ้น และมีแนวโน้มจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ในมนุษย์รุ่นต่อๆ ไปครับ
สรุป หนังสือของหมอเอ้ว ดีงามทุกเล่ม ควรค่าแก่การอ่านทุกเล่มครับ 👍👍👍
May 30, 2020
เขียนหนังสือดีจริงๆ ชอบหนังสืออ่านเพิ่มเติมตอนท้ายมากๆ มีประโยชน์ เต็มไปด้วยข้อมูล ไม่ใช่ non-fiction แบบโมเมเอา คิดว่าหลายส่วนของเล่มนี้ใช้เป็นตัวอย่างในการสอนเรื่องปรัชญาวิทยาศาสตร์ได้เลย โดยเฉพาะเรื่องแนวคิดเรื่อง paradigm shift ของคูห์น คือมีตัวอย่างให้เห็นชัดๆ เลยว่าวิทยาศาสตร์ไม่ใช่เรื่องของการพิสูจน์และหักล้างดื้อๆ แต่คือการดีลกับ 'ชุดความคิด' บางอย่างที่ตีกรอบการศึกษาและทดลองของนักวิทยาศาสตร์ในแต่ละยุคไว้เป็นสิบๆ หรือเป็นร้อยปีเลย
August 13, 2020
หลังจากจบกับเล่มเชื้อโรคก็มาสู่เล่มนี้ จะนับเล่มนี้เป็นเล่มที่ 2 ของชุด หรือจะนับเป็นเล่มแยกเดี่ยวๆก็ได้นะครับ เนื้อหาไม่เชิงต่อกันขนาดนั้น แต่ถ้าอ่านเล่มเชื้อโรคมาก่อนก็จะเห็นวิวัฒนาการของการค้นพบโลกของเหล่าสัตว์ตัวจิ๋วเหล่านี้
ถ้าเล่มเชื้อโรคคือศัตรูตัวจิ๋ว เล่มนี้คือแบคทีเรียที่เป็นเพื่อนตัวจิ๋วของเราแทน
เนื้อหาโดยรวม เล่าถึง ความสำคัญของแบคทีเรียในลำไส้ ที่ก่อเกิดระบบนิเวศในร่างกายของมนุษย์เราทุกคน ถามว่าแบคทีเรียเหล่านี้สำคัญอย่างไร ให้ลองนึกว่า ร่างกายของเราเปรียบเหมือน Hardware และแบคทีเรียคือ Software ที่ปรับจูนการทำงานของร่างกายอีกที ฉะนั้นถ้าเรารับแบคทีเรียเหล่านี้ มากไป น้อยไป หรือมีความหลากหลายที่ไม่เพียงพอ ย่อมทำให้ร่างกายรวนได้ ซึ่งอาจรวนถึงขั้นก่อให้เกิดโรค หรืออาจร้ายแรงถึงขั้นมีความผิดปกติเกี่ยวกับระบบประสาทเลยทีเดียว
ดังนั้นในตัวเนื้อหาแล้ว เล่มนี้ดูมีความสำคัญมากกว่าเล่มที่แล้วเยอะมากนะครับ เพราะการเข้าใจถึงระบบนิเวศในร่างกาย อาจช่วยเราแก้ไขโรคที่เราเป็นอยู่ได้เลย เช่น โรคภูมิแพ้ หรือโรคทางเดินอาหารต่างๆ ซึ่งมีผลมาจากความผิดปกติของแบคทีเรียในทางเดินอาหาร ซึ่งเพียงแต่การใช้ยาปฎิชีวนะ ไม่ใช่ทางออกในการรักษาเลย เพราะปัญหาคือการมีเพื่อนเหล่านี้น้อยเกินไป ไม่ใช่มากเกินไป !!
ความเข้าใจของเราที่ว่าความสะอาดหรือปลอดเชื้อย่อมเป็นสิ่งที่ดีกว่า ในหนังสือเล่มนี้จะบอกเราว่ามันไม่ใช่แบบนั้นนะ เพราะการที่ชีวิตสมัยใหม่ที่ส่งผลให้เราสะอาดเกินไป เป็นเหตุที่ทำให้ร่างกายของเราขาดแคลนเพื่อนแบคทีเรียที่จำเป็นในการปรับ Software ในร่างกาย ซึ่งเป็นเหตุให้เราพบโรคที่อาจถือว่าเป็นโรคของยุคสมัยใหม่ เช่น ภูมิแพ้ ที่สมัยก่อนโรคนี้แทบไม่เคยถูกค้นพบ แต่ในช่วงระยะหลังมานี้ ที่สาธารณสุขของเราพัฒนาไปไกล กลับเกิดการเพิ่มขึ้นของ ภูมิแพ้อย่างมีนัยสำคัญ
ที่เล่าไปนี่เป็นแค่ตัวอย่างเล็กน้อยที่จะพบได้ในเล่มเท่านั้นนะครับ ยังมีอะไรอีกมากมายที่น่าตื่นเต้นในเล่มนี้ เช่น การรักษาโรคด้วยอุจจาระ จริงหรือปล่าวที่ยาปฎิชีวนะและแบคทีเรียในลำไส้ทำให้เราอ้วนง่ายกว่าปกติ
ในเรื่องการเขียนนั้นคงไม่ต้องรับประกันอีกแล้วนะครับ สนุก เข้าใจง่าย และร้อยเรียงเรื่องราวอย่างเป็นระบบ
เรามีหนังสือมากมายที่แนะนำให้เราทำความรู้จักกับเพื่อนมนุษย์รอบข้างตัว ลองมาอ่านหนังสือที่แนะนำให้เรารู้จักเพื่อนที่อยู่ในตัวเราบ้าง เพื่อนที่วิวัฒนาการมาพร้อมกับเรา แต่ระยะหลังเราหลงลืมและขับไล่เพื่อนคนนี้ออกไปไกลตัวมากขึ้นเรื่อยๆ
ถึงเวลาที่ต้องชักชวนเพื่อนคนนี้กลับมาหาเราอีกครั้ง เพราะเราขาดเขาไปไม่ได้จริงๆ..
ถ้าเล่มเชื้อโรคคือศัตรูตัวจิ๋ว เล่มนี้คือแบคทีเรียที่เป็นเพื่อนตัวจิ๋วของเราแทน
เนื้อหาโดยรวม เล่าถึง ความสำคัญของแบคทีเรียในลำไส้ ที่ก่อเกิดระบบนิเวศในร่างกายของมนุษย์เราทุกคน ถามว่าแบคทีเรียเหล่านี้สำคัญอย่างไร ให้ลองนึกว่า ร่างกายของเราเปรียบเหมือน Hardware และแบคทีเรียคือ Software ที่ปรับจูนการทำงานของร่างกายอีกที ฉะนั้นถ้าเรารับแบคทีเรียเหล่านี้ มากไป น้อยไป หรือมีความหลากหลายที่ไม่เพียงพอ ย่อมทำให้ร่างกายรวนได้ ซึ่งอาจรวนถึงขั้นก่อให้เกิดโรค หรืออาจร้ายแรงถึงขั้นมีความผิดปกติเกี่ยวกับระบบประสาทเลยทีเดียว
ดังนั้นในตัวเนื้อหาแล้ว เล่มนี้ดูมีความสำคัญมากกว่าเล่มที่แล้วเยอะมากนะครับ เพราะการเข้าใจถึงระบบนิเวศในร่างกาย อาจช่วยเราแก้ไขโรคที่เราเป็นอยู่ได้เลย เช่น โรคภูมิแพ้ หรือโรคทางเดินอาหารต่างๆ ซึ่งมีผลมาจากความผิดปกติของแบคทีเรียในทางเดินอาหาร ซึ่งเพียงแต่การใช้ยาปฎิชีวนะ ไม่ใช่ทางออกในการรักษาเลย เพราะปัญหาคือการมีเพื่อนเหล่านี้น้อยเกินไป ไม่ใช่มากเกินไป !!
ความเข้าใจของเราที่ว่าความสะอาดหรือปลอดเชื้อย่อมเป็นสิ่งที่ดีกว่า ในหนังสือเล่มนี้จะบอกเราว่ามันไม่ใช่แบบนั้นนะ เพราะการที่ชีวิตสมัยใหม่ที่ส่งผลให้เราสะอาดเกินไป เป็นเหตุที่ทำให้ร่างกายของเราขาดแคลนเพื่อนแบคทีเรียที่จำเป็นในการปรับ Software ในร่างกาย ซึ่งเป็นเหตุให้เราพบโรคที่อาจถือว่าเป็นโรคของยุคสมัยใหม่ เช่น ภูมิแพ้ ที่สมัยก่อนโรคนี้แทบไม่เคยถูกค้นพบ แต่ในช่วงระยะหลังมานี้ ที่สาธารณสุขของเราพัฒนาไปไกล กลับเกิดการเพิ่มขึ้นของ ภูมิแพ้อย่างมีนัยสำคัญ
ที่เล่าไปนี่เป็นแค่ตัวอย่างเล็กน้อยที่จะพบได้ในเล่มเท่านั้นนะครับ ยังมีอะไรอีกมากมายที่น่าตื่นเต้นในเล่มนี้ เช่น การรักษาโรคด้วยอุจจาระ จริงหรือปล่าวที่ยาปฎิชีวนะและแบคทีเรียในลำไส้ทำให้เราอ้วนง่ายกว่าปกติ
ในเรื่องการเขียนนั้นคงไม่ต้องรับประกันอีกแล้วนะครับ สนุก เข้าใจง่าย และร้อยเรียงเรื่องราวอย่างเป็นระบบ
เรามีหนังสือมากมายที่แนะนำให้เราทำความรู้จักกับเพื่อนมนุษย์รอบข้างตัว ลองมาอ่านหนังสือที่แนะนำให้เรารู้จักเพื่อนที่อยู่ในตัวเราบ้าง เพื่อนที่วิวัฒนาการมาพร้อมกับเรา แต่ระยะหลังเราหลงลืมและขับไล่เพื่อนคนนี้ออกไปไกลตัวมากขึ้นเรื่อยๆ
ถึงเวลาที่ต้องชักชวนเพื่อนคนนี้กลับมาหาเราอีกครั้ง เพราะเราขาดเขาไปไม่ได้จริงๆ..
September 21, 2021
เล่มนี้ให้ความู้สึกเหมือนเป็นเล่มต่อขยายของ “สงครามที่ไม่มีวันชนะ” แต่อ่านเดี่ยวๆก้อรู้เรื่องอยู่ดีล่ะ ถ้าสงครามฯเป็นเรื่องราวของการกำเนิดทฤษฎีเชื้อโรค เรื่อยไปถึงกลยุทธ์การตอบโต้กลับของมนุษย์ เรื่อยไปจนถึงวันที่เชื้อโรคเริ่มพลิกกลับมานำ เพื่อนเก่าฯจะพาเราไปพลิกกระบวนการคิดเกี่ยวกับเรื่องเชื้อโรคใหม่อีกตลบ
“เพื่อนเก่าที่สาบสูญ” ชวนเรามองทฤษฎีเชื้อโรค ในมุมที่กว้างขึ้นเป็นชุมชนในภาพรวมของตัวมันเอง ช่วงแรกๆผู้เขียนปูพื้นให้เราเข้าใจภาพคร่าวๆของผลกระทบที่เกิดขึ้นจากสมาชิกแต่ละหน่วยย่อยในระบบนิเวศที่สงผลต่อระบบนิเวศในภาพรวมก่อน เพื่อเราเห็นภาพชัดเจนของผลกระทบของโครงสร้างประชากรที่มีผลต่อระบบนิเวศน์ในภาพใหญ่ๆ อย่าง ป่าไม้ หรือ แอ่งน้ำแล้ว เราก้อมีหลักยึดในการทำความเข้าใจผลของการทำงานร่วมกันของชุมชนจุลินทรีย์ในร่างกายของกายของมนุษย์ที่มผลต่อสุขภาพของเรา
หนังสือเล่มนี้พลิกวิธีคิดเกี่ยวกับสุขภาพของเราไปอย่างเหลือเชื่อ อ่านไม่ลื่นเท่าสงครามที่ไม่มีวันชนะ แต่ก็เป้นอีกเล่มที่เราอยากแนะนำกับทุกคน
“เพื่อนเก่าที่สาบสูญ” ชวนเรามองทฤษฎีเชื้อโรค ในมุมที่กว้างขึ้นเป็นชุมชนในภาพรวมของตัวมันเอง ช่วงแรกๆผู้เขียนปูพื้นให้เราเข้าใจภาพคร่าวๆของผลกระทบที่เกิดขึ้นจากสมาชิกแต่ละหน่วยย่อยในระบบนิเวศที่สงผลต่อระบบนิเวศในภาพรวมก่อน เพื่อเราเห็นภาพชัดเจนของผลกระทบของโครงสร้างประชากรที่มีผลต่อระบบนิเวศน์ในภาพใหญ่ๆ อย่าง ป่าไม้ หรือ แอ่งน้ำแล้ว เราก้อมีหลักยึดในการทำความเข้าใจผลของการทำงานร่วมกันของชุมชนจุลินทรีย์ในร่างกายของกายของมนุษย์ที่มผลต่อสุขภาพของเรา
หนังสือเล่มนี้พลิกวิธีคิดเกี่ยวกับสุขภาพของเราไปอย่างเหลือเชื่อ อ่านไม่ลื่นเท่าสงครามที่ไม่มีวันชนะ แต่ก็เป้นอีกเล่มที่เราอยากแนะนำกับทุกคน
November 3, 2020
สนุกอ่านง่าย เป็นความรู้ใหม่ที่น่าสนใจเกี่ยวกับแบคทีเรียในร่างกายที่เป็นเหมือนระบบนิเวศที่สมดุล มีความสัมพันธ์กับระบบต่างๆในร่างกายอย่างเหนียวแน่น ก่อนที่วิถีชีวิตของมนุษย์ปัจจุบันจะทำให้มันเปลี่ยนไป อาจจะเรียกได้ว่า ไม่อาจเรียกกลับมาได้อีกแล้ว คีย์เวิร์ดที่สำคัญคือ Old friends hypothesis
January 7, 2022
เป็น non-fiction ที่อ่านง่าย แม้จะไม่ถึงขั้นสนุกหรือตื่นเต้นในความรู้สึกของเราแต่ก็ไม่น่าเบื่อและสามารถอ่านได้เพลิน ๆ เนื่องจากเนื้อหาในเล่มได้ยกตัวอย่างงานวิจัยเกี่ยวกับแบคทีเรียต่อเนื่องกันไปเรื่อย ๆ บางทีเราก็ลืมต้นกำเนิดของงานวิจัยนั้น ๆ ไปบ้าง ความรู้สึกเหมือนอ่านหนังสือซ้อนหนังสือ เราชอบความสันของแต่ละบทนะมันดูไม่ยืดเยื้อยาวนานดี
May 26, 2020
ต้องชมว่าคุณหมอเป็นคนที่เก่งในการตั้งชื่อเพื่อดึงดูดคนอ่านมากค่ะ ตั้งแต่ชื่อหนังสือ 'เพื่อนเก่าที่หายสาปสูญ สุขภาพดีด้วยการดูแลระบบนิเวศในร่างกาย' เห็นชื่อแล้วก็สงสัยทันทีว่า 'เพื่อนเก่า' ที่ว่านี่คือใคร แล้วมันเกี่ยวอะไรกับประโยคหลัง
พอเปิดอ่านสารบัญ ก็ยิ่งอยากรู้ไปอีก เพราะเจอชื่อบทอย่าง 'กวางที่วิ่งหนีผี' (?) 'หมาป่า 31 ตัวผู้เปลี่ยนทางเดินแม่น้ำ' ยิ่งอยากรู้ไปใหญ่กว่ามันเกี่ยวอะไรกับสุขภาพร่างกายกัน
.....
ในพาร์ทแรก คุณหมอพาเราไปดูปรากฏการณ์ต่างๆ ในโลกนี้ว่าการเปลี่ยนแปลงของสิ่งเล็กๆ ในระบบนิเวศก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่มากๆ ทำนอง 'เด็ดดอกไม้สะเทือนถึงดวงดาว' แล้วในพาร์ทหลังค่อยโยงเข้ามาในร่างกายเราว่าในร่างกายมนุษย์ก็คือระบบนิเวศอน่างหนึ่งเช่นกัน ดังนั้นการเปลี่ยนแปลงเล็กๆ อย่าง เชื้อแบคทีเรียชนิดหนึ่งหายไปจากลำไส้ใหญ่ก็อาจทำให้เป็นโรคทางสมองได้ ฟังดูไม่น่าเกี่ยวแต่จริงๆ แล้วเกี่ยว
คุณหมอเล่าเรื่องการทดลองต่างๆ ในอดีตจากทางแพทย์และนักวิจัยให้อ่านเยอะมากค่ะ ทำให้ทราบว่าองค์ความรู้แต่ละอย่างกว่าจะได้รับการพิสูจน์และได้การยอมรับต้องใช้เวลานานเป็นสิบเป็นร้อยปี และทุกวันนี้มนุษย์เราก็ยังไม่สามารถเข้าใจการทำงานร่วมกันของระบบนิเวศในร่างกายได้ทั้งหมด เป็นเรื่องที่ต้องทำกันต่อไปจนกว่ามนุษย์จะสูญพันธุ์ไปจากโลกนี้ค่ะ
พอเปิดอ่านสารบัญ ก็ยิ่งอยากรู้ไปอีก เพราะเจอชื่อบทอย่าง 'กวางที่วิ่งหนีผี' (?) 'หมาป่า 31 ตัวผู้เปลี่ยนทางเดินแม่น้ำ' ยิ่งอยากรู้ไปใหญ่กว่ามันเกี่ยวอะไรกับสุขภาพร่างกายกัน
.....
ในพาร์ทแรก คุณหมอพาเราไปดูปรากฏการณ์ต่างๆ ในโลกนี้ว่าการเปลี่ยนแปลงของสิ่งเล็กๆ ในระบบนิเวศก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่มากๆ ทำนอง 'เด็ดดอกไม้สะเทือนถึงดวงดาว' แล้วในพาร์ทหลังค่อยโยงเข้ามาในร่างกายเราว่าในร่างกายมนุษย์ก็คือระบบนิเวศอน่างหนึ่งเช่นกัน ดังนั้นการเปลี่ยนแปลงเล็กๆ อย่าง เชื้อแบคทีเรียชนิดหนึ่งหายไปจากลำไส้ใหญ่ก็อาจทำให้เป็นโรคทางสมองได้ ฟังดูไม่น่าเกี่ยวแต่จริงๆ แล้วเกี่ยว
คุณหมอเล่าเรื่องการทดลองต่างๆ ในอดีตจากทางแพทย์และนักวิจัยให้อ่านเยอะมากค่ะ ทำให้ทราบว่าองค์ความรู้แต่ละอย่างกว่าจะได้รับการพิสูจน์และได้การยอมรับต้องใช้เวลานานเป็นสิบเป็นร้อยปี และทุกวันนี้มนุษย์เราก็ยังไม่สามารถเข้าใจการทำงานร่วมกันของระบบนิเวศในร่างกายได้ทั้งหมด เป็นเรื่องที่ต้องทำกันต่อไปจนกว่ามนุษย์จะสูญพันธุ์ไปจากโลกนี้ค่ะ
January 11, 2021
ว่าจะอ่านนิดเดียว แต่สไตล์ของหมอผู้แต่ง มักจะดึงด��ดให้อ่านต่อได้เรื่อยๆ
ก็เล่นทิ้งคำถามที่น่าสนใจแต่ยังไม่ตอบ เพิ่มที่ละคำถาม บางคำถามกว่าจะตอบโน้นเกือบลืมไปแล้ว
ยอมรับเล่มนี้ด้วยความสนใจส่วนตัว ทำให้อ่านสนุกกว่านิิยายเสียอีก
ถามว่าเล่มนี้ อ่านจบแล้วได้อะไร
ก็เล่นทิ้งคำถามที่น่าสนใจแต่ยังไม่ตอบ เพิ่มที่ละคำถาม บางคำถามกว่าจะตอบโน้นเกือบลืมไปแล้ว
ยอมรับเล่มนี้ด้วยความสนใจส่วนตัว ทำให้อ่านสนุกกว่านิิยายเสียอีก
ถามว่าเล่มนี้ อ่านจบแล้วได้อะไร
September 21, 2021
อยากจะให้สิบดาว ชอบหนังสือของอาจารย์เอ้วมาก เล่าเรื่องวิทยาศาตร์ได้สนุกที่สุด อ่านแล้วไฟลุกโชน ถ้าอ่านตอนม.ปลายต้องเลือกเรียนชีววิทยาแน่นอน เล่มนี้เล่าเรื่องระบบนิเวศในร่างกาย อธิบายจนเห็นภาพว่าแบคทีเรียสำคัญแค่ไหน ความหลากหลายทางชีวภาพไม่ได้มีแค่ในสิ่งแวดล้อมรอบตัวแต่ในตัวเราด้วย อยากให้ทุกคนได้อ่าน
January 25, 2022
นำข้อมูลทางการแพทย์มาเรียบเรียงให้เข้าใจง่าย เหมาะสำหรับคนทั่วไปที่ไม่มีความรู้เฉพาะทางอะไรมาก นำเสนอดี ชอบนะ ทำให้รู้จักร่างกายมนุษย์เพิ่มขึ้นอีกหน่อย โดนเฉพาะเรื่องราวของแบคทีเรีย จะติดตามผลงานเล่มอื่นๆต่อไปนะคะ
October 2, 2020
จริง ๆ แล้วเคยรีวิวไว้ในเพจแล้ว แต่ถ้าเอาโดยสรุปคือ หนังสือดีมาก (ดีมากมาก ดีมากมาก ดีมากมาก) ถ้าเป็นงานของ หมอชัชพล แนะนำให้อ่านได้ทุกเล่ม
December 2, 2020
เล่มนี้มีเพซ (pace) ในการเขียนที่ดูรีบเร่งกว่าเล่มก่อนๆ ผมคิดว่าส่วนหนึ่งเพราะเนื้อหาเล่มนี้ไม่ได้มีความซับซ้อนอะไรมากนัก หมอเอ้วเลยไม่มีความจำเป็นจะต้องพูดคุยกับผู้อ่านมากเท่าไหร่นัก ทำให้งานเขียนเล่มนี้มีความเป็นกันเองน้อยกว่าสามเล่มที่เคยอ่านมานิดหน่อย
อย่างไรก็ตามแม้ว่าคุณสมบัติการเขียนข้างต้นจะเปลี่ยนไปบ้างแต่ก็ไม่ได้ทำให้การสื่อ 'สาร' นั้นด้อยลงแต่อย่างใด ความสนุก การเรียบเรียงเนื้อหา ยังสามารถทำให้ผู้อ่านตาม และทำความเข้าใจกับ 'สาร' นั้นได้ไม่ยาก แม้ว่าอาจจะมีเนื้อหาที่นำเสนอเกินความจำเป็นไปบ้าง (ตัดส่วนนี้ออกไปหนังสือก็ยังสามารถอ่านได้อย่างไหลลื่น และไม่กระทบต่อวัถตุประสงค์หลักของหนังสือ)
สิ่งที่ค้นพบหลังจากอ่านงานเขียนของหมอเอ้วมาได้ 4 เล่ม คือ หมอเอ้วไม่ไช่คนที่จะมาเล่าอะไรทื่อๆ แบบว่ามีอันนี้ กระบวนการเป็นอย่างนี้ แล้วทำให้เกิดสิ่งนี้ แต่หมอเอ้วจะชอบไปกวาดเอาหลักฐานทางประวัติศาสตร์มาประกอบด้วยทำให้เราเห็นว่าไอ้ที่เขาค้นพบเนี่ยมันมีที่มาที่ไปยังไง เค้าทดลองกันยังไง ซึ่งมันทำให้เราเข้าใจเกี่ยวกับเรื่องนั้นๆ ได้ดียิ่งขึ้น
-----
เนื้อหาหลักของหนังสือต้องการจะบอกให้เห็นถึงความจำเป็นของ 'ความหลากหลาย' ของแบคทีเรียภายในทางเดินอาหาร (ลำไส้เป็นหลัก) ซึ่งไอ้ความหลากหลายนี้เทียบเท่ากับระบบนิเวศน์ หรือ ecosystem ในธรรมชาตินี่ละ ซึ่งตรงนี้ผมว่าหมอเอ้วใช้เวลาอธิบายเรื่องระบบนิเวศน์ในช่วงแรกเยอะไปหน่อย ไม่ว่าจะเป็นเรื่องระบบนิเวศน์คืออะไร กระบวนการเกิดระบบนิเวศน์หนึ่งๆ เกิดอย่างไร การเปลี่ยนไปของระบบนิเวศน์ เป็นเพราะอะไร (เอาจริงๆ ถ้าต้องการรู้เกี่ยวกับเรื่องแบคทีเรียสามารถข้ามไปบทที่ 7 เลยก็ยังได้ครับ อย่างไรก็ดียังถือว่าเป็นความรู้ที่น่าสนใจครับ)
ใน part ที่เกี่ยวข้องกับแบคทีเรียนั้น เราจะได้เรียนรู้ว่าแบคทีเรียภายในลำไส้มีส่วนสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรคต่างๆ มากมาย ไม่ว่าจะเป็น ภูมิแพ้ อาการท้องร่วง โรคอ้วน ออติซึม (autism) ซึ่งทั้งหมดสัมพันธ์กับความหลากหลายของเชื้อแบคทีเรีย
ซึ่งไอ้กระบวนการต่างๆ ที่ทำให้ความหลากหลายของแบคทีเรียในลำไส้ลดลงนี่แหละเป็นสาเหตุที่นำไปสู่ภาวะดังกล่าวข้างต้น ไม่ว่าจะเป็นการใช้ชีวิตที่สะอาดเกินไป การกินอาหารที่ไม่หลากหลาย การได้รับยาปฏิชีวนะอย่างกว้างขวาง และเป็นเวลานาน เป็นต้น
และด้วยความที่เราใช้ชีวิตเปลี่ยนไปจากอดีตอย่างมาก และเป็นเวลานานนั้นทำให้ความหลากหลายของแบคทีเรียในลำไส้เราลดลงไปอย่างถาวรจากรุ่นสู่รุ่น (มนุษย์ยุคนี้มีความหลากหลายของแบคทีเรียน้อยกว่ามนุษย์ยุคก่อน และทำให้เยอะเหมือนเดิมไม่ได้แล้ว) ซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้เราพบโรคเหล่านี้ได้ถี่ขึ้นกว่าสมัยก่อน
นั่นเป็นที่มาในการรักษาแบบแปลกๆ ที่เราอาจนึกไม่ถึง เช่น การสวนอุจจาระของคนที่มีภาวะปกติ เข้าไปในลำไส้ของคนที่ป่วยบางคน เป็นต้น อย่างไรก็ตามการรักษาเหล่านี้ยังมีความใหม่ และยังต้องการการพิสูจน์อีกมาก แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่ามันให้ผลการรักษาที่ดีกว่าในผู้ป่วยหลายๆ คน
สิ่งเหล่านี้ทำให้แบคทีเรียและมนุษย์ถูกมองว่ามีวิวัฒนาร่วมกัน (co-evolution)ให้ประโยชน์แก่กัน การหายไปของแบคทีเรียบางชนิดจึงทำให้สมดุลย์ร่างกายเสียไป เปรียบเสมือนแบคทีเรียก็คือเพื่อนของเราที่อยู่กับเรามาช้านาน แต่ตอนนี้หลายคนล้มหายตายจากไป จนมีการตั้งเป็น Old Friend Hypothesis หรือ เพื่อนเก่าที่หายสาบสูญ ที่มาของชื่อหนังสือเล่มนี้นั่นเอง
-----
อ่านมาทั้งหมดนี่อย่าพึ่งคิดว่าแบคทีเรียมีแต่ข้อดี จริงๆ แล้วสิ่งสำคัญคือ 'ความหลากหลาย' ของแบคทีเรีย และก่อนอื่นต้องเข้าใจว่าแบคทีเรียนั้นมีทั้งแบบก่อโรค กับไม่ก่อโรค ซึ่งในภาวะที่มีความหลายหลายของแบคทีเรียนั้นก่อเกิดผลสำคัญสองประการ คือ
ถ้าความหลายหลายของแบคทีเรียมีตั้งแต่ช่วงแรกของชีวิตจะทำให้ภูมิคุ้มกันเรามีการเรียนรู้ ที่จะอยู่ร่วมกับแบคทีเรียที่ไม่ก่อโรค ไม่ทำหน้าที่จนโอเว่อร์เกินไป (ซึ่งภูมิแพ้ก็เกิดจากความเว่อร์ของระบบภูมิคุ้มกันนี่แหละ) และถ้าความหลากหลายนั้นอยู่ในจุดสมดุลย์ แบคทีเรียที่ก่อโรคก็จะไม่ค่อยมีพิษสง เพราะถูกกดไว้โดยแบคทีเรียที่ไม่ก่อโรค
สิ่งที่ต้องพึงระลึกอีกอย่างหนึ่งคือ แม้ว่าเล่มนี้จะบอกว่าการใช้ชีวิตของคนในปัจจุบันมันมีผลทำให้ความหลากหลายของแบคทีเรียลดลงไปมาก และทำให้พบโรคบางชนิดบ่อยขึ้น แต่ก็ต้องยอมรับในอีกแง่ที่ว่าคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ความสะอาดที่ได้รับจากสาธารณูปโภค ก็ทำให้อัตราการรอดชีวิต และความยืนยาวของชีวิตมีมากขึ้นเช่นกัน สุดท้ายแล้วเราคงจะต้องมาตั้งคำถามอีกทีว่า แท้จริงแล้วความสมดุลย์ในการใช้ชีวิตอยู่ที่ตรงไหน
สรุป เล่มนี้ดีครับ อ่านเถอะ ถ้าสนใจเรื่องสุขภาพ หรือวิทยาศาสตร์การแพทย์
ปล. แต่จะไม่ได้คำตอบชัดๆ ว่าต้องใช้ชีวิตแบบไหนสุขภาพถึงจะดีนะครับ
อย่างไรก็ตามแม้ว่าคุณสมบัติการเขียนข้างต้นจะเปลี่ยนไปบ้างแต่ก็ไม่ได้ทำให้การสื่อ 'สาร' นั้นด้อยลงแต่อย่างใด ความสนุก การเรียบเรียงเนื้อหา ยังสามารถทำให้ผู้อ่านตาม และทำความเข้าใจกับ 'สาร' นั้นได้ไม่ยาก แม้ว่าอาจจะมีเนื้อหาที่นำเสนอเกินความจำเป็นไปบ้าง (ตัดส่วนนี้ออกไปหนังสือก็ยังสามารถอ่านได้อย่างไหลลื่น และไม่กระทบต่อวัถตุประสงค์หลักของหนังสือ)
สิ่งที่ค้นพบหลังจากอ่านงานเขียนของหมอเอ้วมาได้ 4 เล่ม คือ หมอเอ้วไม่ไช่คนที่จะมาเล่าอะไรทื่อๆ แบบว่ามีอันนี้ กระบวนการเป็นอย่างนี้ แล้วทำให้เกิดสิ่งนี้ แต่หมอเอ้วจะชอบไปกวาดเอาหลักฐานทางประวัติศาสตร์มาประกอบด้วยทำให้เราเห็นว่าไอ้ที่เขาค้นพบเนี่ยมันมีที่มาที่ไปยังไง เค้าทดลองกันยังไง ซึ่งมันทำให้เราเข้าใจเกี่ยวกับเรื่องนั้นๆ ได้ดียิ่งขึ้น
-----
เนื้อหาหลักของหนังสือต้องการจะบอกให้เห็นถึงความจำเป็นของ 'ความหลากหลาย' ของแบคทีเรียภายในทางเดินอาหาร (ลำไส้เป็นหลัก) ซึ่งไอ้ความหลากหลายนี้เทียบเท่ากับระบบนิเวศน์ หรือ ecosystem ในธรรมชาตินี่ละ ซึ่งตรงนี้ผมว่าหมอเอ้วใช้เวลาอธิบายเรื่องระบบนิเวศน์ในช่วงแรกเยอะไปหน่อย ไม่ว่าจะเป็นเรื่องระบบนิเวศน์คืออะไร กระบวนการเกิดระบบนิเวศน์หนึ่งๆ เกิดอย่างไร การเปลี่ยนไปของระบบนิเวศน์ เป็นเพราะอะไร (เอาจริงๆ ถ้าต้องการรู้เกี่ยวกับเรื่องแบคทีเรียสามารถข้ามไปบทที่ 7 เลยก็ยังได้ครับ อย่างไรก็ดียังถือว่าเป็นความรู้ที่น่าสนใจครับ)
ใน part ที่เกี่ยวข้องกับแบคทีเรียนั้น เราจะได้เรียนรู้ว่าแบคทีเรียภายในลำไส้มีส่วนสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรคต่างๆ มากมาย ไม่ว่าจะเป็น ภูมิแพ้ อาการท้องร่วง โรคอ้วน ออติซึม (autism) ซึ่งทั้งหมดสัมพันธ์กับความหลากหลายของเชื้อแบคทีเรีย
ซึ่งไอ้กระบวนการต่างๆ ที่ทำให้ความหลากหลายของแบคทีเรียในลำไส้ลดลงนี่แหละเป็นสาเหตุที่นำไปสู่ภาวะดังกล่าวข้างต้น ไม่ว่าจะเป็นการใช้ชีวิตที่สะอาดเกินไป การกินอาหารที่ไม่หลากหลาย การได้รับยาปฏิชีวนะอย่างกว้างขวาง และเป็นเวลานาน เป็นต้น
และด้วยความที่เราใช้ชีวิตเปลี่ยนไปจากอดีตอย่างมาก และเป็นเวลานานนั้นทำให้ความหลากหลายของแบคทีเรียในลำไส้เราลดลงไปอย่างถาวรจากรุ่นสู่รุ่น (มนุษย์ยุคนี้มีความหลากหลายของแบคทีเรียน้อยกว่ามนุษย์ยุคก่อน และทำให้เยอะเหมือนเดิมไม่ได้แล้ว) ซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้เราพบโรคเหล่านี้ได้ถี่ขึ้นกว่าสมัยก่อน
นั่นเป็นที่มาในการรักษาแบบแปลกๆ ที่เราอาจนึกไม่ถึง เช่น การสวนอุจจาระของคนที่มีภาวะปกติ เข้าไปในลำไส้ของคนที่ป่วยบางคน เป็นต้น อย่างไรก็ตามการรักษาเหล่านี้ยังมีความใหม่ และยังต้องการการพิสูจน์อีกมาก แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่ามันให้ผลการรักษาที่ดีกว่าในผู้ป่วยหลายๆ คน
สิ่งเหล่านี้ทำให้แบคทีเรียและมนุษย์ถูกมองว่ามีวิวัฒนาร่วมกัน (co-evolution)ให้ประโยชน์แก่กัน การหายไปของแบคทีเรียบางชนิดจึงทำให้สมดุลย์ร่างกายเสียไป เปรียบเสมือนแบคทีเรียก็คือเพื่อนของเราที่อยู่กับเรามาช้านาน แต่ตอนนี้หลายคนล้มหายตายจากไป จนมีการตั้งเป็น Old Friend Hypothesis หรือ เพื่อนเก่าที่หายสาบสูญ ที่มาของชื่อหนังสือเล่มนี้นั่นเอง
-----
อ่านมาทั้งหมดนี่อย่าพึ่งคิดว่าแบคทีเรียมีแต่ข้อดี จริงๆ แล้วสิ่งสำคัญคือ 'ความหลากหลาย' ของแบคทีเรีย และก่อนอื่นต้องเข้าใจว่าแบคทีเรียนั้นมีทั้งแบบก่อโรค กับไม่ก่อโรค ซึ่งในภาวะที่มีความหลายหลายของแบคทีเรียนั้นก่อเกิดผลสำคัญสองประการ คือ
ถ้าความหลายหลายของแบคทีเรียมีตั้งแต่ช่วงแรกของชีวิตจะทำให้ภูมิคุ้มกันเรามีการเรียนรู้ ที่จะอยู่ร่วมกับแบคทีเรียที่ไม่ก่อโรค ไม่ทำหน้าที่จนโอเว่อร์เกินไป (ซึ่งภูมิแพ้ก็เกิดจากความเว่อร์ของระบบภูมิคุ้มกันนี่แหละ) และถ้าความหลากหลายนั้นอยู่ในจุดสมดุลย์ แบคทีเรียที่ก่อโรคก็จะไม่ค่อยมีพิษสง เพราะถูกกดไว้โดยแบคทีเรียที่ไม่ก่อโรค
สิ่งที่ต้องพึงระลึกอีกอย่างหนึ่งคือ แม้ว่าเล่มนี้จะบอกว่าการใช้ชีวิตของคนในปัจจุบันมันมีผลทำให้ความหลากหลายของแบคทีเรียลดลงไปมาก และทำให้พบโรคบางชนิดบ่อยขึ้น แต่ก็ต้องยอมรับในอีกแง่ที่ว่าคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ความสะอาดที่ได้รับจากสาธารณูปโภค ก็ทำให้อัตราการรอดชีวิต และความยืนยาวของชีวิตมีมากขึ้นเช่นกัน สุดท้ายแล้วเราคงจะต้องมาตั้งคำถามอีกทีว่า แท้จริงแล้วความสมดุลย์ในการใช้ชีวิตอยู่ที่ตรงไหน
สรุป เล่มนี้ดีครับ อ่านเถอะ ถ้าสนใจเรื่องสุขภาพ หรือวิทยาศาสตร์การแพทย์
ปล. แต่จะไม่ได้คำตอบชัดๆ ว่าต้องใช้ชีวิตแบบไหนสุขภาพถึงจะดีนะครับ
October 21, 2021
ในแง่การเขียน:
น่าจะเล่ารวบรัดกว่านี้ได้ บางบทที่ให้บทสรุปแบบเดิม แค่มีรายละเอียดการทดลองที่แตกต่างกัน น่าจะรวบมาไว้บทเดียวกันได้จึงจะกระชับกว่าอ่านได้ลื่นไหลกว่า
สรุป:
แบคทีเรียที่เราเข้าใจมาตลอดว่าเป็นสิ่งไม่ดีต้องกำจัดให้หมด ยิ่งมีน้อยยิ่งแข็งแรง แต่ทฤษฎี Old Friends Hypothesis ให้ความเห็นที่ต่างออกไปว่าไม่ใช่
แบคทีเรียกับมนุษย์เป็นเพื่อนกัน วิวัฒนาการมาคู่กัน มนุษย์กำลังทำร้ายเพื่อนเก่าเหล่านี้ โดยการแพทย์สมัยใหม่ เช่น ยาปฏิชีวนะ, การทำคลอดโดยวิธีผ่าตัด
ระบบนิเวศในร่างกาย ก็เหมือนกับระบบนิเวศ ในโลกนี้หากมีสิ่งใดมากไปหรือน้อยไป ไม่สมดุล ก็จะก่อให้เกิดสิ่งที่ผิดปกติไปจากเดิม แบคทีเรียบางอย่างที่เราพยายามกำจัดออกด้วยความรู้ที่จำกัดจนอาจไปทำให้พื้นที่ของแบคทีเรียอื่นในร่างกายมีมากขึ้น ไม่สมดุล ร่างกายก็มีอาการผิดปกติไป
การรักษาโรคด้วยอุจจาระ ที่ดูยังไงก็ขัดกับแนวทางการรักษาในปัจจุบันอย่างสิ้นเชิง แต่ก็เป็นหนึ่งในแนวทางที่จะปรับสมดุลของระบบนิเวศในร่างกายเราได้ OMG!!!
หวังว่าในอนาคตเราจะเข้าใจแบคทีเรียเพื่อนเรามากขึ้น
น่าจะเล่ารวบรัดกว่านี้ได้ บางบทที่ให้บทสรุปแบบเดิม แค่มีรายละเอียดการทดลองที่แตกต่างกัน น่าจะรวบมาไว้บทเดียวกันได้จึงจะกระชับกว่าอ่านได้ลื่นไหลกว่า
สรุป:
แบคทีเรียที่เราเข้าใจมาตลอดว่าเป็นสิ่งไม่ดีต้องกำจัดให้หมด ยิ่งมีน้อยยิ่งแข็งแรง แต่ทฤษฎี Old Friends Hypothesis ให้ความเห็นที่ต่างออกไปว่าไม่ใช่
แบคทีเรียกับมนุษย์เป็นเพื่อนกัน วิวัฒนาการมาคู่กัน มนุษย์กำลังทำร้ายเพื่อนเก่าเหล่านี้ โดยการแพทย์สมัยใหม่ เช่น ยาปฏิชีวนะ, การทำคลอดโดยวิธีผ่าตัด
ระบบนิเวศในร่างกาย ก็เหมือนกับระบบนิเวศ ในโลกนี้หากมีสิ่งใดมากไปหรือน้อยไป ไม่สมดุล ก็จะก่อให้เกิดสิ่งที่ผิดปกติไปจากเดิม แบคทีเรียบางอย่างที่เราพยายามกำจัดออกด้วยความรู้ที่จำกัดจนอาจไปทำให้พื้นที่ของแบคทีเรียอื่นในร่างกายมีมากขึ้น ไม่สมดุล ร่างกายก็มีอาการผิดปกติไป
การรักษาโรคด้วยอุจจาระ ที่ดูยังไงก็ขัดกับแนวทางการรักษาในปัจจุบันอย่างสิ้นเชิง แต่ก็เป็นหนึ่งในแนวทางที่จะปรับสมดุลของระบบนิเวศในร่างกายเราได้ OMG!!!
หวังว่าในอนาคตเราจะเข้าใจแบคทีเรียเพื่อนเรามากขึ้น
September 9, 2024
- ปรากฎการณ์สิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดเข้ามาอาศัยและส่งผลให้สิ่งแวดล้อมเปลี่ยนไป แล้วสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนไปก็ส่งผลให้สิ่งมีชีวิตอื่น ๆ เข้ามาอาศัยอยู่ได้ทั้งง่ายขึ้นและยากขึ้น
- สมาชิกในระบบนิเวศมีความสำคัญต่อระบบนิเวศไม่เท่ากัน สัตว์บางชนิดถ้าหายไป จะส่งผลต่อระบบนิเวศไม่มากนัก แต่สัตว์บางชนิดถ้าหายไป อาจทำให้ระบบนิเวศล่มสลายลงไปได้เลย
- เป็นหนังสือที่ช่วยเปิดความรู้ยุคใหม่ที่ได้ค้นพบ ว่าจุลินทรีย์มีผลต่อสุขภาพยังไง มีหรือไม่มีดีกว่ากัน
- ดังนั้น เมื่ออ่านแล้วจะทำให้เรารู้ และเลือกใช้ชีวิตให้ถูกต้องได้ดียิ่งขึ้น
- สมาชิกในระบบนิเวศมีความสำคัญต่อระบบนิเวศไม่เท่ากัน สัตว์บางชนิดถ้าหายไป จะส่งผลต่อระบบนิเวศไม่มากนัก แต่สัตว์บางชนิดถ้าหายไป อาจทำให้ระบบนิเวศล่มสลายลงไปได้เลย
- เป็นหนังสือที่ช่วยเปิดความรู้ยุคใหม่ที่ได้ค้นพบ ว่าจุลินทรีย์มีผลต่อสุขภาพยังไง มีหรือไม่มีดีกว่ากัน
- ดังนั้น เมื่ออ่านแล้วจะทำให้เรารู้ และเลือกใช้ชีวิตให้ถูกต้องได้ดียิ่งขึ้น
August 15, 2020
นักวิจัยพบว่าถ้าบ้านไหนมีพี่ชายความเสี่ยงของโรคภูมิแพ้ก็จะน้อยกว่าบ้านที่มีพี่สาว เพราะเด็กผู้ชายมีแนวโน้มจะมอมแมมกว่าเด็กผู้หญิงนั่นเอง งานวิจัยอื่นยังพบอีกว่าครอบครัวที่มีสัตว์เลี้ยงจะยิ่งลดความเสี่ยงต่อโรคภูมิแพ้ และการเลี้ยงหมาจะลดความเสี่ยงได้ดีกว่าการเลี้ยงแมว การค้นพบเหล่านี้สนับสนุนให้คนเชื่อว่าความสกปรกช่วยป้องกันโรคภูมิแพ้ได้
เพื่อนเก่าที่หายสาบสูญ : สุขภาพดีด้วยการดูแลระบบนิเวศในร่างกาย (น.๑๓๗) โดย ชัชพล เกียรติขจรธาดา, ๒๕๖๓, กรุงเทพฯ: ชัชพลบุ๊คส์
เพื่อนเก่าที่หายสาบสูญ : สุขภาพดีด้วยการดูแลระบบนิเวศในร่างกาย (น.๑๓๗) โดย ชัชพล เกียรติขจรธาดา, ๒๕๖๓, กรุงเทพฯ: ชัชพลบุ๊คส์
February 7, 2021
รู้สึกว่าหนังสือคุณหมอชัชพลเล่มนี้ต่างจากเล่มอื่นนิดหน่อย ตรงที่ปูพื้นยาวจัดกว่าจะเข้าเรื่อง และออกวิชาการ เน้นเล่าเกร็ดงานวิจัยเสียมากกว่าคุยถึงเนื้อหา ก็ยังอ่านง่ายอ่านสนุกนะ แต่เหมือนสะเปะสะปะและดร็อปจากเล่มอื่นๆนิดหน่อย
แล้วก็ส่วนตัวคิดว่าชื่อหนังสือไม่ตรงกับเนื้อหาในเล่มเท่าไหร่ อยากให้ระบุชัดเจนกว่านี้ว่าควรดูแลระบบนิเวศในร่างกายยังไงให้สุขภาพดี อันนี้บอกแค่ว่า กินให้หลากหลาย อย่าสะอาดเกินไป สำหรับเรามันกว้างจนเอาไปปฏิบัติได้ยาก
3.5 ดาว
แล้วก็ส่วนตัวคิดว่าชื่อหนังสือไม่ตรงกับเนื้อหาในเล่มเท่าไหร่ อยากให้ระบุชัดเจนกว่านี้ว่าควรดูแลระบบนิเวศในร่างกายยังไงให้สุขภาพดี อันนี้บอกแค่ว่า กินให้หลากหลาย อย่าสะอาดเกินไป สำหรับเรามันกว้างจนเอาไปปฏิบัติได้ยาก
3.5 ดาว
August 8, 2020
สาระและบันเทิงที่มีตรรกะ อ่านแล้วอยากรีบไปหยิบ Sapiens มาอ่านมากๆ ยกชุดเลยก็ได้ แต่เนื้อหาหนักไปทางเล่างานวิจัยซะเยอะ กว่าจะวกมาให้หยิบไปใช้ในชีวิตประจำวันก็แทบจะบทท้ายๆ มันเลยทรงภูมิแต่ย่อยยาก ไม่รู้ว่าจะ “สุขภาพดีด้วยการดูแลระบบนิเวศน์ในร่างกาย” ตามชื่อหนังสือได้ยังไงนอกเหนือไปจากการกินผัก ลดการใช้ยาปฏิชีวนะ และคลอดธรรมชาติ - แถมรำคาญการเกริ่นปิดเกริ่นเปิด มันดูน่าติดตามนะ ถ้าทำในปริมาณพอเหมาะ แต่พอทำทุกบทเลยดูเปลืองหน้ากระดาษจัง
May 1, 2020
เปิดโลกแบคทีเรียในลำไส้ หนังสือเล่มนี้อาจจะไม่หวือหวามากเท่ากับเล่มก่อนๆ ของหมอเอ้ว แต่สนุกและไม่น่าเบื่อเลย ได้เห็นงานวิจัยต่างๆ เกี่ยวกับแบคทีเรีย และไม่ต้องคิดว่าจะอธิบายยาก หมอมีวิธีเล่าเรื่องให้คนที่ไม่ค่อยมีความรู้ชีวะได้เข้าใจง่ายๆ ได้
August 1, 2020
เพลิดเพลินแบบบันเทิงสาระ มีreferenceครบ สมกับที่เป็นหมอเอ้ว 4.75 ติดนิดหน่อยตอนชอบตัดภาพให้ติดตามตอนต่อไป 5555 บางทียังคาใจอยู่ อ่านๆอยู่บังเอิญมีอาการท้องเสียหนักอีกตะหาก ทำให้ท้องเสียแบบมีสติขึ้นมากแม้จะไม่ใช่สาเหตุเดียวกันก็ตาม
October 10, 2020
หนังสือ nonfiction เล่มที่สองในชีวิตที่อ่านจบ (เล่มแรกก็คือสงครามที่ไม่มีวันชนะเนี่ยแหละ)
ไม่เคยคิดว่าจะมีวันนี้เหมือนกัน5555
แต่มันสนุกจริงๆนะ ไม่ค่อยได้ตื่นเต้นกับอะไรมานาน
คือมันเข้าใจง่าย และไม่เวิ่น และ informative
ไม่เคยคิดว่าจะมีวันนี้เหมือนกัน5555
แต่มันสนุกจริงๆนะ ไม่ค่อยได้ตื่นเต้นกับอะไรมานาน
คือมันเข้าใจง่าย และไม่เวิ่น และ informative
August 22, 2021
Thankfully less of a how-to health guideline book than I'd thought, and more of an engrossing overview (shrewdly structured as big-to-small picture over the course of the book) of scientific progress and effects, written in scientific vignettes, concerning Old Friends Hypothesis over the years.
April 22, 2024
เกี่ยวกับระบบนิเวศ ใครชอบอ่านอะไรธรรมชาติต้องแนะนำเลย อ่านไม่ยากเกินไป คืออ่านแล้วมีอะไรให้สงสัยตลอดเวลา จากแต่ละเคสทั่วโลก เคสเรื่องเล่าเยอะมาก ไม่ใช่วิชาการอย่างเดียว ไม่เยิ่นเย่อ เล่นเกินไปหรือใช้วงเล็บเยอะไปเหมือนบางเล่มอื่นๆ
June 8, 2024
ท็อปฟอร์มกว่าเล่มเรื่องเล่าจากร่างกายอีก เล่าเรื่องเหมือนเป็นนิยายเล่มนึงเลย เขื่อมต่อความรู้จากงานวิจัยส่งต่อกันมาเรื่อยๆจนถึงข้อสรุปเกี่ยวกับความสำคัญของแบคทีเรียต่อลำไส้ สำหรับคนชอบอ่านนิยายเราว่าอ่านเรื่องนี้สนุกชัวร์ สตอรี่มันสนุกอ่ะ555
May 1, 2020
A good edutainment book, as always. 😁
September 6, 2020
เป็นหนังที่อ่านเพลินมาก แถมมีความรู้แบบอัดแน่นมาก อ่านไปคิดตามไป เป็นการอ่านหนังสือที่แฝงความรู้ที่ไม่น่าเบื่อ โดยส่วนตัวชอบนะ
February 6, 2021
เป็นเรื่องราวของระบบนิเวศน์ ในภาพใหญ่ และภาพเล็กในร่างกายเราที่เราอาจจะมองข้ามกันไปนาน เขียนได้สนุก กระชับเข้าใจง่าย เป็นเรื่องราวทางวิทยาศาสตร์ ที่สรุปและร้อยเรียงมาให้อ่านได้ดี และไม่น่าเบื่อ
February 18, 2021
อ่านเล่มเหลืองมาก่อน ไม่ผิดหวังเลย ดีมากๆ ได้ความรู้ สนุก เล่าเรื่องดี ภาษาดี
Displaying 1 - 30 of 37 reviews