What do you think?
Rate this book
Dantes goddelijke komedie: de hel
Na Romeo & Julia, Frankenstein en Jekyll & Hyde vullen we ons rijtje wereldklassiekers aan met De goddelijke komedie: de hel, van Dante Alighieri.
De hel is een verslag van de reis door een van de drie rijken van het hiernamaals en geldt als een van de hoogtepunten uit de (Italiaanse) literatuur. Lies Lavrijsen bewerkte de poëtische tekst uit de veertiende eeuw tot een prettig leesbaar verhaal. Ze geeft met voetnoten bovendien extra toelichting bij de verschillende personages.
De hel is geïllustreerd door Sophie Pluim en uitgegeven met linnen omslag, folieopdruk en geïllustreerde beginkapitalen.
De hel is een verslag van de reis door een van de drie rijken van het hiernamaals en geldt als een van de hoogtepunten uit de (Italiaanse) literatuur. Lies Lavrijsen bewerkte de poëtische tekst uit de veertiende eeuw tot een prettig leesbaar verhaal. Ze geeft met voetnoten bovendien extra toelichting bij de verschillende personages.
De hel is geïllustreerd door Sophie Pluim en uitgegeven met linnen omslag, folieopdruk en geïllustreerde beginkapitalen.
- GenresClassics
312 pages, Hardcover
Published March 17, 2021
12 people are currently reading
138 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 27 of 27 reviews
May 10, 2021
Hmm, hmm. Ik ben blij dat ik de achtergrond van dit verhaal al kende en de grote lijnen. Toch was het met momenten echt moeilijk om mee te volgen en was niet alles direct duidelijk. Wel zijn de voetnoten handig om meer informatie te verkrijgen als je een figuur niet kende. Gelukkig kende ik er al een heleboel dus werd ik niet telkens onderbroken erdoor. Ik ben blij dat ik het gelezen heb, maar echt warm wordt mijn hart er ook niet van, helaas.
August 22, 2021
Heb je een boek over de Griekse mythen gelezen? Over de Romeinse mythen? Ken je wat Oud-Griekse cultuur? Wat Romeinse cultuur? Heb je een geografisch boek over Italië gelezen? Een boek over Italië in de middeleeuwen? Misschien nog kort iets over de algehele politieke en economische structuur van (West-)Europa in de middeleeuwen? Heb je de Bijbel van voor naar achter gelezen? Gefeliciteerd, je bent nu klaar om hiermee te beginnen...
Als iemand die Italiaans gestudeerd heeft, samen met wat Italiaanse cultuur en literatuur, verrast het sommigen onder jullie misschien, maar ik had tot nu toe nooit ook maar één woord van La Divina Commedia - oftewel La Commedia, zoals ze oorspronkelijk door Dante zelf genoemd - gelezen. Het zegt heel wat, eigenlijk, dat een auteur bekend wordt onder zijn voornaam, zoveel zijn er niet die dat kunnen zeggen. Zijn achternaam, mocht je er niet op gelet hebben, is Alighieri.
Het is maar iets kleins, maar ik wil er toch mee beginnen, want ik stoor me eraan. De naam 'Dante' wordt in het Nederlands ruwweg op twee manieren uitgesproken. De Vlamingen spreken het uit zoals het op zijn Italiaans moet, met een ee/é (denk maar aan 'thee', zo klinkt de 'te' in zijn naam). De Nederlanders maken er, om de een of andere vreemde reden, een doffe e van, een zogenaamde 'schwa', als in 'een' of 'men'. Probleem: naargelang de uitspraak, verandert de grammaticale regel van de +s-bezitsvorm. Die zegt namelijk dat je bij een naam die eindigt op een doffe e de s eraan vast moet zeggen, dus 'Dantes', maar bij een naam die eindigt op een lange, harde ee er een apostrof moet komen, dus 'Dante's'. Voor de Nederlanders: vergelijk het maar met 'Enschede', dat vreemd genoeg ook op een lange ee eindigt, dus is het 'Enschede's'.
Enfin ja, er staat dus overal 'Dantes', ook op de cover. En, ehm, ja sorry, maar ik vind het dus afgrijselijk.
Het verhaal zelf is... moeilijk. De vraag is uiteindelijk: waar gaat dit boek over? En da's in feite letterlijk in één zin samen te vatten: de ik-persoon onderneemt een reis door alle lagen van de hel en ontmoet daar allerlei historische en/of mythologische figuren. De Hel - L'Inferno - is slechts het eerste deel van de hele Komedie, dus het verhaal eindigt hier ook niet, maar dat maakt niet eens zoveel uit, geloof ik. Al bij al is er gewoon weinig over te vertellen. Het is geen spannend verhaal of zoiets, het werkt niet met climaxen, er zijn eigenlijk maar twee personages die van belang zijn, en dan reken ik Vergilius, die als gids doorheen de Hel fungeert, al mee. Verder is het aan opeenstapeling, een aaneenschakeling, aan allerlei verschillende lagen van de Hel waar allerlei verschillende zondaars wachten op de Dag des Oordeels, en toevallig zitten er daar heel wat tussen waarover de verteller - Dante zelf dus - wel wat over te zeggen heeft.
Wat ik wel jammer vond, was dat er daarna niet een korte samenvatting aanwezig was van de tweede en derde delen, waarin de verteller eerst de Louteringsberg doorkruist, om daarna in de Hemel terecht te komen. Nu blijf je als lezer wel achter met het vage gevoel van 'hoe eindigt het nu?' Dat had met een paar bladzijdes samenvatting vermeden kunnen worden, maar goed.
Het boek is bewerkt door Lies Lavrijsen. Da's een Vlaamse, ik vraag me af hoeveel commentaar ze al gekregen heeft in de Nederlandse pers over al haar Vlaamsheid, Dio mio, want hier en daar las met een glimlach toch iets waarvan ik betwijfel of ze het in Nederland wel gebruiken. Maar er zit wel meer vreemd woordgebruik in, natuurlijk, omdat het verhaal een wat ouder taalgebruik krijgt ook, dus misschien valt het minder op. Ik was er vooral fan van om een keer 'vierklauwens' te zien staan, toch wel een van de geweldigste woorden in het Nederlands, en dat wordt echt nooit gebruikt in boeken. En zo zaten er nog wel een paar dingen in die ik erg kon appreciëren.
De tekeningen zijn van Sophie Pluim. Van haar weten we ook al langer dat ze mooi werk levert, maar eerlijk gezegd... vraag ik me af waarom die tekeningen erin zitten, want het zijn er maar drie - op 302 bladzijdes. Ik verwacht echt niet om de tien bladzijdes een illustratie, dit is geen kinderboek, maar een stuk of zes, of misschien zelfs tien - pakweg om de dertig à vijftig bladzijdes - vind ik dan wel leuker. Nu krijg je zo ineens vanuit het niets één tekening, en dan weer een hele tijd niets.
Lavrijsen heeft een heel voor- en nawoord toegevoegd, en zo nog het een en ander. Dat maakt het altijd makkelijk, want zo kun je als lezer als het ware in het hoofd van de vertaler-auteur kruipen. Waarom is dit gedaan? Waarom is er voor X gekozen? En als iemand die dan zelf Italiaans literair vertalen gestudeerd heeft, is dit voor mij al helemaal een goudmijn, maar goed, dat terzijde. Het is gewoon machtig interessant, dit voelt nu aan alsof ik als lezer zowaar in gesprek kan treden met de maker.
Dus: hier gaan we dan.
Voetnoten in verhalen zijn bijzonder zeldzaam, zeker als vertalers ze maken. Het hindert het lezen, het oogt vaak niet erg professioneel (want als je iets moet uitleggen, duidt dat er vaak op dat de vertaling maar zozo is, zeggen ze). Maar één ding valt je meteen op als je je aan dit verhaal waagt: Het. Staat. Booooordevol. Voetnoten.
Het zijn er 365. Mooi uitgerekend, Lies ;-). Je lezers kunnen nu per dag één stukje tekst lezen, van voetnoot naar voetnoot, en ze zijn exact een jaar bezig. Al vermoed ik zo dat dat toevallig gedaan is.
Het is nu eenmaal zo, in een verhaal als dit kun je gewoon niet om voetnoten heen. Dit boek is ondertussen 700 jaar oud. Naast het feit dat het heel anders geschreven is - meer verderop - komen er gewoon heel veel dingen in die wij niet (meer) kennen. Veranderingen in de samenleving, veranderingen van kennis, bijzonder specifieke geografische of historische feiten waar wij niet van op de hoogte zijn, en zo gaat het maar door. Ik zei al dat de verteller op zijn reis door de Hel allerlei mensen ontmoet en/of benoemd. Dat gaat van Griekse en Romeinse helden en mythische wezens tot Italianen (en dan met name Toscanen) die ten tijde van Dante echt wel bekend waren, maar ons totaal niks zeggen. Daar staan overal voetnoten bij om uit te leggen waar het over gaat. De mythen die aan bod komen, wordt kort uitgelegd. Als er bepaalde elementen in de samenleving zijn die voor ons anders zijn, wordt er gezegd hoe het er dan vroeger aan toe ging.
Ik durf te zeggen dat je misschien de helft van de voetnoten kunt overslaan, naargelang je achtergrond en je kennis. Als je redelijk thuis bent in de Romeinse en Griekse tijd, gaan veel voetnoten overbodig zijn omdat die gewoon uitleggen wie Saturnus of Narcissus is, wat de Styx was, dat soort zaken. Maar voor sommige mensen moeten die er inderdaad gewoon instaan (al denk ik dat iets als 'Jupiter - de oppergod van de Romeinen' er misschien net iets over is, maar goed, één voetnoot meer of minder maakt dan ook al niet meer uit). En dan nog blijven er tientallen andere vermeldingen in het boek over waar je hoe dan ook uitleg bij nodig hebt.
Lavrijsen heeft ervoor gekozen om de lezer in die voetnoten aan te spreken, met een moderne, jonge stem, en dat werkt wonderwel. Ik vreesde even dat dat heel erg zou vloeken met het verhaal, maar dat valt goed mee.
Ik heb het al even vermeld: er is ouder taalgebruik aanwezig, da's ook redelijk logisch met dit verhaal. Gek genoeg is er ook moderner taalgebruik aanwezig, en dus niet alleen in de voetnoten maar ook in de tekst. Aangename uitdrukkingen, woorden, zinsconstructies. Dat werkt eveneens wonderwel. Het zorgt voor afwisseling, voor een levendige tekst, voor een aangenaam ritme. Het moet een Helse (sorry, maar ja, ik kon het niet laten) klus geweest zijn om dat allemaal mooi in elkaar te laten overvloeien, maar het is goed gelukt. Petje af!
Maar aan de andere kant is er wel besloten om in verzen te werken, en daar stel ik me eerlijk gezegd wél vragen bij. Ik neem aan dat het afhangt van wat het doel van het boek, de verteller en de uitgeverij is. Sowieso snap ik wel dat al die Wereldklassiekers nu niet meteen uitgegeven worden met het idee dat ze in de Top 10 Bestverkochte Boeken gaan kopen, maar dan nog: je wilt jonge(re) lezers leren kennismaken met oude werken, een héél oud werk, in dit geval. En dan zit je nu eenmaal met een probleem: vroeger werden verhalen verteld in rijmvorm - maar nu niet meer. Je hebt de keus: de verzen weglaten en het de lezer zo gemakkelijker maken, of de verzen laten staan en je doelgroep nog kleiner maken.
Hier zijn de verzen dus blijven staan. Het staat niet in eindrijm, of toch niet in bijzondere mate, alleen hier en daar eens, waar het net uitkomt. Daarnaast, zo staat te lezen in het nawoord, heeft Lavrijsen ervoor gekozen om een boel andere stijlfiguren te introduceren: beginrijm, binnenrijm, alliteraties en nog zo'n zaken. Ik ben niet iemand die daar veel aandacht aan besteed, ik ben daar gewoon niet goed in en het interesseert me ook maar matig, dat is zo met alle poëzie, maar hier viel het mij wel op, tijdens het lezen al, dat dat erin zat. Dus het zit er goed in, en dat is zeker positief. De eindrijm behouden in een uitgave als dit, is nagenoeg ondoenbaar, en de vertaler-auteur heeft er specifiek voor gekozen om dat te compenseren met al die andere opties, volgens mij is dat een goede keuze. Het nadeel: hier en daar kwam het er wat meer door dan anders, en dan ga je automatisch op een ritmischer manier die tekst lezen - maar vervolgens valt het daarna weer een beetje stil omdat er wat minder, of een ander stijlfiguur aanwezig is, en dan zit je ritme verkeerd. Dat was wel irritant. Maar dan nog, knap gedaan.
Alleen denk ik dat 't hoe dan ook toch beter geweest was als er volledig van de versvorm was afgestapt. Ja, dat is een grote verandering, maar tenzij je echt heel erg fan bent van oude verhalen, of gedichten, werken verzen voor de meeste mensen gewoon afstotend, als je het mij vraagt. Ik vermoed dat er wel wat mensen zijn die dit boek oppakken, openslaan, zien dat het in verzen staat, en het direct weer terugzetten. 'Niks voor mij.' Als het doel van een uitgave als dit is om jonge generaties met oude boeken in contact te brengen, dan vrees ik dat, door de versvorm te behouden, je veel lezers misloopt. Zelf had ik, ondanks alles, ook een prozavorm geprefereerd. Maar dat is een keuze waar je je als vertaler-auteur en uitgever van bewust bent, net zoals van de consequenties, en die respecteer ik wel.
Of Dante echt een slam poet was geweest als hij in deze tijd had geleefd, zoals in het nawoord staat, tja, dat kan best zijn. Alleen - eerlijk is eerlijk - denk ik dan wel dat de mensen over 700 jaar zijn naam niet meer zouden kennen.
En dan nog een laatste punt (sorry mensen). Er wordt in het nawoord gewag gemaakt van een scène die weggelaten is, in samenspraak met Blossom Books, omdat ze te aanstootgevend zou zijn voor een deel van de bevolking. Het gaat, voor alle duidelijkheid, om een beschrijving waarin de profeet Mohammed blijkbaar héél erg zwart gemaakt wordt.
Oké. Dat kan natuurlijk. En begrijp me goed, dat is heel erg.
Boeken geven de mensen een inzicht in de wereld, meer bepaald in de wereld ten tijde van toen het boek geschreven werd. Heel veel van de informatie die we hebben over de Grieken, de Romeinen, de Precolumbiaanse culturen, ga zo maar door, kennen we dankzij boeken, verhalen, papieren. Door een verhaal aan te passen, veranderen we het beeld van die wereld. Als mensen nu La Divina Commedia in deze uitgave lezen, en ze weten nergens van, dan denken ze dus dat er in die tijd geen enkel probleem was tussen de christenen en de moslims. Maar de jaren 1200 was de tijd van de kruistochten, dat het problemen waren is dus wel het minste wat je kunt stellen, volgens mij.
Door die scène met Mohammed weg te werken, wordt er afbreuk gedaan aan het tijdperk waarin Dante leefde en maken we er iets van dat het niet was. Dat kan volgens mij nooit de bedoeling zijn van een boek, of toch zeker niet van een oud boek. De mensen die dit verhaal zullen oppakken, zullen zich er vast wel van bewust zijn dat het op zijn minst een paar honderd jaar oud is. Als je even nadenkt, kun je ook wel bedenken dat de samenleving dan helemaal anders was, dat mensen andere ideeën over bepaalde zaken hadden. En zoals ik al zei, het is heel erg dat sommige van die ideeën nu eenmaal minder modern zijn dan tegenwoordig. Maar als je een boek als dit leest, dan moet je daar wat mij betreft 1) op voorbereid zijn, en 2) er begrip voor kunnen opbrengen. Je zal soms iets lezen dat je niet aanstaat, dat kan. Als je daar niet tegen kunt, is mijn oordeel heel eenvoudig: lees dit soort boeken niet. Het is het jaar Onzes Heren 2021, me dunkt dat we toch al wel zover gevorderd zouden mogen zijn dat we begrip voor dat soort zaken kunnen opbrengen en dat op een bepaalde manier kunnen relativeren. Het spijt me, maar ik ga het heel cru formuleren: niemand, echt niemand, ook geen uitgeverij of zo, heeft wat mij betreft het recht om voor God te spelen en scènes te verwijderen omdat die je niet aanstaan, ook niet bij een oud boek. Meer zelfs: zéker niet, voorál niet, bij een oud boek. Deze uitgave bevat al 365 voetnoten - had er hier dan gewoon nog een bij geplaatst om duiding te geven, naar 366 gaan maakt ook geen verschil.
6/10
Als iemand die Italiaans gestudeerd heeft, samen met wat Italiaanse cultuur en literatuur, verrast het sommigen onder jullie misschien, maar ik had tot nu toe nooit ook maar één woord van La Divina Commedia - oftewel La Commedia, zoals ze oorspronkelijk door Dante zelf genoemd - gelezen. Het zegt heel wat, eigenlijk, dat een auteur bekend wordt onder zijn voornaam, zoveel zijn er niet die dat kunnen zeggen. Zijn achternaam, mocht je er niet op gelet hebben, is Alighieri.
Het is maar iets kleins, maar ik wil er toch mee beginnen, want ik stoor me eraan. De naam 'Dante' wordt in het Nederlands ruwweg op twee manieren uitgesproken. De Vlamingen spreken het uit zoals het op zijn Italiaans moet, met een ee/é (denk maar aan 'thee', zo klinkt de 'te' in zijn naam). De Nederlanders maken er, om de een of andere vreemde reden, een doffe e van, een zogenaamde 'schwa', als in 'een' of 'men'. Probleem: naargelang de uitspraak, verandert de grammaticale regel van de +s-bezitsvorm. Die zegt namelijk dat je bij een naam die eindigt op een doffe e de s eraan vast moet zeggen, dus 'Dantes', maar bij een naam die eindigt op een lange, harde ee er een apostrof moet komen, dus 'Dante's'. Voor de Nederlanders: vergelijk het maar met 'Enschede', dat vreemd genoeg ook op een lange ee eindigt, dus is het 'Enschede's'.
Enfin ja, er staat dus overal 'Dantes', ook op de cover. En, ehm, ja sorry, maar ik vind het dus afgrijselijk.
Het verhaal zelf is... moeilijk. De vraag is uiteindelijk: waar gaat dit boek over? En da's in feite letterlijk in één zin samen te vatten: de ik-persoon onderneemt een reis door alle lagen van de hel en ontmoet daar allerlei historische en/of mythologische figuren. De Hel - L'Inferno - is slechts het eerste deel van de hele Komedie, dus het verhaal eindigt hier ook niet, maar dat maakt niet eens zoveel uit, geloof ik. Al bij al is er gewoon weinig over te vertellen. Het is geen spannend verhaal of zoiets, het werkt niet met climaxen, er zijn eigenlijk maar twee personages die van belang zijn, en dan reken ik Vergilius, die als gids doorheen de Hel fungeert, al mee. Verder is het aan opeenstapeling, een aaneenschakeling, aan allerlei verschillende lagen van de Hel waar allerlei verschillende zondaars wachten op de Dag des Oordeels, en toevallig zitten er daar heel wat tussen waarover de verteller - Dante zelf dus - wel wat over te zeggen heeft.
Wat ik wel jammer vond, was dat er daarna niet een korte samenvatting aanwezig was van de tweede en derde delen, waarin de verteller eerst de Louteringsberg doorkruist, om daarna in de Hemel terecht te komen. Nu blijf je als lezer wel achter met het vage gevoel van 'hoe eindigt het nu?' Dat had met een paar bladzijdes samenvatting vermeden kunnen worden, maar goed.
Het boek is bewerkt door Lies Lavrijsen. Da's een Vlaamse, ik vraag me af hoeveel commentaar ze al gekregen heeft in de Nederlandse pers over al haar Vlaamsheid, Dio mio, want hier en daar las met een glimlach toch iets waarvan ik betwijfel of ze het in Nederland wel gebruiken. Maar er zit wel meer vreemd woordgebruik in, natuurlijk, omdat het verhaal een wat ouder taalgebruik krijgt ook, dus misschien valt het minder op. Ik was er vooral fan van om een keer 'vierklauwens' te zien staan, toch wel een van de geweldigste woorden in het Nederlands, en dat wordt echt nooit gebruikt in boeken. En zo zaten er nog wel een paar dingen in die ik erg kon appreciëren.
De tekeningen zijn van Sophie Pluim. Van haar weten we ook al langer dat ze mooi werk levert, maar eerlijk gezegd... vraag ik me af waarom die tekeningen erin zitten, want het zijn er maar drie - op 302 bladzijdes. Ik verwacht echt niet om de tien bladzijdes een illustratie, dit is geen kinderboek, maar een stuk of zes, of misschien zelfs tien - pakweg om de dertig à vijftig bladzijdes - vind ik dan wel leuker. Nu krijg je zo ineens vanuit het niets één tekening, en dan weer een hele tijd niets.
Lavrijsen heeft een heel voor- en nawoord toegevoegd, en zo nog het een en ander. Dat maakt het altijd makkelijk, want zo kun je als lezer als het ware in het hoofd van de vertaler-auteur kruipen. Waarom is dit gedaan? Waarom is er voor X gekozen? En als iemand die dan zelf Italiaans literair vertalen gestudeerd heeft, is dit voor mij al helemaal een goudmijn, maar goed, dat terzijde. Het is gewoon machtig interessant, dit voelt nu aan alsof ik als lezer zowaar in gesprek kan treden met de maker.
Dus: hier gaan we dan.
Voetnoten in verhalen zijn bijzonder zeldzaam, zeker als vertalers ze maken. Het hindert het lezen, het oogt vaak niet erg professioneel (want als je iets moet uitleggen, duidt dat er vaak op dat de vertaling maar zozo is, zeggen ze). Maar één ding valt je meteen op als je je aan dit verhaal waagt: Het. Staat. Booooordevol. Voetnoten.
Het zijn er 365. Mooi uitgerekend, Lies ;-). Je lezers kunnen nu per dag één stukje tekst lezen, van voetnoot naar voetnoot, en ze zijn exact een jaar bezig. Al vermoed ik zo dat dat toevallig gedaan is.
Het is nu eenmaal zo, in een verhaal als dit kun je gewoon niet om voetnoten heen. Dit boek is ondertussen 700 jaar oud. Naast het feit dat het heel anders geschreven is - meer verderop - komen er gewoon heel veel dingen in die wij niet (meer) kennen. Veranderingen in de samenleving, veranderingen van kennis, bijzonder specifieke geografische of historische feiten waar wij niet van op de hoogte zijn, en zo gaat het maar door. Ik zei al dat de verteller op zijn reis door de Hel allerlei mensen ontmoet en/of benoemd. Dat gaat van Griekse en Romeinse helden en mythische wezens tot Italianen (en dan met name Toscanen) die ten tijde van Dante echt wel bekend waren, maar ons totaal niks zeggen. Daar staan overal voetnoten bij om uit te leggen waar het over gaat. De mythen die aan bod komen, wordt kort uitgelegd. Als er bepaalde elementen in de samenleving zijn die voor ons anders zijn, wordt er gezegd hoe het er dan vroeger aan toe ging.
Ik durf te zeggen dat je misschien de helft van de voetnoten kunt overslaan, naargelang je achtergrond en je kennis. Als je redelijk thuis bent in de Romeinse en Griekse tijd, gaan veel voetnoten overbodig zijn omdat die gewoon uitleggen wie Saturnus of Narcissus is, wat de Styx was, dat soort zaken. Maar voor sommige mensen moeten die er inderdaad gewoon instaan (al denk ik dat iets als 'Jupiter - de oppergod van de Romeinen' er misschien net iets over is, maar goed, één voetnoot meer of minder maakt dan ook al niet meer uit). En dan nog blijven er tientallen andere vermeldingen in het boek over waar je hoe dan ook uitleg bij nodig hebt.
Lavrijsen heeft ervoor gekozen om de lezer in die voetnoten aan te spreken, met een moderne, jonge stem, en dat werkt wonderwel. Ik vreesde even dat dat heel erg zou vloeken met het verhaal, maar dat valt goed mee.
Ik heb het al even vermeld: er is ouder taalgebruik aanwezig, da's ook redelijk logisch met dit verhaal. Gek genoeg is er ook moderner taalgebruik aanwezig, en dus niet alleen in de voetnoten maar ook in de tekst. Aangename uitdrukkingen, woorden, zinsconstructies. Dat werkt eveneens wonderwel. Het zorgt voor afwisseling, voor een levendige tekst, voor een aangenaam ritme. Het moet een Helse (sorry, maar ja, ik kon het niet laten) klus geweest zijn om dat allemaal mooi in elkaar te laten overvloeien, maar het is goed gelukt. Petje af!
Maar aan de andere kant is er wel besloten om in verzen te werken, en daar stel ik me eerlijk gezegd wél vragen bij. Ik neem aan dat het afhangt van wat het doel van het boek, de verteller en de uitgeverij is. Sowieso snap ik wel dat al die Wereldklassiekers nu niet meteen uitgegeven worden met het idee dat ze in de Top 10 Bestverkochte Boeken gaan kopen, maar dan nog: je wilt jonge(re) lezers leren kennismaken met oude werken, een héél oud werk, in dit geval. En dan zit je nu eenmaal met een probleem: vroeger werden verhalen verteld in rijmvorm - maar nu niet meer. Je hebt de keus: de verzen weglaten en het de lezer zo gemakkelijker maken, of de verzen laten staan en je doelgroep nog kleiner maken.
Hier zijn de verzen dus blijven staan. Het staat niet in eindrijm, of toch niet in bijzondere mate, alleen hier en daar eens, waar het net uitkomt. Daarnaast, zo staat te lezen in het nawoord, heeft Lavrijsen ervoor gekozen om een boel andere stijlfiguren te introduceren: beginrijm, binnenrijm, alliteraties en nog zo'n zaken. Ik ben niet iemand die daar veel aandacht aan besteed, ik ben daar gewoon niet goed in en het interesseert me ook maar matig, dat is zo met alle poëzie, maar hier viel het mij wel op, tijdens het lezen al, dat dat erin zat. Dus het zit er goed in, en dat is zeker positief. De eindrijm behouden in een uitgave als dit, is nagenoeg ondoenbaar, en de vertaler-auteur heeft er specifiek voor gekozen om dat te compenseren met al die andere opties, volgens mij is dat een goede keuze. Het nadeel: hier en daar kwam het er wat meer door dan anders, en dan ga je automatisch op een ritmischer manier die tekst lezen - maar vervolgens valt het daarna weer een beetje stil omdat er wat minder, of een ander stijlfiguur aanwezig is, en dan zit je ritme verkeerd. Dat was wel irritant. Maar dan nog, knap gedaan.
Alleen denk ik dat 't hoe dan ook toch beter geweest was als er volledig van de versvorm was afgestapt. Ja, dat is een grote verandering, maar tenzij je echt heel erg fan bent van oude verhalen, of gedichten, werken verzen voor de meeste mensen gewoon afstotend, als je het mij vraagt. Ik vermoed dat er wel wat mensen zijn die dit boek oppakken, openslaan, zien dat het in verzen staat, en het direct weer terugzetten. 'Niks voor mij.' Als het doel van een uitgave als dit is om jonge generaties met oude boeken in contact te brengen, dan vrees ik dat, door de versvorm te behouden, je veel lezers misloopt. Zelf had ik, ondanks alles, ook een prozavorm geprefereerd. Maar dat is een keuze waar je je als vertaler-auteur en uitgever van bewust bent, net zoals van de consequenties, en die respecteer ik wel.
Of Dante echt een slam poet was geweest als hij in deze tijd had geleefd, zoals in het nawoord staat, tja, dat kan best zijn. Alleen - eerlijk is eerlijk - denk ik dan wel dat de mensen over 700 jaar zijn naam niet meer zouden kennen.
En dan nog een laatste punt (sorry mensen). Er wordt in het nawoord gewag gemaakt van een scène die weggelaten is, in samenspraak met Blossom Books, omdat ze te aanstootgevend zou zijn voor een deel van de bevolking. Het gaat, voor alle duidelijkheid, om een beschrijving waarin de profeet Mohammed blijkbaar héél erg zwart gemaakt wordt.
Oké. Dat kan natuurlijk. En begrijp me goed, dat is heel erg.
Boeken geven de mensen een inzicht in de wereld, meer bepaald in de wereld ten tijde van toen het boek geschreven werd. Heel veel van de informatie die we hebben over de Grieken, de Romeinen, de Precolumbiaanse culturen, ga zo maar door, kennen we dankzij boeken, verhalen, papieren. Door een verhaal aan te passen, veranderen we het beeld van die wereld. Als mensen nu La Divina Commedia in deze uitgave lezen, en ze weten nergens van, dan denken ze dus dat er in die tijd geen enkel probleem was tussen de christenen en de moslims. Maar de jaren 1200 was de tijd van de kruistochten, dat het problemen waren is dus wel het minste wat je kunt stellen, volgens mij.
Door die scène met Mohammed weg te werken, wordt er afbreuk gedaan aan het tijdperk waarin Dante leefde en maken we er iets van dat het niet was. Dat kan volgens mij nooit de bedoeling zijn van een boek, of toch zeker niet van een oud boek. De mensen die dit verhaal zullen oppakken, zullen zich er vast wel van bewust zijn dat het op zijn minst een paar honderd jaar oud is. Als je even nadenkt, kun je ook wel bedenken dat de samenleving dan helemaal anders was, dat mensen andere ideeën over bepaalde zaken hadden. En zoals ik al zei, het is heel erg dat sommige van die ideeën nu eenmaal minder modern zijn dan tegenwoordig. Maar als je een boek als dit leest, dan moet je daar wat mij betreft 1) op voorbereid zijn, en 2) er begrip voor kunnen opbrengen. Je zal soms iets lezen dat je niet aanstaat, dat kan. Als je daar niet tegen kunt, is mijn oordeel heel eenvoudig: lees dit soort boeken niet. Het is het jaar Onzes Heren 2021, me dunkt dat we toch al wel zover gevorderd zouden mogen zijn dat we begrip voor dat soort zaken kunnen opbrengen en dat op een bepaalde manier kunnen relativeren. Het spijt me, maar ik ga het heel cru formuleren: niemand, echt niemand, ook geen uitgeverij of zo, heeft wat mij betreft het recht om voor God te spelen en scènes te verwijderen omdat die je niet aanstaan, ook niet bij een oud boek. Meer zelfs: zéker niet, voorál niet, bij een oud boek. Deze uitgave bevat al 365 voetnoten - had er hier dan gewoon nog een bij geplaatst om duiding te geven, naar 366 gaan maakt ook geen verschil.
6/10
April 3, 2021
Bedankt aan Blossom Books en L&M Books voor dit recensie-exemplaar. Dit beïnvloedt mijn leeservaring en recensie in geen enkel opzicht. Daarnaast wil ik meedelen dat ik eerder niet bekend was met het werk (op de auteur en de titel na) dus kan ik niet beoordelen op politieke correctheid en censuur in deze uitgave.
Dante Alighieri schreef zijn meesterwerk LA DIVINA COMEDIA (naar het Nederlands vertaald als DE GODDELIJK KOMEDIE) in het begin van de veertiende eeuw. Het verhaal bestaat uit drie delen: Inferno (De Hel), Purgatoria (De Louteringsberg) en Paradisio (De Hemel). Lies Lavrijsen hervertaalde het eerste en bekendste deel DE HEL voor uitgeverij Blossom Books.
In dit eerste deel neemt Dante ons mee op toch door de negen kringen van de hel, waar hij vele bekende figuren tegenkomt.
Zoals vele heruitgaven van klassiekers, opent het boek met een geschiedkundige introductie om de context waarin het boek oorspronkelijk geschreven is te schetsen. Ik moet eerlijk toegeven dat ik dit soort introducties vaak saai vindt, hoewel ze positief kunnen bijdragen aan je leeservaring.
De introductie tot DE HEL is echter een grote uitzondering. Lavrijsen weet het bondig en interessant te houden, en de gegeven informatie hielp me bij het lezen van deze hervertaalde, oude tekst die bol staat van verwijzingen naar personen uit zowel de leefwereld van Dante, als de klassieke oudheid waar hij veel inspiratie haalde.
Je kan ook blindelings in het verhaal stappen als je echt geen fan ben van geschiedkundige introductie, maar als niet-fan kan ik je deze keer aanraden het toch te lezen.
Lavrijsen blijft je begeleiden doorheen het verhaal. Dante's komedie is meer nog een tocht langs vele (voor hem) gekende personen dan door alle kringen van de hel. Dante laat je vaak aan je lot over om te raden over wie hij het heeft, Lavrijsen redt ons uit de nood door klaarheid te scheppen in de vorm van voetnoten.
De extra informatie wordt op een leuke, luchtige wijze gedeeld, met hier en daar een grapje. Hoewel deze oude tekst nu vertaald is naar een begrijpelijk modern Nederlands tekst, is de inhoud soms te langdradig. De leuke voetnoten vrolijken het geheel volledig op.
De taal is modern maar met een ode aan het oude. De eerste helft vloog ik door het boek. Halverwege verslapte mijn aandacht even omdat dezelfde patronen leken terug te komen, maar naar het einde toe verhoogte mijn tempo weer. Als ik een oudere editie gelezen zou hebben, zou ik het lezen mogelijk halverwege opgegeven hebben, maar dankzij deze modernde vertaling viel het lezen zelf, ondanks de vertraging, nooit zwaar en kon ik het gemakkelijk weer oppikken na het boek even weggelegd te hebben.
Als ik de tekst van Dante beoordeel zonder de inmenging van Lavrijsen, erken ik zijn werk reeds als meesterlijk, ondanks dat sommige passages struikelblokken in het vlot lezen konden vormen.
Lies Lavrijsen zorgt ervoor dat dit meesterwerk nu herleeft en behapbaar is voor de moderne lezer. Zij tilt het werk werkelijk naar een nieuw niveau. Ik zou zeker nog hervertalingen van klassiekers van haar hand oppikken als zij deze zou in brengen in de toekomst.
Blossom Books heeft (opnieuw) alles uit de kast gehaald om vormelijk een pareltje te creëren. Binnenin het boek vind je (gruwelijk) prachtige illustratie van Sophie Pluim.
Dante Alighieri schreef zijn meesterwerk LA DIVINA COMEDIA (naar het Nederlands vertaald als DE GODDELIJK KOMEDIE) in het begin van de veertiende eeuw. Het verhaal bestaat uit drie delen: Inferno (De Hel), Purgatoria (De Louteringsberg) en Paradisio (De Hemel). Lies Lavrijsen hervertaalde het eerste en bekendste deel DE HEL voor uitgeverij Blossom Books.
In dit eerste deel neemt Dante ons mee op toch door de negen kringen van de hel, waar hij vele bekende figuren tegenkomt.
Zoals vele heruitgaven van klassiekers, opent het boek met een geschiedkundige introductie om de context waarin het boek oorspronkelijk geschreven is te schetsen. Ik moet eerlijk toegeven dat ik dit soort introducties vaak saai vindt, hoewel ze positief kunnen bijdragen aan je leeservaring.
De introductie tot DE HEL is echter een grote uitzondering. Lavrijsen weet het bondig en interessant te houden, en de gegeven informatie hielp me bij het lezen van deze hervertaalde, oude tekst die bol staat van verwijzingen naar personen uit zowel de leefwereld van Dante, als de klassieke oudheid waar hij veel inspiratie haalde.
Je kan ook blindelings in het verhaal stappen als je echt geen fan ben van geschiedkundige introductie, maar als niet-fan kan ik je deze keer aanraden het toch te lezen.
Lavrijsen blijft je begeleiden doorheen het verhaal. Dante's komedie is meer nog een tocht langs vele (voor hem) gekende personen dan door alle kringen van de hel. Dante laat je vaak aan je lot over om te raden over wie hij het heeft, Lavrijsen redt ons uit de nood door klaarheid te scheppen in de vorm van voetnoten.
De extra informatie wordt op een leuke, luchtige wijze gedeeld, met hier en daar een grapje. Hoewel deze oude tekst nu vertaald is naar een begrijpelijk modern Nederlands tekst, is de inhoud soms te langdradig. De leuke voetnoten vrolijken het geheel volledig op.
De taal is modern maar met een ode aan het oude. De eerste helft vloog ik door het boek. Halverwege verslapte mijn aandacht even omdat dezelfde patronen leken terug te komen, maar naar het einde toe verhoogte mijn tempo weer. Als ik een oudere editie gelezen zou hebben, zou ik het lezen mogelijk halverwege opgegeven hebben, maar dankzij deze modernde vertaling viel het lezen zelf, ondanks de vertraging, nooit zwaar en kon ik het gemakkelijk weer oppikken na het boek even weggelegd te hebben.
Als ik de tekst van Dante beoordeel zonder de inmenging van Lavrijsen, erken ik zijn werk reeds als meesterlijk, ondanks dat sommige passages struikelblokken in het vlot lezen konden vormen.
Lies Lavrijsen zorgt ervoor dat dit meesterwerk nu herleeft en behapbaar is voor de moderne lezer. Zij tilt het werk werkelijk naar een nieuw niveau. Ik zou zeker nog hervertalingen van klassiekers van haar hand oppikken als zij deze zou in brengen in de toekomst.
Blossom Books heeft (opnieuw) alles uit de kast gehaald om vormelijk een pareltje te creëren. Binnenin het boek vind je (gruwelijk) prachtige illustratie van Sophie Pluim.
April 26, 2021
4/5. Allereerst: de Wereldklassiekers van Blossom Books zijn echt zo fijn! Ook deze hertaling is geweldig om te lezen. De voetnoten maken dat het verhaal begrijpelijker wordt door referenties uit te leggen, en ik vond het leuk om referenties te lezen naar dingen waarvan ik vroeger dacht ‘waarom leer ik dit??’ (Zo heeft het toch nog nut gehad haha) Het verhaal zelf vond ik uiteindelijk enigszins eentonig, vandaar niet 5 sterren, maar tegelijk ook fascinerend hoe Dante dit allemaal bedacht heeft. Zeker de moeite waard om eens gelezen te hebben, en blij dat ik dit in deze fijne hertaling kon doen (ipv het origineel :)).
March 24, 2021
Een goede vriendin van mij beschreef Dantes goddelijke komedie: de hel als een "self-insert fanfiction" en ik ben het volledig met haar eens. In deze Italiaanse klassieker uit de viertiende eeuw reist Dante door de hel met zijn gids Vergilius. Dante komt zowel bekende figuren op de Romeinse geschiedenis (zoals Vergilius) als tijdgenoten tegen.
Het verhaal bestaat uit 34 zangen en 365 voetnoten, en als liefhebber van Grieks/Romeinse mythologie en geschiedenis in het algemeen waren de voetnoten voor mij een feestje. Het voorwoord bevat wat informatie over de schrijver en de tijdgeest die mij erg hielpen het verhaal te begrijpen. De illustraties door Sophie Pluim waren geweldig en lichtelijk huiveringwekkend (op de beste manier) dat goed bij de sfeer van het verhaal paste. Bovendien is de eerste illustratie met alle negen kringen van de hel leuk om tijdens het lezen te bekijken waar in de hel je je met Dante bevindt.
Mocht jij net als ik dol zijn op geschiedenis en Grieks/Romeinse mythologie en nieuwsgierig zijn naar hoe een "self-insert fanfiction" uit de veertiende eeuw eruit ziet, dan kan ik je Dantes goddelijke komedie: de hel volledig aanraden!
Het verhaal bestaat uit 34 zangen en 365 voetnoten, en als liefhebber van Grieks/Romeinse mythologie en geschiedenis in het algemeen waren de voetnoten voor mij een feestje. Het voorwoord bevat wat informatie over de schrijver en de tijdgeest die mij erg hielpen het verhaal te begrijpen. De illustraties door Sophie Pluim waren geweldig en lichtelijk huiveringwekkend (op de beste manier) dat goed bij de sfeer van het verhaal paste. Bovendien is de eerste illustratie met alle negen kringen van de hel leuk om tijdens het lezen te bekijken waar in de hel je je met Dante bevindt.
Mocht jij net als ik dol zijn op geschiedenis en Grieks/Romeinse mythologie en nieuwsgierig zijn naar hoe een "self-insert fanfiction" uit de veertiende eeuw eruit ziet, dan kan ik je Dantes goddelijke komedie: de hel volledig aanraden!
May 4, 2021
Vroeger heb ik al eens een ultiem klassieke uitgave van ‘Dantes goddelijke komedie: de hel’ gelezen. Juist daarom was ik erg benieuwd naar de nieuwe vertaling van Lies Lavrijsen voor Blossom Books. Want wat zou hier anders aan zijn en laten ze het originele werk wel intact voor zover mogelijk en nog veel meer vragen spookte vooraf door mijn hoofd.
Toen ik het boek ontving was ik allereerst aangenaam verrast door de mooie linnen hardcover omslag. De illustraties op zowel de omslag als inhoudelijk zijn verzorgd door Sophie Pluim en passen naar mijn mening bijzonder goed bij de tekst en dragen bij aan duidelijkheid op sommige geschreven stukken. Ook het begin van de 33 zangen zijn telkens met een geïllustreerde hoofdletter aangegeven, wat mij doet denken aan de middeleeuwse boekwerken en op die manier weer past bij het originele werk. De verdere opmaak wat betreft lettertype voor zowel de verzen als de bijgevoegde voetnoten vind ik prettig en helder leesbaar.
“Als een bloedknopje dat, door de nachtvorst gebeten, zijn kelkbladen sluit en zijn kopje laat hangen, maar dat zich bij de zon opricht en openbloeit,”
Uiteraard is de algehele tekst niet voor iedere lezer weggelegd. Het is tenslotte geen gewoon fictief boek maar poëtisch, ge-end op de politieke tijd en het land waarin Dante leefde. En überhaupt de algemene tijd waarin hij leefde waarin ze een andere manier van spreken en schrijven gebruikte dan wij heden ten dagen gewend zijn. Daarbij is het ook nog eens als één groot lang gedicht geschreven door Dante. Daarover wordt op de eerste pagina’s van deze uitgave een duidelijke uitleg gegeven. Wel is en blijft het een zwaar literair werk zelfs in deze nieuwe vertaling van Lies Lavrijsen. Ik denk dat zij op deze manier het werk wel toegankelijk heeft gemaakt voor nog meer lezers en dan ook met name de jongere lezers.
“Voel je niet beledigd als je die versluierde boodschap even niet ziet: literatuurwetenschappers discussiëren al eeuwen over wat Dante precies met deze zin bedoelt.”
Met de voetnoten die zij bijgevoegd heeft brengt ze een lichtere humoristisch toon bij het geheel en maakt ze vele facetten van het stuk inzichtelijk en begrijpelijk voor elke lezer. Dus wat dat betreft is het wat mij betreft zeker goed te lezen. Het moet echter wel net je ding zijn om dit type boek te lezen omdat het niet met iets anders te vergelijken is als je het mij vraagt en het vergt zeker een ander soort concentratie om begrijpelijk te lezen in dit geval.
“… en toen waren we boven en groetten de sterren.”
Persoonlijk vind ik het een goede en waardige vertelling van ‘Dantes goddelijke komedie: de hel’. Het doet niets af aan het oorspronkelijke werk en verduidelijkt alleen maar Dantes bedoeling met dit werk. Een hedendaagse literaire bijdrage die gezien en gelezen mag worden door vele boekenwurmpjes. Die past tussen de wereldklassiekers in je boekenkast.
Lieve leesgroet, Elsa.
Toen ik het boek ontving was ik allereerst aangenaam verrast door de mooie linnen hardcover omslag. De illustraties op zowel de omslag als inhoudelijk zijn verzorgd door Sophie Pluim en passen naar mijn mening bijzonder goed bij de tekst en dragen bij aan duidelijkheid op sommige geschreven stukken. Ook het begin van de 33 zangen zijn telkens met een geïllustreerde hoofdletter aangegeven, wat mij doet denken aan de middeleeuwse boekwerken en op die manier weer past bij het originele werk. De verdere opmaak wat betreft lettertype voor zowel de verzen als de bijgevoegde voetnoten vind ik prettig en helder leesbaar.
“Als een bloedknopje dat, door de nachtvorst gebeten, zijn kelkbladen sluit en zijn kopje laat hangen, maar dat zich bij de zon opricht en openbloeit,”
Uiteraard is de algehele tekst niet voor iedere lezer weggelegd. Het is tenslotte geen gewoon fictief boek maar poëtisch, ge-end op de politieke tijd en het land waarin Dante leefde. En überhaupt de algemene tijd waarin hij leefde waarin ze een andere manier van spreken en schrijven gebruikte dan wij heden ten dagen gewend zijn. Daarbij is het ook nog eens als één groot lang gedicht geschreven door Dante. Daarover wordt op de eerste pagina’s van deze uitgave een duidelijke uitleg gegeven. Wel is en blijft het een zwaar literair werk zelfs in deze nieuwe vertaling van Lies Lavrijsen. Ik denk dat zij op deze manier het werk wel toegankelijk heeft gemaakt voor nog meer lezers en dan ook met name de jongere lezers.
“Voel je niet beledigd als je die versluierde boodschap even niet ziet: literatuurwetenschappers discussiëren al eeuwen over wat Dante precies met deze zin bedoelt.”
Met de voetnoten die zij bijgevoegd heeft brengt ze een lichtere humoristisch toon bij het geheel en maakt ze vele facetten van het stuk inzichtelijk en begrijpelijk voor elke lezer. Dus wat dat betreft is het wat mij betreft zeker goed te lezen. Het moet echter wel net je ding zijn om dit type boek te lezen omdat het niet met iets anders te vergelijken is als je het mij vraagt en het vergt zeker een ander soort concentratie om begrijpelijk te lezen in dit geval.
“… en toen waren we boven en groetten de sterren.”
Persoonlijk vind ik het een goede en waardige vertelling van ‘Dantes goddelijke komedie: de hel’. Het doet niets af aan het oorspronkelijke werk en verduidelijkt alleen maar Dantes bedoeling met dit werk. Een hedendaagse literaire bijdrage die gezien en gelezen mag worden door vele boekenwurmpjes. Die past tussen de wereldklassiekers in je boekenkast.
Lieve leesgroet, Elsa.
August 8, 2021
Wat een enorm geslaagde hertelling van de Hel. Ok, ik kan het niet vergelijken met het origineel (aangezien ik dat niet kan lezen), maar ik heb wel het idee dat ik het idee van het origineel meegekregen heb door de vorm ervan. De inhoud was... vrij gruwelijk, maar wel enorm interessant en boeiend. Het geeft een inkijk in die tijd, de verwijzingen naar de oude Grieken en Romeinen waren erg leuk om tegen te komen en de stukjes Italiaanse politiek uit die tijd waren interessant. De voetnoten zijn zowel vanwege de inhoud als vanwege de toon een hele fijne toevoeging.
May 1, 2021
Dit boek leest echt moeilijk. Ik merk bij mij zelf dat ik geen fan brn van boeken in vers vorm. Ondanks het in vers vorm was geschreven heb ik hem toch uitgelezen.
Het was een stevige zit om Dantes reis te lezen. Ik werd ook enorm afgeleid door alle namen van goden... Al die namen leken op elkaar waardoor ik al snel vergat wie wat ook alweer was of deed.
Niet mijn stijl boek, maar wel mooi vormgegeven en handig gedaan met al die voetnoten.
Het was een stevige zit om Dantes reis te lezen. Ik werd ook enorm afgeleid door alle namen van goden... Al die namen leken op elkaar waardoor ik al snel vergat wie wat ook alweer was of deed.
Niet mijn stijl boek, maar wel mooi vormgegeven en handig gedaan met al die voetnoten.
January 1, 2022
Ik heb niet deze versie gelezen, maar wel het deel de hel.
May 12, 2021
Laat ik beginnen met te stellen dat ik denk dat niemand klassiekers als deze oppakt met de verwachting een "leuk boek" te gaan lezen. Ik in elk geval niet. Ik pak deze boeken op, omdat ze literair zo'n impact hebben gehad dat heel veel andere literaire werken en wel leuke boeken er op gebaseerd zijn, hun inspiratie vandaan halen of naar verwijzen. Als er een boek is waar veel naar verwezen wordt, is het wel Dantes goddelijke komedie. Gelukkig helpt Blossom Books me om deze klassiekers TOCH te lezen EN door te komen.
Dit boek bevat het eerste van de drie delen van Dantes goddelijke komedie en ik durf wel met honderd procent zekerheid te zeggen dat ik hier nooit doorgekomen was zonder alle voetnoten, toelichtingen en uitleg. Ik ben behoorlijk klassiek onderlegd. Ik heb ook een meer dan bovengemiddelde kennis van bekende Bijbelfiguren. Ik heb op school zelfs wat meegekregen van de Romeinse politiek. Maar wat een hoop verwijzingen heeft Dante in zijn werk weten te stoppen!
Eigenlijk, als je erover nadenkt, schreef Dante een soort "fanfiction". Hij haalde echt alles erbij. Literaire figuren, mythische figuren en toenmalige, al dan niet militaire, beroemdheden. Ik heb de voetnoten nodig om er iets van kaas van te kunnen maken, maar ik kan me heel goed voorstellen dat het in die tijd een feest van herkenning was waar in de herberg heerlijk over kon worden geroddeld en gediscussieerd met een paar pullen bier achter de kiezen.
Dat plezier gaan wij als lezer natuurlijk nooit meer ervaren, maar door de goed gelukte bewerking van Lies Lavrijsen is het wel goed mogelijk om heel veel mee te krijgen. Haar voetnoten zijn informatief en bij vlagen ook echt ongelooflijk geestig. Daarnaast ben ik erg te spreken over de keuze om een "spoken word" geïnspireerde vertaling te maken. Ik voelde het ritme, de streling van de klanken en kon daardoor ook oprecht genieten van een benadering van de oorspronkelijke vorm.
En ondanks dat alle personages veelal vreemden waren en het geen feest van herkenning was, werd het beeld dat Dante, en in die tijd velen met hem, van de hel hadden wel heel duidelijk neergezet. Dit levert bij vlagen behoorlijk lugubere beelden op en ik vraag me echt oprecht af of er nog iemand kans maakt ooit in de hemel te komen. Maar, ik vond het al met al een stuk interessanter dan ik van te voren verwacht had!
Dit boek bevat het eerste van de drie delen van Dantes goddelijke komedie en ik durf wel met honderd procent zekerheid te zeggen dat ik hier nooit doorgekomen was zonder alle voetnoten, toelichtingen en uitleg. Ik ben behoorlijk klassiek onderlegd. Ik heb ook een meer dan bovengemiddelde kennis van bekende Bijbelfiguren. Ik heb op school zelfs wat meegekregen van de Romeinse politiek. Maar wat een hoop verwijzingen heeft Dante in zijn werk weten te stoppen!
Eigenlijk, als je erover nadenkt, schreef Dante een soort "fanfiction". Hij haalde echt alles erbij. Literaire figuren, mythische figuren en toenmalige, al dan niet militaire, beroemdheden. Ik heb de voetnoten nodig om er iets van kaas van te kunnen maken, maar ik kan me heel goed voorstellen dat het in die tijd een feest van herkenning was waar in de herberg heerlijk over kon worden geroddeld en gediscussieerd met een paar pullen bier achter de kiezen.
Dat plezier gaan wij als lezer natuurlijk nooit meer ervaren, maar door de goed gelukte bewerking van Lies Lavrijsen is het wel goed mogelijk om heel veel mee te krijgen. Haar voetnoten zijn informatief en bij vlagen ook echt ongelooflijk geestig. Daarnaast ben ik erg te spreken over de keuze om een "spoken word" geïnspireerde vertaling te maken. Ik voelde het ritme, de streling van de klanken en kon daardoor ook oprecht genieten van een benadering van de oorspronkelijke vorm.
En ondanks dat alle personages veelal vreemden waren en het geen feest van herkenning was, werd het beeld dat Dante, en in die tijd velen met hem, van de hel hadden wel heel duidelijk neergezet. Dit levert bij vlagen behoorlijk lugubere beelden op en ik vraag me echt oprecht af of er nog iemand kans maakt ooit in de hemel te komen. Maar, ik vond het al met al een stuk interessanter dan ik van te voren verwacht had!
July 22, 2021
LA DIVINA COMMEDIA is zo een boek die je wel gelezen zou moeten hebben, maar je kan je er precies nooit aan zetten. Geschreven diep in de middeleeuwen, behoort LA DIVINA COMMEDIA van dichter Dante (Alighieri) tot de wereldliteratuur en weet iedereen wel ongeveer waar het over gaat: een gedicht van 99 canto's (opgesplitst in 3 keer 33) waarin Dante zowel de Hel, de Louteringsberg en uiteindelijk de Hemel bezoekt, begeleidt door Vergilius en uiteindelijk Beatrice vanaf de Hemelpoort.
Lies Lavrijsen vertaalde van LA DIVINA COMMEDIA enkel het eerste deel. 33 canto's over de negen kringen van de Hel. In het jaar 1300 daalt onze Dante af naar de Hel en wordt hij door de dichter Vergilius begeleid. We ontmoeten klassieke figuren maar ook tijdsgenoten van Dante die allen worden gestraft voor misdaden. Hier laat Dante zien hoe zeer hij politiek beïnvloed is en hoe hij tijdgenoten hekelt. Hij deinst er niet voor terug om verschillende pausen - toch bij uitstek de meest heilige man ter wereld - in de diepste kringen van de Hel te plaatsen.
Lies Lavrijsen behoudt de korte geschreven canto's, maar het inventieve van Dante, datgene waar hij voor bekend stond, ontbreekt, namelijk zijn spel van metrum en rijm. De terzinen en de canti heeft Lavrijsen behouden, maar het gekruiste rijm is weg. Natuurlijk heeft Dante zijn DIVINA COMMEDIA in het Oud-Italiaans geschreven en is het zo al moeilijk genoeg om het te vertalen, maar het is een spijtige zaak.
Tenslotte heeft Lavrijsen ook aan de inhoud gesleuteld. Pas in het nawoord legt ze de lezer uit dat er verschillende delen zijn geschrapt omdat het kwetsend zou zijn. Ik neem aan dat Lavrijsen doelt op Canto 28 en Canto 29, waarin Mohammed gestraft wordt. In de middeleeuwen werd de islam beschouwd als een aftakking van het christendom. Ik vind de keuze om het deel te schrappen te ver gaan. Het is een vertaling, en Lavrijsen heeft niet het recht om aan de inhoud te sleutelen. Een betere keuze was om in het voorwoord de situatie rondom het christendom en de islam in de middeleeuwen uit te leggen en LA DIVINA COMMEDIA te duiden, in plaats van het nu onder de mat te vegen.
Lies Lavrijsen vertaalde van LA DIVINA COMMEDIA enkel het eerste deel. 33 canto's over de negen kringen van de Hel. In het jaar 1300 daalt onze Dante af naar de Hel en wordt hij door de dichter Vergilius begeleid. We ontmoeten klassieke figuren maar ook tijdsgenoten van Dante die allen worden gestraft voor misdaden. Hier laat Dante zien hoe zeer hij politiek beïnvloed is en hoe hij tijdgenoten hekelt. Hij deinst er niet voor terug om verschillende pausen - toch bij uitstek de meest heilige man ter wereld - in de diepste kringen van de Hel te plaatsen.
Lies Lavrijsen behoudt de korte geschreven canto's, maar het inventieve van Dante, datgene waar hij voor bekend stond, ontbreekt, namelijk zijn spel van metrum en rijm. De terzinen en de canti heeft Lavrijsen behouden, maar het gekruiste rijm is weg. Natuurlijk heeft Dante zijn DIVINA COMMEDIA in het Oud-Italiaans geschreven en is het zo al moeilijk genoeg om het te vertalen, maar het is een spijtige zaak.
Tenslotte heeft Lavrijsen ook aan de inhoud gesleuteld. Pas in het nawoord legt ze de lezer uit dat er verschillende delen zijn geschrapt omdat het kwetsend zou zijn. Ik neem aan dat Lavrijsen doelt op Canto 28 en Canto 29, waarin Mohammed gestraft wordt. In de middeleeuwen werd de islam beschouwd als een aftakking van het christendom. Ik vind de keuze om het deel te schrappen te ver gaan. Het is een vertaling, en Lavrijsen heeft niet het recht om aan de inhoud te sleutelen. Een betere keuze was om in het voorwoord de situatie rondom het christendom en de islam in de middeleeuwen uit te leggen en LA DIVINA COMMEDIA te duiden, in plaats van het nu onder de mat te vegen.
April 12, 2021
Dantes goddelijke komedie is een Italiaanse klassieker dat verteld wordt door Lies Lavrijsen. Het bekende verhaal De hel is in een modern jasje gestoken, waardoor het voor in deze tijd ook leesbaar is. Er is voor gekozen om het verhaal in versvorm (poetry slam/rap) te schrijven, dat komt het dichtstbij de originele vorm. Door deze manier in plaats van proza, zoals de andere wereldklassiekers, was het wel even inkomen en moet je als lezer aan de schrijfstijl wennen.
De hel is een heftig verhaal waar je je gedachte goed bij moet houden om het te volgen. Er worden veel personages in gebruikt die in de tijd van Dante bekend waren, maar wij vaak niet meer kennen. Dit heeft Lies opgelost door voetnoten te gebruiken. Daarin legt ze bepaalde dingen in begrijpelijkere taal uit en ligt ze dingen toe, waardoor het wat meer tot leven komt. De stukken waarin duidelijk werd wat iemand had gedaan maakte het interessant en dat miste af en toe. Hierdoor had ik niet altijd helemaal door waarom iemand volgens Dante in De hel thuishoorde.
Alle wereldklassiekers zijn geïllustreerd door Sophie Pluim. Die illustraties voegen wat toe aan het verhaal en dat miste ik in dit boek af en toe. Dante omschrijft dingen beeldend en om het nog beter tot je verbeelding te laten spreken, had ik graag wat meer illustraties in het boek gezien. Nu bladerde ik regelmatig terug naar het plaatje in het begin van De hel, met alle kringen, maar per kring een paginavullende afbeelding had het verhaal nog beter begeleid.
Dantes goddelijke komedie: De hel is een mooi boek, het verhaal komt in deze hertaling goed tot zijn recht en als je de tijd neemt voor dit boek, dan is het zeker een aanrader!
De hel is een heftig verhaal waar je je gedachte goed bij moet houden om het te volgen. Er worden veel personages in gebruikt die in de tijd van Dante bekend waren, maar wij vaak niet meer kennen. Dit heeft Lies opgelost door voetnoten te gebruiken. Daarin legt ze bepaalde dingen in begrijpelijkere taal uit en ligt ze dingen toe, waardoor het wat meer tot leven komt. De stukken waarin duidelijk werd wat iemand had gedaan maakte het interessant en dat miste af en toe. Hierdoor had ik niet altijd helemaal door waarom iemand volgens Dante in De hel thuishoorde.
Alle wereldklassiekers zijn geïllustreerd door Sophie Pluim. Die illustraties voegen wat toe aan het verhaal en dat miste ik in dit boek af en toe. Dante omschrijft dingen beeldend en om het nog beter tot je verbeelding te laten spreken, had ik graag wat meer illustraties in het boek gezien. Nu bladerde ik regelmatig terug naar het plaatje in het begin van De hel, met alle kringen, maar per kring een paginavullende afbeelding had het verhaal nog beter begeleid.
Dantes goddelijke komedie: De hel is een mooi boek, het verhaal komt in deze hertaling goed tot zijn recht en als je de tijd neemt voor dit boek, dan is het zeker een aanrader!
July 31, 2022
Hoewel ik al een zeer groot liefhebber ben van de Wereldklassiekers van Blossom Books , was ik nog eens extra blij toen De Hel aangekondigd werd. Dante's werk is iets wat ik al heel lang wou lezen, maar afgeschrikt werd door de zware vertalingen.
In de hedendaagse wereld zijn er zoveel verwijzingen naar zijn beschrijving van de hel. Games, boeken, series, films. Noem maar op. Hoewel ik ze vaak al herkende wou ik toch graag meer weten van het werk waar het dan op gebaseerd is.
Lies Lavrijsen heeft dan ook zeer goed werk gelevert met deze hedendaagse hertaling. Het was goed leesbaar en daarom raaf ik het zeker aan als je meer wilt weten van dit prachtige werk. Hoewel ik al best veel weet van de geschiedenis van het christendom en de griekse/romeinse mythologie, voegde de vele voetnoten steeds nuttige informatie toe. De voetnoten zette mij ook aan om soms even wat dieper in bepaalde info te duiken op google. De wat hippere vertelstijl in de voetnoten had ik persoonlijk liever gewoon serieus gezien, maar dat is slechts kwestie van smaak en niet iets wat aan de kwaliteit afdoet.
Ik geef 4 sterren en geen 5 omdat ik het heel jammer vond dat er zo weinig illustraties in zaten. Sophie Pluims prachtige werk voegt echt iets toe, zeker in dit verhaal. Daarnaast hadden meer illustraties ook in de middeleeuwse tijdsgeest gepast. Toen werden verhalen veelal mondeling doorgegeven of door middel van illustraties (vandaar ook de vele schilderingen in bijvoorbeeld kerken) omdat de "normale" mens niet kon lezen.
Al met al weer een mooie toevoeging aan de collectie.
In de hedendaagse wereld zijn er zoveel verwijzingen naar zijn beschrijving van de hel. Games, boeken, series, films. Noem maar op. Hoewel ik ze vaak al herkende wou ik toch graag meer weten van het werk waar het dan op gebaseerd is.
Lies Lavrijsen heeft dan ook zeer goed werk gelevert met deze hedendaagse hertaling. Het was goed leesbaar en daarom raaf ik het zeker aan als je meer wilt weten van dit prachtige werk. Hoewel ik al best veel weet van de geschiedenis van het christendom en de griekse/romeinse mythologie, voegde de vele voetnoten steeds nuttige informatie toe. De voetnoten zette mij ook aan om soms even wat dieper in bepaalde info te duiken op google. De wat hippere vertelstijl in de voetnoten had ik persoonlijk liever gewoon serieus gezien, maar dat is slechts kwestie van smaak en niet iets wat aan de kwaliteit afdoet.
Ik geef 4 sterren en geen 5 omdat ik het heel jammer vond dat er zo weinig illustraties in zaten. Sophie Pluims prachtige werk voegt echt iets toe, zeker in dit verhaal. Daarnaast hadden meer illustraties ook in de middeleeuwse tijdsgeest gepast. Toen werden verhalen veelal mondeling doorgegeven of door middel van illustraties (vandaar ook de vele schilderingen in bijvoorbeeld kerken) omdat de "normale" mens niet kon lezen.
Al met al weer een mooie toevoeging aan de collectie.
November 4, 2023
I have owned the English translation voor quite some years now, but it primarily moved around on the shelves in stead of being read 😅 This adaption made it more accessible to a wider and younger public it said, so why not give this literair and historical masterpiece a go.
Very happy to have read it, I have a good understanding of the nine layers of hell, read about a lot of old greek heroes from Homers’ great epics and other greek works, lost track with almost all locally known Italian guys that Dante speaks to, but did get a very nice understanding of the inspiration this work must have had on so many artist throughout history..
And how cool to know thanks to the the fore word, that Rodin, Rachmaninov, Salvador Dali and Dan Brown all inspired some work of them on the Davina Comedi. And from David Bowie to X-men and from Supernatural to Kendric Lamar, all sing about or make a reverence through image about it 😏
Very happy to have read it, I have a good understanding of the nine layers of hell, read about a lot of old greek heroes from Homers’ great epics and other greek works, lost track with almost all locally known Italian guys that Dante speaks to, but did get a very nice understanding of the inspiration this work must have had on so many artist throughout history..
And how cool to know thanks to the the fore word, that Rodin, Rachmaninov, Salvador Dali and Dan Brown all inspired some work of them on the Davina Comedi. And from David Bowie to X-men and from Supernatural to Kendric Lamar, all sing about or make a reverence through image about it 😏
April 3, 2021
Prachtig vormgegeven. Interessant in cultureel en cognitief opzicht. De rol van de klassiekers (m.n. Vergilius) is ronduit intrigerend, vooral omdat het toch over de ‘goddelijke hel’ zou gaan? De indeling in zwaarte van de zondes/fouten komt vaak niet overeen met mijn gevoel/ideeën, ook interessant. Genoten van de noten.
Soort Florentijnse sleutelroman (die Florentijnse/Italiaanse beroemdheden interesseren me maar matig, voor een tijdgenoot was dat vast veel prikkelender). Kortom, een boek waarin ik bepaald niet meeleefde en waarvan ik stiekem blij was dat het uit was.
Soort Florentijnse sleutelroman (die Florentijnse/Italiaanse beroemdheden interesseren me maar matig, voor een tijdgenoot was dat vast veel prikkelender). Kortom, een boek waarin ik bepaald niet meeleefde en waarvan ik stiekem blij was dat het uit was.
November 26, 2025
Als je er 2 jaar over doet om een boek uit te lezen dan moet het wel een moetje zijn. Er was wat mij betreft weinig leesgenot, maar wel de voldoening om eindelijk eens te weten wát er nou precies in dit eerste deel van de Goddelijke komedie staat.
De situatie in de wereld waarin het kwaad steeds maar mag floreren ten koste van het goede zette mij ertoe aan om het boek uit te lezen. Het genot lag erin dat hier het Kwaad wél bestraft wordt, en meestal op gruwelijke wijze en tot in de eeuwigheid. “ Wee mij” krijsen de zondaren.
De situatie in de wereld waarin het kwaad steeds maar mag floreren ten koste van het goede zette mij ertoe aan om het boek uit te lezen. Het genot lag erin dat hier het Kwaad wél bestraft wordt, en meestal op gruwelijke wijze en tot in de eeuwigheid. “ Wee mij” krijsen de zondaren.
Read
November 26, 2024Een toegankelijke vertaling die ca stijl toch dichtbij het origineel ‘voelt’. De audioboek-versie is heerlijk voorgelezen, je merkt dat de tekst daarvoor gemaakt is! Interessant ook hoe Dante toch mee lijkt te leven met sommige ‘zondaars’, en dat je uit de tekst kan halen hoe groot de invloed van de Oudheid nog altijd was, ondanks dat het christendom een prominentere positie innam. Wel jammer dat de footnotes in het audioboek niet zijn ingesproken.
April 4, 2021
'Dante's goddelijke komedie: De hel'. Nooit gedacht dat ik ooit 'Dante's komedie' ging lezen. Maar uiteindelijk toch gedaan dankzij de nieuwe uitgave van @blossombooks.
'De hel' is een verslag van Dante's reis door een van de drie rijken van het hiernamaals. Lies Lavrijsen heeft dit hoogtepunt uit de (Italiaanse) literatuur bewerkt en Sophie Pluim verzorgde de illustraties.
Ik ben zeer blij dat ik deze klassieker uit de wereldliteratuur heb gelezen. Nu weet ik eindelijk waarover 'Dante's komedie' - althans het stuk in de hel - over gaat. Het is wel vreselijk spijtig dat de uitgever de andere twee delen niet gaat uitgeven. Lies Lavrijsen heeft er een prettige tekst met veel ritme van gemaakt. Pluspunten voor de 365 voetnoten. Tevens ook een hele mooie uitgave van deze klassieker.
Enkel nog een kleine bedenking bij het weglaten van de desbetreffende passage: ik snap de reden en ik respecteer het ook. Langs de andere kant zouden andere mensen ook gekwetst kunnen worden door de andere figuren die de revue passeren. Als homo kan ik me ook gekwetst voelen over waar ik terecht kom volgens 'De goddelijke komedie'. (Niet dat ik me gekwetst voel, want het is een ander tijdperk waar andere gedachten de overhand hadden. Hoewel Dante nog vrij "begripvol" is.)
Mijn rating: 4.5 op 5 sterren
'De hel' is een verslag van Dante's reis door een van de drie rijken van het hiernamaals. Lies Lavrijsen heeft dit hoogtepunt uit de (Italiaanse) literatuur bewerkt en Sophie Pluim verzorgde de illustraties.
Ik ben zeer blij dat ik deze klassieker uit de wereldliteratuur heb gelezen. Nu weet ik eindelijk waarover 'Dante's komedie' - althans het stuk in de hel - over gaat. Het is wel vreselijk spijtig dat de uitgever de andere twee delen niet gaat uitgeven. Lies Lavrijsen heeft er een prettige tekst met veel ritme van gemaakt. Pluspunten voor de 365 voetnoten. Tevens ook een hele mooie uitgave van deze klassieker.
Enkel nog een kleine bedenking bij het weglaten van de desbetreffende passage: ik snap de reden en ik respecteer het ook. Langs de andere kant zouden andere mensen ook gekwetst kunnen worden door de andere figuren die de revue passeren. Als homo kan ik me ook gekwetst voelen over waar ik terecht kom volgens 'De goddelijke komedie'. (Niet dat ik me gekwetst voel, want het is een ander tijdperk waar andere gedachten de overhand hadden. Hoewel Dante nog vrij "begripvol" is.)
Mijn rating: 4.5 op 5 sterren
April 14, 2021
Een prachtige editie van deze klassieker. De verzen zijn vlot leesbaar en het verhaal is gemakkelijk te volgden. De voetnoten zijn zeker een meerwaarde om de vele verwijzingen te begrijpen, hoewel ze soms wat te gemaakt aanvoelen door populair taalgebruik.
Het verhaal zelf is soms wat tegenstrijdig en toont vooral veel over Dante's persoonlijkheid. Toch was het tof om eens te lezen.
Het verhaal zelf is soms wat tegenstrijdig en toont vooral veel over Dante's persoonlijkheid. Toch was het tof om eens te lezen.
April 28, 2021
Lees de volledige recensie hier
Ik kreeg dit boek van uitgeverijen Blossom Books en L&M Books als recensie-exemplaar. Dit verandert niets aan mijn mening. Alle opinies zijn de mijne en ik ben altijd 100 procent eerlijk. Heel erg bedankt L&M Books en Blossom Books om mij dit boek te bezorgen.
Wat een plaatje! Ik zou uren naar ‘Dantes goddelijke komedie: de hel‘ kunnen staren
Dit boek is erg mooi vormgegeven. De goddelijke komedie is een epos van de Florentijnse dichter Dante Alighieri, geschreven in de 14e eeuw. Het behoort tot de erkende meesterwerken van de wereldliteratuur en was voor mij dan ook een must-read. Deze versie van het boek is zeer toegankelijk en leest vrij vlot als je niet elke voetnoot probeert te lezen. De censuur vind ik wat jammer en ook had ik graag de twee volgende delen gelezen.
De dag was nog jong en aan de ochtendhemel klom de zon steeds hoger, omringd door de sterren die al met hem meereisden toen God deze pracht lang geleden voor ‘t eerst in beweging bracht.
Ik kreeg dit boek van uitgeverijen Blossom Books en L&M Books als recensie-exemplaar. Dit verandert niets aan mijn mening. Alle opinies zijn de mijne en ik ben altijd 100 procent eerlijk. Heel erg bedankt L&M Books en Blossom Books om mij dit boek te bezorgen.
Wat een plaatje! Ik zou uren naar ‘Dantes goddelijke komedie: de hel‘ kunnen staren
Dit boek is erg mooi vormgegeven. De goddelijke komedie is een epos van de Florentijnse dichter Dante Alighieri, geschreven in de 14e eeuw. Het behoort tot de erkende meesterwerken van de wereldliteratuur en was voor mij dan ook een must-read. Deze versie van het boek is zeer toegankelijk en leest vrij vlot als je niet elke voetnoot probeert te lezen. De censuur vind ik wat jammer en ook had ik graag de twee volgende delen gelezen.
May 11, 2021
Pff moeilijk boek zeg! De voetnoten maken het wel leesbaar en geven de achtergrondinformatie en uitleg die je nodig hebt, wat heel fijn is. Verder vond ik de inhoud redelijk saai en steeds hetzelfde idee. Wel petje af naar de vertaalster voor de achtergrondinformatie en de illustratrice voor mooie illustraties, zoals je gewend bent van de wereldklassiekers van blossom books!
September 22, 2021
Het was de eerste keer dat ik de goddelijke komedia las en ik moet toegeven dat het niet zo vlot leest ondanks de drie regels per alinea.
Tevens vond ik het aantal voetnoten na een bepaalde tijd storend. Er waren er heel veel en vooral soms onnodig. Nu ik wou niets missen dus ik heb praktisch alles gelezen, maar dit maakte dat het bijna werken was om er door te geraken.
Tevens vond ik het aantal voetnoten na een bepaalde tijd storend. Er waren er heel veel en vooral soms onnodig. Nu ik wou niets missen dus ik heb praktisch alles gelezen, maar dit maakte dat het bijna werken was om er door te geraken.
October 1, 2021
Perfect.
February 5, 2025
Zalige vertaling en de geestigste voetnoten ooit!
Read
August 18, 2025rip dante, you would have loved self insert fanfic and crossovers 😔🥀
November 27, 2025
Heeeel sporadisch spellingsfouten of misvormde zinnen door de vertaalster, maar goed vertaald.
Read
April 18, 2021Prachtig vormgegeven en geïllustreerd. Jammer vd censuur.
Displaying 1 - 27 of 27 reviews