Επιλεγμένα Διηγήματα

by Νίκος Νικολαΐδης, Βασίλης Βασιλειάδης (Επιμελητής)

Η διηγηματογραφία του Νικολαΐδη ανταποκρίθηκε επάξια στη λεπτότητα της τέχνης της μικρογραφίας και πέτυχε να ισορροπήσει στο αντιθετικό δίπολο που προσδιορίζει το διήγημα: τον παράδοξο συσχετισμό της στενής φόρμας και της εσωτερικής εμβάθυνσης. Ο συγγραφέας συνδυάζει τη λεπτή ψυχογράφηση των προσώπων με την αυστηρή λιτότητα στη γλώσσα, διαμορφώνοντας το προσωπικό του ύφος, ένα πυκνό δίκτυο υπαινιγμών, συμβόλων, αφηγηματικής οικονομίας, αμφισημιών και αποσιωπήσεων, ενδοσκόπησης των ηρώων, ισχυρής και προσχεδιασμένης δομής, χτισμένης με προσεκτική επιλογή καθεμιάς λέξης.

Στον τόμο αυτό περιλαμβάνονται εκτενής εισαγωγή μελέτη του Βασίλη Βασιλειάδη, δεκατρία από τα καλύτερα διηγήματα του Ν. Νικολαΐδη, κριτικές για το διηγηματογραφικό του έργο και Χρονολόγιο Ν. Νικολαΐδη.

272 pages, Paperback

Published January 1, 2011

About the author

Ο Νίκος Νικολαΐδης γεννήθηκε στη Λευκωσία, πρωτότοκος γιος του Κωνσταντίνου Νικολάου και της συζύγου του Ειρήνης. Έχασε τους γονείς του σε ηλικία έξι χρόνων και μεγάλωσε κοντά σε μια θεία του. Για λόγους οικονομικής ανέχειας άρχισε να δουλεύει από παιδί με αποτέλεσμα να μη μπορέσει να φτάσει παρά στην τέταρτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Αρχικά μαθήτευσε σε βιβλιοδετείο και στη συνέχεια στράφηκε στην αγιογραφία, με την οποία ασχολήθηκε και επαγγελματικά, αναλαμβάνοντας εικονογραφήσεις εκκλησιών και μοναστηριών, πορτραίτα, τοπιογραφίες, μακέτες και διακοσμήσεις κατά παραγγελία. Το 1907 έμεινε για λίγους μήνες στην Αθήνα, όπου παρακολούθησε μαθήματα ως ακροατής στη Σχολή Καλών Τεχνών, και στη συνέχεια ταξίδεψε σε χώρες της Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής, καλύπτοντας τα έξοδά του από την τέχνη του. Μετά το τέλος των ταξιδιών του έζησε στην Αθήνα (1915-1919), τη Λεμεσό (1919-1923, ως καθηγητής ιχνογραφίας στην Ιδιωτική Σχολή Ξένων Γλωσσών και Ελληνικών Μαθημάτων και συνεργάτης του περιοδικού "Αβγή") και τέλος στο Κάιρο, όπου έγραψε και εξέδωσε το μεγαλύτερο μέρος του λογοτεχνικού έργου του και πέθανε στο Κοινοτικό Νοσοκομείο Καΐρου.

Ο Νίκος Νικολαΐδης πρωτοεμφανίστηκε στο χώρο των γραμμάτων το 1908 στην Αθήνα με τη δημοσίευση των αφηγημάτων "Προσευχή" και "Τα δεσμά" και του ποιήματος "Του βράχου οι ανεμώνες" στο περιοδικό Α.Ο.Δ.Ο. ( = "Από όλα διά όλους") του Βλάση Γαβριηλίδη. Την περίοδο εκείνη συνεργάστηκε επίσης με περιοδικά όπως τα "Πανελλήνια Επιθεώρηση", "Νέα Ζωή", "Σεράπιον", "Γράμματα", "Βωμός", "Νέα Επιθεώρηση", "Κυπριακά Γράμματα" και την εφημερίδα "Ακρόπολις", δημοσιεύοντας κείμενα αρχικά στην καθαρεύουσα και στη συνέχεια στη δημοτική. Παράλληλα ήρθε σε επαφή με τον κύκλο του Κωνσταντίνου Χρηστομάνου και πήρε μέρος στην ίδρυση του πολιτιστικού συλλόγου "Η Δράσις". Την πρώτη επίσημη εμφάνισή του στο χώρο της λογοτεχνίας πραγματοποίησε το 1919 με την έκδοση του ονειροδράματος "Το γαλάζιο λουλούδι", που παραστάθηκε με επιτυχία από το θίασο Αιμίλιου Βεάκη - Χριστόφορου Νέζερ στην Αλεξάνδρεια τέσσερα χρόνια αργότερα, με σκηνικά και μουσική του ίδιου του Νικολαΐδη. Ακολούθησαν εκδόσεις ποιημάτων, διηγημάτων και μυθιστορημάτων, αρχικά στην Κύπρο και στη συνέχεια στο Κάιρο. Έργα του μεταφράστηκαν στα γαλλικά, ιταλικά και ρουμανικά.

Ο Νίκος Νικολαΐδης ανήκει στη μεσοπολεμική γενιά της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Όσο ζούσε έγινε δεκτός με ενθουσιασμό από την κριτική. Το πρωτόλειο θεατρικό έργο του "Το γαλάζιο λουλούδι" χαρακτηρίζει η τάση φυγής από την πραγματικότητα, μέσω του λυρικού στοιχείου και της έμμετρης γραφής. Τα πεζά ποιητικά του έργα, χαρακτηρίζουν επιδράσεις από τα λογοτεχνικά ρεύματα του αισθητισμού και του εξωτισμού, ενώ στην τελευταία του συλλογή "Το βιβλίο του μοναχού", στρέφεται προς το σατιρικό στίχο με έντονα καυστική διάθεση. Το πεζογραφικό του έργο διατηρεί από την ποίηση τη μουσική διάσταση του λόγου και η γραφή του, ρεαλιστική στο γενικό της πλαίσιο με στοιχεία υπέρβασης της πραγματικότητας ωστόσο, διακρίνεται κυρίως για την ενάργεια της γλώσσας και την οξύτατη ψυχογραφική διείσδυση του συγγραφέα στο χώρο του ασυνειδήτου των ηρώων του. Στο "Στραβόξυλο" (1922) συναντάμε για πρώτη φορά έντονη την τάση του Νικολαΐδη να εισαγάγει αυτοβιογραφικά στοιχεία στα έργα του, αλλά και να τους δώσει μια διάσταση κοινωνικού προβληματισμού και διδακτισμού, προσπάθεια η οποία ευοδώθηκε κυρίως στο τελευταίο του έργο, το μυθιστόρημα "Τα τρία καρφιά".

Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Νίκου Νικολαΐδη βλ. Γιαλουράκης Μανώλης, "Νικολαΐδης Νίκος", στη "Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας{, τ. 10, Αθήνα: Χάρη Πάτση, χ.χ., Καρακάσης Σταύρος, "Η ζωή και το έργο του Νίκου Νικολαΐδη", Αθήνα, Πρακτορείο Πνευματικής Συνεργασίας, 1953, Κουδουνάρης Αριστείδης, "Νικολαΐδης Νίκος", στο "Βιογραφικόν Λεξικόν Κυπρίων 1800 - 1920", Λευκωσία, 1995 (Γ' έκδοση), Κρανιδιώτης Νίκος, "Νικολαΐδης Νίκος", στο "Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό", τ. 7, Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1987, Νικολαΐδης Κώστας, "Χρονολόγιο Νίκ

Reviews

[Kyriakos Sorokkou]

Διαβάστε περισσότερα στην κριτική μου στα ελληνικά στις βιβλιοαλχημείες

Nikos Nikolaides the Cypriot.
One of the first Cypriot prose writers.

Before its independence in 1960, the vast majority of the Cypriot population was illiterate and in debt to usurers, living in harsh conditions of poverty and impoverishment.
This harsh reality was not ideal for the flourishing of literacy and in consequence literature.

This is the reality in which Nikolaides was born, in 1884.
He is forced to quit school at the age of 10-11.
He was 6 years old when his father died.
He learnt the art of painting and began earning a little money by painting murals in churches and monasteries.
At 23 he will leave Cyprus for Athens (1907) where he will meet famous people of literature, like Kostis Palamas and Dimosthenis Voutiras.
He will attend for a brief time courses at the Athens School of Fine Arts

He will return in Cyprus the same year and leave again for Cairo in 1910 where he will stay permanently for the rest of his life, where he will start a friendship with another Greek writer of Egypt Stratis Tsirkas.
But he will keep visiting Cyprus and Athens until his death in 1956.

He appeared in the literary scene with his fairy-tale drama "The Blue Flower" (1919), and then he published 3 poetry collections (1921, 1924, 1929) as well as 3 novels (1922, 1940, 1948).

This anthology includes 13/25 of his short stories
He uses the Standard Modern Greek language; and even though he never managed to finish school his language is almost at the same level with great writers of his time like Venezis and Myrivilis.

Besides one short story, no short story takes places in Cyprus or in Greece.
Historical context, and place-names are almost always never mentioned and this is what makes his writing universal.

It can be read by anyone. The only indication that the stories take place somewhere in the Greek world is the names of the protagonists which are purely Greek (Polycarpos, Martha, Yiannos etc.)

So whether someone is from Cyprus, or from Greece, or from anywhere else, he will read stories set in a neutral environment, written in a 'neutral' language (Standard Modern Greek) instead of a more specific like Cypriot Greek.