Ołowiane dzieci

by Michał Jędryka

Polska, Górny Śląsk, połowa lat 70. Na początku roku szkolnego okazuje się, że dwie klasy trzeba nagle połączyć w jedną. Co się stało z dziećmi, które nagle zniknęły? Jolanta Król, lekarka z miejscowej przychodni rozpoznaje u nich rzadką i groźną chorobę: ołowicę. Odpowiedzialna za to jest pobliska huta od lat bezkarnie zatruwająca środowisko. Czy jednej lekarce uda się powstrzymać setki zachorowań i nagłośnić problem tuszowany przez miejscowe władze?

Po latach dawny pacjent charyzmatycznej dr Król wraca do tamtej zagadki i zaczyna swoje śledztwo. Co łączy mapę współczesnych patologii z wydarzeniami sprzed lat? Czy ta historia jest już zamknięta i można opowiedzieć do końca historię polskiego Czarnobyla?

Genres: Nonfiction, History, Polish Literature, Poland

256 pages, Paperback

First published May 20, 2020

Reviews

[Paweł Rogala · Rating 3 out of 5]

Część reportażowa jest fascynująca, ale niestety fragmenty fabularyzowanej opowieści nie dorównują im poziomem - byłem przekonany, że książka będzie bardziej reportażem bogatym w liczby, fakty i przypisy, a dostałem opowieść o ślinieniu się do dziewczyn i bawieniu się w detektywa.

[Nunquam · Rating 2 out of 5]

Wkurzyłam się. Jakby to było non-fiction to było wspaniałe. Ale te wstawki fabularne, zwłaszcza ukazywane jako autobiograficzne autora, które na samym końcu okazują się zmyślone... Okropne i umniejszające tematowi.

[Anna · Rating 3 out of 5]

za mało części reportażowej w tym książku

[Anna Anks · Rating 2 out of 5]

Historia warta uwagi, ale fabularyzacja jest dosc infantylna i nadmuchana

[Wiktoria Badora · Rating 3 out of 5]

*3.5

[Rozycqi (Magdalena) · Rating 3 out of 5]

Ja, huta truje, ale tyż dowo na chlyb.

Ołowiane dzieci Michała Jędryki to reportaż, po który wcale nie planowałam sięgać, ba, nie słyszałam o nim, dopóki nie znalazłam go w bibliotece. Od razu zaintrygował mnie opis na tylnej okładce: Polska, Górny Śląsk, połowa lat 70. Na początku roku szkolnego okazuje się, że dwie klasy trzeba nagle połączyć w jedną. Co się stało z dziećmi, które nagle zniknęły? (...) Czy ta historia jest już zamknięta i można opowiedzieć do końca historię "polskiego Czarnobyla"? Przyznajcie sami, że brzmi ciekawie. Czy było warto?

Z jednej strony cieszę się, że sięgnęłam po tę pozycję, bo otworzyła mi oczy na temat, o którym nie miałam pojęcia, choć mieszkam na Śląsku od urodzenia. To, że kopalnie i huty zanieczyszczają powietrze, wiadomo nie od dziś. To, że huta w Katowicach Szopienicach wywoływała chorobę zwaną ołowicą na taką skalę, zwłaszcza wśród mieszkających w pobliżu dzieci, to dla mnie novum. Problem zidentyfikowały i zaadresowały dwie odważne lekarki - dr Jolanta Wadowska-Król oraz prof. Bożena Hager-Małecka, prawdopodobnie ratując tym sposobem wiele istnień. Co ciekawe (choć biorąc pod uwagę tamte czasy - niezaskakujące), wszystko odbywało się w tajemnicy, bo dla władz liczyły się wyniki i prestiż huty.

I na ch* pani robiła te badania? Tylko teraz kłopot jest. My mamy kłopot i z panią mamy kłopot.

Mam jednak w stosunku do książki parę zastrzeżeń. Pierwszym z nich jest *spoiler alert* fabularyzacja połowy reportażu, do czego Autor przyznaje się dopiero na końcu książki (jeżeli to zepsuje Wam lekturę - przepraszam). Rozumiem zamysł, by oddać głos bohaterom historii, czyli tytułowym "ołowianym dzieciom" (do grona których należy sam Jędryka), poprzez wykorzystanie narracji pierwszoosobowej, narratorem czyniąc dziecko. Moim zdaniem jednak zabieg ten tutaj nie wyszedł. Wciąż nie wiem, dlaczego Autor zgrywa osobę bardziej "cool", by sprostować później, że wydarzenia z lat 70. wcale tak nie wyglądały (zresztą “cool” jest aż do epilogu, w którym wychodzi jego poczucie wyższości nad dawnymi kolegami z klasy). To sprawia, że mogę tylko się zastanawiać, jakie fakty zostały jeszcze "naciągnięte".

Drugie zastrzeżenie to momentami kiepska redakcja (wciąż przeżywam "martwe zwłoki") i opis na okładce, który wprowadza w błąd.

Mimo wszystko nie żałuję czasu poświęconego książce - poznałam kartę historii Katowic, o której nie miałam pojęcia. Ciekawa jest dla mnie również konkluzja, łącząca mapę współczesnych patologii z miejscami zamieszkania dawnych ołowików. Teraz chętnie zgłębię temat, posiłkując się znalezionymi w (skromnej) bibliografii materiałami. Książkę (mimo wad) polecam innym osobom zainteresowanym tą historią.

[fernweh · Rating 4 out of 5]

Bardzo przyjemna, chociaż jak dla mnie to zbyt mało informacji o samej ołowicy, ale to chyba przypadłość zawodowa 😉

[anna.malitowska · Rating 4 out of 5]

Część reporterska bardzo przyjemna, fabularna gorzej

[Marta · Rating 5 out of 5]

Zaskakująca! Nie spodziewałam się za wiele po tej książce, naprawdę miłą niespodzianką była cześć fabularyzowana

[Szymon · Rating 4 out of 5]

Długo mi zajęło przekonanie się do specyficznej formy, ale ostatecznie jest to całkiem porządny kawał perspektywy. 3,75 xd

[Aleksandra · Rating 3 out of 5]

Wątek doktor Król bardzo ciekawy, ale opisy przygód bohatera słabe

[Maria ⚜️ · Rating 2 out of 5]

Byłam bardzo ciekawa tego reportażu, wcześniej nie słyszałam o tej sprawie. Jednak forma (za dużo fabularyzowania) bardzo negatywnie wpłynęła na mój odbiór.

[mar · Rating 2 out of 5]

2,5⭐️

[Strefa_ksiazki · Rating 4 out of 5]

Wydaje mi się, że każdy mieszkaniec Śląska powinien sięgnąć po Ołowiane dzieci. To moim zdaniem bardzo dobre wprowadzenie do tematu, który nadal jest ważny i dotyczy pokolenia naszych dziadków/rodziców.

Książka pokazała mi historię, o której nie miałam pojęcia i zainteresowała do drążenia tematu. Na pewno sięgnę jeszcze po książki zachaczające o tą tematykę.

Jednak jak dla mnie za mało tutaj było informacji typowo reportażowych, a za dużo historii o zakochaniu głównego bohatera.

[Maria Wieczorek · Rating 3 out of 5]

3,5/5. Więcej reportażu, a mniej fabuły pomogłoby książce. Albo zamiast fabuły - skoro autor i tak czerpał w niej z własnych przeżyć lub wywiadów np. z osobami, które trafiły do prewentoriów - wtrącenia o tych postaciach, których dotyczyły. Zachowałoby to lepiej charakter reportażu, a wciąż zgodnie z zamysłem autora „przełamywało” go bezpośrednią relacją.
Wciąż jest to cenna lektura, która przybliża trochę zapomnianą historię.

[Dominika Witkowska · Rating 4 out of 5]

Ważna historia jednak fabularyzowane fragmenty były po prostu nieciekawe. Ogólnie książka dobra ale za mało w niej było reportażu a za dużo beletrystyki.

[Aleksandra Szranko · Rating 4 out of 5]

Ciekawe tym bardziej, że blisko i że koleżanka z pracy mieszka tuż obok, a wiadomo że bliższa koszula ciału niźli sukmana (więc emocjonuje bardziej).

Napisane bardzo sprawnie — samo się czyta. I edytorsko też prawie idealnie.

[Karolina Bielawska · Rating 3 out of 5]

nie wszystkie wątki/zabiegi narracyjne mi tu siadły, ale chyba nigdy nie czytałam tak przyzwoitej powieści reportażowej (reportażu fabularyzowanego? hm? to to samo, czy jednak przyczynek do dyskusji?) na rodzimym podwórku.

[Marzena · Rating 2 out of 5]

To jeszcze reportaż, czy już beletrystyka?

Osobno- dobre. Razem- średnia wypada słabo. A zapowiadało się dobrze...

[Kornelia Dziaduła · Rating 3 out of 5]

Dobrnęłam do końca, bo ominęłam cała cześć fabularna. Był potencjał i szkoda

[Śląsko Kniga · Rating 3 out of 5]

Nieporównywalne z Doktórką od Familoków.

[Kasia · Rating 3 out of 5]

Cześć reportażowa to cudo czyta sie ją wspaniale, niestety dodatki fabularne bardzo zniechęcają, ciągną sue niemiłosiernie i odbierają powagę calej sprawie.

[DNA Tekstu Magda K · Rating 4 out of 5]

Wciągająca historia, którą warto poznać. Jedna informacja na koniec minimalnie mnie rozczarowała, ale nie zmienia mojej oceny.

[Aga · Rating 4 out of 5]

Część reportażowa świetna, część fabularna niepotrzebna.

[Klaudia Czachor · Rating 3 out of 5]

Ta końcówka obniżyła moją ocenę o jedną gwiazdkę. I po co się tłumaczyć, co jest prawdą, a co nie? Szkoda, bo zaczynała się brawurowo i bardzo mnie wciągnęła.

[Agata · Rating 3 out of 5]

3,4