“‘Je weet nooit echt hoe mensen zijn, toch?’”
”We weten niet waarom de mensen de dingen doen die ze doen.”
We lezen over een milieu van Zwitserse luxe en excellentie. En van leugens. Fotoboeken vol plaatjes van perfecte gelukkige mensen en gezin. De vader van hoofdpersoon werkt als succesvolle advocaat van prominente misdadigers en politici. Hij is lid van een clubje mannen die een geheim broederschap hebben met slogans en codes in het Latijn, ze zijn sportief en stoer, hebben vrouwen die allemaal prachtig, slank, zongebruind en verzorgd zijn en naar hun succesvolle mannen opkijken. “Er gebeurde nooit iets ongepasts, het bleef allemaal beschaafd en gezellig. Alle echtparen maakten een verliefde indruk, gingen voorkomend met elkaar om, en ik kan me niet herinneren dat er ook maar iemand ging scheiden of verdriet had.” Hun kinderen zitten op dure privéscholen en gaan vooral met elkaar om, zijn intelligent, mooi, goed gemanierd, competitief en gaan samen skiën of zeilen op het meer van Genève. Een wereld, kortom, als een sprookje en met grote belangen. De vader vertelt als advocaat aan cliënten dat het erom gaat de ene illusie door de andere te vervangen. Hij wordt neergezet als een professionele leugenaar. Hoofdpersoon voelt zich niet thuis in dit milieu, voelt zich anders: “(…) het was vooral de manier waarop ze zich gedroegen, de wereld achteloos om hun vinger leken te winden, die haaks stond op mijn onvermogen om mezelf te zijn.” Summer is het talentvolste kind van het gezin Wassner: “briljant, sportief en onvoorstelbaar goed gemanierd”. “(…) misschien is het in het wereldje van mijn ouders wel altijd zo geweest: het dunne laagje vernis van de beleefde omgang verstikt de emoties, als insecten gevangen in een glazen fles.” Het huis van de Wassners: “(…) ons huis, waar alles wel een strijd lijkt tegen het verval, de viezigheid of de dood, maar dat uiteindelijk de dood zelve is.”
Aantekeningen voor mezelf gemaakt. Eén grote spoiler.
Hoofdpersoon Benjamin is een wrak als hij dit verhaal vertelt. “Sinds ik die angstremmers slik en overdag de ene joint na de andere rook, me ‘s ochtends niet meer aankleed of alleen even een trainingspak en sloffen aanschiet zodat ik eruit zie als een tbs’er op verlof (…). ziekteverlof, geen contact met de buitenwereld, niet in staat om de straat op te gaan, of alleen om mijn psychiater te bezoeken of om sigaretten te kopen in mijn joggingpak, verslaafd aan antidepressiva.” Hij komt uit een gladgestreken maar angstig milieu. Zijn moeder: “perfect opgemaakt, lichtroze lippenstift, perzikkleurige blush, kasjmier trui, schoonheid die met de jaren aan élégance heeft gewonnen, volmaakte manieren waarmee ze elke emotie op afstand houdt, een Italiaanse sigaret in de hand om haar ongerustheid te verbergen. Ze is bang, zo ontzettend bang dat ik iets ga zeggen.”
Kaartenhuis
Hoofdpersoon Benjamin beschrijft zichzelf als jongere als “een onooglijke puber - schriel bovenlijf, lange spillebenen, vettig donker haar” met allemaal tics, “dat krampachtige schokschouderen en nu ook nog dat bezeten ophalen van zijn wenkbrauwen en, erger nog, zijn kaak die opeens uit de kom schoot, alsof hij vreselijke jeuk had.” Hij drinkt veel sterke drank en rookt joints. Hij heeft twee zussen die weer twee vriendinnen hebben. Ze trekken als jongeren veel met zijn vijven op. Als ze op een dag in het bos verstoppertje spelen raakt Summer zoek. Als de drie meiden paniekerig aan het zoeken slaan, verstijft hoofdpersoon en denkt “dat het moment was gekomen dat ik altijd al had verwacht: de ineenstorting van het kaartenhuis dat ons leven was.”
Benjamin is achtendertig als hij dit verhaal vertelt.
Suggestie
Er wordt lang vanalles gesuggereerd rondom de verdwijning van Summer. Benjamin vertelt op enig moment aan zijn psychiater dat hij Summer misschien wel haatte omdat zij zo mooi, succesvol en populair was, en hijzelf niet. Er worden hints geheven naar puberale seksuele handelingen zoals zoenen onder de vriendinnen en Benjamin. Vriendin Jill stak er qua zoentechniek bovenuit. Zou Benjamin Summer om één van deze redenen hebben vermoord en laten verdwijnen? We lezen over geheimzinnige ruzies tussen een verdwijnende moeder (wordt steeds dunner, stiller en nerveuzer) en een dominante elitaire alphaman van een vader. Ook lezen we hints naar intimiteit tussen het kind Summer en haar vader. Zou die intimiteit ook seksueel geladen zijn, is er sprake van misbruik? Kan dat reden zijn voor zelfdoding, moord of een ongeluk door stress? En we lezen over rivaliteit tussen moeder en dochter, onder andere gesuggereerd in rivaliteit over een sjaal: “Mijn moeder en mijn zus hadden er jarenlang een stille strijd om gevoerd.” De moeder en de puberdochter lijken in strijd met elkaar: “‘Het meisje dat je geworden bent staat me niet aan.’” Is er sprake van jaloezie? En kan die reden zijn van de verdwijning van Summer? Dan Summer zelf. Er wordt meermalen gesuggereerd dat zij er als puber een wild nachtleven op na zou hebben gehouden. Maar wat dan, drank, drugs, seks, misdaad…? Ligt de reden van haar verdwijning in dit nachtleven, of in de verveling in het opgepoetste eliteleven van haar ouders? Tenslotte een vriend van Benjamin, evenals hij een buitenbeentje in het kakkersmilieu van de school waar ze opgroeien. Alletwee niet sportief of succesvol op school, lang haar, alletwee heftig aan de wiet en hasj. “Matthias voelde zich aangetrokken tot de dood, het was bijna iets seksueels.” Op een avond stelt die vriend dat hij zeker weet dat Summer dood is. Hoe weet hij dit zo zeker? Weet hij meer van de verdwijning af? Er is sprake van een geweldsuitbarsting tussen Benjamin en deze vriend. Dit alles tegen de achtergrond van een geheimzinnig leven van de ouders. Vader vaak en lang weg voor zijn werk, humeurig en gespannen als hij thuis is. Op een bepaald moment zijn beide ouders vaak weg. De verteller heeft geen idee wat er aan de hand is. “Papa was altijd de deur uit, want hij ‘vocht voor onze goede naam en onze familie ‘, zei hij op een avond aan tafel tegen mijn moeder en mij (…).”
Wendingen
De eerste wending komt op tweederde als we horen dat Summer een andere biologische vader heeft dan Benjamin en zijn andere zus. De tweede als Benjamin vijfentwintig jaar na de verdwijning opnieuw langsgaat bij de politie en van de rechercheur van destijds te horen krijgt dat ze Summer twee jaar na haar verdwijning hebben gevonden maar dat zij niet gevonden wilde worden, en dat dat haar wettelijke recht was. En dat de rechercheur het aan Benjamins ouders heeft verteld, maar zij dus niet aan hem… Als hij zijn moeder hiermee confronteert, vertelt zij haar verhaal. Dat ze als 21-jarige zwanger raakte van een getrouwde vriend van haar ouders, en daarom wel moest trouwen - het werd met de vader van Benjamin. Dat zij haar leven lang spijt had dat ze niet een ander leven heeft geleid en dat ze Summer daarvan de schuld geeft. Benjamin bedenkt dat zijn moeder haar leven lang is gedreven door dromen over een fictief leven. Over Summer vertelt ze dat die egoïstisch was (reactie op moeders afwijzing?) en als puber zich tegen haar ouders keerde door alle getrouwde mannelijke vrienden van haar ouders te verleiden, ook de man met wie wordt gesuggereerd dat de moeder een verhouding heeft of wil. Toen haar vader (stiefvader dus eigenlijk) haar betrapte met één van haar tienervrienden, naakt seksend op de bank in hun woonkamer, werd hij gewelddadig. Een paar dagen later liep Summer weg. Ze hadden niets tegen Benjamin gezegd omdat die toch al zo in de war was - en uiteindelijk meer dan 20 jaar gezwegen.
Liegen
Dit boek gaat erg over liegen. Iedereen lijkt te liegen tegen iedereen, niets is zoals het lijkt. De moeder speelt een mooie aangepaste madam, maar vreet zichzelf inwendig op over een leven dat ze niet heeft en wijst haar dochter op een harde en kille manier af. De vader is als advocaat een professionele leugenaar, speelt de nobele elitaire man maar misbruikt zijn stiefkind en is liefdeloos en egoïstisch naar zijn zoon. Summer is de meest talentvolle en aangepaste maar verbergt het misbruik door de vader en de kille afwijzing door haar moeder. Benjamin ziet zichzelf als misfit maar ontkent zijn eigen rol met zijn slechte gedrag en vluchten in verdovende middelen en weglopen van moeilijke situaties. Jill lijkt haar hartsvriendin te willen zoeken op de plaats van het verdwijnen maar weet al die tijd van het weglopen van Summer en waarschijnlijk ook van het misbruik (wat ze Benjamin heeft willen vertellen, maar die het niet wilde horen). Vooral liegt iedereen in dit verhaal tegen zichzelf met hun onoprechte levens.
Ontknoping
Komt er een ontknoping? Soort van. Het lijkt erop dat iedereen rondom Benjamin van de geheimen van Summer wist, maar niet van alle… Ook de mooie Jill, één van de elitaire hartsvriendinnen van Summer, met wie Benjamin op latere leeftijd een relatie krijgt die hij uit jaloezie abrupt beëindigt (waarop Jill hem ervan beschuldigt net zo erg te zijn als Summer qua weglopen voor situaties). Maar niets van dit alles verklaart waaróm Summer is weggelopen. Totdat Benjamin zich een scene herinnert waarin Summer op schoot zit bij haar vader, ze kijken samen naar de vissen in het aquarium, en Benjamin de hand van vader tussen de benen van de jonge Summer ziet. Dus toch. Op het eind krijgt Benjamin het adres van Summer in Parijs van de rechercheur. Ze blijkt nog steeds met haar tienerliefde (die van de betrapte scene op de bank) te zijn, ze hebben een kind. Misschien was Summer al die tijd de enige die met liegen is gestopt en een liefdevol leven is gaan leiden. Misschien was de enige mogelijkheid daartoe om radicaal met het kille spinneweb van de Zwitserse elite te breken.