Elke dag worden we overstelpt met meningen, argumenten, standpunten. Velen onder ons doen zelf mee aan de opiniestrijd: in het café, aan de ontbijttafel of op sociale media. Wij proberen anderen te overtuigen, en anderen ons. Maar wat zijn de valkuilen van ons denken? Welke retorische trucjes gebruiken slimme overtuigers om indruk te maken? Welke argumenten klinken redelijk, maar zijn bij nader inzien kletspraat? Al sinds Aristoteles speuren filosofen naar denkfouten en drogredenen. Alleen zijn die oude lijstjes niet aangepast aan onze moderne tijd. Ze zijn aan herziening toe.
In Alles wat in dit boek staat is waar (en andere denkfouten) leggen Maarten Boudry en Jeroen Hopster denkfouten bloot waaraan we ons allemaal weleens bezondigen. Dat levert verfrissende analyses en prikkelende inzichten op. En ook een reeks nieuwe concepten: van de wij-bak tot neusdrukken, van wafelijzermoraal tot het applausargument. Wie deze fijne selectie van denkfouten tot zich neemt, is een stuk beter gewapend in de moderne opinieoorlog.
Maarten Boudry (1984) is schrijver, wetenschapsfilosoof en was van 2019 tot 2023 houder van de leerstoel Etienne Vermeersch aan de Universiteit Gent. Hij schreef onder meer de bestseller Waarom de wereld niet naar de knoppen gaat (2019), waarover Marcel Hulspas schreef: ‘Strijdlustig. 340 pagina’s lang belijdt Boudry zijn onverwoestbare geloof in de vooruitgang’ (de Volkskrant, ****). Andere boeken zijn Illusies voor gevorderden (2015) en Waarom ons klimaat niet naar de knoppen gaat (als we het hoofd koel houden) (2021).
Niet erg onder de indruk. Op zich nuttig om deze denkfouten eens goed op een rijtje te hebben, maar ik vond de uitwerking vaak onnodig vaag. Vaak het idee dat de vorm voor helderheid ging bij het schrijven. Juist bij een boek als dit zou duidelijkheid voorop moeten staan. Verder zo af en toe een wat pedante stijl. Ook had ik gehoopt dat het wat meer tot nadenken uit zou nodigen, maar dat was niet zo.
Het boek deed me denken aan “Doordenken over dooddoeners” welk ik ook recent nog las. Afwisselende, korte stukjes van beide auteur, losstaand, filosofisch.... niet slecht maar ik had iets meer verwacht, een meer samenhangend geheel, ook hoe verschillende soorten argumenten elkaar versterken, over waarom we erin lopen.... nu bleef het wat algemeen....
Typisch voorbeeld van 'n boek dat ik graag 3,5 sterren wil geven. In 49 (geen 50 dus...) korte essays ontmaskeren Jeroen Hopster en Maarten Boudry een hele reeks klassieke én opvallend moderne denkfouten. Bevattelijk geschreven, zonder te veel pretentie, kortom: leerrijk en aanbevolen voor iedereen die op een rationele manier discussies wil aangaan.
Een aanrader voor iedereen die niet vies is van een discussie. Wat zijn veel voorkomende denkfouten, hoe kun je die doorzien. Op een luchtige toon geschreven met veel concrete voorbeelden.
Handig boekje als naslagwerk om denkfouten op te sporen. Je merkt wel het verschil in schrijfstijl tussen de twee auteurs. Waar Jeroen Hopster meer observator is van denkfouten, is Maarten Boudry veel meer activist wat betreft zijn atheïsme. Hoewel het boek niet bedoeld is als een pamflet tegen religie, kan hij het niet laten het veelvuldig op te voeren. De Ricky Gervais onder de Vlaamse filosofen. Er zijn slechter bijnamen.
Een boek dat vlot wegleest en herkenbaar is voor iedereen die al wel eens en discussie is aangegaan. Het is leerrijk om te reflecteren over je eigen argumenten maar mist soms wat diepgang over hoe je deze denkfouten kan tegengaan, hoe je jezelf kan wapenen tegen deze denkfouten en hoe je ze kan blootleggen in een debat.
Fijn geschreven maar een beetje kort en oppervlakkig. En sinds Boudry dit boekje uitbracht, denkt hij precies dat hij zelf geen enkele denkfout meer kan maken...
'Alles wat in dit boek staat is waar... en andere denkfouten' is een samenwerking van de Vlaamse filosoof Maarten Boudry en zijn Nederlandse confrater Jeroen Hopster. Twee jonge filosofen die zich buigen over denkfouten: d.w.z. het stof afdoen van oude, bekende denkfouten (zoals 'argumentum ad hominem' of 'de man spelen, niet de bal') en nieuwe denkfouten die in veel debatten en artikels gebruikt worden, benoemen en weerleggen. Het boek bevat een vijftigtal denkfouten, die alfabetisch opgelijst staan. Elk wordt in een drietal bladzijden behandeld. De teksgten zijn bevattelijk geschreven en heel leesbaar.
"Dit boek helpt je goede van slechte argumenten onderscheiden, steekhoudende redeneringen van holle retoriek, en ook om je eigen denkvalkuilen te herkennen", zo schrijven de auteurs in de inleiding. Ik kan het niet beter verwoorden. Daarbij schuwen ze hun kritische zin niet en worden denkers à la Freud evengoed weggezet als de eerst de beste hedendaagse columnist. Een boek dat vlot leest en dat ik ten zeerste kan aanbevelen.
Vlot leesbaar boek over denkfouten die bewust of onbewust gebruikt worden tijdens discussies online en offline.
Ik zie mezelf niet meteen een filosofisch boek lezen, maar de teksten zijn vlot leesbaar en de structuur, enkele pagina's per hoofdstuk, maakt dat je het in stukjes kunt lezen (een hoofdstuk tussen de soep en de patatten en enkele hoofdstukken 's avonds). ;-)
Korte cursiefjes - eerder verschenen in een filosofisch tijdschrift - over en weer tussen Boudry en Hopster, allen over denkouten in het redeneren.
Het boek is niet meer dan een leuke bundeling van behoorlijk persoonlijke opvattingen. De beste les komt in het hoofdstuk 'Etiketten opplakken' aan bod: "Ik heb daarom geleerd dat we de klassieke lijst van denkfouten beter met een grove korrel zout nemen. Handig om in het achterhoofd te houden, maar minder bruikbaar in echte discussies."
Sommige stukjes doen effectief denken over (je eigen) denkfouten; andere vind ik dan weer flinterdun. Eens tof om lezen, en toch wel weer wat bijgeleerd over mezelf en anderen, maar misschien had ik er toch net iets meer van verwacht.
Nuttige lectuur in een tijd waarin iedereen over alles zijn mening kan ventileren. Of het veel zal uithalen is een andere vraag. Sociale media wemelen van dovemansgesprekken en bevorderen polarisatie. Misschien moeten er algoritmes ontwikkeld worden die waarschuwen voor denkfouten?