มองเรื่องเล็ก ให้เป็นเรื่องใหญ่

by ยุกติ มุกดาวิจิตร

การศึกษาตามแนวทางมานุษยวิทยา ซึ่งเป็นแนวทางที่ผมร่ำเรียนมา มักถูกตั้งคำถามว่าเป็นเพียงการศึกษาเรื่องเล็กๆ ในพื้นที่แคบๆ หรือบางครั้งศึกษาจากชีวิตคนไม่กี่คนหรือแม้กระทั่งคนคนเดียว จะสามารถเป็นตัวแทนของสังคมหนึ่งๆ ได้อย่างไร จะสามารถใช้อธิบายภาพสังคมทั้งหมดได้อย่างไร ผมก็อยากจะอธิบายว่า อันที่จริงการศึกษาตามแนวทางแบบนี้ไม่ได้ต้องการที่จะใช้คนคนหนึ่ง หรือหมู่บ้านหนึ่ง เป็นตัวแทนของสังคมที่ใหญ่กว่าแต่อย่างใด หากแต่การศึกษาเรื่องเล็กๆ คนกลุ่มเล็กๆ ประเด็นเล็กๆ มีเป้าหมายอยู่ที่การเจาะลึกเพื่อเข้าใจประเด็นที่ใหญ่กว่านั้นจากจุดเล็กๆ การพิจารณาเรื่องเล็กๆ ให้เห็นประเด็นใหญ่ๆ จึงเป็นแนวทางสำคัญที่ข้อเขียนชุดนี้พยายามนำเสนอมาโดยตลอด ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเครื่องแบบ ที่ชี้ให้เห็นสังคมอำนาจนิยม หรือเรื่องรสชาติอาหาร ที่ชี้ให้เห็นความสำคัญของเรือนร่างกับอัตลักษณ์ผ่านลิ้นและความคุ้นเคยกับรส หรือเรื่องรถกระบะ ที่สุดท้ายแล้วชี้ให้เห็นปัญหาบิดเบี้ยวของระบบการขนส่ง กระทั่งนโยบายรัฐ และความไม่เป็นธรรมในสังคม เป็นต้น

315 pages, Paperback

Published January 1, 2020

Reviews

[Donakrap Dokrappom · Rating 2 out of 5]

รวมบทความสั้น ๆ ในประเด็นต่าง ๆ ทางสังคม วัฒนธรรม การเมือง ภาษา วรรณกรรม ผู้เขียนเป็นอาจารย์ทางด้านสังคมศาสตร์ มนุยศาสตร์ ดังนั้นจึงมีมุมมองต่อสิ่งรอบตัวในแบบนักวิชาการ คือคิดในเชิงวิพากษ์ มองปรากฏการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในเชิงโครงสร้างมากกว่าจะมองที่ตัวปัญหาเอง ซึ่งหากเป็นแบบนั้นไปตลอดรอดฝั่ง งานชิ้นนี้ก็คงจะเป็นงานที่ควรค่าแก่การบอกต่อ เว้นแต่ว่าบทความส่วนใหญ่เต็มไปด้วยอคติ (ซึ่งไม่ผิดอะไร) แทนที่จะเป็นการถกเถียงในเชิงสร้างสรรค์ในมุมมองเชิงวิชาการ แต่กลับเต็มไปด้วยการแดกดัน ประชดประชัน อะไรวะ! นี่มันไม่ใช่การวิพากษ์แล้ว มันคือการบ่นลงเฟส

ตัวอย่างเนื้อหาที่อ่านแล้วก็ได้แต่ส่ายหัว

ความน่าสะพรึงของสงคราม 15 ปีเริ่มเมื่อญี่ปุ่นขยายอำนาจไปยังประเทศต่าง ๆ ทั้งเกาหลี จีน ไต้หวันเรื่อยมายังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ไม่มี "โกโบริ" กับ"อังสุมาลิน" ในเรื่องเล่า มีแต่ทหารญี่ปุ่นกับ sex slaves ที่ผู้หญิงจำนวนมากถูกข่มขืน หรือถูกส่งไปเป็นนางบำเรอให้ทหารญี่ปุ่น (หรืออังสุมาลินใฝ่ฝันอยากเป็นดั่งหญิงเหล่านี้)

โอ้ว! ได้แต่หวังว่าอาจารย์คงไม่ได้ตั่งใจจะพูดแบบนั้นจริง ๆ