What do you think?
Rate this book
De smeekbede
"Mijn meester, ach neemt mijn bede aan,' schrijft een vrijgemaakte zwarte vrouw, Dédé, in 1795 vanuit Suriname aan haar voormalige meester in Holland. Deze brief, die nooit op zijn bestemming aankwam en pas in 1980 in de National Archives in Londen werd teruggevonden, ligt aan de basis van een bijzonder verhaal.
Voor de roman De smeekbede deed Lianne Damen diepgravend historisch onderzoek om te achterhalen waarom deze oude vrouw zich met een roep om hulp uitgerekend wendt tot de man die haar jarenlang in eigendom had. Damen ontrafelt het leven van de vrouw en legt het schrijnende contrast bloot tussen het leven van een in slavernij geboren zwarte vrouw en dat van haar meester, een Utrechtse jurist die zijn gezin achterliet om in Suriname fortuin te maken.
De smeekbede is een met veel verbeeldingskracht geschreven, aangrijpende historische roman.
Voor de roman De smeekbede deed Lianne Damen diepgravend historisch onderzoek om te achterhalen waarom deze oude vrouw zich met een roep om hulp uitgerekend wendt tot de man die haar jarenlang in eigendom had. Damen ontrafelt het leven van de vrouw en legt het schrijnende contrast bloot tussen het leven van een in slavernij geboren zwarte vrouw en dat van haar meester, een Utrechtse jurist die zijn gezin achterliet om in Suriname fortuin te maken.
De smeekbede is een met veel verbeeldingskracht geschreven, aangrijpende historische roman.
336 pages, Paperback
Published April 1, 2020
1 person is currently reading
46 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 5 of 5 reviews
February 25, 2025
Een aangrijpend boek!
July 4, 2021
Na haar studie geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht heeft Lianne Damen lange tijd gewerkt als uitgever bij verschillende uitgeverijen. Daarnaast heeft ze een aantal schrijfcursussen aan de schrijversvakschool gevolgd. Behalve als auteur werkt ze op dit moment ook als zelfstandig redacteur en scenarist. Voor de televisie heeft ze de scenario’s geschreven voor Sync (2013) en Daan durft (2014). Haar korte en prijswinnende verhaal Wilde kust verscheen in de bundel Historische verhalen. In het voorjaar van 2020 werd haar debuutroman De smeekbede uitgegeven, een verhaal dat gebaseerd is op een brief uit 1795.
Dédé is nog maar negen jaar oud als ze ziet dat een meisje van haar leeftijd en dat net in Suriname is gearriveerd gebrandmerkt wordt. Als haar moeder haar het verhaal vertelt hoe zij vanuit Afrika naar Suriname werd getransporteerd, weet ze dat ook zij hetzelfde lot als het meisje moet ondergaan. Ze wordt slavin, eerst op het veld en later in het huis van haar meester Engelbert Kelderman. Hoewel ze het bij hem niet slecht getroffen heeft, realiseert ze zich wel dat ze geen vrije vrouw is. Ze wordt geconfronteerd met het leed dat de veldslaven moeten ondergaan, maar ook met de zich superieur voelende blanken.
Net als veel andere landen heeft ook Nederland een slavernijverleden waar het niet trots op mag zijn. In De smeekbede wordt deze zwarte periode uit de vaderlandse geschiedenis aan de kaak gesteld. Het toont de schrijnende omstandigheden waar de vanuit Afrika naar Suriname verbannen mensen aan onderworpen werden, hoe de blanke overheersers zich naar hen opstelden, hoe ze hen behandelden, maar ook hoe ze hen als een minderwaardig wezen beschouwden. Daarnaast geeft het inzicht in de rijkdom van de blanke en de armoe en het mensonwaardige bestaan van de slaven.
Het verhaal heeft twee verhaallijnen, dat van Dédé en dat van Engelbert. De smeekbede bestrijkt een periode van ongeveer tachtig jaar en de lezer volgt de levensloop van beide personages, uiteraard bezien vanuit hun eigen perspectief. Hij merkt dan dat Kelderman eigenlijk niet eens de meest slechte is en dat Dédé, ondanks haar situatie, ook wel krachtig is. Het verhaal van Dédé is aanvankelijk het meest interessant, in dat van Engelbert zijn dan vrij veel feiten verwerkt. Dat wordt anders als Kelderman besluit naar Suriname te vertrekken en Dédé als huisslaaf neemt. Dan komen hun levens samen, maar ook beide subplots raken elkaar steeds meer, hoewel ze nergens volledig samenvloeien. Wel zijn ze uiteraard onlosmakelijk met elkaar verbonden.
De schrijfstijl van de auteur is bijzonder beeldend en inlevend. De lezer kan zich uitstekend voorstellen wat de slaven hebben moeten doorstaan, vooral op de momenten dat ze voor straf met de zweep gegeseld werden of een straf in de vorm van de Spaanse bok kregen. Dan zie je beelden voor je die bepaald niet prettig zijn. Toch is het niet alleen kommer en kwel, want ook mooie momenten worden door Damen prima weergegeven. Denk daarbij onder andere aan de moeder-zoonrelatie tussen Dédé en Antó, dan voel je, ondanks alle ellende waar ze mee te kampen hebben, heel duidelijk de liefde die er tussen hen bestaat.
Hoewel het verhaal in het begin even op gang moet komen, gaat het naarmate de plot vordert steeds meer boeien en intrigeren. Het is overduidelijk dat Damen zich in de materie heeft verdiept en weet waar ze het over heeft. De smeekbede is een debuut waar Damen trots op mag zijn en zonder enige twijfel indrukwekkend is.
Dédé is nog maar negen jaar oud als ze ziet dat een meisje van haar leeftijd en dat net in Suriname is gearriveerd gebrandmerkt wordt. Als haar moeder haar het verhaal vertelt hoe zij vanuit Afrika naar Suriname werd getransporteerd, weet ze dat ook zij hetzelfde lot als het meisje moet ondergaan. Ze wordt slavin, eerst op het veld en later in het huis van haar meester Engelbert Kelderman. Hoewel ze het bij hem niet slecht getroffen heeft, realiseert ze zich wel dat ze geen vrije vrouw is. Ze wordt geconfronteerd met het leed dat de veldslaven moeten ondergaan, maar ook met de zich superieur voelende blanken.
Net als veel andere landen heeft ook Nederland een slavernijverleden waar het niet trots op mag zijn. In De smeekbede wordt deze zwarte periode uit de vaderlandse geschiedenis aan de kaak gesteld. Het toont de schrijnende omstandigheden waar de vanuit Afrika naar Suriname verbannen mensen aan onderworpen werden, hoe de blanke overheersers zich naar hen opstelden, hoe ze hen behandelden, maar ook hoe ze hen als een minderwaardig wezen beschouwden. Daarnaast geeft het inzicht in de rijkdom van de blanke en de armoe en het mensonwaardige bestaan van de slaven.
Het verhaal heeft twee verhaallijnen, dat van Dédé en dat van Engelbert. De smeekbede bestrijkt een periode van ongeveer tachtig jaar en de lezer volgt de levensloop van beide personages, uiteraard bezien vanuit hun eigen perspectief. Hij merkt dan dat Kelderman eigenlijk niet eens de meest slechte is en dat Dédé, ondanks haar situatie, ook wel krachtig is. Het verhaal van Dédé is aanvankelijk het meest interessant, in dat van Engelbert zijn dan vrij veel feiten verwerkt. Dat wordt anders als Kelderman besluit naar Suriname te vertrekken en Dédé als huisslaaf neemt. Dan komen hun levens samen, maar ook beide subplots raken elkaar steeds meer, hoewel ze nergens volledig samenvloeien. Wel zijn ze uiteraard onlosmakelijk met elkaar verbonden.
De schrijfstijl van de auteur is bijzonder beeldend en inlevend. De lezer kan zich uitstekend voorstellen wat de slaven hebben moeten doorstaan, vooral op de momenten dat ze voor straf met de zweep gegeseld werden of een straf in de vorm van de Spaanse bok kregen. Dan zie je beelden voor je die bepaald niet prettig zijn. Toch is het niet alleen kommer en kwel, want ook mooie momenten worden door Damen prima weergegeven. Denk daarbij onder andere aan de moeder-zoonrelatie tussen Dédé en Antó, dan voel je, ondanks alle ellende waar ze mee te kampen hebben, heel duidelijk de liefde die er tussen hen bestaat.
Hoewel het verhaal in het begin even op gang moet komen, gaat het naarmate de plot vordert steeds meer boeien en intrigeren. Het is overduidelijk dat Damen zich in de materie heeft verdiept en weet waar ze het over heeft. De smeekbede is een debuut waar Damen trots op mag zijn en zonder enige twijfel indrukwekkend is.
September 14, 2020
Goed geschreven historische roman over de inhumane implicaties van slavernij in de oude plantage economie van Suriname. Het boek beschrijft de morele worsteling van de Nederlanders en de tot slaaf gemaakte Afrikanen om mens te blijven in een maatschappij waarin de zwarte naamlozen niet meer dan productie middelen zijn. Dédé, de hoofdpersoon, slaagt door haar sublieme kookkunst uiteindelijk haar vrijheid te verwerven. Door haar kleine cateringbedrijf lukt het haar uiteindelijk ook haar zoon, Anto, vrij te kopen daarvoor dient ze een andere slaaf in te brengen om zo de schade voor de eigenaar van haar zoon te compenseren voor diens vrijlating.
Dit werk zou naast De zwarte met het witte hart van Japin verplichte literatuur dienen te zijn op de Nederlandse middelbare scholen.
Dit werk zou naast De zwarte met het witte hart van Japin verplichte literatuur dienen te zijn op de Nederlandse middelbare scholen.
July 14, 2021
Een boeiende historische roman, over Suriname en de slavernij, over de grote tegenstelling tussen de slaaf en de meester. Een belangrijk verhaal ook, omdat we ons niet altijd van dit stuk geschiedenis bewust zijn.
Het boek volgt twee hoofdrolspelers, het meisje Dédé op de plantage, en haar toekomstige meester Engelbert in Nederland. Langzaamaan worden deze twee verhaallijnen met elkaar verweven.
In het begin is de afwisseling tussen de verschillende verhalen wat wennen, omdat het zo’n verschillende personages en omgevingen zijn. Maar wanneer Engelbert de meester wordt op de plantage waar Dédé werkt, komt er meer eenheid in het verhaal, lopen ze mooier in elkaar over.
Lianne Damen heeft een uitgebreide research gedaan voor dit boek, dit is te merken aan de vele details, het woordgebruik, de woordenlijst achterin. Maar juist hierin verliest ze me een beetje: ik was af en toe de draad kwijt van wie wie was (vooral dan met de Hollandse heren), en ook wist ik soms niet in welk jaar het boek zich afspeelde, er worden wel wat sprongen in de tijd gemaakt. De historische details zijn accuraat, en ook nodig om het klimaat te schetsen, maar halen soms de vaart uit het verhaal.
Bovendien voélde ik het allemaal niet zo. Het komt meer over als een objectief verslag, terwijl de gevoelens van Dédé en Engelbert best wat meer in de verf hadden mogen worden gezet.
Dit is zeker geen slecht boek, maar ik heb me er iets te vaak doorheen moeten zwoegen, vandaar de drie sterren.
Het boek volgt twee hoofdrolspelers, het meisje Dédé op de plantage, en haar toekomstige meester Engelbert in Nederland. Langzaamaan worden deze twee verhaallijnen met elkaar verweven.
In het begin is de afwisseling tussen de verschillende verhalen wat wennen, omdat het zo’n verschillende personages en omgevingen zijn. Maar wanneer Engelbert de meester wordt op de plantage waar Dédé werkt, komt er meer eenheid in het verhaal, lopen ze mooier in elkaar over.
Lianne Damen heeft een uitgebreide research gedaan voor dit boek, dit is te merken aan de vele details, het woordgebruik, de woordenlijst achterin. Maar juist hierin verliest ze me een beetje: ik was af en toe de draad kwijt van wie wie was (vooral dan met de Hollandse heren), en ook wist ik soms niet in welk jaar het boek zich afspeelde, er worden wel wat sprongen in de tijd gemaakt. De historische details zijn accuraat, en ook nodig om het klimaat te schetsen, maar halen soms de vaart uit het verhaal.
Bovendien voélde ik het allemaal niet zo. Het komt meer over als een objectief verslag, terwijl de gevoelens van Dédé en Engelbert best wat meer in de verf hadden mogen worden gezet.
Dit is zeker geen slecht boek, maar ik heb me er iets te vaak doorheen moeten zwoegen, vandaar de drie sterren.
December 16, 2020
Historische roman waarbij je kan merken dat er heel erg veel research in zit. Het kaart het onderwerp slavernij aan en laat duidelijk beide kanten zien. Aan de ene kant een slavin die vreselijke dingen meemaakt. Aan de andere kant witte eigenaren die er misschien niet helemaal achter staan, maar toch uit economische overwegingen en wat al niet meer, meedoen in het systeem.
Soms gaat de overdaad aan historische details een beetje ten koste van het verhaal (en dit komt van iemand die geschiedenis gestudeerd heeft!) maar het was een leuk en leerzaam boek om te lezen.
Soms gaat de overdaad aan historische details een beetje ten koste van het verhaal (en dit komt van iemand die geschiedenis gestudeerd heeft!) maar het was een leuk en leerzaam boek om te lezen.
Displaying 1 - 5 of 5 reviews